ԵԴ1/2062/01/25


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝

Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան
Քարտուղարությամբ` Մ․Թովմասյանի
Մասնակցությամբ՝
Հանրային մեղադրող Ռ.Հարությունյանի
Տուժող Մ.Ծապովյանի
Պաշտպան Գ.Հովհաննիսյան
Մեղադրյալ Է.Օհանյանի

2026 թվականի մարտի 5-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Էրիկ Խաչատուրի Օհանյանի՝ (ծնված` 1975 թվականի հունվարի 30-ին Տավուշի մարզի Ազատամուտ գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված՝
1) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2020 թվականի մարտի 12-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243․1 հոդվածի 1-ին մասով և պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 250․000 ՀՀ դրամի չափով, Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2020 թվականի հոկտեմբերի 20-ի որոշմամբ՝ տուգանքը փոխարինվել է հանրային աշխատանքներով՝ 750 ժամ տևողությամբ, Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ՝ հանրային աշխատանքների չափ է սահմանվել 270 ժամը,
2) Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2023 թվականի օգոստոսի 16-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 75-րդ հոդվածի կարգով՝ պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 1 ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքները՝ 270 ժամ տևողությամբ, ազատազրկման ձևով պատժի կրումից ազատվել է 2023 թվականի նոյեմբերի 12-ին,
3) Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի հունիսի 20-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 75-րդ, 79-րդ հոդվածների կարգով՝ պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 9 ամիս 27 օր ժամկետով, 2025 թվականի օգոստոսի 25-ին պայմանական վաղաժամկետ ազատվել է պատժի կրումից, վերահսկողության ժամկետը լրացել է 2026 թվականի հունվարի 27-ին,
հաշվառված Իջևան քաղաքի Ազատամուտ բնակավայրի Ս.Ափինյան փողոցի 8-րդ շենքի 14-րդ բնակարանում, բնակվում է Չարենցավան քաղաքի 6-րդ թաղամասի 7-րդ շենքի 29-րդ բնակարանում) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 08125324 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
Նույն օրը Մակիչ Միխայիլի Ծապովյանը ճանաչվել է տուժող:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Էրիկ Խաչատուրի Օհանյանը ձերբակալվել է, նույն օրն ազատ է արձակվել՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով:
2024 թվականի հոկտեմբերի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 08132024 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
Նույն օրը որոշում է կայացվել թիվ 08125324 քրեական վարույթը թիվ 08132024 քրեական վարույթին միացնելու մասին:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ.Հարությունյանի 2025 թվականի մայիսի 27-ի որոշմամբ՝ Էրիկ Օհանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Դատախազ Ռ.Հարությունյանի 2025 թվականի մայիսի 30-ի որոշմամբ՝ Էրիկ Օհանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով:
2025 թվականի մայիսի 30-ին մեղադրանքը ներկայացվել է Էրիկ Օհանյանին, և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հունիսի 11-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/2062/01/25 համարը:
2025 թվականի հունիսի 12-ին Դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։

2. Մեղադրանքի փաստական և իրավական հիմնավորումները.
Էրիկ Խաչատուրի Օհանյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(․․․) նա 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ին՝ ժամը 15:35-ի սահմաններում, գտնվելով Երևան քաղաքի Խորենացի 24 հասցեում գործող «Ոսկու շուկա» կոչվող առևտրի կենտրոնում և օգտվելով նույն շուկայում ոսկու առևտրով զբաղվող Մակիչ Միխայիլի Ծապովյանի անուշադրությունից՝ հափշտակել է վերջինիս պատկանող «Նիկոլայի 10 ռուբլի» ոսկյա մետաղադրամը։
Այսպես.
Էրիկ Խաչատուրի Օհանյանը 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ին գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ այցելել է Երևան քաղաքի Խորենացի 24 հասցեում գործող «Ոսկու շուկա» կոչվող առևտրի կենտրոն և նույն շուկայում ոսկու առևտրով զբաղվող Մակիչ Միխայիլի Ծապովյանից ժամը 15:38-ի սահմաններում գնելու պատրվակով խնդրել է ցուցադրել «Նիկոլայի 10 ռուբլի» ոսկյա մետաղադրամը, որից հետո Էրիկ Օհանյանն օգտվելով Մակիչ Ծապովյանի անուշադրությունից՝ գաղտնի հափշտակել է վաճառասեղանի վրա ցուցադրված 282.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ, 8.6 գրամ քաշով, 900 հարգի «Նիկոլայի 10 ռուբլի» ոսկյա մետաղադրամը՝ այն փոխարինելով իր մոտ առկա նույն տեսակի կեղծ մետաղադրամով:
Այսինքն՝ Էրիկ Խաչատուրի Օհանյանին մեղսագրվում է մեղավորությամբ կատարված հանրորեն վտանգավոր արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով»։

3. Արագացված վարույթի կիրառություն.
Նախնական դատական լսումների ընթացքում մեղադրյալ Էրիկ Օհանյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարել է, որ մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ և ամբողջությամբ ընդունում է գույքային հայցը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպան Տ.Գրիգորյանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Տուժող Մ․Ծապովյանն արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել։
Հանրային մեղադրող Ռ.Հարությունյանն արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդության դեմ նույնպես առարկություն չի ներկայացրել:
Համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև՝ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Էրիկ Օհանյանի միջնորդությունը բավարարելու մասին։

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Գողությունը՝ գաղտնի հափշտակությունը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Դատարանը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան, հաստատված է համարում Էրիկ Օհանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարք կատարելը և գտնում է, որ վերջինն իր կատարած արարքի համար ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Անդրադառնալով նշանակվելիք պատժի հարցին՝ Դատարանը փաստում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4․1-ին մասի համաձայն` «Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
Մեղադրյալ Էրիկ Օհանյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Անդրադառնալով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ
ա) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
բ) արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և բնույթը (հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ), հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերոգրյալի լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի արարքը, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և վերաբերելի այլ հանգամանքներ՝ Դատարանը փաստում է, որ Էրիկ Օհանյանի կատարած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունն օժտված է հանրության համար վտանգավորության բարձր աստիճանով։
Դատարանը մեղադրյալ Էրիկ Օհանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է գնահատում այն, որ վերջինը նախաքննության ընթացքում տվել է խոսոտվանական ցուցմունքներ, իսկ դատաքննության ընթացքում փաստացի ընդունել է իր մեղքը և միջնորդել վարույթը քննել արագացված կարգով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:
(․․․)»։
Սույն դեպքում, Դատարանն արձանագրում է, որ Էրիկ Օհանյանը Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2023 թվականի օգոստոսի 16-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար և նրա նկատմամբ, ի թիվս այլնի, նշանակվել է կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ։ Նշված պատիժը կրելուց հետո, դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում, Էրիկ Օհանյանը կատարել է սույն վարույթով իրեն վերագրվող դիտավորյալ հանցագործությունը։
Այսինքն՝ Էրիկ Օհանյանի արարքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ։
Հարկ է նաև արձանագրել, որ Էրիկ Օհանյանը Գեղարքունիքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի հունիսի 20-ի դատավճռով կրկին մեղավոր է ճանաչվել դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար և դատապարտվել ազատազրկման։ Միաժամանակ, նշված դատավճիռն օրինական ուժ է ստացել սույն վարույթով Էրիկ Օհանյանին վերագրվող արարքը կատարելուց հետո, հետևաբար տվյալ դատվածությունը ռեցիդիվի հարցը քննարկելիս չի կարող հաշվի առնվել։
Նման պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ Էրիկ Օհանյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 1․1 մասով սահմանված՝ հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոնների կիրառմամբ։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ Էրիկ Օհանյանի նկատմամբ իր կատարած արարքի համար պատիժ պետք է նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված ազատազրկման ձևով՝ 6 ամիս ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակներն իրագործելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(․․․)։
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(․․․)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԳԴ/0014/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները)։
Տվյալ դեպքում, հաշվի առնելով կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, մեղադրյալի անձի վերաբերյալ տվյալները, հանցագործությունների ռեցիդիվի առկայությունը, այն, որ հանցագործությամբ պատճառված նյութական վնասը վերականգնված չէ, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Էրիկ Օհանյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր ապահովել պատժի նպատակները:
Քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ Էրիկ Օհանյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելքի ձևով խափանման միջոցը պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ նախնական դատական լսումների ընթացքում տուժող Մակիչ Ծապովյանը ներկայացրել է գույքային հայց, որով խնդրել է մեղադրյալ Էրիկ Օհանյանից հօգուտ իրեն բռնագանձել 282.000 ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 159-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հատուցման ենթակա են մեղադրյալին վերագրվող արարքի հետևանքով պատճառված հետևյալ վնասները․
1) անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը.
(․․․)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 162-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Գույքային հայցը լուծվում է եզրափակիչ դատական ակտով` լրիվ կամ մասնակի բավարարվում է, ներառյալ հաշտության համաձայնության տեսքով, մերժվում է կամ թողնվում առանց լուծման»։
Գույքային հայցի հիմքին և առարկային վերաբերող հարցերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը համակարգային վերլուծության է ենթարկել Ա.Մկրտչյանի և Ա.Ստեփանյանի վերաբերյալ գործերով կայացված որոշումներում:
Մասնավորապես, Ա.Մկրտչյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(․․․) քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի առարկան է կազմում հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, որի հատուցման մասին պահանջը հայցվորը ներկայացնում է մեղադրյալին կամ նրա գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձին: Քաղաքացիական հայցի առարկայի որոշման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի վնասն անմիջականորեն հանցագործությամբ պատճառված լինի: (․․․)» (տե՛ս Ավետիս Մկրտչյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-150/07 որոշումը):
Ա.Ստեփանյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(․․․) քրեական դատավարությունում մեղադրյալի կամ մեղադրյալի գործողությունների համար պատասխանատվություն կրող անձի դեմ քաղաքացիական հայց կարող է ներկայացվել և, համապատասխանաբար, դատարանում քննության առարկա լինել բացառապես հանցագործությամբ պատճառված և քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա գույքային վնասի առկայության պարագայում: Քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության հիմքում ընկած է միասնական իրավաբանական փաստը` հանցագործությունը, որի կատարման համար անձը ենթարկվում է ինչպես քրեական, այնպես էլ քաղաքացիաիրավական պատասխանատվության այն դեպքերում, երբ առկա է հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնաս: (․․․) դատարանը, ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծում է նաև քաղաքացիական հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցադիմումի հիմքերի ու չափի ապացուցված լինելու հանգամանքը» (տե՛ս Ալվարդ Չուբարի Ստեփանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի հոկտեմբերի 20-ի թիվ ԼԴ/0327/01/10 որոշման 21-րդ կետը):
Սույն դեպքում, Դատարանն արձանագրում է, որ ներկայացված գույքային հայցն ամբողջությամբ վերաբերում է հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված վնասին, մեղադրյալը հայտարարել է, որ ընդունում է հայցը, որպիսի պայմաններում հայցը պետք է բավարարել ամբողջությամբ և Էրիկ Օհանյանից հօգուտ Մակիչ Ծապովյանի բռնագանձել 282.000 (երկու հարյուր ութսուներկու հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածով նախատեսված կարգավորումների համաձայն՝ Դատարանը գտնում է, որ մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված կեղծ մետաղադրամը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո անհրաժեշտ է ոչնչացնել:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված կարգով գործը քննելու դեպքում նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464․1-464․5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Էրիկ Խաչատուրի Օհանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 6 (ամիս) ժամկետով։
Պատիժը կրելու սկիզբը հաշվել Էրիկ Խաչատուրի Օհանյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Էրիկ Խաչատուրի Օհանյան նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Գույքային հայցը բավարարել ամբողջությամբ.
Էրիկ Խաչատուրի Օհանյանից հօգուտ Մակիչ Միխայիլի Ծապովյանի բռնագանձել 282.000 (երկու հարյուր ութսուներկու հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցում:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված կեղծ մետաղադրամը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ոչնչացնել:
Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ