ԵԴ1/2050/01/25


Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ք.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ, Ա.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝ ՊԱՇՏՊԱՆ Ա.ԽԱՌԱՏՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ԷԴ.ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ

«29» հունվարի 2026թ. ք.Երևան

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի օգոստոսի 14-ի ԵԴ1/2050/01/25 դատավճռի դեմ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ա.Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը.

ՊԱՐԶԵՑ՝

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մայիսի 21-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Արցախ Հարությունյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է 92218725 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մայիսի 26-ին Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ա.Բարսեղյանի որոշմամբ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2025 թվականի մայիսի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ԶՔԳՎ չորրորդ կայազորային քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ա.Հարությունյանի որոշմամբ 92218725 քրեական վարույթով Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել զինվորական հսկողությունը:
2025 թվականի հունիսի 06-ին Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Ա.Բարսեղյանի կողմից հաստատվել է 92218725 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը և 2025 թվականի հունիսի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2025 թվականի հունիսի 11-ին դատարաններում գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը մակագրվել է դատավոր Գևորգ Պողոսյանին և 2025 թվականի հունիսի 12-ին հանձնվել է վերջինիս աշխատակազմին:
2025 թվականի հունիսի 16-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանի որոշմամբ ստանձնվել է ԵԴ1/2050/01/25 քրեական գործով վարույթը:
2025 թվականի օգոստոսի 14-ի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ զինվորական հսկողությունը, թողնվել է անփոփոխ:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 14-ի դատավճիռ դեմ 2025 թվականի 2025 թվականի նոյեմբերի 01-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Աննա Բարսեղյանը։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 12-ի որոշմամբ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Աննա Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունել է վարույթ և նշանակվել դատական քննություն։
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ.
Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով պարտադիր ժամկետային զինծառայող, 05.02.2025թ. նշանակված լինելով ՀՀ ՊՆ *** զորամասի ** հրաձգային գումարտակի *** հրաձգային վաշտի *** հրաձգային դասակի *** հրաձգային ջոկի ՊԿ գնդացրորդ, երեք ամսվա ընթացքում երեք անգամ՝ յուրաքանչյուրը մեկ ժամից մինչև 72 ժամ տևողությամբ՝ ընդհանուր 30 ժամ 20 րոպե տևողությամբ, մասնավորապես՝ 2025 թվականի մարտի 21-ին՝ ժամը 00:50-ից մինչ ժամը 06:15-ն ընկած ժամանակահատվածում, ապա 2025 թվականի մայիսի 18-ին՝ ժամը 18:00-ից մինչ մայիսի 19-ը՝ ժամը 00:30-ն ընկած ժամանակահատվածում առանց հարգելի պատճառի ինքնակամ թողել է ՀՀ ՊՆ *** զորամասի տարածքը, իսկ 2025 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 18:30-ից մինչ 22:15-ն ընկած ժամանակահատվածում, առանց հարգելի պատճառի ինքնակամ թողել է ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևան բաժնի կարգապահական վաշտի տարածքը, 2025 թվականի մայիսի 20-ին՝ ժամը 22:15-ին ներկայացել է ՀՀ ՊՆ ՆԳՆ ոստիկանության Նաիրիի բաժին, որից հետո Է.Գալստյանը ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից 21.05.2025թ.՝ ժամը 00:30-ին, տեղափոխվել է ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի կարգապահական վաշտ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող Ա.Բարսեղյանը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Առաջին ատյանի դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
Առաջին ատյանի դատարանում լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը.
- Դատվածությունների և հետախուզման առկայության Ձև 8 հարցման պատասխանը, որի համաձայն՝ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանը նախկինում դատապարտված չի եղել,
- 2025 թվականի մայիսի 22-ին ՀՀ ՊՆ *** զորամասի հրամանատար Գ.Հովհաննիսյանի և նույն զորամասի 3-րդ ՀԳՄ հրամանատար Գ.Վարդերեսյանի կողմից տրված «Ծառայողական բնութագիրը», որի համաձայն՝ շարքային Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանն այլ զորամասից տեղափոխվել և նշանակվել է *** գնդացրորդի պաշտոնին սույն թվականի հունվար ամսին: Նշված օրվանից գումարտակում ծառայողական պարտականությունները կատարում է թերանալով՝ թույլ տալով համազգեստի կրման կարգի, արտաքին տեսքի, շարքի կարգուկանոնի պահպանման կոպիտ խախտումներ, իսկ հրամանատարության կողմից տարված հրահանգչամեթոդական և բացատրական աշխատանքներն արդյունքներ չեն տվել և շարքային Է.Գալստյանը շարունակում է աչքի ընկնել տարբեր խախտումներով:
Շարքային Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանը մարտական հերթապահությունում ընդհանուր ծառայությունը կրել է բավարար մակարդակով:
Շարքային Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանը բնավորությամբ ոչ հավասարակշռված է, համածառայակիցների հետ շփման մեջ կոնֆլիկտային և իր կողմից դրսևորվող նման վարքի համար չի վայելում համածառայակիցների վստահությունն ու հարգանքը: Շարքային Է.Գալստյանը բացասական օրինակ է ծառայում համածառայակիցների համար:
Շարքային Է.Գալստյանը պրակտիկ առողջ է, շարային առումով թափթփված, զինվորական համազգեստը պատվով չի կրում:
Հաշվի առնելով վերջին ժամանակահատվածում Է.Գալստյանի կողմից երկու անգամ զորամասի տարածքն ինքնակամ թողնելու, ինչպես նաև նրա հետ տարված բացատրական և դաստիարակչական աշխատանքները, վերջինիս կողմից հետևություններ չանելու փաստը՝ կարելի է եզրակացնել, որ շարքային Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի՝ զորամասում մնալը կարող է հանգեցնել նաև անդառնալի հետևանքների:
Մեղադրյալ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է հետևյալ հետևության. «Սույն դատավճռի 4-րդ կետում առկա, Դատարանի կողմից հետազոտված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի անձը բնութագրող հանգամանք է նախկինում դատապարտված չլինելը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, արձանագրում է, որ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը բխում է Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումից):
Դատարանն արձանագրում է, որ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
(...)
Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 6-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ կարճաժամկետ ազատազրկման, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Ընդ որում, Դատարանը հանգում է հետևության, որ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ պետք է նշանակել 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, և որ այդ պատժի կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման:
9. Անդրադառնալով մեղադրյալ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները, մասնավորապես՝ այն, որ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանը նախկինում դատապարտված չի եղել, ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և զղջացել է կատարածի համար:
Հատուկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանը քրեական գործի սկզբնական փուլից սկսած տվել է ըստ էության խոստովանական ցուցմունքներ և զղջացել է կատարածի համար, երիտասարդ է, հանդիսանում է պարտադիր ժամկետային զինծառայող:
10. Սույն դատավճռի 8-րդ և 9-րդ կետերում նշված հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք էականորեն նվազեցնում են ինչպես մեղադրյալի անձի, այնպես էլ նրա կատարած հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը: Բացի այդ, մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմաններում:
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պետք է պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով 1 (մեկ) տարի ժամկետով փորձաշրջան, որի ընթացքում Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն՝ առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայրը փոխելու դեպքում իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն:»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Աննա Բարսեղյանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի օգոստոսի 14-ի ԵԴ1/2050/01/25 դատավճռով թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, որը ազդել է գործի ելքի վրա, կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը, որոնք ենթակա չէին կիրառման, ինչի արդյունքում խախտվել են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 69-րդ հոդվածի պահանջները և խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել և մեղադրյալ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել կատարված հանցագործության բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև Էդ. Գալստյանի անձը, որպիսի պայմաններում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է ոչ արդարացի պատիժ:
Մասնավորապես՝ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ վերլուծության չի ենթարկել այն հանգամանքը, որ Էդուարդ Գալստյանի կողմից կատարված արարքը դասվում է զինվորական ծառայություն անցնելու կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների շարքին, ինչն ինքնին արդեն բարձրացնում են արարքի հանրային վտանգավորությունը՝ կախված հանցավորի սոցիալական կարգավիճակից:
Բողոքաբերն ընդգծել էր, որ Էդ. Գալստյանը 2025 թվականի մայիսի 22-ին ՀՀ ՊՆ *** զորամասի հրամանատար *** և նույն զորամասի *** հրամանատար *** կողմից տրված «Ծառայողական բնութագրի» համաձայն՝ բնութագրվել է բացասական:
Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը հիմք է տալիս եզրակացնելու, որ այն չի կարող կանխել հանցագործությունը, այլ ընդհակառակը՝ կարող է վտանգավոր հետևանքներ ունենալ, մասնավորապես՝ կարող է ավելացնել նշված հանցագործության թիվը, և արդյունքում զինվորական ծառայություն իրականացնող անձանց կողմից զորամասը կամ ծառայության վայրը ինքնակամ թողնելը կամ առանց հարգելի պատճառների ժամանակին ծառայության չներկայանալը, այնուհետև, փորձաշրջան անցնելը կարող է սպառնալ ՀՀ զինված ուժերի մարտունակության և դրանցից բխող հրատապությամբ պայմանավորված պետության՝ այդ թվում հասարակության անվտանգությանը, պաշտպանությանը, ինչպես նաև դա՝ այլ զինծառայողների համար չի կարող ունենալ կանխիչ նշանակություն, ինչը կարող է հանգեցնել անպատժելիության և զինված ուժերի մարտունակության զգալի նվազմանը:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ պաշտպան Ա.Խառատյանն ու մեղադրյալ Էդ.Գալստյանն առարկեցին վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեցին այն մերժել և անփոփոխ թողնել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»:
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 14-ի ԵԴ1/2050/01/25 դատավճիռը, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի քննության շրջանակներում անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին՝ հիմնավորված է արդյո՞ք մեղադրյալ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը։
Այսպես.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-4-րդ մասերի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:»:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների՝ հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Այլ կերպ՝ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս, պետք է հաշվի առնվի ինչպես խախտվող հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այնպես էլ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, բնույթը և այլն:
Անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը` Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը:
Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական վերլուծությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով մեղադրյալ Էդուարդ Գալստյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների վերաբերելի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Էդուարդ Գալստյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս, իրավաչափ կերպով հաշվի է առել այն, որ վերջինս նախկինում դատապարտված չի եղել և առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և զղջացել է կատարած արարքի համար։
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Էդ.Գալստյանի կատարած հանցանքի՝ հանրության համար բարձր վտանգավորության աստիճանի, ինչպես նաև մեղադրյալի բացասական բնութագրի վերաբերյալ Բողոքաբերի պնդումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանք, թեև որոշակի նշանակություն կարող են ունենալ մեղադրյալի նկատմամբ պատժի հարցը լուծելու համար, սակայն սույն գործի շրջանակներում ինքնին չեն կարող մեղադրյալ Էդ.Գալստյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների հետ չհամաձայնելու հիմք հանդիսանալ՝ հաշվի առնելով գործում առկա հանգամանքները:
Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ Բողոքաբերը կարևորել է նաև այն, որ նման հանցագործության կատարման պարագայում անանց նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կարող է սպառնալ ՀՀ զինված ուժերի մարտունակությանը և պետության անվտանգությանը, ինչպես նաև՝ դա այլ զինծառայողների համար չի կարող ունենալ կանխիչ նշանակություն, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հանցանք կատարած յուրաքանչյուր անձի նկատմամբ պատիժ կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոց կիրառելիս դատարանն առաջնահերթ կերպով պետք է առաջնորդվի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքով՝ նշանակելով կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին և հանցավորի անձնավորությանը համաչափ պատիժ, ուստի ընդհանուր կանխարգելման նպատակը ինքնին չի կարող բացառել այս կամ այն հանցակազմի առկայության պարագայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը և ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը՝ մեղադրյալ Էդ.Գալստյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ, հիմնավոր է և բխում է գործի նյութերից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Աննա Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ: Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Աննա Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-363-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝

Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Աննա Բարսեղյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Մեղադրյալ Էդուարդ Ռադիկի Գալստյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 14-ի ԵԴ1/2050/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Պարզաբանում՝ սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություն Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ստորագրություն Լ.ԱԼԱՎԵՐԴԱՅՆ