Գործ ԵԴ1/2007/01/25





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Ա.ՔՈՉԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա
վարչական շրջանի դատախազության
դատախազ Ա.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

2025 թվականի հունիսի 24-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի՝ ծնված՝ 14.02.1975թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, ըստ իր խոսքերի՝ խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, չդատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ ք.Երևան, Շահումյան 4-րդ փողոց, 47-րդ տուն հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը:

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1 2023 թվականի փետրվարի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60823123 քրեական վարույթը /հատոր 1-ին, գ.թ. 6/:
1.2 2023 թվականի մարտի 24-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60859723 քրեական վարույթը /հատոր 1-ին, գ.թ. 17/:
1.3 2023 թվականի հունիսի 13-ին որոշում է կայացվել թիվ 60859723 և թիվ 60823123 քրեական վարույթները մեկ վարույթում միացնելու ու նախաքննությունը թիվ 60823123 համարի ներքո շարունակելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 21-22/:
1.4 2025 թվականի մայիսի 30-ին Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով ու հաջորդ օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 72-73, 75-78/:
1.5 Նույն օրը որոշում է կայացվել թիվ 60823123 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 79-80/:
1.6 2024 թվականի մայիսի 31-ին կազմվել է թիվ 60823123 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 87-94/:
1.7 2025 թվականի հունիսի 06-ին որոշում է կայացվել թիվ 60823123 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
1.8 2025 թվականի հունիսի 10-ին թիվ 60823123 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը թիվ ԵԴ1/2007/01/25 համարի ներքո մակագրվել և նույն թվականի հունիսի 11-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին։
1.9 2025 թվականի հունիսի 11-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.10 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ա.Կարապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին:
1.11 Նույն օրը որոշում է կայացվել հիմնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.12 2025 թվականի հունիսի 26-ին կայացվել է մեղադրական վերդիկտ և նույն օրը որոշում է կայացվել լրացուցիչ դատալսումներ նշանակելու մասին:

2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2.1 Ազատ Տիգրանի Կարապետյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել պատժի սպառնալիքով արգելված մեղավորությամբ կատարված այն արարքների կատարման համար, որ նա, «տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 9-ից մինչև 2023 թվականի հունիսի 9-ը, կասեցված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 25-ին՝ ժամը 18:25-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 77 VR 774 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180169634 արձանագրությունը:
Բացի այդ՝ Ազատ Տիգրանի Կարապետյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 9-ից մինչև 2023 թվականի հունիսի 9-ը, կասեցված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2023 թվականի փետրվարի 28-ին՝ ժամը 22:15-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Օհանովի փողոցում վարել է «Մերսեդես-Բենց» մակնիշի 09 EF 909 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180244895 արձանագրությունը»:

3. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1 Զննում կատարելու մասին 2025 թվականի մայիսի 19-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 09․12․2022թ․ Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման արձանագրության, ինչպես նաև թիվ 8200375026 վարչական իրավախախտման գործով որոշման, Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 25․12․2022թ․ և 28․02․2023թ․ արձանագրությունների, ինչպես նաև Ազատ Կարապետյանի ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում տվյալներով վարորդական վկայականի հարցման արդյունքների արտատպված պատճենների զննությամբ պարզվել է, որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կրտսեր պարեկ Գագիկ Հարությունյան 09.12.2022թ.-ին` ժամը 10։27-ին, կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի, Ազատ Տիգրանի Կարապետյանը /ծնված 14.02.1975թ./ ժամը 10:20-ին, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցով վարել է <<Նիսսան>> մակնիշի 77 VR 774 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի ժամանակ վերջինս ընթացքի ժամանակ օգտագործել է ծխախոտային արտադրատեսակ, ինչի վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն։
Թիվ 8200375026 վարչական իրավախախտման գործով որոշման համաձայն՝ 09․12․2023թ․ կասեցվել է Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը։
25․12․2022թ․ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության զննությամբ պարզվեց, որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Միքայել Քոչարյանը ժամը 19։35-ին, կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի, Ազատ Տիգրանի Կարապետյանը ժամը 18։25-ին <<Նիսսան>> մակնիշի 77 VR 774 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցով վարել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում։
28․02․2023թ․ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Արամ Ազատյանը ժամը 22։20-ին, կազմել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Ազատ Տիգրանի Կարապետյանը ժամը 22։15-ին <<Մերսեդես>> մակնիշի 09 EF 909 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան Երևան քաղաքի Օհանովի փողոցով վարել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում։ Արձանագրության ներքևի հատվածում առկա է հետևյալ գրառումը․ Ա․Կարապետյան ձեռագիր գրառումները, որով հաստատվում է, որ Ա․Կարապետյանը ծանուցված է եղել կազմված արձանագրության և որոշման մասին։
Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի վարորդական վկայականի որոնման արդյունքների տվյալների համաձայն՝ վերջինիս անվամբ հաշվառված է MB 968023 B, С /30.09.2013 թ․/ կարգերի վարորդական վկայական, որն ունի զրկված կարգավիճակը՝ սկիզբ /00-ԱԱ-ՏՏՏՏ/ 09․12․2022թ․, ավարտ /00-ԱԱ-ՏՏՏՏ/ 09-06-2023 /հատոր 1-ին, գ.թ. 46-50, դատական նիստի արձանագրություն/:
3.2 Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ 09․12․2022թ․ Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման արձանագրության, թիվ 8200375026 վարչական իրավախախտման գործով որոշման, Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 25․12․2022թ․ և 28․02․2023թ․ արձանագրությունների, Ազատ Կարապետյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում տվյալներով վարորդական վկայականի հարցման արդյունքների արտատպված պատճենները /հատոր 1-ին, գ.թ. 3-5, 13, 15-16, 66-67, դատական նիստի արձանագրություն/:
3.3 Մեղադրյալ Ազատ Կարապետյանն օգտվելով իր դատավարական իրավունքից հրաժարվեց հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տալ: Միաժամանակ՝ հայտնեց, որ ընդունում է իր մեղքը և զղջում կատարածի համար /դատական նիստի արձանագրություն/:

4. Լրացուցիչ դատալսումներ.
4.1 Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվեցին՝
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Ազատ Տիգրանի Կարապետյանը հանդիսանում է չդատապարտված /հատոր 1-ին, գ.թ. 65, դատական նիստի արձանագրություն/,
- ՔԿԱԳ շտեմարանում առկա տվյալները և ծննդյան վկայականները, որոնց համաձայն՝ Ա.Կարապետյանն ամուսնացած է /դատական նիստի արձանագրությունը/:
4.2 Մեղադրյալը հայտնեց, որ եթե Դատարանն իր նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակի ինքն ի վիճակի չէ այն անհապաղ վճարել, քանի որ չունի աշխատանք, միաժամանակ՝ խնդրեց հնարավորություն տալ այն մաս առ մաս վճարել 2 ամսում /դատական նիստի արձանագրություն/:

5. Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները.
2.2 Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանն ապացուցված է համարում, որ Ազատ Տիգրանի Կարապետյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 9-ից մինչև 2023 թվականի հունիսի 9-ը, կասեցված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 25-ին՝ ժամը 18:25-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 77 VR 774 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180169634 արձանագրությունը:
Բացի այդ՝ Ազատ Տիգրանի Կարապետյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը վեց ամիս ժամկետով՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 9-ից մինչև 2023 թվականի հունիսի 9-ը, կասեցված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2023 թվականի փետրվարի 28-ին՝ ժամը 22:15-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Օհանովի փողոցում վարել է «Մերսեդես-Բենց» մակնիշի 09 EF 909 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180244895 արձանագրությունը:
Այլ կերպ, Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Ազատ Տիգրանի Կարապետյանը մեղավորությամբ կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց համար կիրառելի են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը:
5.1 Հաստատված համարելով մեղադրյալ Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
5.2 Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
/…/
9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը:
/…/»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով»:
5.3 Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործությունների եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք արձանագրում է մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը:
Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «/.../ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է /.../ (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը):
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով, արձանագրում է, որ Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Դատարանը, որպես Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի անձը բնութագրող հանգամանք է արձանագրում դատապարտված չլինելը:
5.4 Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5-ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «(…) հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ 2022 թվականի դեկտեմբերի 09-ի դրվագով նշանակվող տուգանքի ձևով պատժի չափին, Դատարանն արձանագրում է, որ 2003 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ընդունված «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 68000 դրամ»:
2022 թվականի դեկտեմբերի 07-ին ընդունված «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
««Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» 2003 թվականի դեկտեմբերի 17-ի ՀՕ-66-Ն օրենքի (այսուհետ՝ Օրենք) 1-ին հոդվածում «68000» թիվը փոխարինել «75000» թվով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով (…)»:
Նույն օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի (…)»:
Այսինքն, 2023 թվականի հունվարի 1-ից ուժի մեջ մտած «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով ղեկավարվելով մեղադրյալ Սարգիս Գևորգյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու դեպքում վերջինիս համար կառաջանան անբարենպաստ հետևանքներ, ինչը կհակասի նույն օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի 1-ին մասին:
Ինչ վերաբերվում է մեղադրյալի նկատմամբ 2023 թվականի փետրվարի 28-ի դրվագով նշանակվող տուգանքի ձևով պատժի չափին, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում կիրառելի է օրենսդրական գործող իրավակարգավորումները:
5.5 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1 և 5.4 կետերում արձանագրված հանգամանքները, ղեկավարվելով 5.3 և 5.5 կետում մեջբերված նորմերով և իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի նկատմամբ՝
- ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 /երեք հարյուր քառասուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով,
- ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ հանցագործությունների համակցությամբ, նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 790.000 /յոթ հարյուր իննսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով, որը նա պետք է կրի:
5.6 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.2 կետում արձանագրված հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել տուգանքը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«/.../
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: /…/»:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված տուգանքը վճարելու համար պետք է սահմանել 2 /երկու/ ամիս ժամանակ՝ յուրաքանչյուր ամիս վճարել 395.000 /երեք հարյուր իննսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ:
5.7 Քննության առնելով որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
5.8 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել նաև Ա.Կարապետյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները:
5.9 Դատարանը գտնում է նաև, որ վարույթային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածով նախատեսված վարույթային ծախսը բացակայում է:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 99-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ազատ Տիգրանի Կարապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքներում:
Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 /երեք հարյուր քառասուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ հանցագործությունների համակցությամբ, նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 790.000 /յոթ հարյուր իննսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Ազատ Տիգրանի Կարապետյանին թույլատրել որպես պատիժ 790.000 /յոթ հարյուր իննսուն հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 2 /երկու/ ամիս ժամկետում, սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` յուրաքանչյուր ամիս վճարել 395.000 /երեք հարյուր իննսունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ազատ Տիգրանի Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները վերացնել:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ