Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/1978/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
19.7
Պատասխանող
Նադեր Ակրամին Աժադար
Էրֆան Նորուզիաղբալաղ Շահրամի
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Գնել Գասպարյան
Քրեական վերաքննիչ
Կարեն Հովհաննիսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Գնել Գասպարյան
Քրեական վերաքննիչ
Կարեն Հովհաննիսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-08-20 | 16:30 | 5 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-06-15 | 14:00 | 5 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-05-13 | 14:10 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-24 | 16:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-02-25 | 17:15 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-02-09 | 17:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-05 | 14:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-02 | 16:30 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-08-26 | 14:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-25 | 14:00 | 5 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/1978/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ու Մ
«05» մայիսի 2026թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
Մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի մարտի 24-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի դատավարական ընթացքը.
ԵԴ1/1978/01/25 (69122525) քրեական վարույթով Նադեր Աժդարի Ակրամին մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով այն բանի համար, որ. «նա կատարել է առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցների իրացում և կատարել է խոշոր չափերով թմրամիջոցների մաքսանենգություն:
Մասնավորապես․
ԻԻՀ քաղաքացի Նադեր Աժդարի Ակրամին, գտնվելով Իրանի Իսլամական Հանրապետության տարածքում, ԻԻՀ քաղաքացի ոմն Միլադի հետ նախնական համաձայնությամբ՝ խմբի կազմում, նախաքննությամբ չպարզված հանգամանքներում, իրացնելու նպատակով ձեռք է բերել 10128 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 15 փայլաթիթեղյա փաթեթավորմամբ փաթեթներ, որոնք դրել է 15 փայլաթիթեղյա տարաների մեջ, ինչից հետո մինչ Հայաստանի Հանրապետության տարածք մուտք գործելը՝ դրանք տեղադրել է իր կողմից շահագործվող «IVECO» մակնիշի «VB825VV» հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենայի՝ «GG283P» հաշվառման համարանիշի կցորդի տակ ամրացված ջրի տարայում:
Այնուհետև, Նադեր Աժդարի Ակրամին, խախտելով 2002 թվականի դեկտեմբերի 26- ին ընդունված «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ին ընդունված թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, մասնավորապես՝ չունենալով բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ կամ օրենքով նախատեսված որևէ նպատակով թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու` թմրամիջոց պահելու, տեղափոխելու և իրացնելու թույլտվություն, Իրանի Իսլամական Հանրապետության տարածքից իր կողմից վարած նշված բեռնատար ավտոմեքենայով և դրան ամրացված կցորդով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը (...) սահմանելու մասին» 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման հավելված N 1-ով հաստատված՝ թմրամիջոցների ցանկի 110-րդ կետով նախատեսված առանձնապես խոշոր չափերով՝ նշված 15 փաթեթներում պարունակվող` 10128 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, նշված բեռնատար ավտոմեքենայի կցորդի տակ ամրացված ջրի տարայում պահելու եղանակով, Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելով և թմրամիջոցի տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելով, 2025 թվականի փետրվարի 26-ին, ժամը՝ 01:51-ի սահմաններում, ապօրինի տեղափոխել է Հայաստանի Հանրապետություն, և Հայաստանի Հանրապետությունում առանձնապես խոշոր չափերով «Մեթամֆետամին» տեսակի՝ 10128 գրամ քաշով թմրամիջոցը նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում՝ իրացնելու նպատակով, ապօրինի պահել է նշված կցորդի տակ ամրացված ջրի տարայում, ինչը հայտնաբերվել է ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի աշխատակիցների կողմից նույն օրն իրականացված մաքսային զննման արդյունքում։
Այնուհետև, Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղը, հանցավոր համաձայնության գալով ոմն Մոթեզա Կարամի և նախաքննությամբ ինքնությունները չպարզված այլ անձանց հետ՝ ՀՀ-ում գտնվող նշված տեսակի ու չափի թմրամիջոցն իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք բերելու վերաբերյալ, 2025 թվականի մարտի 02-ին ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, և խախտելով 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ընդունված «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ին ընդունված թիվ 220-Ն որոշման պահանջները, մասնավորապես՝ չունենալով բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ կամ օրենքով նախատեսված որևէ նպատակով թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու, տեղափոխելու և իրացնելու թույլտվություն, նախաքննությամբ չպարզված հանգամանքներում տեղեկացել է ՀՀ-ում նշված տեսակի ու չափի թմրամիջոցի գտնվելու վայրի վերաբերյալ, և շարունակելով նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում ձեռք բերված հանցավոր մտադրության իրականացումը՝ 2025 թվականի մարտի 02-ին՝ ժամը 17:10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայի 25 հասցեի թիվ 2 տարածքում գտնվող «N1» հյուրանոցում Նադեր Ակրամիից՝ իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը (...) սահմանելու մասին» 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 207-Ն որոշման հավելված N 1-ով հաստատված՝ թմրամիջոցների ցանկի 110-րդ կետով նախատեսված առանձնապես խոշոր չափերով՝ 10128 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ՝ պայուսակը, և իրացնելու նպատակով այն ապօրինի տեղափոխել է Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցի 113 հասցեում գտնվող «Lovely» հյուրանոց և ապօրինի պահել այնտեղ, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով պայմանավորված չի իրագործվել, քանի որ «Վերահսկելի մատակարարում և գնում» օպերատիվ- հետախուզական միջոցառման շրջանակներում նշված թմրամիջոցը փոխարինվել էր համանման այլ զանգվածով, իսկ նշված միջոցառման շրջանակներում հսկողության ներքո գտնվող Նադեր Ակրամիից՝ թմրամիջոցի փոխարինված զանգվածը ստանալուց և նշված վայր տեղափոխելուց հետո Էրֆան Նորուզիաղբալաղը ձերբակալվել է։»։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի մարտի 24-ի ԵԴ1/1978/01/25 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամսով՝ մինչև 2026 թվականի հունիսի 26-ը՝ թույլատրելով վերջինիս հաղորդակցվել միայն իր ընտանիքի անդամների՝ մերձավոր ազգականների հետ։
2026 թվականի ապրիլի 13-ին (փոստային ծառայությանն է հանձնվել ապրիլի 8-ին) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի մարտի 24-ի ԵԴ1/1978/01/25 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանի հատուկ վերանայման բողոքը:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2026 թվականի ապրիլի 18-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի ապրիլի 20-ին:
2026 թվականի ապրիլի 23-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ:
Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել:
2026 թվականի ապրիլի 28-ին կայացվել է որոշման անհստակությունը լուծելու վերաբերյալ որոշում, որով դատական ակտը կայացնելու օր է նշվել 2026 թվականի մայիսի 5-ը։
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանն իր կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և բեկանված մասով կայացնել նոր դատական ակտ՝ Նադեր Ակրամիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը վերացնել, կամ բողոքը բավարարել մասնակի, դատական ակտը փոփոխել՝ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրել վարչական հսկողությունը՝ համակցված բացակայելու արգելքի հետ։
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշվել է հետևյալը.
«(…) Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքը դատական սխալն է՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտումը, որը հանգեցրել է սխալ դատական ակտի կայացման և մեղադրյալ Նադեր Ակրամի ազատության իրավունքի ոտնահարման:
Դատարանը սույն որոշմամբ կալանավորման հիմքերի և իրավաչափության մասով թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք հանգեցրել են անհիմն դատական ակտի կայացման։ Նշվածը հիմնավորվում է հետևյալով․
Դատարանը կալանքի ժամկետը երկարաձգելով ևս երեք ամսով, որոշումը հիմնավորել է «հիմնավոր կասկածի» առկայությամբ, անհասկանալիորեն արձանագրել է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու, վարույթին խոչընդոտելու, վարույթ իրականացնող մարմնից թաքնվելու ռիսկներով, զուտ այն պատճառաբանությամբ, որ անձն ԻԻՀ քաղաքացի է, ՀՀում չունի մշտական բնակության վայր, չունի աշխատանք, կայուն եկամուտ։ Դատարանի կրկին անգամ վերահաստատել է նախորդ որոշումներում արձանագրված դիրքորոշումը։
Գտնում եմ, որ Դատարանի եզրահանգումները պատճառաբանված և հիմնավորված չեն։
Նախ հարկ է նշել, որ հիմական դատալսումների փուլում յուրաքանչյուր անգամ անձի նկատմամբ ընտրված ամենախիստ խափանման միջոցի՝ կալանավորման ժամկետը երկարացնելուց դատարանները պարտավոր են ներկայացնել հիմնավոր և բավարար պատճառներ, այլ ոչ թե սահմանափակվեն նախորդ որոշումներին հղումներ տալով, նշվածը բխում է քրեադատավարական օրենսդրության հիմնախնդիրներից, ՀՀ Սահմանադրությամբ, ՄԻԵԿ երաշխիքներից և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի, ՄԻԵԴ նախադեպային ակտերի տրամաբանությունից։
Տարօրինակ է, որ Դատարանը հանդես է գալիս բացառապես մեղադրանքի կողմում և հիմնավոր կասկածը բացառող հանգամանքները, չփարատված կասկածները մեկնաբանում է բացառապես ի վնաս մեղադրյալի։
Ինչ վերաբերվում է թաքնվելու կամ որևէ այլ կերպ վարույթին խոչընդուտելու հավանականությանը, ապա դա իսպառ բացակայում է, քանի որ անձը վարույթի ամենասկզբից համագործակցել և աջակցել է նախաքննական մարմնին, հայտնել է էական փաստական տվյալներ, որոնցով բացահայտվել են սույն հանցագործության իրական շահառուները և կատարողները։
Նադեր Ակրամի կողմից հայտնած տվյալները չեն հերքվել նախաքննության ընթացքում, փաստացի Նադեր Աքրամը հնարավորինս օգնել է բացահայտել արարքը, քանի որ ինքը ևս դարձել է տվյալ արարքի զոհ:
Բացի դա, դեռևս 2025թ. դատարանի վարույթում է, հետազոտվել են բոլոր ապացույցները և որոշմամբ նշված հիմքերը և ռիսկները արդեն իսկ էապես նվազել են։
Իսկ ինչ վերաբերվում է այլ երկրի քաղաքացի լինելուն, ՀՀ ում բնակության վայր կամ աշխատանք չունենալուն և այդ հիմքով կալանավորման հիմնավորման ռիսկները գնահատելուն, ապա դա ոչ այլ ինչ է, քան խտրական վերաբերմունք:
(…)
Սակայն սույն գործով արդեն իսկ նշել եմ, որ Դատարանը չի կիրառել որևէ օբյեկտիվ չափանիշ, բացի վերացական ձևակերպումներից:
Եվ եթե վարույթ իրականացնող մարմինը մտավախություններ ունի, կամ Դատարանը, դրաք փորձել է հաստատված համարել, ապա հարկ է նշել, որ մեղադրյալը իր հեռախոսն անձամբ է տրամադրել վարույթ իրականացնող մարմնին, հայտնելով նաև գաղտնաբառը, հայտնել է էական տվյալներ, որով հերքվում են նաև խոչընդոտելու կամ այլ անձանց վրա որևէ ապօրինի ազդեցություն գործադրելու մտավախությունը:
Տվյալ դեպքում՝ Նադեր Ակրամի նկատմամբ խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարացնելով՝ հատկապես ԻԻՀ համար այս կրիտիկական պայմաններում, Դատարանը սոցիալական ծանր վիճակի մեջ է դնում նաև նրա ընտանիքին, փաստացի անտեսելով, որ նրա ընտանիքում ինքն է հանդիացել միակ աշխատողը և արդեն իսկ պետք է թոշակ ստանար, մինչդեռ Դատարանն արձանագրել է, որ Ակրամը չի աշխատում, բնականաբար ՔԿՀ պայմաններում նա չի կարող աշխատել:
Նաև կարևորագույն հանգամանք է ներկայումս ԻԻՀ-ում պատերազմի հանգամանքը, երկրում ինտերնետային կապի բացակայությունը, անձը փաստացի ենթարկվում է անմարդկային վերաբերմունքի, հոգեկան և հոգեբանական խոշտանգման, ինչը անմիջականորեն արգելված է ՄԻԵԿ 3-րդ հոդվածով:
Անձը կարող է ազատության մեջ գտնվելու պայմաններոմ ՀՀ-ում բնակելի տարածք գտնել, աշխատել և հոգալ ընտանիքի հոգսը:
Գործի քննության ողջամիտ ժամկետներին անդրադառնալով հարկ է փաստել, որ թեև Դատարանի կողմից դատական նիստերը հնարավորինս կարճ ինտերվալներով են նշանակվել, այնուամենայնիվ օբյեկտիվ, սուբյեկիտ պատճառներից դրանց մի մասը չի կայացել, և ոչ բնավ Դատարանի կողմից թերանալու հետևանքով։ Այնուամենայնիվ անձը սույն գործով տևական ժամանակ է անազատության մեջ և սույն դեպքում՝ անձի նկատմամբ տևական ժամանակ կալանավորում խափանման միջոց կիրառելու հարցը պետք է քննվեր ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Մ. Ալեքսանյանի վերաբերյալ ԼԴ1/0059/01/17 09.04.2025թ. որոշման լույսի ներքո (…)։
Իսկ տվյալ դեպքում Դատարանն անգամ հարկ չի համարել անդրադառնալ անձին տևական ժամանակ կալանքի տակ պահելու կողմ և դեմ փաստարկներին և արդեն իսկ կանխատեսելի է դարձրել հետագայում բացառապես մեղադրական դատավճռի կայացումը։
(…)
Ինչպես արդեն նշեցի, սույն փուլում տեղի է ունեցել իրավիճակի փոփոխություն՝ ԻԻՀ դեմ սանձազերծված պատերազմը հիմք է առնվազն բարի կամքի դրսևորման, բացի դա տարիքային առումով, առողջական խնդիրներով պայմանավորված՝ բացակայում են անձին տևականորեն կալանքի տակ պահելու հիմքերը, իսկ վարույթի տվյալ փուլում առկա ռիսկները կարող են զսպվել այլ խափանման միջոցների և/կամ դրանց համակցված կիրառմամբ, օրինակ՝ վարչական հսկողություն/բացակայելու արգելք:
(…):
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ արձանագրում է, որ դատական վարույթում գտնվող գործերով հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու հարցի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Հարություն Արսենի Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի ԱՐԴ/018/01/23 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) Դատաքննության փուլում` խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»:
Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով մեղադրյալի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման և այն զսպելու անհրաժեշտ քրեադատավարական մեխանիզմի ընտրության հարցն, արձանագրել է, որ մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել: Դատարանը վերահաստատել է իր նախորդ որոշումներում արձանագրված դիրքորոշումը և բարձր է գնահատել մեղադրյալի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու և վերջինի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությանը, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը հանդիսանում է այլ պետության, մասնավորապես՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր: Բացի այդ, Դատարանը հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ վերջիննն, ըստ վարույթում առկա տվյալների, չունի աշխատանք, կայուն եկամուտ, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, հանդիսանում է այլ պետության՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի ողջամտորեն կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ:
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերն, Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ կատարված եզրահանգումները, գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, այդ թվում՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել:
Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները.
- քրեական վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, քրեական վարույթով բոլոր ապացույցները դեռևս հետազոտված չեն, այդ թվում՝ հարցաքննված չեն դատակոչված բոլոր անձինք,
- ենթադրյալ հանցանքները կատարվել են նախնական համաձայնությամբ՝ խմբի կազմում, մեղադրյալը կապեր ունի վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների տիրապետող անձանց հետ,
- Նադեր Ակրամին չի հանդիսանում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի կայուն կապեր, ինչպես նաև կայուն եկամուտ,
- մեղադրյալին մեղսագրվող հանցագործությունների բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ենթադրյալ հանցանքների կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես վերջինին մեղսագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցանգործությունների կատարում, որոնց համար նախատեսված է բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով։
Հարկ է փաստել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն մեղադրյալին վերագրվող հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Ուշադրության է արժանի նաև այն հանգամանքը, որ ենթադրյալ հանցանքը կատարվել է խմբի կազմում նախնական համաձայնությամբ, և այս համատեքստում հարկ է փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Սիմոնովն ընդդեմ Լեհաստանի (Simonov v. Poland) գործով 2012 թվականի ապրիլի 17-ի վճռով արտահայտել է իրավական դիրքորոշում առ այն, որ ենթադրյալ հանցավոր գործունեության կազմակերպված բնույթից բխող ընդհանրական ռիսկի առկայությունը կարող է որպես հիմք ընդունելի լինել քննության նախնական փուլում անձին անազատության մեջ պահելու, ինչպես նաև որոշ դեպքերում՝ կալանավորման հետագա երկարացումների համար։
Ընդունելի է նաև, որ այնպիսի դեպքերում, երբ գործում ներգրավված են բազմաթիվ մեղադրյալներ ապացույցների հավաքման գործընթացը բավականին բարդ խնդիր է: Ավելին՝ կազմակերպված հանցավոր խմբերի վերաբերյալ քննվող գործերով բնականաբար ավելի բարձր է ռիսկը, որ ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում անձը կարող է ազդեցություն գործադրել վկաների կամ այլ համախոհների վրա կամ այլ կերպ խոչընդոտել քննությանը»:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց շարունակաբար կիրառելու միջոցով:
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու մեղադրյալին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել մեղմ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի շարունակական կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու անհրաժեշտությունը։
Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կոնկրետ դեպքում, այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի՝ տևական ժամանակ անազատության մեջ գտնվելու մասին բողոքաբերի դիտարկումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ մեղադրյալին սպառնացող հնարավոր պատժի համատեքստում վերջինի նկատմամբ կալանք խափանման միջոցի կիրառումն այս փուլում անհամաչափ չի կարող համարվել, և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն է տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անելու անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության մասին։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վահագն Պողոսյանի գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ գտել է, որ մինչև մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում նախատեսող և ավելի բարձր հանրային վտանգավորությամբ օժտված, այդ թվում՝ առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար մեղադրվող անձանց ազատությունից զրկելու իրավական հիմքերի առկայությունը փաստելու համար չեն կարող սահմանվել նույնանման չափորոշիչներ:
Քննարկելով հատուկ վերանայման բողոքում նշված դիրքորոշումներն այն մասին, որ «(…) Նադեր Ակրամի նկատմամբ խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարացնելով՝ հատկապես ԻԻՀ համար այս կրիտիկական պայմաններում, Դատարանը սոցիալական ծանր վիճակի մեջ է դնում նաև նրա ընտանիքին, փաստացի անտեսելով, որ նրա ընտանիքում ինքն է հանդիացել միակ աշխատողը և արդեն իսկ պետք է թոշակ ստանար, մինչդեռ Դատարանն արձանագրել է, որ Ակրամը չի աշխատում, բնականաբար ՔԿՀ պայմաններում նա չի կարող աշխատել:
(…)
Անձը կարող է ազատության մեջ գտնվելու պայմաններոմ ՀՀ-ում բնակելի տարածք գտնել, աշխատել և հոգալ ընտանիքի հոգսը (…)»՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դրանք, սույն որոշմամբ արձանագրված փաստական տվյալների պայմաններում, ողջամտորեն չեն կարող դիտարկվել որպես բավարար հակակշռող գործոններ` մեղադրյալի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը չեզոքացնելու համար, և բացի դա խափանման միջոցի վերաբերյալ յուրաքանչյուր որոշում կայացվում է հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման սկզբունքի լույսի ներքո, և կոնկրետ դեպքում բացառապես անձնական շահերին առաջնահերթությունը տալը չի բխում վարույթի արդարացիությունից։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի մարտի 24-ի ԵԴ1/1978/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ու Մ
«05» մայիսի 2026թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
Մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի մարտի 24-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի դատավարական ընթացքը.
ԵԴ1/1978/01/25 (69122525) քրեական վարույթով Նադեր Աժդարի Ակրամին մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով այն բանի համար, որ. «նա կատարել է առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցների իրացում և կատարել է խոշոր չափերով թմրամիջոցների մաքսանենգություն:
Մասնավորապես․
ԻԻՀ քաղաքացի Նադեր Աժդարի Ակրամին, գտնվելով Իրանի Իսլամական Հանրապետության տարածքում, ԻԻՀ քաղաքացի ոմն Միլադի հետ նախնական համաձայնությամբ՝ խմբի կազմում, նախաքննությամբ չպարզված հանգամանքներում, իրացնելու նպատակով ձեռք է բերել 10128 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 15 փայլաթիթեղյա փաթեթավորմամբ փաթեթներ, որոնք դրել է 15 փայլաթիթեղյա տարաների մեջ, ինչից հետո մինչ Հայաստանի Հանրապետության տարածք մուտք գործելը՝ դրանք տեղադրել է իր կողմից շահագործվող «IVECO» մակնիշի «VB825VV» հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենայի՝ «GG283P» հաշվառման համարանիշի կցորդի տակ ամրացված ջրի տարայում:
Այնուհետև, Նադեր Աժդարի Ակրամին, խախտելով 2002 թվականի դեկտեմբերի 26- ին ընդունված «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ին ընդունված թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, մասնավորապես՝ չունենալով բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ կամ օրենքով նախատեսված որևէ նպատակով թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու` թմրամիջոց պահելու, տեղափոխելու և իրացնելու թույլտվություն, Իրանի Իսլամական Հանրապետության տարածքից իր կողմից վարած նշված բեռնատար ավտոմեքենայով և դրան ամրացված կցորդով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը (...) սահմանելու մասին» 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման հավելված N 1-ով հաստատված՝ թմրամիջոցների ցանկի 110-րդ կետով նախատեսված առանձնապես խոշոր չափերով՝ նշված 15 փաթեթներում պարունակվող` 10128 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, նշված բեռնատար ավտոմեքենայի կցորդի տակ ամրացված ջրի տարայում պահելու եղանակով, Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելով և թմրամիջոցի տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելով, 2025 թվականի փետրվարի 26-ին, ժամը՝ 01:51-ի սահմաններում, ապօրինի տեղափոխել է Հայաստանի Հանրապետություն, և Հայաստանի Հանրապետությունում առանձնապես խոշոր չափերով «Մեթամֆետամին» տեսակի՝ 10128 գրամ քաշով թմրամիջոցը նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում՝ իրացնելու նպատակով, ապօրինի պահել է նշված կցորդի տակ ամրացված ջրի տարայում, ինչը հայտնաբերվել է ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի աշխատակիցների կողմից նույն օրն իրականացված մաքսային զննման արդյունքում։
Այնուհետև, Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղը, հանցավոր համաձայնության գալով ոմն Մոթեզա Կարամի և նախաքննությամբ ինքնությունները չպարզված այլ անձանց հետ՝ ՀՀ-ում գտնվող նշված տեսակի ու չափի թմրամիջոցն իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք բերելու վերաբերյալ, 2025 թվականի մարտի 02-ին ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, և խախտելով 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ընդունված «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ին ընդունված թիվ 220-Ն որոշման պահանջները, մասնավորապես՝ չունենալով բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ կամ օրենքով նախատեսված որևէ նպատակով թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու, տեղափոխելու և իրացնելու թույլտվություն, նախաքննությամբ չպարզված հանգամանքներում տեղեկացել է ՀՀ-ում նշված տեսակի ու չափի թմրամիջոցի գտնվելու վայրի վերաբերյալ, և շարունակելով նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում ձեռք բերված հանցավոր մտադրության իրականացումը՝ 2025 թվականի մարտի 02-ին՝ ժամը 17:10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայի 25 հասցեի թիվ 2 տարածքում գտնվող «N1» հյուրանոցում Նադեր Ակրամիից՝ իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը (...) սահմանելու մասին» 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 207-Ն որոշման հավելված N 1-ով հաստատված՝ թմրամիջոցների ցանկի 110-րդ կետով նախատեսված առանձնապես խոշոր չափերով՝ 10128 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ՝ պայուսակը, և իրացնելու նպատակով այն ապօրինի տեղափոխել է Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցի 113 հասցեում գտնվող «Lovely» հյուրանոց և ապօրինի պահել այնտեղ, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով պայմանավորված չի իրագործվել, քանի որ «Վերահսկելի մատակարարում և գնում» օպերատիվ- հետախուզական միջոցառման շրջանակներում նշված թմրամիջոցը փոխարինվել էր համանման այլ զանգվածով, իսկ նշված միջոցառման շրջանակներում հսկողության ներքո գտնվող Նադեր Ակրամիից՝ թմրամիջոցի փոխարինված զանգվածը ստանալուց և նշված վայր տեղափոխելուց հետո Էրֆան Նորուզիաղբալաղը ձերբակալվել է։»։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի մարտի 24-ի ԵԴ1/1978/01/25 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամսով՝ մինչև 2026 թվականի հունիսի 26-ը՝ թույլատրելով վերջինիս հաղորդակցվել միայն իր ընտանիքի անդամների՝ մերձավոր ազգականների հետ։
2026 թվականի ապրիլի 13-ին (փոստային ծառայությանն է հանձնվել ապրիլի 8-ին) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի մարտի 24-ի ԵԴ1/1978/01/25 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանի հատուկ վերանայման բողոքը:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2026 թվականի ապրիլի 18-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի ապրիլի 20-ին:
2026 թվականի ապրիլի 23-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ:
Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել:
2026 թվականի ապրիլի 28-ին կայացվել է որոշման անհստակությունը լուծելու վերաբերյալ որոշում, որով դատական ակտը կայացնելու օր է նշվել 2026 թվականի մայիսի 5-ը։
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանն իր կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և բեկանված մասով կայացնել նոր դատական ակտ՝ Նադեր Ակրամիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը վերացնել, կամ բողոքը բավարարել մասնակի, դատական ակտը փոփոխել՝ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրել վարչական հսկողությունը՝ համակցված բացակայելու արգելքի հետ։
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշվել է հետևյալը.
«(…) Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքը դատական սխալն է՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտումը, որը հանգեցրել է սխալ դատական ակտի կայացման և մեղադրյալ Նադեր Ակրամի ազատության իրավունքի ոտնահարման:
Դատարանը սույն որոշմամբ կալանավորման հիմքերի և իրավաչափության մասով թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք հանգեցրել են անհիմն դատական ակտի կայացման։ Նշվածը հիմնավորվում է հետևյալով․
Դատարանը կալանքի ժամկետը երկարաձգելով ևս երեք ամսով, որոշումը հիմնավորել է «հիմնավոր կասկածի» առկայությամբ, անհասկանալիորեն արձանագրել է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու, վարույթին խոչընդոտելու, վարույթ իրականացնող մարմնից թաքնվելու ռիսկներով, զուտ այն պատճառաբանությամբ, որ անձն ԻԻՀ քաղաքացի է, ՀՀում չունի մշտական բնակության վայր, չունի աշխատանք, կայուն եկամուտ։ Դատարանի կրկին անգամ վերահաստատել է նախորդ որոշումներում արձանագրված դիրքորոշումը։
Գտնում եմ, որ Դատարանի եզրահանգումները պատճառաբանված և հիմնավորված չեն։
Նախ հարկ է նշել, որ հիմական դատալսումների փուլում յուրաքանչյուր անգամ անձի նկատմամբ ընտրված ամենախիստ խափանման միջոցի՝ կալանավորման ժամկետը երկարացնելուց դատարանները պարտավոր են ներկայացնել հիմնավոր և բավարար պատճառներ, այլ ոչ թե սահմանափակվեն նախորդ որոշումներին հղումներ տալով, նշվածը բխում է քրեադատավարական օրենսդրության հիմնախնդիրներից, ՀՀ Սահմանադրությամբ, ՄԻԵԿ երաշխիքներից և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի, ՄԻԵԴ նախադեպային ակտերի տրամաբանությունից։
Տարօրինակ է, որ Դատարանը հանդես է գալիս բացառապես մեղադրանքի կողմում և հիմնավոր կասկածը բացառող հանգամանքները, չփարատված կասկածները մեկնաբանում է բացառապես ի վնաս մեղադրյալի։
Ինչ վերաբերվում է թաքնվելու կամ որևէ այլ կերպ վարույթին խոչընդուտելու հավանականությանը, ապա դա իսպառ բացակայում է, քանի որ անձը վարույթի ամենասկզբից համագործակցել և աջակցել է նախաքննական մարմնին, հայտնել է էական փաստական տվյալներ, որոնցով բացահայտվել են սույն հանցագործության իրական շահառուները և կատարողները։
Նադեր Ակրամի կողմից հայտնած տվյալները չեն հերքվել նախաքննության ընթացքում, փաստացի Նադեր Աքրամը հնարավորինս օգնել է բացահայտել արարքը, քանի որ ինքը ևս դարձել է տվյալ արարքի զոհ:
Բացի դա, դեռևս 2025թ. դատարանի վարույթում է, հետազոտվել են բոլոր ապացույցները և որոշմամբ նշված հիմքերը և ռիսկները արդեն իսկ էապես նվազել են։
Իսկ ինչ վերաբերվում է այլ երկրի քաղաքացի լինելուն, ՀՀ ում բնակության վայր կամ աշխատանք չունենալուն և այդ հիմքով կալանավորման հիմնավորման ռիսկները գնահատելուն, ապա դա ոչ այլ ինչ է, քան խտրական վերաբերմունք:
(…)
Սակայն սույն գործով արդեն իսկ նշել եմ, որ Դատարանը չի կիրառել որևէ օբյեկտիվ չափանիշ, բացի վերացական ձևակերպումներից:
Եվ եթե վարույթ իրականացնող մարմինը մտավախություններ ունի, կամ Դատարանը, դրաք փորձել է հաստատված համարել, ապա հարկ է նշել, որ մեղադրյալը իր հեռախոսն անձամբ է տրամադրել վարույթ իրականացնող մարմնին, հայտնելով նաև գաղտնաբառը, հայտնել է էական տվյալներ, որով հերքվում են նաև խոչընդոտելու կամ այլ անձանց վրա որևէ ապօրինի ազդեցություն գործադրելու մտավախությունը:
Տվյալ դեպքում՝ Նադեր Ակրամի նկատմամբ խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարացնելով՝ հատկապես ԻԻՀ համար այս կրիտիկական պայմաններում, Դատարանը սոցիալական ծանր վիճակի մեջ է դնում նաև նրա ընտանիքին, փաստացի անտեսելով, որ նրա ընտանիքում ինքն է հանդիացել միակ աշխատողը և արդեն իսկ պետք է թոշակ ստանար, մինչդեռ Դատարանն արձանագրել է, որ Ակրամը չի աշխատում, բնականաբար ՔԿՀ պայմաններում նա չի կարող աշխատել:
Նաև կարևորագույն հանգամանք է ներկայումս ԻԻՀ-ում պատերազմի հանգամանքը, երկրում ինտերնետային կապի բացակայությունը, անձը փաստացի ենթարկվում է անմարդկային վերաբերմունքի, հոգեկան և հոգեբանական խոշտանգման, ինչը անմիջականորեն արգելված է ՄԻԵԿ 3-րդ հոդվածով:
Անձը կարող է ազատության մեջ գտնվելու պայմաններոմ ՀՀ-ում բնակելի տարածք գտնել, աշխատել և հոգալ ընտանիքի հոգսը:
Գործի քննության ողջամիտ ժամկետներին անդրադառնալով հարկ է փաստել, որ թեև Դատարանի կողմից դատական նիստերը հնարավորինս կարճ ինտերվալներով են նշանակվել, այնուամենայնիվ օբյեկտիվ, սուբյեկիտ պատճառներից դրանց մի մասը չի կայացել, և ոչ բնավ Դատարանի կողմից թերանալու հետևանքով։ Այնուամենայնիվ անձը սույն գործով տևական ժամանակ է անազատության մեջ և սույն դեպքում՝ անձի նկատմամբ տևական ժամանակ կալանավորում խափանման միջոց կիրառելու հարցը պետք է քննվեր ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Մ. Ալեքսանյանի վերաբերյալ ԼԴ1/0059/01/17 09.04.2025թ. որոշման լույսի ներքո (…)։
Իսկ տվյալ դեպքում Դատարանն անգամ հարկ չի համարել անդրադառնալ անձին տևական ժամանակ կալանքի տակ պահելու կողմ և դեմ փաստարկներին և արդեն իսկ կանխատեսելի է դարձրել հետագայում բացառապես մեղադրական դատավճռի կայացումը։
(…)
Ինչպես արդեն նշեցի, սույն փուլում տեղի է ունեցել իրավիճակի փոփոխություն՝ ԻԻՀ դեմ սանձազերծված պատերազմը հիմք է առնվազն բարի կամքի դրսևորման, բացի դա տարիքային առումով, առողջական խնդիրներով պայմանավորված՝ բացակայում են անձին տևականորեն կալանքի տակ պահելու հիմքերը, իսկ վարույթի տվյալ փուլում առկա ռիսկները կարող են զսպվել այլ խափանման միջոցների և/կամ դրանց համակցված կիրառմամբ, օրինակ՝ վարչական հսկողություն/բացակայելու արգելք:
(…):
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ արձանագրում է, որ դատական վարույթում գտնվող գործերով հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու հարցի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Հարություն Արսենի Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի ԱՐԴ/018/01/23 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) Դատաքննության փուլում` խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»:
Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով մեղադրյալի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման և այն զսպելու անհրաժեշտ քրեադատավարական մեխանիզմի ընտրության հարցն, արձանագրել է, որ մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել: Դատարանը վերահաստատել է իր նախորդ որոշումներում արձանագրված դիրքորոշումը և բարձր է գնահատել մեղադրյալի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու և վերջինի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությանը, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը հանդիսանում է այլ պետության, մասնավորապես՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր: Բացի այդ, Դատարանը հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ վերջիննն, ըստ վարույթում առկա տվյալների, չունի աշխատանք, կայուն եկամուտ, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, հանդիսանում է այլ պետության՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի ողջամտորեն կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ:
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերն, Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ կատարված եզրահանգումները, գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, այդ թվում՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել:
Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները.
- քրեական վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, քրեական վարույթով բոլոր ապացույցները դեռևս հետազոտված չեն, այդ թվում՝ հարցաքննված չեն դատակոչված բոլոր անձինք,
- ենթադրյալ հանցանքները կատարվել են նախնական համաձայնությամբ՝ խմբի կազմում, մեղադրյալը կապեր ունի վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների տիրապետող անձանց հետ,
- Նադեր Ակրամին չի հանդիսանում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի կայուն կապեր, ինչպես նաև կայուն եկամուտ,
- մեղադրյալին մեղսագրվող հանցագործությունների բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ենթադրյալ հանցանքների կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես վերջինին մեղսագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցանգործությունների կատարում, որոնց համար նախատեսված է բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով։
Հարկ է փաստել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն մեղադրյալին վերագրվող հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Ուշադրության է արժանի նաև այն հանգամանքը, որ ենթադրյալ հանցանքը կատարվել է խմբի կազմում նախնական համաձայնությամբ, և այս համատեքստում հարկ է փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Սիմոնովն ընդդեմ Լեհաստանի (Simonov v. Poland) գործով 2012 թվականի ապրիլի 17-ի վճռով արտահայտել է իրավական դիրքորոշում առ այն, որ ենթադրյալ հանցավոր գործունեության կազմակերպված բնույթից բխող ընդհանրական ռիսկի առկայությունը կարող է որպես հիմք ընդունելի լինել քննության նախնական փուլում անձին անազատության մեջ պահելու, ինչպես նաև որոշ դեպքերում՝ կալանավորման հետագա երկարացումների համար։
Ընդունելի է նաև, որ այնպիսի դեպքերում, երբ գործում ներգրավված են բազմաթիվ մեղադրյալներ ապացույցների հավաքման գործընթացը բավականին բարդ խնդիր է: Ավելին՝ կազմակերպված հանցավոր խմբերի վերաբերյալ քննվող գործերով բնականաբար ավելի բարձր է ռիսկը, որ ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում անձը կարող է ազդեցություն գործադրել վկաների կամ այլ համախոհների վրա կամ այլ կերպ խոչընդոտել քննությանը»:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց շարունակաբար կիրառելու միջոցով:
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու մեղադրյալին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել մեղմ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի շարունակական կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու անհրաժեշտությունը։
Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կոնկրետ դեպքում, այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի՝ տևական ժամանակ անազատության մեջ գտնվելու մասին բողոքաբերի դիտարկումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ մեղադրյալին սպառնացող հնարավոր պատժի համատեքստում վերջինի նկատմամբ կալանք խափանման միջոցի կիրառումն այս փուլում անհամաչափ չի կարող համարվել, և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն է տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անելու անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության մասին։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վահագն Պողոսյանի գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ գտել է, որ մինչև մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում նախատեսող և ավելի բարձր հանրային վտանգավորությամբ օժտված, այդ թվում՝ առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար մեղադրվող անձանց ազատությունից զրկելու իրավական հիմքերի առկայությունը փաստելու համար չեն կարող սահմանվել նույնանման չափորոշիչներ:
Քննարկելով հատուկ վերանայման բողոքում նշված դիրքորոշումներն այն մասին, որ «(…) Նադեր Ակրամի նկատմամբ խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարացնելով՝ հատկապես ԻԻՀ համար այս կրիտիկական պայմաններում, Դատարանը սոցիալական ծանր վիճակի մեջ է դնում նաև նրա ընտանիքին, փաստացի անտեսելով, որ նրա ընտանիքում ինքն է հանդիացել միակ աշխատողը և արդեն իսկ պետք է թոշակ ստանար, մինչդեռ Դատարանն արձանագրել է, որ Ակրամը չի աշխատում, բնականաբար ՔԿՀ պայմաններում նա չի կարող աշխատել:
(…)
Անձը կարող է ազատության մեջ գտնվելու պայմաններոմ ՀՀ-ում բնակելի տարածք գտնել, աշխատել և հոգալ ընտանիքի հոգսը (…)»՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դրանք, սույն որոշմամբ արձանագրված փաստական տվյալների պայմաններում, ողջամտորեն չեն կարող դիտարկվել որպես բավարար հակակշռող գործոններ` մեղադրյալի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը չեզոքացնելու համար, և բացի դա խափանման միջոցի վերաբերյալ յուրաքանչյուր որոշում կայացվում է հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման սկզբունքի լույսի ներքո, և կոնկրետ դեպքում բացառապես անձնական շահերին առաջնահերթությունը տալը չի բխում վարույթի արդարացիությունից։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի մարտի 24-ի ԵԴ1/1978/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/1978/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 09-06-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 69122525 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Նադեր Աժադար Ակրամինին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա կատարել է առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցների իրացում և կատարել է խոշոր չափերով թմրամիջոցների մաքսանենգություն։ |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում իրացնելու նպատակով փորձել է ապօրինի ձեռք բերել առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոց։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Նադեր |
| Ազգանուն | Ակրամին |
| Հայրանուն | Աժադար |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 393 Մաս 3 Կետ 2/2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Դատվածություն | |
| Դատվածություն | իր հայտարարությամբ նախկինում չդատված |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Էրֆան |
| Ազգանուն | Նորուզիաղբալաղ |
| Հայրանուն | Շահրամի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 44-393 Մաս 3 Կետ 2/2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.7 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 09-06-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գնել |
| Ազգանուն | Գասպարյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 11-06-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/1978/01/25 ՈՐՈՇՈւՄ ՎԱՐՈւՅԹԸ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈւ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈւՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈւ ՄԱՍԻՆ «11» հունիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (նախագահող դատավոր՝ Գ.Գասպարյան), ուսումնասիրելով թիվ ԵԴ1/1978/01/25 (նախաքննական համար՝ 69122525) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նադեր Աժադարի Ակրամինի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 399-րդ հոդվածի մասով, Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասով՝ Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/1978/01/25 (նախաքննական համար՝ 69122525) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Նադեր Աժադարի Ակրամինի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 399-րդ հոդվածի մասով, Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասով 09.06.2025թ. մակագրվել և 10.06.2025թ. հանձնվել է դատավոր Գ.Գասպարյանի աշխատակազմին: Մեղադրյալներ Նադեր Աժադարի Ակրամինի և Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրված կալանքը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ստանձնել թիվ ԵԴ1/1978/01/25 (նախաքննական համար՝ 69122525) քրեական գործի վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Նադեր Աժադարի Ակրամինի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և 399-րդ հոդվածի մասով, Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասով: Քրեական գործով նախնական դատալսումները նշանակել 2025թ. հունիսի 25-ին՝ ժամը 14:00-ին, որը տեղի կունենա Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Շենգավիթի նստավայրում (ք.Երևան, Արշակունյանց պ. 24/1), թիվ 5 դահլիճում դռնբաց դատական նիստում՝ դատավոր Գ.Գասպարյանի նախագահությամբ: ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Նադեր |
| Ազգանուն | Ակրամին |
| Հայրանուն | Աժադարի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էրֆան |
| Ազգանուն | Նորուզիաղբալաղ |
| Հայրանուն | Շահրամի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վ. |
| Ազգանուն | Ղազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մազման |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 25-06-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1978/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «25» հունիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Գ.Գասպարյանի, քարտուղարությամբ Է.Մատինյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Վ․Ղազարյանի, պաշտպաններ՝ Մ․Պողոսյանի, Կ.Խաչատրյանի, թարգմանիչ՝ Ա․ Մոխթարյանի, մեղադրյալներ Է.Նորուզիաղբալաղի, Ն.Ակրամիի, նախնական դատական լսումների ընթացքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Նադեր Ակրամիի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվական մայիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարևոր գործերի քննության գլխավոր վարչության մարդկանց, թրաֆիքինգի, անչափահասների սեռական անձեռնմխելիության դեմ ուղղված և թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հանցագործությունների քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Է.Թուղամանյանի որոշմամբ թիվ 45104225 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 69122525 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի փետրվարի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Սյունիքի մարզային քննչական վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Մ.Մինասյանը կազմել է թիվ 45104225 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2025 թվականի փետրվարի 26-ին թիվ 45104225 քրեական վարույթով հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով որոշում է կայացվել Նադեր Աժդարի Ակրամիին ձերբակալելու վերաբերյալ։ 2025 թվականի փետրվարի 27-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ.Այվազյանի որոշմամբ Նադեր Ակրամիի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացվել է թիվ 45104225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիին նկատմամբ որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանք կիրառելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 02-ին թիվ 45104225 քրեական վարույթով հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով որոշում է կայացվել Էրֆան Շահրամ Նորուզիաղբալաղին ձերբակալելու վերաբերյալ։ 2025 թվականի մարտի 03-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ.Այվազյանի որոշմամբ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2025 թվականի մարտի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացվել է թիվ 45104225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանք կիրառելու մասին։ 2025 թվականի ապրիլի 25–ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Նադեր Աժդարի Ակրամիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի ապրիլի 30–ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի մայիսի 31–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025 թվականի հունիսի 06–ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ.Ղազարյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025 թվականի հունիսի 09–ին 2025թ․ հունիսի 10-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/1978/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: 2025 թվականի հունիսի 11-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/1978/01/25 համարի քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: 2.Դատաքննության ընթացքում․ Հանրային մեղադրողը դիրքորոշում հայտնելով խափանման միջոցի վերաբերյալ նշեց, որ դեռևս շարունակում են առկա կալանքի հիմքերը։ Նշեց, որ խափանման միջոցի ժամկետը ենթակա է երկարաձգման 3 ամիս ժամկետով։ Պաշտպանը դիրքորոշում հայտնելով խափանման միջոցի վերաբերյալ նշեց, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը սույն դեպքում բացակայում են և իր պաշտպանյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառմամբ։ Մեղադրյալը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը՝ խնդրելով բավարարել պաշտպանի միջնորդությունը։ 3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Այսպիսով, Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցների կարծիքները, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: (...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝ Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը:» Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: Համաձայն «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...) գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (...) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: 7. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր ժամկետի մեջ չի հաշվակցվում այն ժամանակը, որի ընթացքում անձը արգելանքի տակ է գտնվել այլ պետության տարածքում` պայմանավորված վարույթի փոխանցմամբ կամ անձի հանձնմամբ:» Մարդու ազատությունը` որպես բարձրագույն արժեք, երաշխավորված է, թե ներպետական օրենսդրությամբ, թե միջազգային պայմանագրերով: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված կարգով: Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով, կալանավորվել, ենթարկվել դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների, այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` Եվրոպական դատարան), իր մի շարք նախադեպային որոշումներում նշել է, որ քրեական իրավախախտում կատարված լինելու «հիմնավոր կասկածը» ենթադրում է այնպիսի փաստերի կամ տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Ընդ որում, հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցող՝ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, այնուամենայնիվ, «կասկածը» պետք է լինի ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռքբերված որոշակի փաստական տվյալների վրա (համանման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Վճռաբեկ Դատարանը 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 քրեական գործով): Անդրադառնալով Նադեր Աժդարի Ակրամիի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքի հիմնավոր կասկածի առկայությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը և հաշվի առնելով, որ գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, ապա առկա է հիմնավոր կասկածն առ այն, որ վերջինս ենթադրաբար կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը և դատաքննության այս փուլում Դատարանը նշվածի վերաբերյալ առավել մանրամասն վերլուծություն և գնահատում չի կարող կատարել։ Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիին նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հիմքերին, արձանագրում է հետևյալը. Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու և վերջինիս կողմից փախուստի դիմելու հավանականությանը` Դատարանը սույն փուլում այն բարձր է գնահատում, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը հանդիսանում է այլ պետության մասնավորապես՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր։ Վերոշարադրյալ փաստական տվյալները Դատարանի ողջամիտ ենթադրություն են առաջացնում այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիին կարոր է դիմել փախուստի: Դատարանի նման դիրքորոշումը բխում է նաև Եվրոպական դատարանի՝ W.v.Switzerland գործով 1993 թվականի հունվարի 26-ի վճռով արտահայտած այն դիրքորոշումից, որ մեղադրյալի՝ քննությունից թաքնվելու հավանականությունը գնահատելիս, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնել նաև արտասահմանյան երկրների հետ ունեցած սերտ կապերը, միջազգային շփումները, այլ երկրում բնակվելու ցանկությունը, դրամական միջոցների առկայությունը (տե՛ս նշված որոշման 33-րդ կետը)։ Եվրոպական դատարանը նմանատիպ դիրքորոշում է արտահայտել նաև Մատզնեթերն ընդդեմ Ավստրիայի (Matznetter v. Austria) գործով 1969 թվականի նոյեմբերի 10-ի վճռով (տե՛ս նշված որոշման իրավական վերլուծություններ պարագրաֆի 8-րդ կետը)։ Քննարկելով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված կալանքի ժամկետի երկարաձգման հարցը Դատարանը գտնում է, որ շարունակում է առկա լինել մեղադրյալի կողմից քրեական օրենքով արգելված արարք կատարելու ռիսկը: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ վերջինիս ըստ վարույթում առկա տվյալների չունի աշխատանք, կայուն եկամուտ, որը բավարար հանգամանք է գնահատելու, որ մեղադրյալն ազատության մեջ գտնվելու պարագայում հավանական է, որ կդրսևորի ոչ պատծաճ վարքագիծ կատարելով օրենքով արգելված արարք։ Քննարկելով միջնորդությամբ ներկայացված մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված կալանքի ժամկետի երկարաձգմանը` Դատարանը գտնում է, որ սույն հավականության առկայության մասին պնդումները կրում են օբյեկտիվ բնույթ։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, հանդիսանում է այլ պետության՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, որի պայմաններում առկա է ողջամիտ հավանականություն, որ վերջինս պատշաճ կերպով չի ներկայանա դատարան, այդ կերպ խոչընդոտելով քննությանը։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ թեև արարքի/ների ծանրությունը և պատժի խստությունը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք, ի թիվս այլնի, էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ փաստացի կիրառված կալանավորումը երկարացնել 3 (երեք) ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ: Միաժամանակ հաշվի առնելով, որ այլ անձանց հետ՝ այդ թվում հեռախոսակապի միջոցով հաղորդակցվելու դեպքում, մեծ է հավանականությունը, որ քրեական վարույթի սույն փուլում այդպիսի հաղորդակցությունը կարող է խոչընդոտել դատական քննության պատշաճ իրականացմանը Դատարանը գտնում է, որ կալանավորման ընթացքում անհրաժեշտ է սահմանափակել մեղադրյալի կողմից այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը թույլատրելով վերջինիս հաղորդակցվել միայն իր ընտանիքի անդամների՝ մերձավոր ազգականների հետ։ Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 118-րդ, 119-րդ, 270-րդ, 316-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ թույլատրելով վերջինիս հաղորդակցվել միայն իր ընտանիքի անդամների՝ մերձավոր ազգականների հետ։ 2. Որոշումը պաշտպանության կողմը կարող է բողոքարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 25-06-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1978/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «25» հունիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Գ.Գասպարյանի, քարտուղարությամբ Է.Մատինյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Վ․Ղազարյանի, պաշտպաններ՝ Մ․Պողոսյանի, Կ.Խաչատրյանի, թարգմանիչ՝ Ա․ Մոխթարյանի, մեղադրյալներ Է.Նորուզիաղբալաղի, Ն.Ակրամիի, նախնական դատական լսումների ընթացքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվական մայիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարևոր գործերի քննության գլխավոր վարչության մարդկանց, թրաֆիքինգի, անչափահասների սեռական անձեռնմխելիության դեմ ուղղված և թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հանցագործությունների քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Է.Թուղամանյանի որոշմամբ թիվ 45104225 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 69122525 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի փետրվարի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Սյունիքի մարզային քննչական վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Մ.Մինասյանը կազմել է թիվ 45104225 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2025 թվականի փետրվարի 26-ին թիվ 45104225 քրեական վարույթով հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով որոշում է կայացվել Նադեր Աժդարի Ակրամիին ձերբակալելու վերաբերյալ։ 2025 թվականի փետրվարի 27-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ.Այվազյանի որոշմամբ Նադեր Ակրամիի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացվել է թիվ 45104225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիին նկատմամբ որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանք կիրառելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 02-ին թիվ 45104225 քրեական վարույթով հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով որոշում է կայացվել Էրֆան Շահրամ Նորուզիաղբալաղին ձերբակալելու վերաբերյալ։ 2025 թվականի մարտի 03-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ.Այվազյանի որոշմամբ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2025 թվականի մարտի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացվել է թիվ 45104225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանք կիրառելու մասին։ 2025 թվականի ապրիլի 25–ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Նադեր Աժդարի Ակրամիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի ապրիլի 30–ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի մայիսի 31–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025 թվականի հունիսի 06–ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ.Ղազարյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025 թվականի հունիսի 09–ին 2025թ․ հունիսի 10-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/1978/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: 2025 թվականի հունիսի 11-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/1978/01/25 համարի քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: 2.Դատաքննության ընթացքում․ Հանրային մեղադրողը դիրքորոշում հայտնելով խափանման միջոցի վերաբերյալ նշեց, որ դեռևս շարունակում են առկա կալանքի հիմքերը։ Նշեց, որ խափանման միջոցի ժամկետը ենթակա է երկարաձգման 3 ամիս ժամկետով։ Պաշտպանը դիրքորոշում հայտնելով խափանման միջոցի վերաբերյալ նշեց, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը սույն դեպքում բացակայում են և իր պաշտպանյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառմամբ։ Մեղադրյալը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը՝ խնդրելով բավարարել պաշտպանի միջնորդությունը։ 3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Այսպիսով, Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցների կարծիքները, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: (...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝ Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը:» Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: Համաձայն «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...) գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (...) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: 7. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր ժամկետի մեջ չի հաշվակցվում այն ժամանակը, որի ընթացքում անձը արգելանքի տակ է գտնվել այլ պետության տարածքում` պայմանավորված վարույթի փոխանցմամբ կամ անձի հանձնմամբ:» Մարդու ազատությունը` որպես բարձրագույն արժեք, երաշխավորված է, թե ներպետական օրենսդրությամբ, թե միջազգային պայմանագրերով: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված կարգով: Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով, կալանավորվել, ենթարկվել դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների, այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` Եվրոպական դատարան), իր մի շարք նախադեպային որոշումներում նշել է, որ քրեական իրավախախտում կատարված լինելու «հիմնավոր կասկածը» ենթադրում է այնպիսի փաստերի կամ տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Ընդ որում, հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցող՝ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, այնուամենայնիվ, «կասկածը» պետք է լինի ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռքբերված որոշակի փաստական տվյալների վրա (համանման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Վճռաբեկ Դատարանը 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 քրեական գործով): Անդրադառնալով Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքի հիմնավոր կասկածի առկայությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը և հաշվի առնելով, որ գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, ապա առկա է հիմնավոր կասկածն առ այն, որ վերջինս ենթադրաբար կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը և դատաքննության այս փուլում Դատարանը նշվածի վերաբերյալ առավել մանրամասն վերլուծություն և գնահատում չի կարող կատարել։ Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալ Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հիմքերին, արձանագրում է հետևյալը. Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու և վերջինիս կողմից փախուստի դիմելու հավանականությանը` Դատարանը սույն փուլում այն բարձր է գնահատում, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը հանդիսանում է այլ պետության մասնավորապես՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր։ Վերոշարադրյալ փաստական տվյալները Դատարանի ողջամիտ ենթադրություն են առաջացնում այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի կարոր է դիմել փախուստի: Դատարանի նման դիրքորոշումը բխում է նաև Եվրոպական դատարանի՝ W.v.Switzerland գործով 1993 թվականի հունվարի 26-ի վճռով արտահայտած այն դիրքորոշումից, որ մեղադրյալի՝ քննությունից թաքնվելու հավանականությունը գնահատելիս, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնել նաև արտասահմանյան երկրների հետ ունեցած սերտ կապերը, միջազգային շփումները, այլ երկրում բնակվելու ցանկությունը, դրամական միջոցների առկայությունը (տե՛ս նշված որոշման 33-րդ կետը)։ Եվրոպական դատարանը նմանատիպ դիրքորոշում է արտահայտել նաև Մատզնեթերն ընդդեմ Ավստրիայի (Matznetter v. Austria) գործով 1969 թվականի նոյեմբերի 10-ի վճռով (տե՛ս նշված որոշման իրավական վերլուծություններ պարագրաֆի 8-րդ կետը)։ Քննարկելով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված կալանքի ժամկետի երկարաձգման հարցը Դատարանը գտնում է, որ շարունակում է առկա լինել մեղադրյալի կողմից քրեական օրենքով արգելված արարք կատարելու ռիսկը: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ վերջինիս ըստ վարույթում առկա տվյալների չունի աշխատանք, կայուն եկամուտ, որը բավարար հանգամանք է գնահատելու, որ մեղադրյալն ազատության մեջ գտնվելու պարագայում հավանական է, որ կդրսևորի ոչ պատծաճ վարքագիծ կատարելով օրենքով արգելված արարք։ Քննարկելով միջնորդությամբ ներկայացված մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված կալանքի ժամկետի երկարաձգմանը` Դատարանը գտնում է, որ սույն հավականության առկայության մասին պնդումները կրում են օբյեկտիվ բնույթ։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, հանդիսանում է այլ պետության՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, որի պայմաններում առկա է ողջամիտ հավանականություն, որ վերջինս պատշաճ կերպով չի ներկայանա դատարան, այդ կերպ խոչընդոտելով քննությանը։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ թեև արարքի/ների ծանրությունը և պատժի խստությունը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք, ի թիվս այլնի, էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ փաստացի կիրառված կալանավորումը երկարացնել 3 (երեք) ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ: Միաժամանակ հաշվի առնելով, որ այլ անձանց հետ՝ այդ թվում հեռախոսակապի միջոցով հաղորդակցվելու դեպքում, մեծ է հավանականությունը, որ քրեական վարույթի սույն փուլում այդպիսի հաղորդակցությունը կարող է խոչընդոտել դատական քննության պատշաճ իրականացմանը Դատարանը գտնում է, որ կալանավորման ընթացքում անհրաժեշտ է սահմանափակել մեղադրյալի կողմից այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը թույլատրելով վերջինիս հաղորդակցվել միայն իր ընտանիքի անդամների՝ մերձավոր ազգականների հետ։ Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 118-րդ, 119-րդ, 270-րդ, 316-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ թույլատրելով վերջինիս հաղորդակցվել միայն իր ընտանիքի անդամների՝ մերձավոր ազգականների հետ։ 2. Որոշումը պաշտպանության կողմը կարող է բողոքարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 26-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 26-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 26-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:07 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 26-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 02-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 02-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 02-09-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1978/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «02» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Գ.Գասպարյանի, քարտուղարությամբ Դ.Գրիգորյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Վ․Ղազարյանի, պաշտպաններ՝ Մ․Պողոսյանի, Կ.Խաչատրյանի, թարգմանիչ՝ Ռ․ Թահմասյանի, մեղադրյալներ Է.Նորուզիաղբալաղի, Ն.Ակրամիի, հիմնական դատական լսումների ընթացքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվական մայիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարևոր գործերի քննության գլխավոր վարչության մարդկանց, թրաֆիքինգի, անչափահասների սեռական անձեռնմխելիության դեմ ուղղված և թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հանցագործությունների քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Է.Թուղամանյանի որոշմամբ թիվ 45104225 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 69122525 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի փետրվարի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Սյունիքի մարզային քննչական վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Մ.Մինասյանը կազմել է թիվ 45104225 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2025 թվականի փետրվարի 26-ին թիվ 45104225 քրեական վարույթով հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով որոշում է կայացվել Նադեր Աժդարի Ակրամիին ձերբակալելու վերաբերյալ։ 2025 թվականի փետրվարի 27-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ.Այվազյանի որոշմամբ Նադեր Ակրամիի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացվել է թիվ 45104225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիին նկատմամբ որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանք կիրառելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 02-ին թիվ 45104225 քրեական վարույթով հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով որոշում է կայացվել Էրֆան Շահրամ Նորուզիաղբալաղին ձերբակալելու վերաբերյալ։ 2025 թվականի մարտի 03-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ.Այվազյանի որոշմամբ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2025 թվականի մարտի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացվել է թիվ 45104225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանք կիրառելու մասին։ 2025 թվականի ապրիլի 25–ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Նադեր Աժդարի Ակրամիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի ապրիլի 30–ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի մայիսի 31–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025 թվականի հունիսի 06–ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ.Ղազարյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025 թվականի հունիսի 09–ին 2025թ․ հունիսի 10-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/1978/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: 2025 թվականի հունիսի 11-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/1978/01/25 համարի քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: 2.Դատաքննության ընթացքում․ Հանրային մեղադրողը դիրքորոշում հայտնելով խափանման միջոցի վերաբերյալ նշեց, որ դեռևս շարունակում են առկա կալանքի հիմքերը։ Նշեց, որ խափանման միջոցի ժամկետը ենթակա է երկարաձգման 3 ամիս ժամկետով։ Պաշտպանը դիրքորոշում հայտնելով խափանման միջոցի վերաբերյալ նշեց, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը ներկայումս նվազել են և իր պաշտպանյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառմամբ։ Մեղադրյալը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը՝ խնդրելով բավարարել պաշտպանի միջնորդությունը։ 3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Այսպիսով, Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցների կարծիքները, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: (...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝ Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը:» Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: Համաձայն «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...) գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (...) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: 7. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր ժամկետի մեջ չի հաշվակցվում այն ժամանակը, որի ընթացքում անձը արգելանքի տակ է գտնվել այլ պետության տարածքում` պայմանավորված վարույթի փոխանցմամբ կամ անձի հանձնմամբ:» Մարդու ազատությունը` որպես բարձրագույն արժեք, երաշխավորված է, թե ներպետական օրենսդրությամբ, թե միջազգային պայմանագրերով: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված կարգով: Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով, կալանավորվել, ենթարկվել դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների, այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` Եվրոպական դատարան), իր մի շարք նախադեպային որոշումներում նշել է, որ քրեական իրավախախտում կատարված լինելու «հիմնավոր կասկածը» ենթադրում է այնպիսի փաստերի կամ տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Ընդ որում, հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցող՝ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, այնուամենայնիվ, «կասկածը» պետք է լինի ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռքբերված որոշակի փաստական տվյալների վրա (համանման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Վճռաբեկ Դատարանը 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 քրեական գործով): Անդրադառնալով Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքի հիմնավոր կասկածի առկայությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը և հաշվի առնելով, որ գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, ապա առկա է հիմնավոր կասկածն առ այն, որ վերջինս ենթադրաբար կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը և դատաքննության այս փուլում Դատարանը նշվածի վերաբերյալ առավել մանրամասն վերլուծություն և գնահատում չի կարող կատարել։ Դատարանը դեռևս 2025 թվականի հունիսի 25-ին մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս իր որոշումը՝ կալանքի կիրառման անհրաժեշտության մասով, պատճառաբանել է այն հետևյալ հանգամանքներով․ «Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու և վերջինիս կողմից փախուստի դիմելու հավանականությանը` Դատարանը սույն փուլում այն բարձր է գնահատում, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը հանդիսանում է այլ պետության մասնավորապես՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր։ Վերոշարադրյալ փաստական տվյալները Դատարանի ողջամիտ ենթադրություն են առաջացնում այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի կարոր է դիմել փախուստի: Դատարանի նման դիրքորոշումը բխում է նաև Եվրոպական դատարանի՝ W.v.Switzerland գործով 1993 թվականի հունվարի 26-ի վճռով արտահայտած այն դիրքորոշումից, որ մեղադրյալի՝ քննությունից թաքնվելու հավանականությունը գնահատելիս, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնել նաև արտասահմանյան երկրների հետ ունեցած սերտ կապերը, միջազգային շփումները, այլ երկրում բնակվելու ցանկությունը, դրամական միջոցների առկայությունը (տե՛ս նշված որոշման 33-րդ կետը)։ Եվրոպական դատարանը նմանատիպ դիրքորոշում է արտահայտել նաև Մատզնեթերն ընդդեմ Ավստրիայի (Matznetter v. Austria) գործով 1969 թվականի նոյեմբերի 10-ի վճռով (տե՛ս նշված որոշման իրավական վերլուծություններ պարագրաֆի 8-րդ կետը)։ Քննարկելով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված կալանքի ժամկետի երկարաձգման հարցը Դատարանը գտնում է, որ շարունակում է առկա լինել մեղադրյալի կողմից քրեական օրենքով արգելված արարք կատարելու ռիսկը: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ վերջինիս ըստ վարույթում առկա տվյալների չունի աշխատանք, կայուն եկամուտ, որը բավարար հանգամանք է գնահատելու, որ մեղադրյալն ազատության մեջ գտնվելու պարագայում հավանական է, որ կդրսևորի ոչ պատծաճ վարքագիծ կատարելով օրենքով արգելված արարք։ Քննարկելով միջնորդությամբ ներկայացված մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված կալանքի ժամկետի երկարաձգմանը` Դատարանը գտնում է, որ սույն հավականության առկայության մասին պնդումները կրում են օբյեկտիվ բնույթ։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, հանդիսանում է այլ պետության՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, որի պայմաններում առկա է ողջամիտ հավանականություն, որ վերջինս պատշաճ կերպով չի ներկայանա դատարան, այդ կերպ խոչընդոտելով քննությանը։» Ներկայումս քննարկելով մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված ռիսկերը շարունակում են առկա լինել: Դատարանը վերահաստատում է իր 2025 թվականի հունիսի 25-ի որոշմամբ արձանագրված դիրքորոշումը և գտնում է, որ նախորդ ժամանակահատվածում չեն նվազել մեղադրյալին վերագրվող ապագայում կատարվելիք այն հավանական գործողությունները, որոնք հիմք են հանդիսացել նրա նկատմամբ ամենախիստ խափանման միջոցը ընտրելու համար: Հետևապես նախորդ որոշմամբ արձանագրված հիմնավորումները՝ կալանքի կիրառման անհրաժեշտության մասով, ներկայումս նույնպես իրատեսական են: Դատարանը նման որոշման համար կարևոր է համարում նաև այն հանգամանքը, որ 2025 թվականի հունիսի 25-ին կայացրած մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը 3 (երեք) ամիս ժամկետով երկարաձգելուց հետո չեն կատարվել այնպիսի դատավարական գործողություններ որոնց արդյունքում կնվազեր վերը նշված ռիսկերի բարձր հավանականությունը: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքը երկարացնել 3 (երեք) ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ: Անդրադառնալով քրեական գործի ողջամիտ ժամկետներում քննության և վարույթն իրականացնող մարմնի դրսևորած պատշաճ ջանասիրությանը Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկումից հետո Դատարանի կողմից հնարավորինս սեղմ ժամկետներում նշանակվել են դատական նիստեր նպատակ ունենալով ապահովել գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության ընթացքը, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով հնարավոր չի եղել ավարտել այն մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու ժամկետում: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 118-րդ, 119-րդ, 270-րդ, 316-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով մինչև 2026 թվականի հունվարի 2-ը։ 2. Որոշումը պաշտպանության կողմը կարող է բողոքարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 02-09-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1978/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «02» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Գ.Գասպարյանի, քարտուղարությամբ Դ.Գրիգորյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Վ․Ղազարյանի, պաշտպաններ՝ Մ․Պողոսյանի, Կ.Խաչատրյանի, թարգմանիչ՝ Ռ․ Թահմասյանի, մեղադրյալներ Է.Նորուզիաղբալաղի, Ն.Ակրամիի, նախնական դատական լսումների ընթացքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Նադեր Ակրամիի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվական մայիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարևոր գործերի քննության գլխավոր վարչության մարդկանց, թրաֆիքինգի, անչափահասների սեռական անձեռնմխելիության դեմ ուղղված և թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հանցագործությունների քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Է.Թուղամանյանի որոշմամբ թիվ 45104225 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 69122525 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի փետրվարի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Սյունիքի մարզային քննչական վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Մ.Մինասյանը կազմել է թիվ 45104225 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2025 թվականի փետրվարի 26-ին թիվ 45104225 քրեական վարույթով հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով որոշում է կայացվել Նադեր Աժդարի Ակրամիին ձերբակալելու վերաբերյալ։ 2025 թվականի փետրվարի 27-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ.Այվազյանի որոշմամբ Նադեր Ակրամիի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացվել է թիվ 45104225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիին նկատմամբ որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանք կիրառելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 02-ին թիվ 45104225 քրեական վարույթով հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով որոշում է կայացվել Էրֆան Շահրամ Նորուզիաղբալաղին ձերբակալելու վերաբերյալ։ 2025 թվականի մարտի 03-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ.Այվազյանի որոշմամբ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2025 թվականի մարտի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացվել է թիվ 45104225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանք կիրառելու մասին։ 2025 թվականի ապրիլի 25–ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Նադեր Աժդարի Ակրամիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի ապրիլի 30–ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի մայիսի 31–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025 թվականի հունիսի 06–ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ.Ղազարյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025 թվականի հունիսի 09–ին 2025թ․ հունիսի 10-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/1978/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: 2025 թվականի հունիսի 11-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/1978/01/25 համարի քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: 2.Դատաքննության ընթացքում․ Հանրային մեղադրողը դիրքորոշում հայտնելով խափանման միջոցի վերաբերյալ նշեց, որ դեռևս շարունակում են առկա կալանքի հիմքերը։ Նշեց, որ խափանման միջոցի ժամկետը ենթակա է երկարաձգման 3 ամիս ժամկետով։ Պաշտպանը դիրքորոշում հայտնելով խափանման միջոցի վերաբերյալ նշեց, որ իր պաշտպանյալն միշտ օժանդակել է վարույթն իրականացնող մարմնին, որի պայմաններում հիմնավոր չէ այն ենթադրությունը, որ վերջինս կարող է խոչընդոտել վարույթին։ Պաշտպանը հայտնեց, որ ներկայումս երբ քրեական գործը գտնվում է դատարանում իր պաշտպանյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառմամբ։ Մեղադրյալը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը՝ խնդրելով բավարարել պաշտպանի միջնորդությունը։ 3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Այսպիսով, Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցների կարծիքները, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: (...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝ Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը:» Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: Համաձայն «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...) գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (...) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: 7. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր ժամկետի մեջ չի հաշվակցվում այն ժամանակը, որի ընթացքում անձը արգելանքի տակ է գտնվել այլ պետության տարածքում` պայմանավորված վարույթի փոխանցմամբ կամ անձի հանձնմամբ:» Մարդու ազատությունը` որպես բարձրագույն արժեք, երաշխավորված է, թե ներպետական օրենսդրությամբ, թե միջազգային պայմանագրերով: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված կարգով: Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով, կալանավորվել, ենթարկվել դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների, այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` Եվրոպական դատարան), իր մի շարք նախադեպային որոշումներում նշել է, որ քրեական իրավախախտում կատարված լինելու «հիմնավոր կասկածը» ենթադրում է այնպիսի փաստերի կամ տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Ընդ որում, հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցող՝ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, այնուամենայնիվ, «կասկածը» պետք է լինի ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռքբերված որոշակի փաստական տվյալների վրա (համանման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Վճռաբեկ Դատարանը 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 քրեական գործով): Անդրադառնալով Նադեր Աժդարի Ակրամիի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքի հիմնավոր կասկածի առկայությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը և հաշվի առնելով, որ գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, ապա առկա է հիմնավոր կասկածն առ այն, որ վերջինս ենթադրաբար կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը և դատաքննության այս փուլում Դատարանը նշվածի վերաբերյալ առավել մանրամասն վերլուծություն և գնահատում չի կարող կատարել։ Դատարանը դեռևս 2025 թվականի հունիսի 25-ին մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս իր որոշումը՝ կալանքի կիրառման անհրաժեշտության մասով, պատճառաբանել է այն հետևյալ հանգամանքներով․ «Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու և վերջինիս կողմից փախուստի դիմելու հավանականությանը` Դատարանը սույն փուլում այն բարձր է գնահատում, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը հանդիսանում է այլ պետության մասնավորապես՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր։ Վերոշարադրյալ փաստական տվյալները Դատարանի ողջամիտ ենթադրություն են առաջացնում այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիին կարոր է դիմել փախուստի: Դատարանի նման դիրքորոշումը բխում է նաև Եվրոպական դատարանի՝ W.v.Switzerland գործով 1993 թվականի հունվարի 26-ի վճռով արտահայտած այն դիրքորոշումից, որ մեղադրյալի՝ քննությունից թաքնվելու հավանականությունը գնահատելիս, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնել նաև արտասահմանյան երկրների հետ ունեցած սերտ կապերը, միջազգային շփումները, այլ երկրում բնակվելու ցանկությունը, դրամական միջոցների առկայությունը (տե՛ս նշված որոշման 33-րդ կետը)։ Եվրոպական դատարանը նմանատիպ դիրքորոշում է արտահայտել նաև Մատզնեթերն ընդդեմ Ավստրիայի (Matznetter v. Austria) գործով 1969 թվականի նոյեմբերի 10-ի վճռով (տե՛ս նշված որոշման իրավական վերլուծություններ պարագրաֆի 8-րդ կետը)։ Քննարկելով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված կալանքի ժամկետի երկարաձգման հարցը Դատարանը գտնում է, որ շարունակում է առկա լինել մեղադրյալի կողմից քրեական օրենքով արգելված արարք կատարելու ռիսկը: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ վերջինիս ըստ վարույթում առկա տվյալների չունի աշխատանք, կայուն եկամուտ, որը բավարար հանգամանք է գնահատելու, որ մեղադրյալն ազատության մեջ գտնվելու պարագայում հավանական է, որ կդրսևորի ոչ պատծաճ վարքագիծ կատարելով օրենքով արգելված արարք։ Քննարկելով միջնորդությամբ ներկայացված մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված կալանքի ժամկետի երկարաձգմանը` Դատարանը գտնում է, որ սույն հավականության առկայության մասին պնդումները կրում են օբյեկտիվ բնույթ։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, հանդիսանում է այլ պետության՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, որի պայմաններում առկա է ողջամիտ հավանականություն, որ վերջինս պատշաճ կերպով չի ներկայանա դատարան, այդ կերպ խոչընդոտելով քննությանը։» Ներկայումս քննարկելով մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված ռիսկերը շարունակում են առկա լինել: Դատարանը վերահաստատում է իր 2025 թվականի հունիսի 25-ի որոշմամբ արձանագրված դիրքորոշումը և գտնում է, որ նախորդ ժամանակահատվածում չեն նվազել մեղադրյալին վերագրվող ապագայում կատարվելիք այն հավանական գործողությունները, որոնք հիմք են հանդիսացել նրա նկատմամբ ամենախիստ խափանման միջոցը ընտրելու համար: Հետևապես նախորդ որոշմամբ արձանագրված հիմնավորումները՝ կալանքի կիրառման անհրաժեշտության մասով, ներկայումս նույնպես իրատեսական են: Դատարանը նման որոշման համար կարևոր է համարում նաև այն հանգամանքը, որ 2025 թվականի հունիսի 25-ին կայացրած մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը 3 (երեք) ամիս ժամկետով երկարաձգելուց հետո չեն կատարվել այնպիսի դատավարական գործողություններ որոնց արդյունքում կնվազեր վերը նշված ռիսկերի բարձր հավանականությունը: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ փաստացի կիրառված կալանավորումը երկարացնել 3 (երեք) ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ: Միաժամանակ հաշվի առնելով, որ այլ անձանց հետ՝ այդ թվում հեռախոսակապի միջոցով հաղորդակցվելու դեպքում, մեծ է հավանականությունը, որ քրեական վարույթի սույն փուլում այդպիսի հաղորդակցությունը կարող է խոչընդոտել դատական քննության պատշաճ իրականացմանը Դատարանը գտնում է, որ կալանավորման ընթացքում անհրաժեշտ է սահմանափակել մեղադրյալի կողմից այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը թույլատրելով վերջինիս հաղորդակցվել միայն իր ընտանիքի անդամների՝ մերձավոր ազգականների հետ։ Անդրադառնալով քրեական գործի ողջամիտ ժամկետներում քննության և վարույթն իրականացնող մարմնի դրսևորած պատշաճ ջանասիրությանը Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկումից հետո Դատարանի կողմից հնարավորինս սեղմ ժամկետներում նշանակվել են դատական նիստեր նպատակ ունենալով ապահովել գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության ընթացքը, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով հնարավոր չի եղել ավարտել այն մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու ժամկետում: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 118-րդ, 119-րդ, 270-րդ, 316-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 26-ը թույլատրելով վերջինիս հաղորդակցվել միայն իր ընտանիքի անդամների՝ մերձավոր ազգականների հետ։ 2. Որոշումը պաշտպանության կողմը կարող է բողոքարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
|---|---|
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1978/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «05» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Գ.Գասպարյանի, քարտուղարությամբ Մ.Խաչատրյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Վ․Ղազարյանի, պաշտպաններ՝ Մ․Պողոսյանի, Կ.Խաչատրյանի, թարգմանիչ՝ Ա․ Մոխթարյանի, մեղադրյալներ Է.Նորուզիաղբալաղի, Ն.Ակրամիի, հիմնական դատական լսումների ընթացքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվական մայիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարևոր գործերի քննության գլխավոր վարչության մարդկանց, թրաֆիքինգի, անչափահասների սեռական անձեռնմխելիության դեմ ուղղված և թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հանցագործությունների քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Է.Թուղամանյանի որոշմամբ թիվ 45104225 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 69122525 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի փետրվարի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Սյունիքի մարզային քննչական վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Մ.Մինասյանը կազմել է թիվ 45104225 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2025 թվականի փետրվարի 26-ին թիվ 45104225 քրեական վարույթով հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով որոշում է կայացվել Նադեր Աժդարի Ակրամիին ձերբակալելու վերաբերյալ։ 2025 թվականի փետրվարի 27-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ.Այվազյանի որոշմամբ Նադեր Ակրամիի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացվել է թիվ 45104225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիին նկատմամբ որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանք կիրառելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 02-ին թիվ 45104225 քրեական վարույթով հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով որոշում է կայացվել Էրֆան Շահրամ Նորուզիաղբալաղին ձերբակալելու վերաբերյալ։ 2025 թվականի մարտի 03-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ.Այվազյանի որոշմամբ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2025 թվականի մարտի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացվել է թիվ 45104225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանք կիրառելու մասին։ 2025 թվականի ապրիլի 25–ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Նադեր Աժդարի Ակրամիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի ապրիլի 30–ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի մայիսի 31–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025 թվականի հունիսի 06–ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ.Ղազարյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025 թվականի հունիսի 09–ին 2025թ․ հունիսի 10-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/1978/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: 2025 թվականի հունիսի 11-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/1978/01/25 համարի քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: 2.Դատաքննության ընթացքում․ Հանրային մեղադրողը դիրքորոշում հայտնելով խափանման միջոցի վերաբերյալ նշեց, որ դեռևս շարունակում են առկա կալանքի հիմքերը։ Նշեց, որ խափանման միջոցի ժամկետը ենթակա է երկարաձգման 3 ամիս ժամկետով։ Պաշտպանը դիրքորոշում հայտնելով խափանման միջոցի վերաբերյալ նշեց, որ հանրային մեղադրողի միջնորդությունը ենթակա է մերժման։ Նշեց, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը ներկայումս նվազել են և իր պաշտպանյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառմամբ։ Մեղադրյալը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։ 3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Այսպիսով, Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցների կարծիքները, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: (...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝ Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը:» Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: Համաձայն «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...) գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (...) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: 7. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր ժամկետի մեջ չի հաշվակցվում այն ժամանակը, որի ընթացքում անձը արգելանքի տակ է գտնվել այլ պետության տարածքում` պայմանավորված վարույթի փոխանցմամբ կամ անձի հանձնմամբ:» Մարդու ազատությունը` որպես բարձրագույն արժեք, երաշխավորված է, թե ներպետական օրենսդրությամբ, թե միջազգային պայմանագրերով: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված կարգով: Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով, կալանավորվել, ենթարկվել դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների, այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` Եվրոպական դատարան), իր մի շարք նախադեպային որոշումներում նշել է, որ քրեական իրավախախտում կատարված լինելու «հիմնավոր կասկածը» ենթադրում է այնպիսի փաստերի կամ տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Ընդ որում, հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցող՝ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, այնուամենայնիվ, «կասկածը» պետք է լինի ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռքբերված որոշակի փաստական տվյալների վրա (համանման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Վճռաբեկ Դատարանը 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 քրեական գործով): Անդրադառնալով Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքի հիմնավոր կասկածի առկայությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը և հաշվի առնելով, որ գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, ապա առկա է հիմնավոր կասկածն առ այն, որ վերջինս ենթադրաբար կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը և դատաքննության այս փուլում Դատարանը նշվածի վերաբերյալ առավել մանրամասն վերլուծություն և գնահատում չի կարող կատարել։ Ներկայումս քննարկելով մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված ռիսկերը շարունակում են առկա լինել: Դատարանը վերահաստատում է իր նախորդ որոշումներով արձանագրված դիրքորոշումը և գտնում է, որ նախորդ ժամանակահատվածում չեն նվազել մեղադրյալին վերագրվող ապագայում կատարվելիք այն հավանական գործողությունները, որոնք հիմք են հանդիսացել նրա նկատմամբ ամենախիստ խափանման միջոցը ընտրելու համար: Հետևապես նախորդ որոշմամբ արձանագրված հիմնավորումները՝ կալանքի կիրառման անհրաժեշտության մասով, ներկայումս նույնպես իրատեսական են: Դատարանը սույն փուլում բարձր է գնահատում մեղադրյալի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու և վերջինիս կողմից փախուստի դիմելու հավանականությանը, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը հանդիսանում է այլ պետության մասնավորապես՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր։ Վերոշարադրյալ փաստական տվյալները Դատարանի ողջամիտ ենթադրություն են առաջացնում այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի կարոր է դիմել փախուստի: Դատարանի նման դիրքորոշումը բխում է նաև Եվրոպական դատարանի՝ W.v.Switzerland գործով 1993 թվականի հունվարի 26-ի վճռով արտահայտած այն դիրքորոշումից, որ մեղադրյալի՝ քննությունից թաքնվելու հավանականությունը գնահատելիս, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնել նաև արտասահմանյան երկրների հետ ունեցած սերտ կապերը, միջազգային շփումները, այլ երկրում բնակվելու ցանկությունը, դրամական միջոցների առկայությունը (տե՛ս նշված որոշման 33-րդ կետը)։ Եվրոպական դատարանը նմանատիպ դիրքորոշում է արտահայտել նաև Մատզնեթերն ընդդեմ Ավստրիայի (Matznetter v. Austria) գործով 1969 թվականի նոյեմբերի 10-ի վճռով (տե՛ս նշված որոշման իրավական վերլուծություններ պարագրաֆի 8-րդ կետը)։ Ինչ վերաբերվում է մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու և իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված կալանքի ժամկետի երկարաձգմանը` Դատարանը հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ վերջինիս ըստ վարույթում առկա տվյալների չունի աշխատանք, կայուն եկամուտ, ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, հանդիսանում է այլ պետության՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի ողջամտորեն կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ։ Դատարանը նման որոշման համար կարևոր է համարում նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը 3 (երեք) ամիս ժամկետով երկարաձգելուց հետո չեն կատարվել այնպիսի դատավարական գործողություններ որոնց արդյունքում կնվազեր վերը նշված ռիսկերի բարձր հավանականությունը: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքը երկարացնել 3 (երեք) ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ: Անդրադառնալով քրեական գործի ողջամիտ ժամկետներում քննության և վարույթն իրականացնող մարմնի դրսևորած պատշաճ ջանասիրությանը Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկումից հետո Դատարանի կողմից հնարավորինս սեղմ ժամկետներում նշանակվել են դատական նիստեր նպատակ ունենալով ապահովել գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության ընթացքը, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով հնարավոր չի եղել ավարտել այն մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու ժամկետում: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 118-րդ, 119-րդ, 270-րդ, 316-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով մինչև 2026 թվականի ապրիլի 2-ը։ 2. Որոշումը պաշտպանության կողմը կարող է բողոքարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
|---|---|
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1978/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «05» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Գ.Գասպարյանի, քարտուղարությամբ Մ.Խաչատրյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Վ․Ղազարյանի, պաշտպաններ՝ Մ․Պողոսյանի, Կ.Խաչատրյանի, թարգմանիչ՝ Ա․ Մոխթարյանի, մեղադրյալներ Է.Նորուզիաղբալաղի, Ն.Ակրամիի, հիմնական դատական լսումների ընթացքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Նադեր Ակրամիի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվական մայիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի հատկապես կարևոր գործերի քննության գլխավոր վարչության մարդկանց, թրաֆիքինգի, անչափահասների սեռական անձեռնմխելիության դեմ ուղղված և թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հանցագործությունների քննության վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Է.Թուղամանյանի որոշմամբ թիվ 45104225 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 69122525 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի փետրվարի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Սյունիքի մարզային քննչական վարչության ՀԿԳ ավագ քննիչ Մ.Մինասյանը կազմել է թիվ 45104225 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2025 թվականի փետրվարի 26-ին թիվ 45104225 քրեական վարույթով հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով որոշում է կայացվել Նադեր Աժդարի Ակրամիին ձերբակալելու վերաբերյալ։ 2025 թվականի փետրվարի 27-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ.Այվազյանի որոշմամբ Նադեր Ակրամիի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2025 թվականի փետրվարի 28-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացվել է թիվ 45104225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիին նկատմամբ որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանք կիրառելու մասին։ 2025 թվականի մարտի 02-ին թիվ 45104225 քրեական վարույթով հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով որոշում է կայացվել Էրֆան Շահրամ Նորուզիաղբալաղին ձերբակալելու վերաբերյալ։ 2025 թվականի մարտի 03-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ.Այվազյանի որոշմամբ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։ 2025 թվականի մարտի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացվել է թիվ 45104225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամկետով կալանք կիրառելու մասին։ 2025 թվականի ապրիլի 25–ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Նադեր Աժդարի Ակրամիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի ապրիլի 30–ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Էրֆան Նորուզիաղբալաղիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի մայիսի 31–ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025 թվականի հունիսի 06–ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ.Ղազարյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025 թվականի հունիսի 09–ին 2025թ․ հունիսի 10-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/1978/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: 2025 թվականի հունիսի 11-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/1978/01/25 համարի քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: 2.Դատաքննության ընթացքում․ Հանրային մեղադրողը դիրքորոշում հայտնելով խափանման միջոցի վերաբերյալ նշեց, որ դեռևս շարունակում են առկա կալանքի հիմքերը։ Նշեց, որ խափանման միջոցի ժամկետը ենթակա է երկարաձգման 3 ամիս ժամկետով։ Պաշտպանը դիրքորոշում հայտնելով խափանման միջոցի վերաբերյալ նշեց, որ հհանրային մեղադրողի կողմից ներկայացված միջնորդությունը ենթակա է մերժման։ Նշեց, որ իր պաշտպանյալն օժանդակել է վարույթն իրականացնող մարմնին, որի պայմաններում հիմնավոր չէ այն ենթադրությունը, որ վերջինս կարող է խոչընդոտել վարույթին։ Հայտնեց, որ ներկայումս իր պաշտպանյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառմամբ։ Մեղադրյալը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։ 3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Այսպիսով, Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցների կարծիքները, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: (...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝ Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը:» Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: Համաձայն «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...) գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (...) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: 7. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր ժամկետի մեջ չի հաշվակցվում այն ժամանակը, որի ընթացքում անձը արգելանքի տակ է գտնվել այլ պետության տարածքում` պայմանավորված վարույթի փոխանցմամբ կամ անձի հանձնմամբ:» Մարդու ազատությունը` որպես բարձրագույն արժեք, երաշխավորված է, թե ներպետական օրենսդրությամբ, թե միջազգային պայմանագրերով: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված կարգով: Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով, կալանավորվել, ենթարկվել դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների, այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` Եվրոպական դատարան), իր մի շարք նախադեպային որոշումներում նշել է, որ քրեական իրավախախտում կատարված լինելու «հիմնավոր կասկածը» ենթադրում է այնպիսի փաստերի կամ տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Ընդ որում, հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցող՝ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, այնուամենայնիվ, «կասկածը» պետք է լինի ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռքբերված որոշակի փաստական տվյալների վրա (համանման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Վճռաբեկ Դատարանը 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 քրեական գործով): Անդրադառնալով Նադեր Աժդարի Ակրամիի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքի հիմնավոր կասկածի առկայությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը և հաշվի առնելով, որ գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, ապա առկա է հիմնավոր կասկածն առ այն, որ վերջինս ենթադրաբար կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը և դատաքննության այս փուլում Դատարանը նշվածի վերաբերյալ առավել մանրամասն վերլուծություն և գնահատում չի կարող կատարել։ Ներկայումս քննարկելով մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ նշված ռիսկերը շարունակում են առկա լինել: Դատարանը վերահաստատում է իր նախորդ որոշումներով արձանագրված դիրքորոշումը և գտնում է, որ նախորդ ժամանակահատվածում չեն նվազել մեղադրյալին վերագրվող ապագայում կատարվելիք այն հավանական գործողությունները, որոնք հիմք են հանդիսացել նրա նկատմամբ ամենախիստ խափանման միջոցը ընտրելու համար: Հետևապես նախորդ որոշմամբ արձանագրված հիմնավորումները՝ կալանքի կիրառման անհրաժեշտության մասով, ներկայումս նույնպես իրատեսական են: Դատարանը սույն փուլում բարձր է գնահատում մեղադրյալի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու և վերջինիս կողմից փախուստի դիմելու հավանականությանը, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը հանդիսանում է այլ պետության մասնավորապես՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր։ Վերոշարադրյալ փաստական տվյալները Դատարանի ողջամիտ ենթադրություն են առաջացնում այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիին կարոր է դիմել փախուստի: Դատարանի նման դիրքորոշումը բխում է նաև Եվրոպական դատարանի՝ W.v.Switzerland գործով 1993 թվականի հունվարի 26-ի վճռով արտահայտած այն դիրքորոշումից, որ մեղադրյալի՝ քննությունից թաքնվելու հավանականությունը գնահատելիս, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնել նաև արտասահմանյան երկրների հետ ունեցած սերտ կապերը, միջազգային շփումները, այլ երկրում բնակվելու ցանկությունը, դրամական միջոցների առկայությունը (տե՛ս նշված որոշման 33-րդ կետը)։ Եվրոպական դատարանը նմանատիպ դիրքորոշում է արտահայտել նաև Մատզնեթերն ընդդեմ Ավստրիայի (Matznetter v. Austria) գործով 1969 թվականի նոյեմբերի 10-ի վճռով (տե՛ս նշված որոշման իրավական վերլուծություններ պարագրաֆի 8-րդ կետը)։ Ինչ վերաբերվում է մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու և իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված կալանքի ժամկետի երկարաձգմանը` Դատարանը հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ վերջինիս ըստ վարույթում առկա տվյալների չունի աշխատանք, կայուն եկամուտ, ՀՀ-ում չունի մշտական բնակության վայր, հանդիսանում է այլ պետության՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի ողջամտորեն կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ փաստացի կիրառված կալանավորումը երկարացնել 3 (երեք) ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ: Միաժամանակ հաշվի առնելով, որ այլ անձանց հետ՝ այդ թվում հեռախոսակապի միջոցով հաղորդակցվելու դեպքում, մեծ է հավանականությունը, որ քրեական վարույթի սույն փուլում այդպիսի հաղորդակցությունը կարող է խոչընդոտել դատական քննության պատշաճ իրականացմանը Դատարանը գտնում է, որ կալանավորման ընթացքում անհրաժեշտ է սահմանափակել մեղադրյալի կողմից այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը թույլատրելով վերջինիս հաղորդակցվել միայն իր ընտանիքի անդամների՝ մերձավոր ազգականների հետ։ Անդրադառնալով քրեական գործի ողջամիտ ժամկետներում քննության և վարույթն իրականացնող մարմնի դրսևորած պատշաճ ջանասիրությանը Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկումից հետո Դատարանի կողմից հնարավորինս սեղմ ժամկետներում նշանակվել են դատական նիստեր նպատակ ունենալով ապահովել գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության ընթացքը, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով հնարավոր չի եղել ավարտել այն մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու ժամկետում: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 118-րդ, 119-րդ, 270-րդ, 316-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի մարտի 26-ը թույլատրելով վերջինիս հաղորդակցվել միայն իր ընտանիքի անդամների՝ մերձավոր ազգականների հետ։ 2. Որոշումը պաշտպանության կողմը կարող է բողոքարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-02-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:15 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-02-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 24-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 24-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-05-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:10 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-05-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-06-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-06-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-08-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/1978/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 13-04-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-04-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Նադեր Ակրամի մյուսը՝ Էրֆան Նորուզիաղբալաղ Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղ Բողոքը բավարարել ամբողջությամբ: Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Շենգավիթ/ 24.03.2026թ. կայացված որոշումը , Նադեր Աժդար Ակրամիի նկատմամբ կիրառված կալանքը վերացնել և ընտրել վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելքի հետ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 18-04-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 18-04-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 23-04-2026 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 05-05-2026 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/1978/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ Ու Մ «05» մայիսի 2026թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ Մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի մարտի 24-ի որոշումը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական ընթացքը. ԵԴ1/1978/01/25 (69122525) քրեական վարույթով Նադեր Աժդարի Ակրամին մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով այն բանի համար, որ. «նա կատարել է առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցների իրացում և կատարել է խոշոր չափերով թմրամիջոցների մաքսանենգություն: Մասնավորապես․ ԻԻՀ քաղաքացի Նադեր Աժդարի Ակրամին, գտնվելով Իրանի Իսլամական Հանրապետության տարածքում, ԻԻՀ քաղաքացի ոմն Միլադի հետ նախնական համաձայնությամբ՝ խմբի կազմում, նախաքննությամբ չպարզված հանգամանքներում, իրացնելու նպատակով ձեռք է բերել 10128 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 15 փայլաթիթեղյա փաթեթավորմամբ փաթեթներ, որոնք դրել է 15 փայլաթիթեղյա տարաների մեջ, ինչից հետո մինչ Հայաստանի Հանրապետության տարածք մուտք գործելը՝ դրանք տեղադրել է իր կողմից շահագործվող «IVECO» մակնիշի «VB825VV» հաշվառման համարանիշի բեռնատար ավտոմեքենայի՝ «GG283P» հաշվառման համարանիշի կցորդի տակ ամրացված ջրի տարայում: Այնուհետև, Նադեր Աժդարի Ակրամին, խախտելով 2002 թվականի դեկտեմբերի 26- ին ընդունված «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ին ընդունված թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, մասնավորապես՝ չունենալով բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ կամ օրենքով նախատեսված որևէ նպատակով թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու` թմրամիջոց պահելու, տեղափոխելու և իրացնելու թույլտվություն, Իրանի Իսլամական Հանրապետության տարածքից իր կողմից վարած նշված բեռնատար ավտոմեքենայով և դրան ամրացված կցորդով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը (...) սահմանելու մասին» 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման հավելված N 1-ով հաստատված՝ թմրամիջոցների ցանկի 110-րդ կետով նախատեսված առանձնապես խոշոր չափերով՝ նշված 15 փաթեթներում պարունակվող` 10128 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, նշված բեռնատար ավտոմեքենայի կցորդի տակ ամրացված ջրի տարայում պահելու եղանակով, Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելով և թմրամիջոցի տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելով, 2025 թվականի փետրվարի 26-ին, ժամը՝ 01:51-ի սահմաններում, ապօրինի տեղափոխել է Հայաստանի Հանրապետություն, և Հայաստանի Հանրապետությունում առանձնապես խոշոր չափերով «Մեթամֆետամին» տեսակի՝ 10128 գրամ քաշով թմրամիջոցը նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում՝ իրացնելու նպատակով, ապօրինի պահել է նշված կցորդի տակ ամրացված ջրի տարայում, ինչը հայտնաբերվել է ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի աշխատակիցների կողմից նույն օրն իրականացված մաքսային զննման արդյունքում։ Այնուհետև, Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղը, հանցավոր համաձայնության գալով ոմն Մոթեզա Կարամի և նախաքննությամբ ինքնությունները չպարզված այլ անձանց հետ՝ ՀՀ-ում գտնվող նշված տեսակի ու չափի թմրամիջոցն իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք բերելու վերաբերյալ, 2025 թվականի մարտի 02-ին ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն, և խախտելով 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ին ընդունված «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ Կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ին ընդունված թիվ 220-Ն որոշման պահանջները, մասնավորապես՝ չունենալով բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ կամ օրենքով նախատեսված որևէ նպատակով թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու, տեղափոխելու և իրացնելու թույլտվություն, նախաքննությամբ չպարզված հանգամանքներում տեղեկացել է ՀՀ-ում նշված տեսակի ու չափի թմրամիջոցի գտնվելու վայրի վերաբերյալ, և շարունակելով նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում ձեռք բերված հանցավոր մտադրության իրականացումը՝ 2025 թվականի մարտի 02-ին՝ ժամը 17:10-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայի 25 հասցեի թիվ 2 տարածքում գտնվող «N1» հյուրանոցում Նադեր Ակրամիից՝ իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը (...) սահմանելու մասին» 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 207-Ն որոշման հավելված N 1-ով հաստատված՝ թմրամիջոցների ցանկի 110-րդ կետով նախատեսված առանձնապես խոշոր չափերով՝ 10128 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ՝ պայուսակը, և իրացնելու նպատակով այն ապօրինի տեղափոխել է Երևան քաղաքի Վարդանանց փողոցի 113 հասցեում գտնվող «Lovely» հյուրանոց և ապօրինի պահել այնտեղ, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունն իր կամքից անկախ հանգամանքներով պայմանավորված չի իրագործվել, քանի որ «Վերահսկելի մատակարարում և գնում» օպերատիվ- հետախուզական միջոցառման շրջանակներում նշված թմրամիջոցը փոխարինվել էր համանման այլ զանգվածով, իսկ նշված միջոցառման շրջանակներում հսկողության ներքո գտնվող Նադեր Ակրամիից՝ թմրամիջոցի փոխարինված զանգվածը ստանալուց և նշված վայր տեղափոխելուց հետո Էրֆան Նորուզիաղբալաղը ձերբակալվել է։»։ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի մարտի 24-ի ԵԴ1/1978/01/25 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամսով՝ մինչև 2026 թվականի հունիսի 26-ը՝ թույլատրելով վերջինիս հաղորդակցվել միայն իր ընտանիքի անդամների՝ մերձավոր ազգականների հետ։ 2026 թվականի ապրիլի 13-ին (փոստային ծառայությանն է հանձնվել ապրիլի 8-ին) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի մարտի 24-ի ԵԴ1/1978/01/25 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանի հատուկ վերանայման բողոքը: Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2026 թվականի ապրիլի 18-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի ապրիլի 20-ին: 2026 թվականի ապրիլի 23-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ: Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել: 2026 թվականի ապրիլի 28-ին կայացվել է որոշման անհստակությունը լուծելու վերաբերյալ որոշում, որով դատական ակտը կայացնելու օր է նշվել 2026 թվականի մայիսի 5-ը։ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանն իր կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և բեկանված մասով կայացնել նոր դատական ակտ՝ Նադեր Ակրամիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը վերացնել, կամ բողոքը բավարարել մասնակի, դատական ակտը փոփոխել՝ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրել վարչական հսկողությունը՝ համակցված բացակայելու արգելքի հետ։ Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշվել է հետևյալը. «(…) Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքը դատական սխալն է՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտումը, որը հանգեցրել է սխալ դատական ակտի կայացման և մեղադրյալ Նադեր Ակրամի ազատության իրավունքի ոտնահարման: Դատարանը սույն որոշմամբ կալանավորման հիմքերի և իրավաչափության մասով թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական և դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտումներ, որոնք հանգեցրել են անհիմն դատական ակտի կայացման։ Նշվածը հիմնավորվում է հետևյալով․ Դատարանը կալանքի ժամկետը երկարաձգելով ևս երեք ամսով, որոշումը հիմնավորել է «հիմնավոր կասկածի» առկայությամբ, անհասկանալիորեն արձանագրել է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու, վարույթին խոչընդոտելու, վարույթ իրականացնող մարմնից թաքնվելու ռիսկներով, զուտ այն պատճառաբանությամբ, որ անձն ԻԻՀ քաղաքացի է, ՀՀում չունի մշտական բնակության վայր, չունի աշխատանք, կայուն եկամուտ։ Դատարանի կրկին անգամ վերահաստատել է նախորդ որոշումներում արձանագրված դիրքորոշումը։ Գտնում եմ, որ Դատարանի եզրահանգումները պատճառաբանված և հիմնավորված չեն։ Նախ հարկ է նշել, որ հիմական դատալսումների փուլում յուրաքանչյուր անգամ անձի նկատմամբ ընտրված ամենախիստ խափանման միջոցի՝ կալանավորման ժամկետը երկարացնելուց դատարանները պարտավոր են ներկայացնել հիմնավոր և բավարար պատճառներ, այլ ոչ թե սահմանափակվեն նախորդ որոշումներին հղումներ տալով, նշվածը բխում է քրեադատավարական օրենսդրության հիմնախնդիրներից, ՀՀ Սահմանադրությամբ, ՄԻԵԿ երաշխիքներից և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի, ՄԻԵԴ նախադեպային ակտերի տրամաբանությունից։ Տարօրինակ է, որ Դատարանը հանդես է գալիս բացառապես մեղադրանքի կողմում և հիմնավոր կասկածը բացառող հանգամանքները, չփարատված կասկածները մեկնաբանում է բացառապես ի վնաս մեղադրյալի։ Ինչ վերաբերվում է թաքնվելու կամ որևէ այլ կերպ վարույթին խոչընդուտելու հավանականությանը, ապա դա իսպառ բացակայում է, քանի որ անձը վարույթի ամենասկզբից համագործակցել և աջակցել է նախաքննական մարմնին, հայտնել է էական փաստական տվյալներ, որոնցով բացահայտվել են սույն հանցագործության իրական շահառուները և կատարողները։ Նադեր Ակրամի կողմից հայտնած տվյալները չեն հերքվել նախաքննության ընթացքում, փաստացի Նադեր Աքրամը հնարավորինս օգնել է բացահայտել արարքը, քանի որ ինքը ևս դարձել է տվյալ արարքի զոհ: Բացի դա, դեռևս 2025թ. դատարանի վարույթում է, հետազոտվել են բոլոր ապացույցները և որոշմամբ նշված հիմքերը և ռիսկները արդեն իսկ էապես նվազել են։ Իսկ ինչ վերաբերվում է այլ երկրի քաղաքացի լինելուն, ՀՀ ում բնակության վայր կամ աշխատանք չունենալուն և այդ հիմքով կալանավորման հիմնավորման ռիսկները գնահատելուն, ապա դա ոչ այլ ինչ է, քան խտրական վերաբերմունք: (…) Սակայն սույն գործով արդեն իսկ նշել եմ, որ Դատարանը չի կիրառել որևէ օբյեկտիվ չափանիշ, բացի վերացական ձևակերպումներից: Եվ եթե վարույթ իրականացնող մարմինը մտավախություններ ունի, կամ Դատարանը, դրաք փորձել է հաստատված համարել, ապա հարկ է նշել, որ մեղադրյալը իր հեռախոսն անձամբ է տրամադրել վարույթ իրականացնող մարմնին, հայտնելով նաև գաղտնաբառը, հայտնել է էական տվյալներ, որով հերքվում են նաև խոչընդոտելու կամ այլ անձանց վրա որևէ ապօրինի ազդեցություն գործադրելու մտավախությունը: Տվյալ դեպքում՝ Նադեր Ակրամի նկատմամբ խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարացնելով՝ հատկապես ԻԻՀ համար այս կրիտիկական պայմաններում, Դատարանը սոցիալական ծանր վիճակի մեջ է դնում նաև նրա ընտանիքին, փաստացի անտեսելով, որ նրա ընտանիքում ինքն է հանդիացել միակ աշխատողը և արդեն իսկ պետք է թոշակ ստանար, մինչդեռ Դատարանն արձանագրել է, որ Ակրամը չի աշխատում, բնականաբար ՔԿՀ պայմաններում նա չի կարող աշխատել: Նաև կարևորագույն հանգամանք է ներկայումս ԻԻՀ-ում պատերազմի հանգամանքը, երկրում ինտերնետային կապի բացակայությունը, անձը փաստացի ենթարկվում է անմարդկային վերաբերմունքի, հոգեկան և հոգեբանական խոշտանգման, ինչը անմիջականորեն արգելված է ՄԻԵԿ 3-րդ հոդվածով: Անձը կարող է ազատության մեջ գտնվելու պայմաններոմ ՀՀ-ում բնակելի տարածք գտնել, աշխատել և հոգալ ընտանիքի հոգսը: Գործի քննության ողջամիտ ժամկետներին անդրադառնալով հարկ է փաստել, որ թեև Դատարանի կողմից դատական նիստերը հնարավորինս կարճ ինտերվալներով են նշանակվել, այնուամենայնիվ օբյեկտիվ, սուբյեկիտ պատճառներից դրանց մի մասը չի կայացել, և ոչ բնավ Դատարանի կողմից թերանալու հետևանքով։ Այնուամենայնիվ անձը սույն գործով տևական ժամանակ է անազատության մեջ և սույն դեպքում՝ անձի նկատմամբ տևական ժամանակ կալանավորում խափանման միջոց կիրառելու հարցը պետք է քննվեր ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Մ. Ալեքսանյանի վերաբերյալ ԼԴ1/0059/01/17 09.04.2025թ. որոշման լույսի ներքո (…)։ Իսկ տվյալ դեպքում Դատարանն անգամ հարկ չի համարել անդրադառնալ անձին տևական ժամանակ կալանքի տակ պահելու կողմ և դեմ փաստարկներին և արդեն իսկ կանխատեսելի է դարձրել հետագայում բացառապես մեղադրական դատավճռի կայացումը։ (…) Ինչպես արդեն նշեցի, սույն փուլում տեղի է ունեցել իրավիճակի փոփոխություն՝ ԻԻՀ դեմ սանձազերծված պատերազմը հիմք է առնվազն բարի կամքի դրսևորման, բացի դա տարիքային առումով, առողջական խնդիրներով պայմանավորված՝ բացակայում են անձին տևականորեն կալանքի տակ պահելու հիմքերը, իսկ վարույթի տվյալ փուլում առկա ռիսկները կարող են զսպվել այլ խափանման միջոցների և/կամ դրանց համակցված կիրառմամբ, օրինակ՝ վարչական հսկողություն/բացակայելու արգելք: (…): Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «(...) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ արձանագրում է, որ դատական վարույթում գտնվող գործերով հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու հարցի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Հարություն Արսենի Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի ԱՐԴ/018/01/23 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) Դատաքննության փուլում` խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»: Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը: Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով մեղադրյալի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման և այն զսպելու անհրաժեշտ քրեադատավարական մեխանիզմի ընտրության հարցն, արձանագրել է, որ մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու, հանցանք կատարելու և վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել: Դատարանը վերահաստատել է իր նախորդ որոշումներում արձանագրված դիրքորոշումը և բարձր է գնահատել մեղադրյալի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու և վերջինի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությանը, հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը հանդիսանում է այլ պետության, մասնավորապես՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր: Բացի այդ, Դատարանը հիմք ընդունելով այն հանգամանքը, որ վերջիննն, ըստ վարույթում առկա տվյալների, չունի աշխատանք, կայուն եկամուտ, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, հանդիսանում է այլ պետության՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի ողջամտորեն կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ: Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերն, Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ կատարված եզրահանգումները, գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, այդ թվում՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել: Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - քրեական վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, քրեական վարույթով բոլոր ապացույցները դեռևս հետազոտված չեն, այդ թվում՝ հարցաքննված չեն դատակոչված բոլոր անձինք, - ենթադրյալ հանցանքները կատարվել են նախնական համաձայնությամբ՝ խմբի կազմում, մեղադրյալը կապեր ունի վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների տիրապետող անձանց հետ, - Նադեր Ակրամին չի հանդիսանում Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, Հայաստանի Հանրապետությունում չունի կայուն կապեր, ինչպես նաև կայուն եկամուտ, - մեղադրյալին մեղսագրվող հանցագործությունների բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ենթադրյալ հանցանքների կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես վերջինին մեղսագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցանգործությունների կատարում, որոնց համար նախատեսված է բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով։ Հարկ է փաստել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»: Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրաժեշտությունը, սակայն մեղադրյալին վերագրվող հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում: Ուշադրության է արժանի նաև այն հանգամանքը, որ ենթադրյալ հանցանքը կատարվել է խմբի կազմում նախնական համաձայնությամբ, և այս համատեքստում հարկ է փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Սիմոնովն ընդդեմ Լեհաստանի (Simonov v. Poland) գործով 2012 թվականի ապրիլի 17-ի վճռով արտահայտել է իրավական դիրքորոշում առ այն, որ ենթադրյալ հանցավոր գործունեության կազմակերպված բնույթից բխող ընդհանրական ռիսկի առկայությունը կարող է որպես հիմք ընդունելի լինել քննության նախնական փուլում անձին անազատության մեջ պահելու, ինչպես նաև որոշ դեպքերում՝ կալանավորման հետագա երկարացումների համար։ Ընդունելի է նաև, որ այնպիսի դեպքերում, երբ գործում ներգրավված են բազմաթիվ մեղադրյալներ ապացույցների հավաքման գործընթացը բավականին բարդ խնդիր է: Ավելին՝ կազմակերպված հանցավոր խմբերի վերաբերյալ քննվող գործերով բնականաբար ավելի բարձր է ռիսկը, որ ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում անձը կարող է ազդեցություն գործադրել վկաների կամ այլ համախոհների վրա կամ այլ կերպ խոչընդոտել քննությանը»: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց շարունակաբար կիրառելու միջոցով: Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու մեղադրյալին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել մեղմ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի շարունակական կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու անհրաժեշտությունը։ Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կոնկրետ դեպքում, այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի՝ տևական ժամանակ անազատության մեջ գտնվելու մասին բողոքաբերի դիտարկումներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ մեղադրյալին սպառնացող հնարավոր պատժի համատեքստում վերջինի նկատմամբ կալանք խափանման միջոցի կիրառումն այս փուլում անհամաչափ չի կարող համարվել, և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն է տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անելու անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության մասին։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վահագն Պողոսյանի գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ գտել է, որ մինչև մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում նախատեսող և ավելի բարձր հանրային վտանգավորությամբ օժտված, այդ թվում՝ առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար մեղադրվող անձանց ազատությունից զրկելու իրավական հիմքերի առկայությունը փաստելու համար չեն կարող սահմանվել նույնանման չափորոշիչներ: Քննարկելով հատուկ վերանայման բողոքում նշված դիրքորոշումներն այն մասին, որ «(…) Նադեր Ակրամի նկատմամբ խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարացնելով՝ հատկապես ԻԻՀ համար այս կրիտիկական պայմաններում, Դատարանը սոցիալական ծանր վիճակի մեջ է դնում նաև նրա ընտանիքին, փաստացի անտեսելով, որ նրա ընտանիքում ինքն է հանդիացել միակ աշխատողը և արդեն իսկ պետք է թոշակ ստանար, մինչդեռ Դատարանն արձանագրել է, որ Ակրամը չի աշխատում, բնականաբար ՔԿՀ պայմաններում նա չի կարող աշխատել: (…) Անձը կարող է ազատության մեջ գտնվելու պայմաններոմ ՀՀ-ում բնակելի տարածք գտնել, աշխատել և հոգալ ընտանիքի հոգսը (…)»՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դրանք, սույն որոշմամբ արձանագրված փաստական տվյալների պայմաններում, ողջամտորեն չեն կարող դիտարկվել որպես բավարար հակակշռող գործոններ` մեղադրյալի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը չեզոքացնելու համար, և բացի դա խափանման միջոցի վերաբերյալ յուրաքանչյուր որոշում կայացվում է հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման սկզբունքի լույսի ներքո, և կոնկրետ դեպքում բացառապես անձնական շահերին առաջնահերթությունը տալը չի բխում վարույթի արդարացիությունից։ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի մեղադրյալ Նադեր Աժդարի Ակրամիի պաշտպան Կարինե Խաչատրյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի մարտի 24-ի ԵԴ1/1978/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 05-05-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 03-07-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 59, 83 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 03-07-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 59, 83 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 59307/26 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 26-06-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 26-06-2026 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Կարինե |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Նադեր Ակրամի մյուսը՝ Էրֆան Նորուզիաղբալաղ Էրֆան Շահրամի Նորուզիաղբալաղ Բողոքը բավարարել ամբողջությամբ: Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Շենգավիթ/ 15.06.2026թ. կայացված որոշումը , Նադեր Աժդար Ակրամիի /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով/ նկատմամբ կիրառված կալանքը վերացնել և ընտրել վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելքի հետ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 07-07-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 07-07-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |