ԵԴ1/1971/01/25

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

14 հոկտեմբերի 2025թ․ ք․Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

նախագահությամբ
դատավոր՝ Մ․Արամյանի
քարտուղարությամբ՝ Մ.Գևորգյանի
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Ա․Բեգլարյանի
մեղադրյալ՝ Ս.Հայրապետյանի
պաշտպան՝ Ս․Պետրոսյանի
տուժող՝ Ա․Բալայանի


դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Սևակ Սերգեյի Հայրապետյանի /ծնվել է 2003թ. սեպտեմբերի 9-ին՝ ԼՂՀ Մարտակերտ քաղաքում, ազգությամբ հայ, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուրի, չի աշխատում, չդատված, հաշվառված է ԼՂՀ Մարտակերտ քաղաքի Մաշտոց փողոցի 1ա շենքի 8-րդ բնակարան հասցեում, սակայն բնակվում է Երևան քաղաքի Զ․Անդրանիկ 16-րդ շենքի 58 բնակարան հասցեում/:

Դատավճռի նկարագրական մաս.
2023 թվականի հոկտեմբերի 24-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60055723 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Սևակ Հայրապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 09-ին Երևան քաղաքի դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 60055723 նախաքննական համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Սևակ Սերգեյի Հայրապետյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1971/01/25 համարը։
2025 թվականի հունիսի 09-ին դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային մակագրության համակարգի միջոցով թիվ ԵԴ1/1971/01/25 քրեական գործը մակագրվել է ինձ։
Գործը դատավորի աշխատակազմ է հանձնվել 2025 թվականի հունիսի 10-ին:
Սևակ Հայրապետյանին մեղադրանք է առաջադրվել առ այն, որ նա «չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և դրանով խախտելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 18-րդ հոդվածի 1-րդ մասի գ) կետի պահանջը, «Վազ 21213» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Ռ.Մելիքյան փողոցով՝ Րաֆֆու փողոցի կողմից դեպի Վ. Անանյան փողոցի կողմը տանող ուղեմասով աջակողմյան ճամփեզրից մոտ 1 մետր հեռավորությամբ, շուրջ 35-40 կմ/ժ արագությամբ: Հասնելով Երևան քաղաքի Ռ․Մելիքյան և Տիչինա փողոցների խաչմերուկին՝ թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 96 կետի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ Ռ.Մելիքյան և Տիչինա փողոցների անհավասարազոր ճանապարհների չկարգավորվող խաչմերուկը հատելիս չի կանգնել և ճանապարհը չի զիջել գլխավոր ճանապարհով, այսինքն, Տիչինա փողոցով երթևեկող ու երթևեկության նկատմամբ առավելություն ունեցող Մանուկ Զաքարի Հաբեշյանի վարած «Նիսսան» մակնիշի 35 PU 755 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, ինչի արդյունքում «Վազ 21213» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի աջ կողային հատվածով ընդհարվել է Մանուկ Հաբեշյանի վարած «Նիսսան» մակնիշի 35 PU 755 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի առջևի հատվածին, որից հետո իր վարած ավտոմեքենան կողաշրջվել է, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ ճանապարհատրանսպորտային պատահարի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, ինչի արդյունքում անզգուշությամբ առաջացրել է իր կողմից վարվող «Վազ 21213» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ուղևոր Ալյոշա Հոկոբջանի Բալայանի մահը։
Հանրային քրեական հետապնդում հարուցող մարմինը Սևակ Սերգեյի Հայրապետյանի նկատմամբ հարուցել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով:

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ
Վկա Մանուկ Հաբեշյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Իմ մեքենան «Նիսան» մեքենա է։ 2023 թվականի հոկտեմբերի վերջն էր Տիչինա փողոցով բարձրանում էի բանկի խաչմերուկ՝ երկրորդ խաչմերուկով, Նիվան եկավ, հարվածեց, բախում տեղի ունեցավ։ Ցերեկը՝ 12։00-ի մոտերն էր, նիվան կողքով հարվածեց ու շուռ եկավ, ինքը պետք է զիջեր, սակայն հարվածեց և կողաշրջվեց, մի պահ եկավ մտածեցի՝ կանգնում է, հետո նորից «գազ» տվեց։ Վարորդի նստատեղից երիտասարդ տղա իջավ, մեղադրյալն էր կարծես թե։ Այդ տարածքում արհեստական խոչընդոտ կար, սակայն հիմա չկա, «զնակը» երևացող է, տվյալ անձը իմ մեքենան էլ չէր տեսել։ Ես, երբ իջա մեքենայից, տեսել եմ մի կնոջ՝ գետնին պառկած, մեկ մարդուն և վարորդին՝ երիտասարդ, շտապով տեղափոխվել են այդ կնոջն ու տարիքով մարդուն, 3 հոգու եմ տեսել բոլորը մեքենայից դուրս էին։ Նիվայի արագությունը չեմ կարող ասել, որքան է եղել, ես կանգնած եմ եղել, ես շատ դանդաղ եմ եկել, որ տեսա նիվան գալիս է, կանգնել եմ, մի պահ նիվան դանդաղեցրեց հետո արագացրեց էլի։ Հետագայում ես հարցրի՝ ինչ եղավ, ասաց «սկոռուստը» փոխեցի։ Նիվա մեքենան մի քիչ մտել էր խաչմերուկ, մի «ստոլբա» կա, դա է խանգարում, գալիս են, դա անցնում են, որ տեսնեն՝ մեքենա կար թե ոչ, նոր անցնեն։ Այն հարցին, թե արդյոք որքան հեռու էր նիվան ինձանից, երբ կանգնեցի, չեմ կարող ասել։ Հստակ ասել, թե որ ուղղությամբ է կողաշրջվել նիվա մեքենան, չեմ կարող»։
Փորձագետ Ռիգել Վարդանյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Տուժողի մոտ հայտնաբերվել են բազմաթիվ մարմնական վնասվածքներ, որոնք օրգանիզմում առաջացրել են ախտաբանական փոփոխություններ, որոնք էլ բերել են վերջինիս մահվան։ Ինչ նշված է եզրակացության մեջ պնդում եմ։ Մահը անմիջապես վրա չի հասել վնասվածքներից, այլ դրա հետևանքով զարգացած ախտաբանական վիճակներից է առաջացել։ Եթե տուժողը տվյալ վնասվածքները չստանար, նման հետևանքը չէր առաջանա և մահ չէր լինի»։
Մեղադրյալ Սևակ Հայրապետյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Մինչ խաչմերուկ մտնելը մոտավոր 15-20 արագության տակ մտել եմ խաչմերուկ, «զնակն» էլ տեսանելի չի եղել, այնտեղ ծառ կար, փակել էր, մտել եմ խաչմերուկ, կողմերը նայել եմ, մեքենա չի եղել, մեքենաս, երբ արդեն խաչմերուկում էր՝ մեքենայիս դիմացի հատվածը, հարվածելու պահն եմ արդեն հիշում, որ հարվածում է, մենք էլ շուռ ենք գալիս, «զնակն»-էլ ընդհանրապես չեմ նկատել։ Մինչ մուտք գործելը խաչմերուկ, մեքենա չի եղել, ես մեքենա նկատել եմ միայն այն ժամանակ, երբ արդեն կեսով մեքենայի խաչմերուկում եմ եղել, մինչ խաչմերուկ հասնելը մոտավոր 40 արագությամբ եմ եղել, երթևեկել եմ առաջին գծով։ Վարորդական իրավունքի վկայական չունեմ, ճանապարհային երթևեկության կանոններին տիրապետում եմ, ինքս ինձ սովորել եմ վարել, մեքենան ձեռք եմ բերել մոտավոր 3 տարի առաջ, մինչև բլոկադան եմ ձեռք բերել։ «Զնակը» զիջելու զնակ է եղել, որը ես չեմ տեսել, հարվածելուց հետո եմ տեսել, որ պետք է զիջեի։ Կամաց մտել եմ խաչմերուկ, նայել եմ աջ և ձախ կողմերում մեքենա չկա, գնացել եմ։ Դեպքի օրը 2023 թվականի հոկտեմբերի 24-ին է եղել, առավոտյան ժամ էր, պարզ եղանակ էր, անձրև չի եղել, տեսանելի էր։ Պարեկների հետ խոսելուց հետո են ինձ ցույց տվել, որ «զնակ» կար։ Երկրորդ անգամ էի այդտեղով անցնում։ Հստակ անունը չեմ հիշում փողոցի, սակայն վայրը հիշում եմ։ Այն, թե որքան է տևել, որ դանդաղեցրել եմ, հետո արագություն եմ փորձել բարձրացնել, փոխեմ «վտառոյ», դա տևել է մոտավոր 5 վայրկյան։ Ինձանից ձախ եկող մեքենան այդ 5 վայրկյանների ընթացքում չեմ նկատել։ Մեքենայի փոխանցման տուփը նորմալ աշխատում էր, խնդիր չի ունեցել, փոխանցում անելուց ես չեմ նայել փոխանցման տուփին։ Ես չեմ հերքում, որ եղել եմ ղեկին, չեմ հերքում նաև, որ բախման մասնակից եմ, ես հերքում եմ այն, որ ես սխալ չեմ եղել, քանի որ ես կիսով չափ արդեն մեքենայով խաչմերուկում եմ եղել, ես անհրաժեշտությունից ելնելով եմ մեքենան վարել, ինձ համար ոչ տեսանելի է եղել այդ խաչմերուկը, դիմացը ինձ տեսանելի է եղել, սակայն կողմերը տեսանելի չէր ինձ համար, դիմացի մեքենան ուղիղ էր գնում, շրջադարձ չէր կատարում»։
Փորձագետ Հենրիկ Վարդանյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Գոյություն ունի բանաձև, որով մենք փորձաքննության մեջ ամբողջը հաշվարկները ներկայացրել ենք։ Այն որ մեղադրյալը հայտնել է, որ իր համար տեսանելի չի եղել «զնակը» և մուտք է գործել խաչմերուկ, կասեմ, որ սույն փորձաքննության շրջանակներում այդ հանգամանքը հաշվի առնվել է, դրա հիման վրա միջնորդություն է կազմվել քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին, որի համար պահանջվել է, թե որքան հեռավորությունից է ճանապարհային նշանը հայտնաբերվում, հստակ ունենք, որ հայտնաբերման է եղել այսքան մետրից, որը վարույթն իրականացնող մարմինն ինձ առաջադրել է և դրա հիման վրա եզրակացությունը ես կատարել եմ, բացի այդ իմ եզրակացության 9-րդ էջում, ճանապարհային երթևեկության 86․1-ում նշված է, որ վարորդը, մոտենալով խաչմերուկ, պետք է առանձնահատուկ ուշադրություն ցուցաբերի՝ ելնելով տեղի պայմաններից։ Վարույթն իրականացնող մարմինը մեզ փոխանցել է, որ ճանապարհային նշանը երևում է և որը 24 մետրից է։ Այն հարցին, թե արդյոք, եթե 24 մետրից տեսներ և 15-20 արագությամբ գնար կկարողանար մեքենան կանգնեցներ, կասեմ, որ երկու անգամ կարող էր մեքենան կանգնեցներ։ Եթե նշանը չլիներ, այս պարագայում պետք է առաջնորդվենք աջից հարվածի կանոնով։ Ինչ տվյալներ վարույթն իրականացնող մարմինը ներկայացրել է, դրանով էլ մենք եզրակացությունը կազմել ենք»։
Փորձագետ Գոռ Մարգարյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Իմ կողմից տեխնիկական վիճակի հետազոտություն է իրականացվել, պնդում եմ այն, ինչ ներկայացրել եմ»։
Հետազոտվել են հետևյալ գրավոր ապացույցները.
2023 թվականի նոյեմբերի 29-ին ստացված Ալյոշա Հակոբջանի Բալայանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1286 փորձագետի եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Ալյոշա Բալայանի մահը վրա է հասել օրգանիզմի ընդհանուր ինտոքսիկացիայից, որը պայմանավորված է իրանի համակցված փակ, բութ վնասվածքից հետո զարգացած երկկողմանի թարախային թոքաբորբով, հիդրոթորաքսով, թոքերի դիֆուզ ալվեոլյար ախտահարումով, որոնցով տառապել է հանգուցյալը կենդանության օրոք, և որոնք էլ գտնվում են ուղղակի պատճառական կապի մեջ մահվան անմիջական պատճառի հետ: Սույն հետևությունը հիմնավորվում է, դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված իրանի շրջանում տարածուն արյունազեղումների, թոքի սալջարդի, հետորովայնամզային տարածության արյունահավաքի, լյարդի գծային պատռվածքի, հեմոպերիտոնեումի, կոնքի շրջանի արյունահավաքի, կոնքի ոսկրերի կոտրվածքների առկայությամբ, որոնք պատճառվել են՝ կենդանության օրոք, բութ առարկաներով, հնարավոր է նաև որոշմամբ առաջադրված պայմաններում, կենդանի անձանց մոտ համարվում են առողջությանը ծանր վնաս պատճառող՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ տվյալ դեպքում հանգեցրել են մահվան: Ըստ համապատասխան հիվանդության պատմագրի տվյալների՝ Ա.Բալայանի մահը վրա է հասել՝ 04.11.23թ. ժամը՝ 13։35-ին: Ա.Բալայանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են նաև ենթակարծրենային արյունազեղումներ՝ աջ քունքաճակատածոծրակային շրջանում, որոնք ևս պատճառվել են կենդանության օրոք, դրանց առաջացումը ևս հնարավոր է նշված հանգամանքներում, կենդանի անձանց մոտ նման մարմնական վնասվածքները սովորաբար համարվում են առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառող՝ առողջության տևական քայքայումով, որոնք չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ՝ մահվան հետ, իսկ հայտնաբերված որովայնի, աջ ենթանրակային, աջ և ձախ վերին վերջույթների շրջանների վերքերը, կրծոսկրի մարմնի, աջից և ձախից պտկայի գծերով կողոսկրերի անուղղակի կոտրվածքները հանդիսանում են բժշկական միջամտությունների հետևանք՝ վիրահատական միջոցառումների, ներարկումների տեղում և վերակենդանացման միջոցառումների արդյունքում: (․․․)Վ.Թ.- 52-58
2024 թվականի փետրվարի 23-ին ստացված Ալինա Ալեքսեյի Բալայանի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0137 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Ալինա Բալայանի ստացած մարմնական վնասվածքները՝ ձախից ծնկահոդի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, ձախից ուսահոդի վերին մակերեսի շրջանի քերծվածքի /այժմյան քերծվածքի հետքի/, ձախից վերին շրթունքի սալջարդ վերքի /այժմյան սպիի/, աջից անցումով վերին ծնոտի ալվեոլյար ելունի լորձաթաղանթի վրա` աջից վերին շրթունքի լորձաթաղանթի պատռվածքի /այժմյան սպիացած տեղամասի/, 11,12,24-րդ ատամների հոդախախտի ու կոտրվածքի, և 24-րդ ատամի պսակի կոտրվածքի ձևով, որոնք ուղեկցվել են 11, 12-րդ ատամների հետագա հեռացումով, հասցվել են բութ, կոշտ առարկայի/ների/ ներգործության հետևանքով, հնարավոր է նաև որոշման մեջ նշված ժամանակին ու հանգամանքներում և պատճառվել է առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով:Վ.Թ.- 135-137
2024 թվականի փետրվարի 23-ին ստացված Սևակ Սերգեյի Հայրապետյանի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0193 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Սևակ Հայրապետյանի մարմնական վնասվածքն՝ ձեռքի շրջանի քերծվածքի ձևով, պատճառվել է բութ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակել:Վ.Թ.- 139-140
2024 թվականի մայիսի 31-ին ստացված դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության թիվ 06022408 փորձագետի եզրակացությունը, համաձայն որի՝ առաջադրված պայմաններում «Վազ-21213» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդը, Ռ.Մելիքյան փողոցի կողմից Ռ.Մելիքյան և Տիչինա փողոցների անհավասարազոր ճանապարհների չկարգավորվող խաչմերուկին մոտենալիս և այն հատելիս, ճանապարհը չզիջելով գլխավոր ճանապարհով երթևեկող և տվյալ խաչմերուկն անցնելու հերթականության առումով երթևեկության առավելություն ունեցող «Նիսսան» մակնիշի 35 PU 755 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, որի արդյունքում ընդհարվել է այդ ավտոմեքենային, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 96-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ընդհարման առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից: Առաջադրված պայմաններում «Նիսսան» մակնիշի 35 PU 755 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդը, իր երթևեկության համար վտանգն առաջանալու պահից սկսած, տվյալ ընդհարումը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն չի ունեցել, և նրա կողմից թույլ տրված այնպիսի գործողություններ, որոնք տեխնիկական տեսակետից հակասելով ՃԵԿ-ի պահանջներին, պայմանավորած լինեին տվյալ ընդհարման առաջացումը, չեն դիտվել: Փորձաքննությանը տրամադրված վիճակում «Վազ-21213» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի այնպիսի անսարքություններ, որոնք գոյություն ունեցած լինեին մինչ ընդհարումը և պայմանավորեին տվյալ ընդհարման առաջացումը, չեն հայտնաբերվել։ Փորձաքննությանը տրամադրված վիճակում «Նիսսան» մակնիշի 35 PU 755 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի այնպիսի անսարքություններ, որոնք գոյություն ունեցած լինեին մինչ ընդհարումը և պայմանավորեին տվյալ ընդհարման առաջացումը, չեն հայտնաբերվել: Վ.Թ.-152-161
2023 թվականի փետրվարի 7-ին կայացված որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պատասխանատու պահպանմանը հանձնված «Նիսան» մակնիշի 35 PU 755 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան զննելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 5-ին կազմված արձանագրությունը և դրա տեսա-ձայնագրառումը, համաձայն որոնց՝ վնասվել են «Նիսան» մակնիշի 35 PU 755 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի առջևի թափարգելը, առջևի լուսարձակները, առջևի աջ և ձախ անվաթևերը և հետևի թափարգելը:Վ.Թ.- 99, 183-184, 187
2023 թվականի փետրվարի 7-ին կայացված որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պատասխանատու պահպանմանը հանձնված «Վազ-21213» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան զննելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 5-ին կազմված արձանագրությունը և դրա տեսաձայնագրառումը, համաձայն որոնց՝ վնասվել են «Վազ-21213» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ձախ դուռը, հենակը, աջ անվաթևը, աջ կողմի դուռը, աջ հետևի անվաթևը, աջ կողմի կողային հայելին, բեռնախցիկի թաթկոցը:Վ.Թ.- 99, 185-187
2024 թվականի մայիսի 22-ին ճանապարհատրանսպորտային պատահարի դեպքի վայրը զննելու մասին կազմված արձանագրությունը, սխեման, լուսանկարչական հավելվածը և տեսաձայնագրառությունը, համաձայն որոնց՝ դեպքը տեղի է ունեցել Երևան քաղաքի Ռ.Մելիքյան և Տիչինա փողոցների լուսացույցով չկարգավորվող խաչմերուկում, որն ասֆալտապատ է: Տիչինա փողոցի հանդիպակաց հոսքերն իրարից բաժանված են զույգ հոծ գծանշմամբ: Յուրաքանչյուր ուղեմասը բաղկացած է երկու երթևեկելի գոտիներից, որոնք իրարից բաժանված են ընդհատվող գիծ գծանշմամբ: Տիչինա փողոցի՝ Շերամի փողոցի կողմից Սեբաստայի փողոց տանող ուղեմասի առաջին երթևեկելի գոտու լայնությունը կազմել է 2,9 մետր, իսկ երկրորդ երթևեկելի գոտու լայնությունը՝ 3,1 մետր, հանդիպակաց ուղեմասի լայնությունը կազմել է 6,2 մետր: Ռ.Մելիքյան փողոցի լայնությունը կազմել է 10,8 մետր: «Վազ-2121» մակնիշի 30 DD 201 h/h ավտոմեքենայի վարորդի համար իր ընթացքի համար տեղադրված ՃԵԿ-ի 2.4 «Զիջիր ճանապարհ» ճանապարհային նշանը տեսանելի է եղել 24 մ. հեռավորությունից:Վ.Թ.- 146-150
2025 թվականի մարտի 18-ին կայացված որոշմամբ արտավարույթային փաստաթուղթ ճանաչված, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից «տեղեկատվության պահանջ» քննչական գործողությամբ ստացված` նույն ծառայության ծառայողների կողմից 2023թ. հոկտեմբերի 24-ին` ժամը 11:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ռ.Մելիքյան և Տիչինա փողոցների խաչմերուկում տեղի ունեցած ավտովթարի դեպքով կազմված թիվ 607097 արձանագրությունը, դրա սխեմայի պատճեններով, դրանք զննելու մասին կազմված արձանագրությունը, համաձայն որոնց՝ «2023 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ ժամը 11։40-ին, կազմվել է նյութական վնասով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի մասին թիվ 607097 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ ճանապարհատրանսպորտային պատահարը տեղի է ունեցել 2023 թվականի հոկտեմբերի 24-ին՝ ժամը 11։40-ին, Երևան քաղաքի Մելիքյան և Տիչինա փողոցների խաչմերուկում, դեպքի վայրում առկա է «Վազ-212113» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենա, որի վարորդը եղել է Սևակ Հայրապետյանը, անձնագիր՝ AV0451780։ Տրանսպորտային միջոցի երթևեկության ուղղության վերաբերյալ նշված է՝ Երվանդ Օտյան փողոցի կողմից Ռ.Մելիքյան փողոցով դեպի Անանյան փողոց, երթևեկության մասերը՝ ըստ գծանշումների կամ ՃԵԿ-ի նշված չէ, վարորդի գործողությունների վերաբերյալ նշված է՝ ուղիղ երթևեկություն, այլ վարորդների համաձայնության վերաբերյալ նշված է՝ համաձայն եմ, ճանապարհատրանսպորտային պատահարի առաջացման մեջ մեղավորության վերաբերյալ նշված է՝ մեղավոր չեմ, իսկ արձանագրության վերջում առկա է վարորդ Հայրապետյանի ստորագրությունը։ Դեպքի վայրում առկա է «Նիսան» մակնիշի 35 PV 755 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենա, իսկ դրա վարորդը՝ Մանուկ Հաբեշյան, վարորդական իրավունքի վկայականը՝ RB 868532։ Տրանսպորտային միջոցի երթևեկության ուղղության վերաբերյալ նշված է՝ Գուսան Շերամի փողոցի կողմից Տիչինա փողոցով` Սեբաստիա փողոց, երթևեկության մասերը՝ ըստ գծանշումների կամ ՃԵԿ-ի նշված է՝ երկրորդ գոտի, տրանսպորտային միջոցների վիճակի և վարորդի գործողությունների վերաբերյալ նշված է՝ ուղիղ երթևեկություն, թարթիչ աջ, այլ վարորդների համաձայնության վերաբերյալ նշված է՝ համաձայն եմ, ճանապարհատրանսպորտային պատահարի առաջացման մեջ մեղավորության վերաբերյալ նշված է՝ մեղավոր չեմ, իսկ արձանագրության վերջում առկա է վարորդ Հաբեշյանի ստորագրությունը։ (...) Առկա է նաև ճանապարհատրանսպորտային պատահարի վայրի սխեմա (գծագիր), գրառված է 2023 թվականի հոկտեմբերի 24՝ ժամը 11։40։ Ռոմանոս Մելիքյան և Տիչինա փողոցների լուսացույցով չկարգավորվող խաչմերուկում, Ռոմանոս Մելիքյան և Տիչինա փողոցներն ասֆալտապատ է, չոր: Տիչինա փողոցի հանդիպակաց հոսքերն իրարից բաժանված են զույգ հոծ գծանշմամբ: Յուրաքանչյուր ուղեմասը բաղկացած է 2 երթևեկելի գոտիներից, որոնք իրարից բաժանված են ընդհատվող գիծ գծանշմամբ: Տիչինա փողոցի՝ Շերամի փողոցի կողմից Սեբաստայի փողոց տանող ուղեմասի 1-ին երթևեկելի գոտու լայնությունը կազմում է 2,9 մետր, 2-րդ երթևեկելի գոտու լայնությունը՝ 3,1 մետր, հանդիպակաց ուղեմասի լայնությունը կազմում է 6,2 մետր: Ռոմանոս-Մելիքյան փողոցի լայնությունը կազմում է 10,8 մետր:Դեպքի պահին եղանակը եղել է պարզ, ասֆալտը՝ չոր: Ճանապարհատրանսպորտային պատահարի սխեման կազմել է Ռոբերտ Եղիազարյանը, կրծքանշան՝ 03286, ստորագրություն, առկա է նաև Վարորդ 1 գրառում, որի անմիջապես ներքևում՝ ստորագրություն, առկա է նաև Վարորդ 2 գրառում, որի անմիջապես ներքևում՝ ստորագրություն»։Վ.Թ.- 64-68, 205-209
2025 թվականի մայիսի 15-ին կայացված որոշմամբ արտավարույթային փաստաթուղթ ճանաչված` քրեական վարույթի նյութերում առկա ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված Սևակ Սերգեյի Հայրապետյանի վարորդական վկայականի վերաբերյալ տվյալների քաղվածքները, դրանք զննելու մասին կազմված արձանագրությամբ, համաձայն որոնց՝ Սևակ Հայրապետյանը (ՀԾՀ-1929030428) չունի վարորդական վկայական:Վ.Թ.- 16-16ա, 216-217

Վերոգրյալ ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները, մասնավորապես.
-Սևակ Հայրապետյանը 2023 թվականի հոկտեմբերի 24-ին չի ունեցել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք:
-2023 թվականի հոկտեմբերի 24-ին վարել է «Վազ 21213» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան Երևան քաղաքի Ռ.Մելիքյան փողոցով՝ Րաֆֆու փողոցի կողմից դեպի Վ.Անանյան փողոցի կողմը տանող ուղեմասով, աջակողմյան ճամփեզրից մոտ 1 մետր հեռավորությամբ, շուրջ 35-40 կմ/ժ արագությամբ: Ալյոշա Բալայանը նստած է եղել «Վազ-21213» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդի կողքի նստատեղին:
-Դատարանն արձանագրում է, որ վթարի օրը կազմված սխեմայի համաձայն՝ խաչմերուկում տեղադրված են եղել երթևեկությունը կարգավորող նշաններ, որը ըստ դեպքի վայրի զննության արձանագրության՝ Ս.Հայրապետյանի համար տեսանելի է եղել խաչմերուկ մուտք գործելիս առնվազն 24 մետր առաջ և ժամանակին կանխարգելիչ գործողություններ կատարելու դեպքում վթարը հնարավոր էր կանխել, սակայն «Վազ-21213» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդը, Ռ.Մելիքյան փողոցի կողմից Ռ.Մելիքյան և Տիչինա փողոցների անհավասարազոր ճանապարհների չկարգավորվող խաչմերուկին մոտենալիս և այն հատելիս, ճանապարհը չզիջելով գլխավոր ճանապարհով երթևեկող և տվյալ խաչմերուկն անցնելու հերթականության առումով երթևեկության առավելություն ունեցող «Նիսսան» մակնիշի 35 PU 755 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային՝ ընդհարվել է այդ ավտոմեքենային, թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 96-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություն, դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ ընդհարման առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որից հետո իր վարած ավտոմեքենան կողաշրջվել է:
-Վթարի արդյունքում Ալյոշա Բալայանը ստացել է իրանի շրջանում տարածուն արյունազեղումների, թոքի սալջարդի, հետորովայնամզային տարածության արյունահավաքի, լյարդի գծային պատռվածքի, հեմոպերիտոնեումի, կոնքի շրջանի արյունահավաքի, կոնքի ոսկրերի կոտրվածքների առկայությամբ, որոնք պատճառվել են՝ կենդանության օրոք, բութ առարկաներով, հնարավոր է նաև որոշմամբ առաջադրված պայմաններում, կենդանի անձանց մոտ համարվում են առողջությանը ծանր վնաս պատճառող՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, ինչի արդյունքում օրգանիզմի ընդհանուր ինտոքսիկացիայի հետևանքով տվյալ դեպքում 04.11.2023 թվականին հանգեցրել են մահվան:
-Ս.Հայրապետյանի թույլ տրված խախտման արդյունքում տեղի ունեցած վթարի հետևանքով անզգուշությամբ առաջացել է Ալյոշա Բալայանի մահը:
-Դատարանը հաստատված է համարում Ս.Հայրապետյանի մեղքը իրեն առաջադրված մեղադրանքում:

Դատավճռի պատճառաբանական մաս․
Դատարանի իրավական վերլուծությունը, դատարանի հետևությունները և իրավական հիմնավորումները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 39-րդ կետի համաձայն` քրեական գործով ապացույցներ են /․․․/ փաստի վերաբերյալ օրենքով սահմանված կարգով ստացված տվյալ, որի հիման վրա քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են ապացուցման ենթակա հանգամանքների առկայությունը կամ բացակայությունը, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ/․․․/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն/․․․/ 1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց/․․․/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն`
/․․․/1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8)այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները/․․․/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն` /․․․/ 1.Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել/․․․/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 276-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
/․․․/ 1. Առաջին ատյանի դատարանում վարույթն իրականացվում է միայն մեղադրյալի նկատմամբ և միայն նրան ներկայացված մեղադրանքով:
2. Մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքը փաստական հանգամանքների մասով առաջին ատյանի դատարանում կարող է փոփոխվել կամ լրացվել միայն հանրային մեղադրողի կողմից, եթե հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներով հաստատվել են այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք հայտնի չէին մինչդատական վարույթում, և որոնք ինքնին կամ այլ փաստական հանգամանքների հետ միասին անհրաժեշտ են դարձնում մեղադրյալին նոր մեղադրանք ներկայացնելը:
3. Մինչև վերդիկտ կայացնելու համար առաջին ատյանի դատարանի` առանձին սենյակ հեռանալը հանրային մեղադրողն իրավասու է փոխելու մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը:
4. Դատարանն իրավասու է հաստատված կամ հերքված համարելու միայն մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքները: Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը, դուրս չգալով մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքների շրջանակից, կարող է փոխել մեղադրյալին վերագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականը, եթե տարբերվող իրավական գնահատականի հարցը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում քննարկել է կողմերի հետ/․․․/:
Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելիս Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ /…/ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (տե՛ս, mutatis mutandis, Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
(տես` Ա.Ավագյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի որոշումը)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 276-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
/․․․/ 1. Առաջին ատյանի դատարանում վարույթն իրականացվում է միայն մեղադրյալի նկատմամբ և միայն նրան ներկայացված մեղադրանքով:/․․․/:
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա հաստատված հանգամանքների պարագայում Դատարանը, առանձին սենյակում գնահատելով դրանք իրենց համակցության մեջ, համադրելով մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպման հետ, որ նա «չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և դրանով խախտելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 18-րդ հոդվածի 1-րդ մասի գ) կետի պահանջը, «Վազ 21213» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Ռ.Մելիքյան փողոցով՝ Րաֆֆու փողոցի կողմից դեպի Վ. Անանյան փողոցի կողմը տանող ուղեմասով աջակողմյան ճամփեզրից մոտ 1 մետր հեռավորությամբ, շուրջ 35-40 կմ/ժ արագությամբ: Հասնելով Երևան քաղաքի Ռ․Մելիքյան և Տիչինա փողոցների խաչմերուկին՝ թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 96 կետի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ Ռ.Մելիքյան և Տիչինա փողոցների անհավասարազոր ճանապարհների չկարգավորվող խաչմերուկն հատելիս չի կանգնել և ճանապարհը չի զիջել գլխավոր ճանապարհով, այսինքն՝ Տիչինա փողոցով երթևեկող ու երթևեկության նկատմամբ առավելություն ունեցող Մանուկ Զաքարի Հաբեշյանի վարած «Նիսսան» մակնիշի 35 PU 755 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, ինչի արդյունքում «Վազ 21213» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի աջ կողային հատվածով ընդհարվել է Մանուկ Հաբեշյանի վարած «Նիսսան» մակնիշի 35 PU 755 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի առջևի հատվածին, որից հետո իր վարած ավտոմեքենան կողաշրջվել է, դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ ճանապարհատրանսպորտային պատահարի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, ինչի արդյունքում անզգուշությամբ առաջացրել է իր կողմից վարվող «Վազ 21213» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ուղևոր Ալյոշա Հոկոբջանի Բալայանի մահը։»։ Նշված արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով որակման համատեքստում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերին պատասխանելիս եզրահանգել է, որ
ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը),
ապացուցված է այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը,
ապացուցված է մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը,
ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված բոլոր հարցերին հաստատական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է մեղադրական վերդիկտ, որով սահմանում է նաև, թե ապացուցված արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի, որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միասին պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե մեղադրյալը պատժի ենթակա է թե ոչ, պատժի ինչ տեսակ պետք է նշանակվի և պետք է արդյոք նա այն կրի:
Դատարանը, դրական պատասխանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերին, գտնում է, որ կատարած արարքի համար Սևակ Հայրապետյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասը պատասխանատվություն է սահմանում՝ /.../1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոն խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝ պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` երկուսից հինգ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ՝ պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով/.../, 4. Սույն հոդվածի 2-րդ կամ 3-րդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է հարբած (ոչ սթափ վիճակում) կամ համապատասխան տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից՝ պատժվում է ազատազրկմամբ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով/.../:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Սևակ Հայրապետյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին
2) պատժի, մասնավորապես՝ արդյոք մեղադրյալը ենթակա է պատժի և ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե ոչ։
Անդրադառնալով մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «1.Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝(…),(…)2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)»։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Սևակ Հայրապետյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ՝
-նախաքննության ընթացքում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, մասնակցել քննչական գործողությունների կատարմանը՝ այդ կերպով աջակցել նախաքննությանը, զղջացել է իր կատարած արարքի համար:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սևակ Հայրապետյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է գնահատում այն, որ վերջինս՝
-երիտասարդ է (հիմք՝ Սևակ Հայրապետյանի անձնագիրը, անձնական տվյալների մասին տեղեկանքը),
-նախկինում դատված չի եղել (հիմք՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքը),
-տուժողը հանդիսանում իր մերձավոր ազգականը,
-տևական ժամանակ ենթարկվել է քրեական հետապնդման ենթարկվելը և նշված ժամանակահատվածում պատշաճ վարքագիծ է դրսևորել, կարգավիճակից բխող պարտականությունները պատշաճ կատարել է:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Սևակ Հայրապետյանի քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար, վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։»:
Դատարանը վկայակոչում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներ, որոնք թեպետ կայացվել են 18.04.2003 թվականին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի գործողության ժամանակ, սակայն Դատարանը գտնում է, որ դրանում արտահայտած իրավական դիրքորոշումը և համեմատական իրավական վերլուծությունները կիրառելի են նաև գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի նորմերի նկատմամբ:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության բնույթն ու առանձնահատկությունները` Վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում կայուն դիրքորոշում է ձևավորել նշված հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև նրանց կողմից պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ:
Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը: Դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն.
ա. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին (մանրամասն տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ կետը),
բ. վերոնշյալ կանոնների խախտման և դրա արդյունքում առաջացող հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին (մանրամասն տե՛ս Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 15-18-րդ կետերը),
գ. հանցագործության կատարումից հետո անձի դրսևորած վարքագծին (մանրամասն տե՛ս Արթուր Սերգեյի Առաքելյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԵԱՆԴ/0122/01/12 որոշման 17-19-րդ կետերը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման դեպքում պատժի նշանակման և այն կրելու անհրաժեշտության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է նաև Արամայիս Դերենիկի Հովհաննեսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ՝ նշելով, որ. 15. (...) քննարկվող հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման դեպքում պատիժ նշանակելիս և այն կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս հատկապես կարևոր է գնահատել նաև հանցագործությամբ պատճառված վնասը: Վերջինս ցանկացած հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը բնութագրող հիմնական ցուցանիշներից է, այդ թվում` այն հանցակազմերի, որոնցով սահմանված չէ որպես հանցակազմի տարր: Այն իր համարժեք գնահատականը պետք է ստանա նաև ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտելու վերաբերյալ հանցագործություններով պատիժ նշանակելիս, քանի որ այդպիսի հանցագործությունների հետևանքով կարող են պատճառվել հանցակազմով նախատեսված, ինչպես նաև դրանից դուրս գտնվող ամենատարբեր բնույթի հետևանքներ, այդ թվում՝ մարդու առողջության միջին ծանրության կամ ծանր վնաս, մարդու մահ (այդ թվում՝ երկու կամ ավելի մարդու), գույքային վնաս:
Մասնավորապես, հանրորեն վտանգավոր հետևանքներով պայմանավորված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես հանցակազմի ծանրացնող հանգամանք է նախատեսված անզգուշությամբ մարդու մահ առաջանալը, իսկ 3-րդ մասով՝ հանցակազմի առավել ծանրացնող հանգամանք՝ անզգուշությամբ երկու կամ ավելի մարդու մահ առաջանալը: Վերոնշյալից հետևում է, որ կախված օրենքով պահպանվող հարաբերության (հանցակազմի ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ օբյեկտ) իրավական արժեքից, դրան պատճառված վնասը պայմանավորում է տվյալ հանցագործության հանրային վտանգավորության, հետևաբար նաև պատժելիության աստիճանը: Սույն դեպքում պաշտպանվող հարաբերությունը մարդու կյանքն է (լրացուցիչ օբյեկտ), որը հիմնարար սոցիալական արժեք է և այդպիսով օժտված է քրեաիրավական պաշտպանության բարձր աստիճանով:
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարք կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակի ու չափի, ինչպես նաև նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցի վերաբերյալ եզրահանգումները վերոհիշյալ որոշումներում նշված հանգամանքների՝ իրենց ամբողջության մեջ վերլուծության հիման վրա կառուցելն ունի առանձնապես կարևոր նշանակություն/.../:
Դատարանը, քննության առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման հնարավորության հարցը, գտնում է հետևյալը.
/…/1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ/…/:
Մեջբերված քրեաիրավական նորմը Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում` մշտապես վերահաստատելով դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի գոյություն ունեցող այնպիսի օբյեկտիվ տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլնի, հիմնված լինեն հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքն ու հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15 և այլն):
Վերահաստատելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ արձանագրել է, որ արդարացի պատիժ նշանակելու և նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ղեկավարվի հետևյալ ընդհանուր սկզբունքներով.
ա) օրինականության,
բ) արդարության,
գ) պատժի անհատականացման,
դ) մարդասիրության:
Անդրադառնալով մարդասիրությանը, որպես իրավունքի սկզբունքի` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ներպետական օրենսդրությունում վերջինիս ամրագրման համար հիմք են հանդիսացել այն միջազգային իրավական ակտերը, որոնցում մարդասիրության սկզբունքն ուղղակի կամ անուղղակի կերպով ամրագրված է. այդպիսիք են Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագիրը (1948), Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագիրը (1966), Տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքների մասին միջազգային դաշնագիրը (1966), Խոշտանգումների և դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի այլ ձևերի դեմ կոնվենցիան (1984), Ռասսայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին միջազգային կոնվենցիան (1965), Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին կոնվենցիան (1950), Վերանայված Եվրոպական սոցիալական խարտիան (1996):
Այսպիսով, մարդու և քաղաքացու հիմնարար իրավունքները և ազատությունները, հանդիսանալով որպես իրավական հիմք մարդասիրության սկզբունքի օրենսդրական ձևակերպման համար, ամրագրված են ՀՀ Սահմանադրությունում, որը սահմանադրական կարգավորումների առանցք է դիտարկում մարդուն՝ որպես բարձրագույն արժեք, նրա անօտարելի արժանապատվությունը:
Մարդասիրության սկզբունքի բովանդակությանն անդրադառնալիս Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ այն ունի երկու կողմ՝ մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ և մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ին թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
Վճռաբեկ դատարանը, վերահաստատելով և զարգացնելով Ն.Սարգսյանի գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, Մ.Հովհաննիսյանի գործով կայացված որոշման մեջ արձանագրել է, որ. ՙմարդասիրությունը՝ որպես քրեական իրավունքի հիմնարար սկզբունք, ունի երկու հիմնական ուղղվածություն.
ա) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է,
բ) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ, որի էությունը, նախ և առաջ հանցանք կատարած անձին որպես անհատ դիտելն է՝ հարգել մարդու արժանապատվությունը, այսինքն՝ պատժողական քաղաքականության նվազեցում, ինչպես նաև մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, հարգանք պատվի և արժանապատվության նկատմամբ, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում:
Մարդասիրության սկզբունքի վերոհիշյալ տարրերը փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են, դրանցից մեկի իրացումը պայմանավորված է մյուսով` նկատի ունենալով, որ այս երկու բաղադրիչների միջև հավասարակշռության խախտումը մի կողմից կարող է հանգեցնել խիստ պատժի՝ անտեսելով արդարության և հավասարության պահանջները, մյուս կողմից` օրենսդրական պահանջներին չհամապատասխանող ակնհայտ մեղմ պատժի:
Սույն որոշման 13-րդ կետում արված դատողությունների լույսի ներքո Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական իրավունքը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի արդարացիության չափանիշ է համարում պատժի և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների համաչափությունն արարքի հանրային վտանգավորության բնույթին և աստիճանին, հանցագործության հանգամանքներին ու հանցավորի անձնավորությանը, իսկ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի և այլ հանգամանքների ամբողջական գնահատմամբ դատարանի համոզվածությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու: Միևնույն ժամանակ, պայմանավորված մարդասիրության սկզբունքով, անհրաժեշտության դեպքում նախատեսվում է այդ հիմնադրույթներից էական շեղում քրեական ներգործության տնտեսման ուղղությամբ որպես մարդասիրական վերաբերմունք հանցանք կատարած անձի նկատմամբ: Քրեական իրավունքը, որոշակիացնելով քրեական ներգործության տնտեսման ձևերը, սպառիչ կերպով չի թվարկում այն հանգամանքները, որոնք հիմք կհանդիսանան դատարանի կողմից պատժի արդարացիության հիմքում ընկած համաչափության պահանջից շեղում թույլ տալու համար: Այլ խոսքով` նախատեսված է այդ հանգամանքների բաց թվարկում` պայմանավորված այն բանով, որ մարդասիրության դրսևորման հիմքերը ոչ թե իրավական, այլ բարոյական կատեգորիաներ են: Հանցանք կատարած անձը չի կատարում իրավական նշանակություն ունեցող որևէ դրական վարքագիծ, սակայն հանցակազմից դուրս օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող նրա սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունները կամ դրանց փոփոխությունը հիմք են սոցիալիզացմանը համընթաց ձևավորվող սոցիալ-բարոյական համակարգի իրացմամբ վերջինիս նկատմամբ մարդասիրություն դրսևորելու համար՝նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը: Սա ամենևին չի նշանակում որևէ հանդուրժողականություն, ներողամտություն, թողտվություն կամ դատարանի հայեցողություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ: Դատարանի կողմից մարդասիրության դրսևորումը չի ենթադրում նաև պատժի նպատակներից, տուժողի, հասարակության և պետության շահերից նահանջ, այն պատճառաբանությամբ, որ այդ շեղումը համապատասխանում է հասարակության, սահմանադրական և կոնվենցիոն պահանջին և ավելի մեծ նշանակություն ունի, քան պատժիչ միջոցների կիրառումը: (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Մարզպետունի Հովհաննիսյանի գործով 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵՇԴ/0001/01/16 որոշումը):
Վերոգրյալ իրավանորմերի և դատողությունների համատեքստում քննարկելով դատապարտված-մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու հարցը՝ Դատարանը, հաշվի է առնում սույն դատավճռով արձանագրած մեղադրյալի պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնողի բացակայությունը և անձը դրականորեն բնութագրող հանգամանքները:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ մեղադրյալ Սևակ Հայրապետյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա տևական ժամանակ ենթարկվել է քրեական հետապնդման և այդ ժամանակահատվածում դրսևորել է իրավահպատակ վարքագիծ, զղջալը տեղի ունեցած դեպքի համար, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտված չի եղել, երիտասարդ է, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող հանգամանքները, այն, որ վթարի հետևանքով մահացել է մեղադրյալի մերձավոր ազգականը՝ վերջինիս մորական պապը, նման հանգամանքը չի կարող չազդել անձի վերասոցիալականացման վրա և, հետևաբար, նաև հետագայում նմանատիպ վարքագիծ չդրսևորելու վրա, բացի այդ Դատարանն արձանագրում է, որ վթարը տեղի է ունեցել անուշադրության պատճառով, վթարի պատճառ չի եղել բարձր արագությունը կամ մեղադրյալի դրսևորած առավել հանրորեն վտանգավոր գործողությունը, քանի որ պետք է գնահատման ենթարկվի նաև կատարած խախտման բնույթը և վտանգավորության աստիճանը, իսկ սույն պարագայում քննարկվող խախտումը թեպետ առաջացրել է բավականին մեծ հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ, այնուամենայնիվ իր բնույթով աչքի չի ընկնում այն կատարողի բարձր հանրային վտանգավորությամբ, ինչի պարագայում վերջինիս նկատմամբ պատժի նպատակների իրագործումը վերոնշյալ հանգամանքների հաշվարկմամբ հնարավոր է իրագործել նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը նախ գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին հասնելու համար Ս․Հայրապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար պետք է նշանակել ազատազրկում 5 (հինգ) տարի ժամկետով։
Գնահատելով մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ վերոհիշյալ հանգամանքները ինքնին ստեղծում են պատկեր, որ պատժի նպատակների կենսագործունեությունը, և հատկապես մեղադրյալի վերասոցիալականացումը հնարավոր է առանց նրա կողմից պատիժը փաստացի կրելու, քանի որ տևական ժամանակ քրեական հետապնդման ենթարկվելով մեղադրյալը իրավահպատակ վարքագիծ է դրսևորել, ինչպես նաև արդեն իսկ տևական ժամանակ քրեական հետապնդման ենթարկվելով, մեղադրյալը կրել է զրկանքներ և իր համար առկա է եղել մեղադրյալի կարգավիճակից բխող բացասական իրավիճակ, որը չի կարող գնահատման առարկա չդարձվել և հաշվի չառնվել պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս: Նշվածը, ինչպես նաև մեղադրյալի անձը բնութագրող և պատիժը ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները գնահատելով՝ ստեղծվում է պատկեր առ այն, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացման համար չի պահանջվում, որպիսի մեղադրյալը կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու և դատապարտված-մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով սույն գործով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի իրացվելիության խնդրով և ուղղված է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ համաչափ իրավավիճակ ստեղծելով:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացումը հնարավոր է ազատազրկման ձևով նշանակված 5 (հինգ) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պայմաններում, ուստի, Դատարանը որոշում է կայացնում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 3 (երեք) տարի ժամկետով, դատապարտյալի վրա դնելով պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը:
Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար տվյալ պարագայում որոշիչ նշանակություն է ունենում այն, որ մեղադրյալը ՀՀ ունի մշտական բնակության վայր, աշխատանք, ընտանիք, այսինքն, ունի սոցիալական կապեր և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու պարագայում նրա նկատմամբ հնարավոր է իրականացնել պատշաճ վերահսկողություն։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված Երևան քաղաքի գնդի հատուկ պահպանվող տարածքում գտնվող (հասցե՝ Ծ. Իսակով 14) ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պատասխանատու պահպանմանը հանձնված «Նիսան» մակնիշի 35 PU 755 հաշվառման համարանիշի և Վազ-21213» մակնիշի 34 DD 201 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենանները վերադարձնել՝ ըստ պատկանելիության։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո մեղադրյալ Սևակ Սերգեյի Հայրապետյանից անհրաժեշտ է Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե գանձել փորձաքննության արժեք կազմող 216.000 (երկու հարյուր տասնվեց հազար) ՀՀ դրամը՝ որպես վարույթային ծախս:
Անդրադառնալով Սևակ Սերգեյի Հայրապետյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը դրանք պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում վերջինիս դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 346-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը՝

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Սևակ Սերգեյի Հայրապետյանի մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և պատիժ նշանակել ազատազրկում 5 (հինգ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Սևակ Սերգեյի Հայրապետյանի նկատմամբ 5 (հինգ) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 3 (երեք) տարի ժամկետով, վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության բնակության վայրի ստորաբաժանման վրա։
Փորձաշրջանի ընթացքում Սևակ Սերգեյի Հայրապետյանի վրա դնել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը:
Վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության բնակության վայրի ստորաբաժանման վրա։ Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվարկել հաշվառման վերցնելու պահից:
Դատավճիռը ուժի մեջ մտնելուց հետո Սևակ Սերգեյի Հայրապետյանի վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքը վերացնել:
Իրեղեն ապացույցների հարցը լուծել դատավճռով սահմանված կարգով:
Գրավոր ապացույցները պահել քրեական գործում դրա պահելու ողջ ժամկետում:
Սևակ Սերգեյի Հայրապետյանից բռնագանձել 216.000 (երկու հարյուր տասնվեց հազար) ՀՀ դրամ վարույթային ծախսեր:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՄՈՒՇԵՂ ԱՐԱՄՅԱՆ