ԵԴ1/1985/01/25





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«08» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)


Նախագահող դատավոր
դատական նիստերի քարտուղար
հանրային մեղադրող
մեղադրյալ
Էդ.Մկրտչյան
Գ.Հարությունյան
Ա.Բադալյան
Ռ.Դժումյան


դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի (ծնված` 2000 թվականի ապրիլի 15-ին Աբովյան քաղաքում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, միջին-մասնագիտական կրթությամբ, չի աշխատում, նախկինում՝ չդատապարտված, բնակվում է Կոտայքի մարզի Նոր Գյուղ գյուղի 21-րդ փողոցի 16-րդ տանը)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագներով) և 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի ապրիլի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ.Կարապետյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-1683-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի ապրիլի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ.Կարապետյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-1684-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի ապրիլի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ.Կարապետյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-1685-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի ապրիլի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ.Կարապետյանի որոշմամբ թիվ 60-1684-24 և 60-1685-24 քրեական վարույթները միացվել են թիվ 60-1683-24 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60-1683-24 քրեական վարույթի ներքո:
2025 թվականի մայիսի 29-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Բադալյանի որոշմամբ թիվ 60-1683-24 քրեական վարույթով Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագներով) և 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի մայիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Գ.Գևորգյանի որոշմամբ թիվ 60-1683-24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունիսի 6-ին Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի վերաբերյալ թիվ 60-1683-24 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1985/01/25 համարը։
2025 թվականի հունիսի 12-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/1985/01/25 քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագներով) և 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն արարքների համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով՝ 2023 թվականի ապրիլի 25-ից մինչև 2024 թվականի ապրիլի 25-ը, զրկված վիճակում, այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելով, 2023 թվականի հունիսի 11-ին՝ ժամը 22:50-ի սահմաններում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.181 մգ/լ, Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 TS 442 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից:
Բացի այդ, Ռաֆիկ Դժումյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով՝ 2023 թվականի ապրիլի 25-ից մինչև 2024 թվականի ապրիլի 25-ը, զրկված վիճակում, այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելով, 2023 թվականի հոկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 00:04-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 TS 442 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից:
Բացի այդ, Ռաֆիկ Դժումյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով՝ 2023 թվականի ապրիլի 25-ից մինչև 2024 թվականի ապրիլի 25-ը, զրկված վիճակում, այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելով, 2023 թվականի նոյեմբերի 29-ին՝ ժամը 00:01-ի սահմաններում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.530 մգ/լ, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 TS 442 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից:
Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Ռաֆիկ Դժումյանը նախնական դատալսումների ժամանակ, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, հրաժարվեց ցուցմունք տալուց, միևնույն ժամանակ չհրաժարվեց նախաքննության ընթացքում տված իր ցուցմունքից:
Դատական նիստի ժամանակ հանրային մեղադրողի կողմից հրապարակվեց մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ առաջադրված մեղադրանքում Ռաֆիկ Դժումյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք տվել այն մասին, որ առաջադրված մեղադրանքը իրեն պարզ է, ինքն ընդունում է իր մեղքը և զղջում է իր կատարած արարքի համար։ Ինքը տեղյակ է եղել, որ զրկվել է վարորդական իրավունքի վկայականից, վարորդական իրավունքի վկայականից զրկվել է 2023թ․ ապրիլ ամսին: Ինքը վարորդական իրավունքի վկայականից զրկվել է խմած վարելու համար: Ինքը հետագայում էլ ծանուցվել է նամակի միջոցով, որ զրկվել է վարորդական վկայականից, հետագայում էլ իր վարորդական իրավունքը վերցրել են պարեկային ծառայողները։ Ինքը տեղյակ է եղել, որ իր վարորդական իրավունքի վկայականը զրկված է և վարել է իր ավտոմեքենան։ Ինքը 2 անգամ խմած է եղել, իսկ մեկ անգամ խմած չի եղել։ Ինքը վարել է «Օպել վեկտռա» մակնիշի ավտոմեքենան, որը ներկա պահին չկա և ինքը համարները չի հիշում։ Ինքն իր ավտոմեքենան վարել է Ավանի տարածքում։
/Տե՛ս գ.թ. 78-80, դատական նիստի արձանագրություն/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության են ենթարկվել Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի վերաբերյալ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180250316 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ այն կազմվել է 2023 թվականի մարտի 29-ին՝ ժամը 01։25-ին, այն բանի համար, որ նա ք․Երևան Արշակունյաց պողոտայում ժամը 01։10-ին ոչ սթափ վիճակում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի 18 QQ 001 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Սթափության սարքի համարն է 91101126, զննման համարը՝ 00501, ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,140 մ/լ։ Առկա է վարորդի ստորագրությունը։ Արձանագրության հաջորդ մասում առկա է որոշում Ռաֆիկ Դժումյանին վարորդական իրավունքից մեկ տարի ժամկետով զրկելու մասին։ Որոշումը կայացվել է 04․04․2023թ․:
Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի վերաբերյալ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180251931 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ այն կազմվել է 2023 թվականի հունիսի 11-ին՝ ժամը 23։05-ին, այն բանի համար, որ նա «Օպել» մակնիշի 37 TS 442 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը ք․Երևան Արշակունյաց 67/17 ժամը 22։50-ին վարել է ոչ սթափ վիճակում, ստուգաչափման սարքի համարն է 91101104, առկա է վարորդի ստորագրությունը։ Արձանագրության հաջորդ էջի վրա առկա է Ռաֆիկ Դժումյանի վերաբերյալ վարչական իրավախախտման գործը կարճելու մասին գրառում:
Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի վերաբերյալ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180264181 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ այն կազմվել է 2023 թվականի հոկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 00։15-ին, այն բանի համար, որ նա զրկված լինելով տրասպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցում ժամը 00։04-ին վարել է «Օպել» մակնիշի 37 TS 442 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Վարորդը հրաժարվել է ստորագրել արձանագրությունը։
Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի վերաբերյալ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180268556 արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ այն կազմվել է 2023 թվականի նոյեմբերի 29-ին՝ ժամը 00։55-ին, այն բանի համար, որ նա ք․Երևան Հ․Աճառյան փ․ 00։01-ի սահմաններում տ/մ վարելու իրավունքից զրկիված վիճակում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 TS 442 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան ոչ սթափ վիճակում։ Առկա է վարորդի ստորագրությունը:
Ռաֆիկ Դժումյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ զննության սարքի համարն է 91101126, զննությունը կատարվել է 2023 թվականի մարտի 29-ին՝ ժամը 01։19-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0,140մգ/լ, վարորդը՝ Ռաֆիկ Դժումյան, առկա է վարորդի ստորագրությունը:
Ռաֆիկ Դժումյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ զննության սարքի համարն է 91101104, զննությունը կատարվել է 2023 թվականի հունիս 11-ին՝ ժամը 22։56-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0,181մգ/լ, վարորդը՝ Ռաֆիկ Դժումյան:
Ռաֆիկ Դժումյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ զննության սարքի համարն է 91100870, զննությունը կատարվել է 2023 թվականի նոյեմբերի 29-ին՝ ժամը 00։24-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0,530մգ/լ, վարորդը՝ Ռաֆիկ Դժումյան։ Առկա է վարորդի ստորագրությունը:
Ստուգաչափման թիվ 085663 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման թվականն է 2022թ. <12> <08> մինչև 2023թ․ <12> <08>։ Սարքի համարն է 91101126, արտադրման երկիրը՝ Չինաստանն, սարքը պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին։
Փաստային ծանուցումը, համաձայն որի՝ այն ուղարկվել է Ռաֆիկ Դժումյանին, որը ստացվել է 21․06․2023թ․, առկա է ստորագրություն:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհաին ոստիկանություն» էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկանքի պատճենը, համաձայն որի՝ Ռաֆիկ Դժումյանի վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցվել է 25․04․2023թ․ մինչև 25․04․2024թ․:
/Տե՛ս գ.թ. 2-10, 19-23, 30-36, 51-52, դատական նիստի արձանագրություն/
Արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ թիվ 8180250316, թիվ 8180251931, թիվ 8180264181 և թիվ 8180268556 արձանագրությունների, Ռաֆիկ Դժումյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնների, ստուգաչափման թիվ 085663 վկայականի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհաին ոստիկանություն» էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկանքի պատճենները սույն քրեական վարույթով ճանաչվել են արտավարութային փաստաթղթեր:
/Տե՛ս գ.թ. 53-36, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Ռաֆիկ Դժումյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով՝ 2023 թվականի ապրիլի 25-ից մինչև 2024 թվականի ապրիլի 25-ը, զրկված վիճակում, այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելով, 2023 թվականի հունիսի 11-ին՝ ժամը 22:50-ի սահմաններում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.181 մգ/լ, Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 TS 442 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից:
Բացի այդ, Ռաֆիկ Դժումյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով՝ 2023 թվականի ապրիլի 25-ից մինչև 2024 թվականի ապրիլի 25-ը, զրկված վիճակում, այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելով, 2023 թվականի հոկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 00:04-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 TS 442 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից:
Բացի այդ, Ռաֆիկ Դժումյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով՝ 2023 թվականի ապրիլի 25-ից մինչև 2024 թվականի ապրիլի 25-ը, զրկված վիճակում, այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելով, 2023 թվականի նոյեմբերի 29-ին՝ ժամը 00:01-ի սահմաններում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.530 մգ/լ, Երևան քաղաքի Աճառյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 TS 442 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանին վերագրվող արարքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքները մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերը:
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցանքների կատարման մեջ Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքների համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
- ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
- դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում`
- առաջադրված մեղադրանքներում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքների կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը),
- նախկինում դատապարտված՝ արատավորված չլինելը:
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ գործով ձեռք չեն բերվել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը նույն արարքի համար օրենքով սահմանված պատասխանատվության կիրառումից հետո` մեկ տարվա ընթացքում՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնհինգապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինի կողմից կատարված հանցանքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանքներ, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագներով) նախատեսված հանցագործությունների համար ենթակա է պատժի՝ տուգանք պատժատեսակի ձևով: Ընդ որում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ յուրաքանչյուր հանցագործության համար տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանը մեկից ավելի արարքներով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված երեք հանցանքներ է կատարել և նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել, գտնում է, որ նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով:
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ռաֆիկ Դժումյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս-մաս, չունի մշտական աշխատանք, ապա, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասը, գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակված տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
- որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
- վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
- ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
- դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
- ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերի պատճենները պետք է պահել քրեական գործում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագներով) և 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագով) Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագով) Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.125.000 (մեկ միլիոն մեկ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով՝ թույլատրել Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանին դատավճռով նշանակված 1.125.000 (մեկ միլիոն մեկ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Ռաֆիկ Կամոյի Դժումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ