ԵԴ1/1940/01/25





ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈւՄ

«17» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը` նախագահող դատավոր Մխիթար Պապոյան (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Արմեն Ալեքսանի Ղազարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Արմեն Ալեքսանի Ղազարյանի պաշտպան Արամ Ղազարյանի հատուկ վերանայման բողոքը,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Նախաքննական մարմնի կողմից Արմեն Ալեքսանի Ղազարյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով` 2 դրվագով՝ այն արարքների համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, շահադիտական դրդումներով՝ իրացնելու և գույքային օգուտ ստանալու նպատակով, դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և անձից, ձեռք է բերել և իր բնակության վայր հանդիսացող՝ Երևան քաղաքի Շրջանային փողոցի 2/4 տանն ապօրինի կերպով պահել է ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված՝ մանր չափերով՝ 0.81 գրամ քաշով «Հաշիշ» տեսակի թմրամիջոց, 0.0035 գրամ «Լևոմեպրոմազին» տեսակի հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, 0.11 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, զգալի չափերով՝ 0,037 գրամ քաշով «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց, խոշոր չափերով՝ 0.77 գրամ քաշով «Մետամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, առանձնապես խոշոր չափերով՝ 37.1895 հաստատուն քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոց, որոնցից խոշոր չափերով՝ 0.77 գրամ քաշով «Մետամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը 2025 թվականի հունվարի 13-ին՝ ժամը 21:00-ի սահմաններում, իր իսկ բնակության վայրից 15.000 ՀՀ դրամով իրացրել է Ռաֆիկ Ավետիսի Մարկոսյանին, իսկ մանր չափերով՝ 0.81 գրամ քաշով «Հաշիշ» տեսակի թմրամիջոցը, 0.0035 գրամ «Լևոմեպրոմազին» տեսակի հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութը, 0.11 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, զգալի չափերով՝ 0.037 գրամ քաշով «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոցը և առանձնապես խոշոր չափերով՝ 37.895 հաստատուն քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել են 2025 թվականի հունվարի 15-ին կատարված Արմեն Ղազարյանի՝ Երևան քաղաքի Շրջանային փողոցի 2/4 բնակարանի խուզարկությամբ:
Բացի այդ՝ Արմեն Ալեքսանի Ղազարյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի` «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և անձից, իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել և պահել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված՝ խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 20.73 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, առանձնապես խոշոր չափերով՝ 0.77 հաստատուն քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոց, զգալի չափերով՝ 0.53 գրամ քաշով «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոց, որոնցից խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 19.88 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը 2025 թվականի փետրվարի 20-ին՝ ժամը 20:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շրջանային փողոցի 2/4-րդ տանը հյուրասիրելու եղանակով իրացրել է Գևորգ Հենրիկի Թադևոսյանին, իսկ առանձնապես խոշոր չափերով՝ 0,77 հաստատուն քաշով «Հերոին» տեսակի թմրամիջոցը և զգալի չափերով՝ 0.53 գրամ քաշով «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել են 2025 թվականի փետրվարի 22-ին կատարված Արմեն Ղազարյանի՝ Երևան քաղաքի Շրջանային փողոցի 2/4 բնակարանի խուզարկությամբ։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունիսի 20-ի թիվ ԵԴ1/1940/01/25 որոշմամբ Արմեն Ալեքսանի Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխվել է և նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ են կիրառվել վարչական հսկողությունը` համակցված 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով գրավի և բացակայելու արգելքի հետ։ Վարչական հսկողության ընթացքում պարտավորեցվել է մեղադրյալ Արմեն Ալեքսանի Ղազարյանին շաբաթը մեկ անգամ գրանցվել բնակության վայրի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունում, ինչպես նաև արգելվել է առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքը, ինչպես նաև հաղորդակցվել վարույթի մասնավոր մասնակիցների հետ։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի նոյեմբերի 7-ի թիվ ԵԴ1/1940/01/25 որոշմամբ մեղադրյալ Արմեն Ալեքսանի Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի փետրվարի 15-ը:
Վերը նշված որոշման օրինակը մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանի պաշտպան Արամ Ղազարյանը ստացել է 2025 թվականի նոյեմբերի 18-ին:
2025 թվականի դեկտեմբերի 1-ին (փոստային ծառայությանն է հանձնվել 2025 թվականի նոյեմբերի 28-ին) Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանի պաշտպան Արամ Ղազարյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի նոյեմբերի 7-ի թիվ ԵԴ1/1940/01/25 որոշման դեմ:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի դեկտեմբերի 5-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին են հանձնվել 2025 թվականի դեկտեմբերի 8-ին:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Պաշտպանը խնդրել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով դատական ստուգման ենթարկել Արմեն Ալեքսանի Ղազարյանի նկատմամբ «Խափանման միջոց կալանավորումը երեք ամիս ժամկետով երկարացնելու մասին» Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի նոյեմբերի 7-ի որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և որոշում կայացնել՝ Արմեն Ղազարյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքը, բացակայելու արգելքը և գրավը համակցությամբ կիրառելու մասին՝ գրավի չափ սահմանելով 1․000․000 ՀՀ դրամ։
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում մասնավորապես նշված է, որ որոշումը չի համապատասխանում պատճառաբանվածության և հիմնավորվածության չափանիշին, ինչը համապատասխանաբար հանգեցնում է մեղադրյալի իրավունքների անհիմն ոտնահարման:
Հատկանշական է այն հանգամանքը, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից սույն որոշմամբ արձանագրված հիմքը հիմնավորող ենթադրյալ փաստերը հանդիսանում են նախորդ որոշումից կատարված կրկնություն։ Այլ կերպ ասած՝ Առաջին ատյանի դատարանը ոչ միայն չի ներկայացրել հիմքերն ամրապնդող և շեմը բարձացնող փաստական տվյալներ, այլ ընդհակառակը որևէ գործողություն չի կատարել, ինչի արդյունքում ենթադրյալ խոչընդոտելու հանգամանքը հիմնավորել է նախորդ որոշմամբ արձանագրված փաստական տվյալներով։
Նույնը վերաբերում է նաև նոր հանցանք կատարելու ենթադրությանը։ Հարկ է արձանագրել, որ մեղադրյալին շարունակաբար կալանքի տակ պահելու հիմքում դրվել են նախորդ որոշմամբ հաստատված փաստական հանգամանքներն՝ առանց այդ ենթադրությունները հիմնավորող նոր փաստական հանգամանքների առկայության։
Հատկանշական է այն հանգամանքը, որ անգամ այս պարագայում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հիմքերի հաստատմանն ուղղված հիմնավորումները չեն վկայում ամենախիստ խափանման միջոցի շարունակաբար կիրառման նպատակահարմարության մասին։
Հարկ է փաստել, որ Առաջին ատյանի դատարանը հիմքերի սխալ գնահատման արդյունքում եկել է այն եզրահանգման, որ անհրաժեշտ է կիրառել անձի ազատության իրավունքն ամենախիստ միջամտող խափանման միջոցը։ Եթե Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ ձևով քններ հիմքերի բացակայության կամ առկայության հարցն, ապա կարող էր գալ այն եզրահանգման, որ նվազ խիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ հնարավոր է հասնել խափանման միջոցի կիրառման նպատակների պահպանմանը։ Հատկապես այն դեպքում, երբ պաշտպանական կողմը միջնորդել է կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցները համակցությամբ, այն է՝ գրավը, բացակայելու արգելքը, տնային կալանքը։ Սակայն, Առաջին ատյանի դատարանն իր որոշմամբ չի անդրադարձել և չի նշել, թե ինչու համակցությամբ կիրառվող այլընտրանքային խափանման միջոցները չեն կարող ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը։
Հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ պաշտպանական կողմը պատրաստակամ է եղել վճարել գրավ՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով։ Միևնույն ժամանակ, պաշտպանական կողմը պնդել է, որ պատրաստ է վճարել 1․000․000 ՀՀ դրամը գերազանցող գրավի գումար, եթե դատարանն այն կգտնի անհրաժեշտ և բավարար։
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մատնանշված գործողությունները կարող են իրականացվել նաև մեղադրյալի տնային կալանքի պայմաններում։ Այլ կերպ ասած՝ տնային կալանքը և կալանավորումը միմյանցից տարբերվում են մեղադրյալի ֆիզիկական պահման պայմաններում։ Հետևաբար՝ հարց է առաջանում, սույն գործի շրջանակում որ փաստական հանգամանքն է վկայում պարտադիր կալանավորման նպատակահարմարության մասին։
Տվյալ դեպքում առկա փաստերով հիմնավորվել է այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառումը թույլատրելի համարելու նպատակահարմարությունն ու իրավաչափ լինելը։
Անդրադառնալով քննիչի կողմից քննության ընթացքում դրսևորած պատշաճ ջանասիրության հարցին՝ հարկ է նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանն այս մասով նույնպես եկել է սխալ եզրահանգման և այս փաստական հանգամանքը հիմնավորվում է քրեական վարույթում առկա փաստական հանգամանքներից։ Սույն գործով բացակայում է «պատշաճ ջանասիրության» ինչպես որակական, այնպես էլ քանակական չափանիշը։ Հարկ է արձանագրել, որ մեղադրանքի հաստատման համար ապացուցողական գործողություններ քննիչի կողմից ամբողջ նախորդ երկու ամիսների ընթացքում չեն իրականացվել։ Այլ կերպ ասած՝ վերջին օրով կատարված գործողությունն ինքնին վկայում է ոչ ժամանակին կատարվող քննության մասին։ Պաշտպանական կողմը գտել է, որ նման եղանակով փորձ է կատարվել ապահովվել պատշաճ ջանասիրության առկայության համար քանակական հատկանիշը։ Սակայն անգամ այդ պարագայում կատարված գործողությունները բավարար չեն թե քանակական և թե որակական հատկանիշը հաստատված համարելու համար։
Մինչդեռ, Առաջին ատյանի դատարանի որոշման մեջ Արմեն Ղազարյանի նկատմամբ կալանավորումը երեք ամիս ժամկետով երկարացնելու անհրաժեշտությունը և նպատակահարմարությունը հիմնավորվել են ոչ թե կոնկրետ և վերաբերելի փաստերով ու հանգամանքներով, այլ միանման, ընդհանուր և շաբլոնային բնույթի արտահայտություններով: Իսկ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում մեղադրյալի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու վերաբերյալ նշումները չեն հիմնավորվում որևէ փաստական տվյալներով, ուստի նշված որոշումը որևէ կերպ չի կարող համարվել պատճառաբանված:
Բացի այդ, մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանն ունի հաշվառման և մշտական բնակության վայր, զբաղմունք, որոնք բավարար նախապայմաններ են վերջինի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությամբ կիրառման համար։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և նյութերը, գտնում է, որ մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանի պաշտպան Արամ Ղազարյանի հատուկ վերանայման բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
2013 թվականի փետրվարի 15-ի ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ԿԴ1/0062/06/12 որոշմամբ նշվել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: Մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ:
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու, ինչպես նաև հանցանք կատարելու հավանականությունը շարունակում է մնալ էապես բարձր:
Հիշյալ դիրքորոշմանը հանգելիս Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել այն, որ դեռևս չեն հարցաքննվել վկաները, իսկ ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում մեղադրյալը կարող է անօրինական ազդեցություն գործադրել դատավարության մասնակիցների նկատմամբ՝ այդ կերպ խոչընդոտելով քրեական վարույթին։
Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ վարույթի տվյալ փուլում շարունակվում է առկա լինել նաև մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանի կողմից ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում հանցանք կատարելու հավանականությունը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում է քննվում նույնասեռ հանցանքների (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով) ենթադրաբար կատարման վերաբերյալ քրեական գործ: Ավելին, նշված քրեական գործով մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը, և այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանի նկատմամբ հարուցվել է նոր հանրային քրեական հետապնդում՝ նույնասեռ ենթադրյալ առանձնապես ծանր հանցանքի կատարման համար։ Ընդ որում, առանձնակի ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով մեղսագրվող արարքները մեղադրյալը ենթադրաբար կատարել է իր իսկ տնից:
Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցության կիրառմամբ, քանի որ այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոփոխելու, ինչպես նաև այն վերացնելու հիմքերը բացակայում են:
Նշված պատճառաբանությամբ՝ հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանի կալանքի տակ պահելու ժամկետը լրանում է 2025 թվականի նոյեմբերի 15-ին՝ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ այն պետք է երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի փետրվարի 15-ը:
Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու օրենսդրական նպատակներն են մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելը և վերջինի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելը: Հարկ է նկատել, որ հանցանք կատարելը կանխելու օրենսդրական նպատակների առկայությունը հիմնված է սույն քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի կողմից նախկինում դրսևորված վարքագծի վրա, և առավելապես վերագրելի է վերջինի կողմից նախկինում դրսևորած ոչ պատշաճ վարքագծին, և ունի դատարանի կողմից դրսևորվող ջանասիրությունից անկախ, օբյեկտիվ հիմքեր, որպիսի մոտեցումը Վերաքննիչ դատարանի համար նույնպես ընդունելի է:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունները չկատարելու մտավախությանը, գտնում է, որ նշված ռիսկն առկա է՝ հաշվի առնելով, որ սույն քրեական գործով դեռևս պետք է հետազոտվեն նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, հարցաքննվեն գործով ներգրավված վկաները, ինչպես նաև հաշվի առնելով մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանին մեղսագրված ենթադրյալ հանցանքների համար սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը՝ գտնում է, որ ողջամիտ հիմքեր կան ենթադրելու, որ Արմեն Ղազարյանը, հայտնվելով ազատության մեջ, հնարավոր է խոչընդոտի քրեական վարույթին՝ ապօրինի միջամտելով ապացուցման գործընթացին:
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշված ռիսկն առկա է՝ հաշվի առնելով ինչպես մեղադրյալի նախկինում դրսևորած հակաիրավական վարքագիծը, այնպես էլ այն, որ մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանին, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության վերաբերյալ այլ քրեական գործով մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ ունենալու և որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի տակ գտնվելու պայմաններում, կրկին մեղսագրվում է թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված առանձնապես ծանր ենթադրյալ հանցանքների կատարում, ինչը թույլ է տալիս գալու ողջամիտ եզրահանգման, որ մեղադրյալն ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում կարող է կատարել հանցանք:
Վերոգրյալի առնչությամբ հարկ է ընդգծել նաև մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանին մեղսագրվող հանցանքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ վերջինին վերագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առանձնապես ծանր ենթադրյալ հանցանքների կատարում, ինչն իր հերթին հիմք է տալիս գալու ողջամիտ հետևության, որ վերջինը, մնալով ազատության մեջ, հնարավոր է դրսևորի ոչ պատշաճ վարքագիծ: Ընդ որում՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշմամբ նշել է, որ մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ կալանքի կիրառման պայմանների ու հիմքերի առկայության վերաբերյալ փաստարկված պատճառաբանությունները, ըստ էության, կարող են այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցության կիրառումը նպատակահարմար չհամարելու դիտարկման հիմք հանդիսանալ, որպիսի պայմաններում նոր լրացուցիչ հիմնավորումների ներկայացումը պարտադիր չէ:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Արմեն Ղազարյանի հաշվառման և մշտական բնակության վայր և զբաղմունք ունենալու հանգամանքներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի քննության տվյալ փուլում դրանք ինքնին բավարար չեն գալու հետևության, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների համակցված կիրառմամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը:
Անդրադառնալով գործադրված պատշաճ ջանասիրությանը (due diligence)՝ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ կալանքի ժամկետի նախորդ երկարաձգումից հետո, բոլոր օբյեկտիվ հանգամանքների հաշվառմամբ, իրականացվել են բոլոր անհրաժեշտ դատավարական գործողությունները՝ ապահովելու քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքը:
Այսպիսով, Առաջին ատյանի դատարանը նախորդող ժամանակահատվածում գործադրել է վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով պատշաճ ջանասիրություն՝ արդար դատաքննության ապահովման և գործի համակողմանի քննության նպատակով, և այս քրեական վարույթին ներհատուկ հատկանիշներից բխում է, որ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու համար առկա են հանրային շահի այնպիսի ցուցիչներ, որոնք գերակշռում են անձի ազատության իրավունքը:
Քննարկելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դրսևորված պատշաճ ջանասիրության հարցը՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը դրանց վերաբերյալ հանգել է հիմնավոր հետևությունների, որպիսիք ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար:
Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալը, գտնում է, որ տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ Արմեն Ղազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ և 395-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Մեղադրյալ Արմեն Ալեքսանի Ղազարյանի պաշտպան Արամ Ղազարյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2025 թվականի նոյեմբերի 7-ի թիվ ԵԴ1/1940/01/25 որոշումը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ