ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

քրեական գործ թիվ ԵԴ1/1953/01/25
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը,

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ`
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ,

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Լ.ՄԱԿԱՐՅԱՆԻ,

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ,
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ
ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ
ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ԴԱՏԱԽԱԶ Հ․ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ,

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Ս․ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ,
ՊԱՇՏՊԱՆ Ա․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ,

2025 թվականի օգոստոսի 28-ին Երևան քաղաքում
դատարանում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի
Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանի՝
(ծնված՝ 1987 թվականի հունիսի 05-ին Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, ութամյա կրթությամբ, ամուրի, խնամքին ոչ ոք, ըստ իր հայտարարության՝ մասնավոր կարգով զբաղվում է առևտրով, հաշվառված է և բնակվում է ...)
երկու դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական ընթացքը.
1. 2024 թվականի դեկտեմբերի 03-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60728724 քրեական վարույթը:
1.1. 2025 թվականի հունվարի 10-ին Նախաքննության մարմնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60104725 քրեական վարույթը:
1.2. Նախաքննության մարմնի 2025 թվականի հունվարի 11-ի որոշմամբ թիվ 60104725 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60728724 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է 60728724 քրեական վարույթի համարով։
1․3․ 2025 թվականի հունվարի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում (այսուհետ՝ նաև Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60138325 քրեական վարույթը:
1․4․ Նախաքննության մարմնի 2025 թվականի հունվարի 27-ի որոշմամբ թիվ 60138325 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60728724 քրեական վարույթին, և նախաքննությունը շարունակվել է 60728724 քրեական վարույթի համարով։
2. Հսկող դատախազի 2025 թվականի մայիսի 07-ի որոշմամբ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի երկու դրվագ 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն արարքի համար, որ․ «(...) նա, տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2024 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ ժամը 13:28-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայում վարել է «Վազ» մակնիշի 37 EX 763 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Բացի այդ.
Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանը, տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 01:22-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Րաֆֆու փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի 37 EX 763 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Բացի այդ.
Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանը, տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, 2025 թվականի հունվարի 04-ին՝ ժամը 23:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սեբաստիա փողոցում վարել է «Լադա» մակնիշի 37 EX 763 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կրտսեր պարեկ Արամ Ազատյանի կողմից 2025 թվականի հունվարի 5-ին՝ ժամը 00:05-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259007777 արձանագրությունը:
Այսպես.
Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանը ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8400741658 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 2024 թվականի նոյեմբերի 01-ին կայացված որոշմամբ 1 տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 01-ից մինչև 2025 թվականի նոյեմբերի 01-ը, որի մասին ծանուցվել է և ստորագրել արձանագրությունը: Տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ Սիրակ Խաչատրյանը 2024 թվականի նոյեմբերի 24-ին՝ ժամը 13:28-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մաշտոցի պողոտայում վարել է «Վազ» մակնիշի 37 EX 763 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Հովհաննես Մարտիրոսյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 13:36-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180416896 արձանագրությունը:
(…)
Բացի այդ․
Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանը ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8400741658 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 2024 թվականի նոյեմբերի 01-ին կայացված որոշմամբ 1 տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 01-ից մինչև 2025 թվականի նոյեմբերի 01-ը, որի մասին ծանուցվել է և ստորագրել արձանագրությունը: Տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից Սիրակ Խաչատրյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 01:22-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Րաֆֆու փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի 37 EX 763 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կրտսեր պարեկ Ռոման Սահակյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 01:26-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180421063 արձանագրությունը:
(…)
Բացի այդ.
Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8400741658 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 2024 թվականի նոյեմբերի 01-ին կայացված որոշմամբ 1 տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 01-ից մինչև 2025 թվականի նոյեմբերի 01-ն ընկած ժամանակահատվածը, որի մասին ծանուցվել է և ստորագրել արձանագրությունը: Տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 02809)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.320 մգ/լ (առնվազն 0.288 մգ/լ)՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101017 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), 2025 թվականի հունվարի 04-ին՝ ժամը 23:40-ի սահմաններում, Սիրակ Խաչատրյանը Երևան քաղաքի Սեբաստիայի փողոցում վարել է «Լադա» մակնիշի 37 EX 763 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Արամ Ազատյանի կողմից 2025 թվականի հունվարի 05- ին՝ ժամը 00:05-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259007707 արձանագրությունը:»։
3. Նախաքննության մարմնի կողմից 2025 թվականի մայիսի 20-ին Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
4. Նախաքննության մարմնի 2025 թվականի մայիսի 08-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
5․ 2025 թվականի հունիսի 06-ին թիվ 60728724 վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում (այսուհետ՝ նաև Դատարան), նույն օրը մակագրվել և 2025 թվականի հունիսի 09-ին փաստացի հանձնվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա․Դանիելյանին:
6․ 2025 թվականի հունիսի 11-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումներով դատական նիստը նշանակվել է նույն թվականի հունիսի 25-ին:

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը.
7․ Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանը ներկայացրել է արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
8. Հանրային մեղադրողը հայտնել է, որ չի առարկում արագացված վարույթ կիրառելու դեմ՝ ներկայացնելով մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև մեղադրյալին վերագրվող արարքների իրավական գնահատականը։
9. Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, արձանագրային որոշմամբ բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունը և նշանակել լրացուցիչ դատալսումներ:

Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
10. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալի կողմից ընդունելու և գործը արագացված վարույթով քննելու պայմաններում՝ Դատարանը, գործով ձեռքբերված ապացույցների՝ ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքները, դրանք ճիշտ են որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և երկու դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներին։
11. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքների կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) արդյո՞ք ապացուցված են մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) մեղադրյալը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքների համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի մեղադրյալի նկատմամբ.
դ) մեղադրյալն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
12. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(…)
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»:
12.1. Դատարանը որպես մեղադրյալ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում այն, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է իր կատարած արարքի համար (տե՛ս, mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 26-րդ կետը)։
12.2. Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
13․Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
14․Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Արարքների կատարման պահին գործող խմբագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
« 1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ (…):»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1-ին մասի համաձայն՝
«Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից»։
14․1․ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում կարևորվում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
14․2․ Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում մեղադրյալ Սիրակ Խաչատրյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- նրա կողմից երկու դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և մեկ դրվագով 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված արարքները երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված, դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություններ են, դրսևորվել են տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձի կողմից կատարելու տեսակով, մեղադրյալի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.320 միլիգրամ լիտր (անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը 0.1 միլիգրամից ավելի է),
- խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը,
- այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող, սույն դատավճռի 14.1-րդ կետում նշված հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը,
- անձը բնութագրող հանգամանքները, այդ թվում՝ հանցանքներն առաջին անգամ կատարած լինելը (տե՛ս ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի տեղեկանք ձև 8-ը, «Դատալեքս» պաշտոնական տեղեկատվական համակարգից արտատպված թիվ ԱՐԴ/0174/01/25 քրեական գործի վերաբերյալ տեղեկատվությունը)։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակի՝ տուգանքի միջոցով հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
14.3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
« Սույն օրենսգրքում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները․
(…)
6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(…)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել:
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)»:
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝
«Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը սահմանել 75000 դրամ:»
Վերոգրյալի հիման վրա, նկատի ունենալով սույն դատավճռի 14.2-րդ կետում նշված հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակել՝
- առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով,
- երկրորդ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով,
- ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով տուգանք՝ այն սահմանելով նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի չափով:
Հաշվի առնելով մեղադրյալ Սիրակ Խաչատրյանի գույքային դրության՝ մասնավորապես՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում եկամուտ ունենալու վերաբերյալ տվյալներ Դատարանին չեն ներկայացվել (տե՛ս ՊԵԿ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը)՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սիրակ Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի` 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի հաշվարկով, որի դեպքում առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն կկազմի 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ, երկրորդ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն կկազմի 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 450․000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ։
14 .4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, (…)։
(…)
11․ Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը:»:
Մեջբերված նորմերի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ նշանակված պատիժները մասնակի գումարելով՝ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է սահմանել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնհինգապատիկի՝ 1․125.000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, որը սույն դեպքում համաչափ է նրա անձին և կատարած հանցանքներին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդված 11-րդ մասի կիրառմամբ նշանակված պատժին անհրաժեշտ է լրիվ գումարել թիվ ԱՐԴ/0174/01/25 քրեական գործով Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025 թվականի մարտի 5-ի դատավճռով Սիրակ Խաչատրյանի նկատմամբ նշանակված 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և վերջնական պատիժ սահմանել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1.500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով։
Անդրադառնալով տուգանքի վճարումը հետաձգելու վերաբերյալ մեղադրյալի միջնորդությանը՝ Դատարանը, նկատի ունենալով մեղադրյալի գույքային դրությունը, հիմնավորված է գնահատում տուգանքի սահմանված գումարն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու անհնարինության վերաբերյալ նրա փաստարկները։ Հետևաբար՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա են հիմքեր նրան թույլատրելու նշանակված տուգանքը վճարել մեկ տարվա ընթացքում:
15. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սիրակ Խաչատրյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
16. Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
17. Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
18. Քրեական գործով գույքային հայց չի ներկայացվել, իսկ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, որպիսի պայմաններում հիշյալ հարցերը Դատարանը համարում է լուծված։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ, 167-րդ, 270-րդ, 346-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը՝

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1. Մեղադրյալ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանին մեղավոր ճանաչել առաջին դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
2. Մեղադրյալ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանին մեղավոր ճանաչել երկրորդ դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
3․ Մեղադրյալ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ նշանակված պատիժները մասնակի գումարելով՝ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնհինգապատիկի՝ 1․125.000 (մեկ միլիոն հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
5. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կիրառմամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել թիվ ԱՐԴ/0174/01/25 քրեական գործով Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025 թվականի մարտի 5-ի դատավճռով՝ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով տուգանքը և Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ սահմանել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1.500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով՝ դրա վճարման համար սահմանելով մեկ տարի ժամկետ:
6. Մեղադրյալ Սիրակ Արշավիրի Խաչատրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
7. Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
8․ Դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՆԻ ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ