Գործ ԵԴ1/1939/01/25





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Ա.ՔՈՉԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և
Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ
Ռ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝ Ռ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ

2025 թվականի հուլիսի 18-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի՝ ծնված՝ 26.03.1991թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխաներ, չի աշխատում, արարքի կատարման պահին չդատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ ք.Երևան, Մանանդյան փողոց, 34 շենք, 29 բնակարան հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը:

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1 2024 թվականի հուլիսի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-2763-24 քրեական վարույթը /հատոր 1-ին, գ.թ. 11-12/:
1.2 2025 թվականի մայիսի 23-ին Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ու նույն թվականի մայիսի 27-ին նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 46-47, 49-52/:
1.3 2025 թվականի մայիսի 27-ին որոշում է կայացվել թիվ 60-2763-24 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ռ.Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 61-63/:
1.4 2025 թվականի մայիսի 29-ին կազմվել է թիվ 60-2763-24 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 68-76/:
1.5 2025 թվականի հունիսի 05-ին որոշում է կայացվել թիվ 60-2763-24 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
1.6 2025 թվականի հունիսի 06-ին թիվ 60-2763-24 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը թիվ ԵԴ1/1939/01/25 համարի ներքո մակագրվել և նույն թվականի հունիսի 09-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին։
1.7 2025 թվականի հունիսի 09-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.8 2025 թվականի հունիսի 20-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռ.Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին:
1.9 Նույն օրը որոշում է կայացվել հիմնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.10 2025 թվականի հուլիսի 08-ին կայացվել է մեղադրական վերդիկտ և նույն օրը որոշում է կայացվել լրացուցիչ դատալսումներ նշանակելու մասին:

2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2.1 Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված այն արարքի կատարման համար, որ նա, «ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180161951 վարչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի հոկտեմբերի 06-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից սկսած 2022 թվականի հոկտեմբերի 06-ից մինչև 2023 թվականի հոկտեմբերի 06-ը, որի մասին վերջինս ծանուցվել է: Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, 2025 թվականի հունիսի 04-ին՝ ժամը 05:45-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 01862)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.708 մգ/լ (առնվազն՝ 0.6372 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101073 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցում վարել է «Կիա» մակնիշի 37 LC 017 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180408185 արձանագրությունը»:
2.2 Հանրային մեղադրող Ռ.Հարությունյանը հայտարարեց, որ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման մեջ առկա է տեխնիկական վրիպակ. «2025 թվականի հունիսի 04-ին՝ ժամը 05:45-ին» փոխարեն պետք է լիներ «2024 թվականի հունիսի 04-ին՝ ժամը 05:45-ին»:
2.3 Մեղադրյալ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանն ընդունեց վրիպակի փաստը, նշելով, որ մեքենան վարել և արձանագրությունը կազմվել է 2024 թվականի հունիսի 04-ին՝ ժամը 05:45-ին:

3. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1 Զննում կատարելու մասին 2024 թվականի դեկտեմբերի 06-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի վերաբերյալ վարչական գործի նյութերի զննությամբ պարզվել է, որ համաձայն ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի տվյալների՝ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանը 06.10.2022 թվականից մինչ 06.10.2023 թվականը զրկված է եղել վարորդական վկայականից։
Զննությամբ պարզվել է, որ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանը 06.10.2022 թվականին Երևան քաղաքի Սողոմոն Տարոնցու փողոցում ժամը 03:25-ի սահմաններում ոչ սթափ վիճակում՝ արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,659 մ/գ, վարել է Կիա մակնիշի 37LC017 հ/հ տրանսպորտային միջոցը, որը արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ոստիկանության Երևան քաղաքի գնդի պարեկ Ա.Հարոյանի կողմից ինչի արդյունքում կազմվել է թիվ 8180161951 վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ արձանագրությունը: Արձանագրությանը կցվել է Ռ.Պետրոսյանի սթափության զննության 00677 համարի ներքո հաշվառված կտրոն: Ռ.Պետրոսյանը ծանոթացել է թիվ 8180161951 արձանագրությանը՝ առկա է ստորագրություն:
Հաջորդ փաստաթուղթը հանդիսանում է, թիվ 8180161951 արձանագրությանը կցված 91100879 ստուգաչափման համարի թիվ 00677 զննման համարով կտրոնը համաձայն, որի թիվ MM886168 վարորդական վկայականի համարի ներքո գտնվող վարորդ՝ Ռ.Պետրոսյանի 2022 թվականի հունիսի 27-ին ժամը 03:32:18 վայրկյանին պ/ծ աշխատակից Հարոյանի կողմից ենթարկվել է սթափության ստուգման, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ Ռ.Պետրոսյանի մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0,659_mg/L: Ռ.Պետրոսյանը ստորագրել է զննման կտրոնի համապատասխան հատվածում։
Հաջորդ փաստաթուղթը ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարության ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին ՓԲԸ-ի կողմից ՀՀ Պարեկային ծառայությանը տրամադրված թիվ 073345 ստուգաչափման վկայականի պատճենն է, համաձայն որի՝ թիվ 073345 ալկոտեստեր ստուգաչափման վկայականը ունի 91100879 գործարանային համարը, որը ուժի մեջ է գտնվել՝ 2022 թվականի հունիսի 27-ից մինչ 2023 թվականի հունիսի 27: Թիվ՝ 91100879 գործարանային համարի ալկոտեստեր սարքի չափման տիրույթը 0.000 / 1.200 mg/I է, արտադրող երկիրը Չինաստանն է, ճշտության դասը, կարգ /սխալմունքը/` 0-0.1+-5%+-8%,0.15>+- 10%:
Հաջորդ փաստաթուղթը հանդիսանում է, թիվ 8180408185 արձանագրությանը կցված 91101073 ստուգաչափման համարի թիվ 01862 զննման համարով կտրոնը համաձայն, որի թիվ 3623910583 ՀԾՀ համարի ներքո գտնվող վարորդ՝ Ռ.Պետրոսյանի 2024 թվականի հունիսի 04-ին ժամը՝ 05:48:52 վայրկյանին պ/ծ աշխատակից Մեջլումյանի կողմից ենթարկվել է սթափության ստուգման, ինչի արդյունքում պարզվել է, որ Ռ.Պետրոսյանի մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0,708 mg/L:
Հաջորդ փաստաթուղթը ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարության ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին ՓԲԸ-ի կողմից ՀՀ Պարեկային ծառայությանը տրամադրված թիվ 113411 ստուգաչափման վկայականի պատճենն է, համաձայն որի թիվ 113411 ալկոտեստեր ստուգաչափման վկայականը ունի 91101073 գործարանային համարը, որը ուժի մեջ է գտնվել՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 07-ից մինչ 2024 թվականի դեկտեմբերի 07: Թիվ՝ 91101073 գործարանային համարի ալկոտեստեր սարքի չափման տիրույթը 0.000 / 2,000 mg/l/ է, արտադրող երկիրը Չինաստանն է, ճշտության Դասը, կարգ /սխալմունքը/՝ 0-0.1+-5%+-8%,0.15>+-10% /հատոր 1-ին, գ.թ. 30-31, դատական նիստի արձանագրություն/:
3.2 Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ ՀՀ ոստիկանության ՊԾ աշխատակիցների կողմից վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ կազմված 8180161951 և 8180408185 արձանագրությունների, թիվ՝ 113411 ստուգաչափման համարի կողմից ստեղծված 01862 զննման կտրոնի, թիվ՝ 073345 ստուգաչափման համարի կողմից ստեղծված 00677 զննման կտրոնի, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին ՓԲԸ-ի կողմից ՀՀ պարեկային ծառայությանը տրամադրված թիվ 113411 և 073345 ստուգաչափման վկայականների, Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից տպված՝ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի վարորդական վկայականի վերաբերյալ տեղեկատվություն պարունակող փաստաթղթերի պատճենները /հատոր 1-ին, գ.թ 3-10, 23-29, 32-34, դատական նիստի արձանագրություն/:
3.3 Մեղադրյալ Ռաֆայել Պետրոսյանն օգտվելով իր դատավարական իրավունքից հրաժարվեց հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տալ: Միաժամանակ՝ հայտնեց, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում և զղջում է կատարածի համար /դատական նիստի արձանագրություն/:

4. Լրացուցիչ դատալսումներ.
4.1 Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվեցին՝
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանը արարքի կատարման պահին չունի դատվածություն /հատոր 1-ին, գ.թ. 39, դատական նիստի արձանագրություն/,
- ամուսնության և ծննդի մասին պետական վկայականները, որոնց համաձայն՝ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանն ամուսնացած է, խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխաներ /դատական նիստի արձանագրություն/:
4.2 Հետազոտվեց նաև ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի 2025 թվականի հուլիսի 18-ի տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 25-ի թիվ ԵԴ1/2192/01/21 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտվել է տուգանքի 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամ չափով: Դատավճիռը 2024 թվականի նոյեմբերի 12-ին մտել է օրինական ուժի մեջ: Ռ.Պետրոսյանը մինչև 2025 թվականի հուլիսի 18-ը թիվ ԵԴ1/2192/01/21 դատավճռով նշանակված տուգանքից որևէ վճարում չի կատարել /դատական նիստի արձանագրությունը/:
4.3 Մեղադրյալը հայտնեց, որ եթե Դատարանն իր նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակի ինքն ի վիճակի չէ այն վճարել, քանի որ չունի աշխատանք: Խնդրեց իր նկատմամբ նշանակել հանրային աշխատանքներ պատիժը, հայտնելով, որ ֆիզիկապես առողջ է /դատական նիստի արձանագրություն/:

5. Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները.
5.1 Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանն ապացուցված է համարում, որ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանը, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180161951 վարչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի հոկտեմբերի 06-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից սկսած 2022 թվականի հոկտեմբերի 06-ից մինչև 2023 թվականի հոկտեմբերի 06-ը, որի մասին վերջինս ծանուցվել է: Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, 2024 թվականի հունիսի 04-ին՝ ժամը 05:45-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 01862)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.708 մգ/լ (առնվազն՝ 0.6372 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101073 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցում վարել է «Կիա» մակնիշի 37 LC 017 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180408185 արձանագրությունը: Այլ կերպ, Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանը մեղավորությամբ կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի համար կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
5.2 Հաստատված համարելով մեղադրյալ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
5.3 Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
5.4 Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով և 2-րդ մասով, որպես Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ արձանագրում է խնամքին երկու անչափահաս երեխաներ ունենալը և մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը:
Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «/.../ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է /.../ (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը):
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով, արձանագրում է, որ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Դատարանը, որպես Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի անձը բնութագրող հանգամանք է արձանագրում ամուսնացած լինելը և մեղսագրվող արարքի կատարման պահին դատապարտված չլինելը:
5.5 Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5-ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «(…) հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»:
5.6 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1, 4.3 և 5.4 կետերում արձանագրված հանգամանքները, ղեկավարվելով 5.3 և 5.5 կետում մեջբերված նորմերով և իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ 100 /հարյուր/ ժամ տևողությամբ: Դատարանը փաստում է, որ սահմանված պատժատեսակը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: Նշված պատիժը նշանակելիս Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալի խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխաների առկայությունը, ինչպես նաև հանրային աշխատանքներին խոչընդոտող առողջական վիճակի վերաբերյալ փաստական տվյալների բացակայությունը: Առավել մեղմ պատժատեսակի՝ տուգանքի չկիրառումը սույն դեպքում պայմանավորված է վերջինիս ֆինանսական խնդիրներով և տուգանքի վճարման անհնարինությամբ:
5.7 ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«/…/
11. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը»:
Վերոշարադրված իրավանորմի լույսի ներքո՝ Դատարան, հաշվի առնելով 4.2 կետերում արձանագրվածը, փաստում է, որ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 100 /հարյուր/ ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 29-ի թիվ ԵԴ1/2192/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ/ ՀՀ դրամի չափով և հանրային աշխատանքներ՝ 100 /հարյուր/ ժամ տևողությամբ, որը նա պետք է կրի:
5.8 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.3 կետում արձանագրված հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել տուգանքը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«/.../
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: /…/»:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված տուգանքը վճարելու համար պետք է սահմանել 12 /տասներկու/ ամիս ժամկետ՝ սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` յուրաքանչյուր ամիս վճարել 31.250 /երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամ չափով:
5.9 Քննության առնելով որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
5.10 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել նաև Ռ.Պետրոսյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները:
5.11 Դատարանը գտնում է նաև, որ վարույթային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածով նախատեսված վարույթային ծախսը բացակայում է:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 99-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ 100 /հարյուր/ ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կարգով՝ Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 100 /հարյուր/ ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 29-ի թիվ ԵԴ1/2192/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ/ ՀՀ դրամի չափով և հանրային աշխատանքներ՝ 100 /հարյուր/ ժամ տևողությամբ։
Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանին թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ/ ՀՀ դրամի չափով տուգանը մաս առ մաս վճարել 12 /տասներկու/ ամիս ժամկետում, սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` յուրաքանչյուր ամիս վճարել 31.250 /երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն/ ՀՀ դրամ չափով:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Ռաֆայել Վյաչեսլավի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները վերացնել:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ