Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/1952/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
23.18
Պատասխանող
Հաժար Սարման Ահմեդի
Հաժար Սարմա
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Արտակ Կարապետյան
Քրեական վերաքննիչ
Տաթևիկ Գրիգորյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Արտակ Կարապետյան
Քրեական վերաքննիչ
Տաթևիկ Գրիգորյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-12-04 | 16:00 | 7 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-11-26 | 17:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-10-27 | 17:00 | 7 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-19 | 16:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-16 | 13:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-28 | 16:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-16 | 16:30 | 7 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-04 | 16:30 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-23 | 14:00 | 7 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-19 | 14:00 | 7 | Նիստը չի կայացել |
ԵԴ1/1952/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն Ա Ն ՈՒ Ն Ի Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը,
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Է․ԱԲԵԼՅԱՆԻ
Վ․ՎԱՐԺԱՊԵՏՅԱՆԻ
Ա․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂՆԵՐ Վ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
Կ․ԻՍՐԱԵԼՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Ա․ՇԱՐՈՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Հ․ԽԱԼԻՖԵԻ
ԹԱՐԳՄԱՆԻՉՆԵՐ Հ․ԹԱՄՈՅԱՆԻ
Ռ․ԹԱՀՄԱՍՅԱՆԻ
Ա․ՄԱԽԴԱՍ-ՄՈԽԹԱՐՅԱՆԻ
Ֆ․ՔԵՇԻՇՅԱՆԻ
2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հաժար Քարիմի Խալիֆեի՝ (ծնվել է 2001 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ԻԻՀ քաղաքացի Է, ազգությամբ քուրդ է, ամուսնացած չէ, չի աշխատում, նախկինում չի դատապարտվել, ՀՀ-ում հաշվառման հասցե չունի, բնակվել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Արևմտյան Ատրպատական նահանգի Սարդաշտ քաղաքի Շահիդ Չամրա պողոտայի 13-րդ տանը), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1․Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Հաժար Քարիմի Խալիֆեն 2025 թվականի ապրիլի 25-ին ձերբակալվել է՝ հանցագործություն կատարելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով (ձերբակալման արձանագրության մեջ, ըստ այդ պահին պարզված տվյալների՝ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անուն, ազգանուն, հայրանունը գրառվել է Հաժար Ահմեդի Սարմա)։
2025 թվականի ապրիլի 25-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 58212125 քրեական վարույթը:
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ․Հարությունյանի՝ 2025 թվական ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հաժար Ահմեդի Սարմայի (փաստացի ձերբակալված անձ Հաժար Քարիմի Խալիֆեն է) նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հաժար Ահմեդի Սարմայի (փաստացի ձերբակալված անձ Հաժար Քարիմի Խալիֆեն է) նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, կալանքի սկիզբը հաշվվել է 2025 թվականի ապրիլի 25-ից։
2025 թվականի հունիսի 6-ին թիվ 58212125 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1952/01/25 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին:
2025 թվականի հունիսի 11-ին դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի և սեպտեմբերի 19-ի որոշումներով Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը յուրաքանչյուր անգամ երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամանակով՝ վերջին անգամ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ը ներառյալ։
Հաժար Ահմեդի Սարման նախնական դատալսումների ընթացքում հայտնել է, որ ինքն իրականում իրանցի է, իր անունն է Հաժար, հայրանունը՝ Քարիմ, ազգանունը՝ Խալիֆե։ Միևնույն ժամանակ տրամադրել է իր ազգային նույնականացման քարտի համարը, հայտնել է մի շարք կենսագրական տվյալներ և բնակության հասցեն։
Բացի այդ, նախնական դատալսումների ժամանակ՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, դատարան է ներկայացել Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Մոհամմեդ Քարիմի Խալիֆեն և հայտնել է, որ հանդիսանում է գործով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի (Հաժար Քարիմի Խալիֆեի) եղբայրը։ Միևնույն ժամանակ Դատարանին է ներկայացրել եղբոր՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացու անձնագիրը։
Հիշյալ հանգամանքները ստուգելու նպատակով հարցում է կատարվել ՀՀ-ում ԻԻՀ դեսպանություն, որտեղից ստացված պատասխան գրությամբ հաստատել են Հաժար Քարիմի Խալիֆեին տրված անձնագրի և ազգային քարտի իսկությունը (հատոր 3-րդ, վ․է․ 50-53)։
Այսինքն՝ հաստատվել է հանգամանքն առ այն, որ Հաժար Ահմեդի Սարման իրականում հանդիսանում է Հաժար Քարիմի Խալիֆեն։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ հանրային մեղադրող Կ․Իսրաելյանը 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ին որոշում է կայացրել մեղադրյալին նոր մեղադրանք ներկայացնելու մասին։ Մասնավորապես՝ նոր մեղադրանքում տեղ են գտել Հաժար Ահմեդի Սարմայի վերաբերյալ պարզված իրական տվյալները։
Այսպես․
Հաժար Քարիմի Խալիֆեին մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, 2025 թվականի ապրիլի 21-ին՝ ժամը 02:08-ին, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ <<Ագարակ>> հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով <<Պետական սահմանի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և <<ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
Բացի այդ, Համար Քարիմի Խալիֆեն 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ ժամը 17:57-ին, Երևան-Լիոն թիվ 7501 չվերթի սահմանային վերահսկողության ժամանակ, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ <<Զվարթնոց>> օդանավակայանում տեղակայված ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով <<Պետական սահմանի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և <<ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ փորձելով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ կեղծ անձնագրի օգտագործման փաստը հայտնաբերվել է ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ ծառայողների կողմից։
2. Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեն և պաշտպան Ամո Շարոյանը միջնորդեցին կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեն, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում ամբողջությամբ:
Հանրային մեղադրող Կ․Իսրաելյանը չառարկեց արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Անդրադառնալով մեղադրյալին վերագրվող արարքների որակման և ըստ այդմ՝ վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
Հաժար Քարիմի Խալիֆեին վերագրվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքներ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում առանց սահմանված փաստաթղթի կամ պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելու համար:
Որպես նկարագրված արարքի համար պատիժ՝ նախատեսված է տուգանքը՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպության, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելու՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելու կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևաթուղթ պատրաստելու կամ իրացնելու, ինչպես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու համար:
Որպես նկարագրված արարքի համար պատիժ՝ նախատեսված է տուգանքը՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված 2 դրվագ, ինչպես նաև 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում․
- առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Դատարանը մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ վերջինս երիտասարդ է և նախկինում չի դատապարտվել։
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքների համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն>>։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)>>:
Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)>>:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության և միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություններ, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ազատազրկում պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Մասնավորապես՝
Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելու համար յուրաքանչյուր դրվագով պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելու համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելու համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով ազատազրկմանը պետք է լրիվ գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար նշանակված 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները կատարելու համար յուրաքանչյուր դրվագով նշանակված 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը և Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 7 (յոթ) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ից, և պետք է նրան ազատել պատժի կրումից:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ ՀՀ տարածքից վտարելը նշանակելու վերաբերյալ հանրային մեղադրողի դիրքորոշմանը, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 5-րդ մասը նախատեսում է, որ քննարկվող պատժատեսակը չի կարող նշանակվել` ի թիվս այլնի նաև այն դեպքերում, եթե հիմնավորվում է, որ վտարվող պետության տարածքում անձը կարող է հետապնդման ենթարկվել կրոնական որոշակի խմբի պատկանելության կամ քաղաքական հայացքների համար։
Սույն դեպքում մեղադրյալը դեռևս նախնական դատալասումների ժամանակ հայտնել է, որ կրոնափոխ լինելու՝ քրիստոնեություն ընդունելու համար, ինքն Իրանում ենթարկվել է քրեական հետապնդման։
Մեղադրյալի իրական տվյալները պարզելու նպատակով ՀՀ-ում ԻԻՀ դեսպանություն կատարված հարցմամբ Դատարանը խնդրել է տեղեկատվություն տրամադրել նաև ընդհանրապես Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում իսլամի հետևորդների կողմից կրոնափոխ լինելը օրենքով հետապնդելու և կոնկրետ դեպքում մեղադրյալի նկատմամբ այդ առթիվ քրեական հետապնդում հարուցված լինելու վերաբերյալ (հարցումը կատարվել է դեռևս 2025 թվականի օգոստոսի 28-ին, հատոր 3-րդ, վ․է․ 1-2)։
Մինչդեռ, առ դատավճիռը կայացնելու օրը հարցմանը չի տրվել սպառիչ պատասխան, ընդամենը 2025 թվականի դեկտեմբերի 6-ին դատարան ստացված միջանկյալ գրությամբ հայտնել են, որ դատարանից ստացված հարցումը փոխանցել են ԻԻՀ արտաքին գործերի նախարարություն, պատասխան ստանալուն պես այն սեղմ ժամկետներում կփոխանցեն Դատարանին։
Ստացվում է, որ թեև դատավճիռը կայացնելու օրվա դրությամբ այդպես էլ չի ստացվել հիշատակված հարցման պատասխանը, սակայն, այնուամենայնիվ, ՀՀ-ում ԻԻՀ դեսպանությունից ստացված միջանկյալ գրությամբ չի էլ հերքվել Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում ընդհանրապես իսլամի հետևորդների կողմից կրոնափոխ լինելը օրենքով հետապնդելու հանգամանքը։ Հետևաբար, այնքանով, որքանով առկա է հավանականություն, որ մեղադրյալի հայտնած տեղեկությունները՝ կրոնափոխության հողի վրա նրան հետապնդման ենթարկելու վերաբերյալ, կարող են իրական լինել՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ՝ նրան ՀՀ-ից վտարելը, չպետք է նշանակվի։
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը պետք է փոխել և Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ համակցությամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ պետք է կիրառել վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը, որը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործի հետ պահվող Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսի անվամբ տրված Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու АА0615271 սերիա-համարի կեղծ անձնագիրը, ինչպես նաև որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հետախուզական բաժնի ավագ սպա Հ․Գրիգորյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ի առերևույթ հանցանքի մասին հաղորդումը, վերջինիս կողմից կազմված զեկուցագիրը, անձանց և փաստաթղթերը հատուկ ստուգման ենթարկելու վերաբերյալ թիվ 4/250401 ակտը, Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսի սահմանահատումների պատմության վերաբերյալ տեղեկանքը, Հաժար Քարիմի Խալիֆեի ձերբակալման արձանագրությունը, Հաժար Ահմեդի Սարմայի անվամբ տրված նույնականացման քարտի պատճենը և դրա հայերեն թարգմանությունը, 2025 թվականի մայիսի 15-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Ինտերպոլի ԱԿԲ-ից ստացված AG/24/121/25 գրությունը և կից տեղեկանքը, Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված <<Այֆոն 13>> մոդելի բջջային հեռախոսում կատարված թվային խուզարկության արդյունքում արտատպված լուսանկարները և դրանք պարունակող լազերային սկավառակը պետք է պահել քրեական գործում:
Իրեղեն ապացույցներ ճանաչված՝ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և վերցված <<Այֆոն 13>> մոդելի բջջային հեռախոսը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեին՝ թողնելով նրա տնօրինությանը։
Հաժար Քարիմի Խալիֆեին տրված Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացու V45795333 սերիա-համարի անձնագիրը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեին՝ պատճենը պահելով քրեական գործի նյութերում։
Սույն գործով առկա է 108․000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ վարութային ծախս (ծախսվել է փաստաթղթաբանական փորձաքննություն կատարելու վրա, եզրակացություն՝ 08002501), ինչը, սակայն, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված իրավակարգավորման լույսի ներքո մեղադրյալից ենթակա չէ բռնագանձման։
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464․4 և 464․5 հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Հաժար Քարիմի Խալիֆեին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելու համար Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ յուրաքանչյուր դրվագով պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով ազատազրկմանը լրիվ գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար նշանակված 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները կատարելու համար յուրաքանչյուր դրվագով նշանակված 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը և Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 7 (յոթ) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով։
Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ից և համարել պատիժը կրած։
Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը փոխել և Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ համակցությամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառել վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը՝ Հաժար Քարիմի Խալիֆեին անհապաղ ազատ արձակելով դատական նիստերի դահլիճից։
Հաժար Քարիմի Խալիֆեին պարտավորեցնել շաբաթը երեք անգամ գրանցվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում՝ ըստ բնակության վայրի։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցները՝ վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործի հետ պահվող Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսի անվամբ տրված Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու АА0615271 սերիա-համարի կեղծ անձնագիրը, ինչպես նաև որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հետախուզական բաժնի ավագ սպա Հ․Գրիգորյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ի առերևույթ հանցանքի մասին հաղորդումը, վերջինիս կողմից կազմված զեկուցագիրը, անձանց և փաստաթղթերը հատուկ ստուգման ենթարկելու վերաբերյալ թիվ 4/250401 ակտը, Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսի սահմանահատումների պատմության վերաբերյալ տեղեկանքը, Հաժար Քարիմի Խալիֆեի ձերբակալման արձանագրությունը, Հաժար Ահմեդի Սարմայի անվամբ տրված նույնականացման քարտի պատճենը և դրա հայերեն թարգմանությունը, 2025 թվականի մայիսի 15-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Ինտերպոլի ԱԿԲ-ից ստացված AG/24/121/25 գրությունը և կից տեղեկանքը, Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված <<Այֆոն 13>> մոդելի բջջային հեռախոսում կատարված թվային խուզարկության արդյունքում արտատպված լուսանկարները և դրանք պարունակող լազերային սկավառակը պահել քրեական գործում:
Իրեղեն ապացույցներ ճանաչված՝ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և վերցված <<Այֆոն 13>> մոդելի բջջային հեռախոսը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեին՝ թողնելով նրա տնօրինությանը:
Հաժար Քարիմի Խալիֆեին տրված Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացու V45795333 սերիա-համարի անձնագիրը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեին՝ պատճենը պահելով քրեական գործի նյութերում։
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն Ա Ն ՈՒ Ն Ի Ց
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը,
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Է․ԱԲԵԼՅԱՆԻ
Վ․ՎԱՐԺԱՊԵՏՅԱՆԻ
Ա․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂՆԵՐ Վ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
Կ․ԻՍՐԱԵԼՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Ա․ՇԱՐՈՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Հ․ԽԱԼԻՖԵԻ
ԹԱՐԳՄԱՆԻՉՆԵՐ Հ․ԹԱՄՈՅԱՆԻ
Ռ․ԹԱՀՄԱՍՅԱՆԻ
Ա․ՄԱԽԴԱՍ-ՄՈԽԹԱՐՅԱՆԻ
Ֆ․ՔԵՇԻՇՅԱՆԻ
2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հաժար Քարիմի Խալիֆեի՝ (ծնվել է 2001 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ԻԻՀ քաղաքացի Է, ազգությամբ քուրդ է, ամուսնացած չէ, չի աշխատում, նախկինում չի դատապարտվել, ՀՀ-ում հաշվառման հասցե չունի, բնակվել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Արևմտյան Ատրպատական նահանգի Սարդաշտ քաղաքի Շահիդ Չամրա պողոտայի 13-րդ տանը), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1․Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Հաժար Քարիմի Խալիֆեն 2025 թվականի ապրիլի 25-ին ձերբակալվել է՝ հանցագործություն կատարելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով (ձերբակալման արձանագրության մեջ, ըստ այդ պահին պարզված տվյալների՝ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անուն, ազգանուն, հայրանունը գրառվել է Հաժար Ահմեդի Սարմա)։
2025 թվականի ապրիլի 25-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 58212125 քրեական վարույթը:
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ․Հարությունյանի՝ 2025 թվական ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հաժար Ահմեդի Սարմայի (փաստացի ձերբակալված անձ Հաժար Քարիմի Խալիֆեն է) նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հաժար Ահմեդի Սարմայի (փաստացի ձերբակալված անձ Հաժար Քարիմի Խալիֆեն է) նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, կալանքի սկիզբը հաշվվել է 2025 թվականի ապրիլի 25-ից։
2025 թվականի հունիսի 6-ին թիվ 58212125 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1952/01/25 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին:
2025 թվականի հունիսի 11-ին դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի և սեպտեմբերի 19-ի որոշումներով Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը յուրաքանչյուր անգամ երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամանակով՝ վերջին անգամ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ը ներառյալ։
Հաժար Ահմեդի Սարման նախնական դատալսումների ընթացքում հայտնել է, որ ինքն իրականում իրանցի է, իր անունն է Հաժար, հայրանունը՝ Քարիմ, ազգանունը՝ Խալիֆե։ Միևնույն ժամանակ տրամադրել է իր ազգային նույնականացման քարտի համարը, հայտնել է մի շարք կենսագրական տվյալներ և բնակության հասցեն։
Բացի այդ, նախնական դատալսումների ժամանակ՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, դատարան է ներկայացել Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Մոհամմեդ Քարիմի Խալիֆեն և հայտնել է, որ հանդիսանում է գործով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի (Հաժար Քարիմի Խալիֆեի) եղբայրը։ Միևնույն ժամանակ Դատարանին է ներկայացրել եղբոր՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացու անձնագիրը։
Հիշյալ հանգամանքները ստուգելու նպատակով հարցում է կատարվել ՀՀ-ում ԻԻՀ դեսպանություն, որտեղից ստացված պատասխան գրությամբ հաստատել են Հաժար Քարիմի Խալիֆեին տրված անձնագրի և ազգային քարտի իսկությունը (հատոր 3-րդ, վ․է․ 50-53)։
Այսինքն՝ հաստատվել է հանգամանքն առ այն, որ Հաժար Ահմեդի Սարման իրականում հանդիսանում է Հաժար Քարիմի Խալիֆեն։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ հանրային մեղադրող Կ․Իսրաելյանը 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ին որոշում է կայացրել մեղադրյալին նոր մեղադրանք ներկայացնելու մասին։ Մասնավորապես՝ նոր մեղադրանքում տեղ են գտել Հաժար Ահմեդի Սարմայի վերաբերյալ պարզված իրական տվյալները։
Այսպես․
Հաժար Քարիմի Խալիֆեին մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, 2025 թվականի ապրիլի 21-ին՝ ժամը 02:08-ին, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ <<Ագարակ>> հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով <<Պետական սահմանի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և <<ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
Բացի այդ, Համար Քարիմի Խալիֆեն 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ ժամը 17:57-ին, Երևան-Լիոն թիվ 7501 չվերթի սահմանային վերահսկողության ժամանակ, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ <<Զվարթնոց>> օդանավակայանում տեղակայված ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով <<Պետական սահմանի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և <<ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ փորձելով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ կեղծ անձնագրի օգտագործման փաստը հայտնաբերվել է ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ ծառայողների կողմից։
2. Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեն և պաշտպան Ամո Շարոյանը միջնորդեցին կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեն, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում ամբողջությամբ:
Հանրային մեղադրող Կ․Իսրաելյանը չառարկեց արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Անդրադառնալով մեղադրյալին վերագրվող արարքների որակման և ըստ այդմ՝ վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
Հաժար Քարիմի Խալիֆեին վերագրվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքներ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում առանց սահմանված փաստաթղթի կամ պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելու համար:
Որպես նկարագրված արարքի համար պատիժ՝ նախատեսված է տուգանքը՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպության, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելու՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելու կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևաթուղթ պատրաստելու կամ իրացնելու, ինչպես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու համար:
Որպես նկարագրված արարքի համար պատիժ՝ նախատեսված է տուգանքը՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված 2 դրվագ, ինչպես նաև 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում․
- առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան:
Դատարանը մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ վերջինս երիտասարդ է և նախկինում չի դատապարտվել։
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքների համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն>>։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)>>:
Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)>>:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության և միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություններ, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ազատազրկում պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Մասնավորապես՝
Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելու համար յուրաքանչյուր դրվագով պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելու համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելու համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով ազատազրկմանը պետք է լրիվ գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար նշանակված 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները կատարելու համար յուրաքանչյուր դրվագով նշանակված 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը և Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 7 (յոթ) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ից, և պետք է նրան ազատել պատժի կրումից:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ ՀՀ տարածքից վտարելը նշանակելու վերաբերյալ հանրային մեղադրողի դիրքորոշմանը, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 5-րդ մասը նախատեսում է, որ քննարկվող պատժատեսակը չի կարող նշանակվել` ի թիվս այլնի նաև այն դեպքերում, եթե հիմնավորվում է, որ վտարվող պետության տարածքում անձը կարող է հետապնդման ենթարկվել կրոնական որոշակի խմբի պատկանելության կամ քաղաքական հայացքների համար։
Սույն դեպքում մեղադրյալը դեռևս նախնական դատալասումների ժամանակ հայտնել է, որ կրոնափոխ լինելու՝ քրիստոնեություն ընդունելու համար, ինքն Իրանում ենթարկվել է քրեական հետապնդման։
Մեղադրյալի իրական տվյալները պարզելու նպատակով ՀՀ-ում ԻԻՀ դեսպանություն կատարված հարցմամբ Դատարանը խնդրել է տեղեկատվություն տրամադրել նաև ընդհանրապես Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում իսլամի հետևորդների կողմից կրոնափոխ լինելը օրենքով հետապնդելու և կոնկրետ դեպքում մեղադրյալի նկատմամբ այդ առթիվ քրեական հետապնդում հարուցված լինելու վերաբերյալ (հարցումը կատարվել է դեռևս 2025 թվականի օգոստոսի 28-ին, հատոր 3-րդ, վ․է․ 1-2)։
Մինչդեռ, առ դատավճիռը կայացնելու օրը հարցմանը չի տրվել սպառիչ պատասխան, ընդամենը 2025 թվականի դեկտեմբերի 6-ին դատարան ստացված միջանկյալ գրությամբ հայտնել են, որ դատարանից ստացված հարցումը փոխանցել են ԻԻՀ արտաքին գործերի նախարարություն, պատասխան ստանալուն պես այն սեղմ ժամկետներում կփոխանցեն Դատարանին։
Ստացվում է, որ թեև դատավճիռը կայացնելու օրվա դրությամբ այդպես էլ չի ստացվել հիշատակված հարցման պատասխանը, սակայն, այնուամենայնիվ, ՀՀ-ում ԻԻՀ դեսպանությունից ստացված միջանկյալ գրությամբ չի էլ հերքվել Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում ընդհանրապես իսլամի հետևորդների կողմից կրոնափոխ լինելը օրենքով հետապնդելու հանգամանքը։ Հետևաբար, այնքանով, որքանով առկա է հավանականություն, որ մեղադրյալի հայտնած տեղեկությունները՝ կրոնափոխության հողի վրա նրան հետապնդման ենթարկելու վերաբերյալ, կարող են իրական լինել՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ՝ նրան ՀՀ-ից վտարելը, չպետք է նշանակվի։
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը պետք է փոխել և Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ համակցությամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ պետք է կիրառել վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը, որը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործի հետ պահվող Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսի անվամբ տրված Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու АА0615271 սերիա-համարի կեղծ անձնագիրը, ինչպես նաև որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հետախուզական բաժնի ավագ սպա Հ․Գրիգորյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ի առերևույթ հանցանքի մասին հաղորդումը, վերջինիս կողմից կազմված զեկուցագիրը, անձանց և փաստաթղթերը հատուկ ստուգման ենթարկելու վերաբերյալ թիվ 4/250401 ակտը, Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսի սահմանահատումների պատմության վերաբերյալ տեղեկանքը, Հաժար Քարիմի Խալիֆեի ձերբակալման արձանագրությունը, Հաժար Ահմեդի Սարմայի անվամբ տրված նույնականացման քարտի պատճենը և դրա հայերեն թարգմանությունը, 2025 թվականի մայիսի 15-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Ինտերպոլի ԱԿԲ-ից ստացված AG/24/121/25 գրությունը և կից տեղեկանքը, Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված <<Այֆոն 13>> մոդելի բջջային հեռախոսում կատարված թվային խուզարկության արդյունքում արտատպված լուսանկարները և դրանք պարունակող լազերային սկավառակը պետք է պահել քրեական գործում:
Իրեղեն ապացույցներ ճանաչված՝ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և վերցված <<Այֆոն 13>> մոդելի բջջային հեռախոսը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեին՝ թողնելով նրա տնօրինությանը։
Հաժար Քարիմի Խալիֆեին տրված Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացու V45795333 սերիա-համարի անձնագիրը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեին՝ պատճենը պահելով քրեական գործի նյութերում։
Սույն գործով առկա է 108․000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ վարութային ծախս (ծախսվել է փաստաթղթաբանական փորձաքննություն կատարելու վրա, եզրակացություն՝ 08002501), ինչը, սակայն, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված իրավակարգավորման լույսի ներքո մեղադրյալից ենթակա չէ բռնագանձման։
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464․4 և 464․5 հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Հաժար Քարիմի Խալիֆեին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելու համար Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ յուրաքանչյուր դրվագով պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով ազատազրկմանը լրիվ գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար նշանակված 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները կատարելու համար յուրաքանչյուր դրվագով նշանակված 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը և Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 7 (յոթ) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով։
Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ից և համարել պատիժը կրած։
Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը փոխել և Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ համակցությամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառել վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը՝ Հաժար Քարիմի Խալիֆեին անհապաղ ազատ արձակելով դատական նիստերի դահլիճից։
Հաժար Քարիմի Խալիֆեին պարտավորեցնել շաբաթը երեք անգամ գրանցվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում՝ ըստ բնակության վայրի։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցները՝ վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործի հետ պահվող Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսի անվամբ տրված Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու АА0615271 սերիա-համարի կեղծ անձնագիրը, ինչպես նաև որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հետախուզական բաժնի ավագ սպա Հ․Գրիգորյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ի առերևույթ հանցանքի մասին հաղորդումը, վերջինիս կողմից կազմված զեկուցագիրը, անձանց և փաստաթղթերը հատուկ ստուգման ենթարկելու վերաբերյալ թիվ 4/250401 ակտը, Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսի սահմանահատումների պատմության վերաբերյալ տեղեկանքը, Հաժար Քարիմի Խալիֆեի ձերբակալման արձանագրությունը, Հաժար Ահմեդի Սարմայի անվամբ տրված նույնականացման քարտի պատճենը և դրա հայերեն թարգմանությունը, 2025 թվականի մայիսի 15-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Ինտերպոլի ԱԿԲ-ից ստացված AG/24/121/25 գրությունը և կից տեղեկանքը, Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված <<Այֆոն 13>> մոդելի բջջային հեռախոսում կատարված թվային խուզարկության արդյունքում արտատպված լուսանկարները և դրանք պարունակող լազերային սկավառակը պահել քրեական գործում:
Իրեղեն ապացույցներ ճանաչված՝ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և վերցված <<Այֆոն 13>> մոդելի բջջային հեռախոսը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեին՝ թողնելով նրա տնօրինությանը:
Հաժար Քարիմի Խալիֆեին տրված Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացու V45795333 սերիա-համարի անձնագիրը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեին՝ պատճենը պահելով քրեական գործի նյութերում։
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ
ԵԴ1/1952/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ
ՈՐՈՇՈՒՄԸ
«21» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),
նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Գրիգորյանի,
մասնակցությամբ (գրավոր ընթացակարգի շրջանակներում)՝
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի
հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ
ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության
դատախազ` Վ.Հարությունյանի
Մեղադրյալ` Հաժար Ահմեդի Սարմայի
Պաշտպան` Ամո Շարոյանի
քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Ա.Կարապետյան)՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. 2025 թվականի ապրիլի 25-ին Հաժար Ահմեդի Սարման ձերբակալվել է:
1.2. 2025 թվականի ապրիլի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 58212125 քրեական վարույթը:
1.3. ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վ.Հարությունյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ երկու դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
1.4. 2025 թվականի հունիսի 06-ին թիվ 58212125 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1952/01/25 համարը և մակագրվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին։
1.5. 2025 թվականի հունիսի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.6. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը ներառյալ: Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի միջնորդությունը՝ մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ, մերժվել է:
1.7. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ 2025 թվականի հուլիսի 06-ին ներկայացրել է հատուկ վերանայման բողոք, որը 2025 թվականի հուլիսի 07-ին մուտքագրվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան: ԵԴ1/1952/01/25 վարույթի նյութերը 2025 թվականի հուլիսի 11-ին մուտքագրվել են ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, որոնք հատուկ վերանայման բողոքի հետ միասին 2025 թվականի հուլիսի 14-ին հանձնվել են դատավոր Տ.Գրիգորյանին:
1.8. Վերաքննիչ դատարանի՝ Հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձնելու մասին 2025 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձվել է՝ արձանագրված թերությունը շտկելու և եռօրյա ժամկետում կրկին բողոք ներկայացնելու համար:
1.9. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանը 2025 թվականի օգոստոսի 05-ին կրկին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել, որը 2025 թվականի օգոստոսի 08-ին մուտքագրվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան:
1.10. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, որոշվել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել գրավոր ընթացակարգով, իսկ դատական ակտի կայացման օր նշանակել 2025 թվականի օգոստոսի 21-ը:
2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2.1. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմային մեղադրանք է ներկայացվել երկու դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ հետևյալ արարքների համար. «որ նա, հանդիսանալով Իրաքի Հանրապետության քաղաքացի, 2025 թվականի ապրիլի 21-ին՝ ժամը 02:08-ին, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ «Ագարակ» հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող Արաբական Միացյալ էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված, սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ ապօրինի առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
Բացի այդ, Հաժար Ահմեդի Սարման 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ ժամը 17:57-ին, Երևան-Լիոն թիվ 7501 չվերթի սահմանային վերահսկողության ժամանակ, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ «Զվարթնոց» օդանավակայանում տեղակայված ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված, սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ փորձելով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ կեղծ անձնագրի օգտագործման փաստը հայտնաբերվել է ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ ծառայողների կողմից»:
2.2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման համաձայն. «(…) Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմային շարունակական կալանքի տակ պահելու համար անհրաժեշտ հիմնավոր կասկածի առկայության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով այն առկա է:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմաններին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Դեռևս գործի մինչդատական վարույթի փուլում մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս դատարանն արձանագրել է, որ, ըստ էության, առկա է Հաժար Ահմեդի Սարմայի կողմից փախուստի դիմելու հավանականություն:
Սույն դեպքում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը շարունակում է բարձր մնալ: Այս առումով գնահատման են արժանի ենթադրյալ հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ենթադրյալ հանցավոր նպատակին հասնելուն ուղղված մեղադրյալի գործադրած ջանքերը, այն, որ ի վերջո մեղադրյալը փորձել է կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ լքել ՀՀ տարածքը: Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև մեղադրյալի կողմից ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր և բարեկամներ չունենալու հանգամանքը, փոխարենն այլ երկրի քաղաքացի լինելու հանգամանքը: Այլ կերպ՝ բացակայում են սոցիալական կայուն կապերը, որոնք կարող են մեղադրյալի փախուստը զսպող նշանակություն ունենալ:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կողմից դավանափոխ լինելու և դրանով պայմանավորված՝ իր երկրում հետապնդման ենթարկվելու հանգամանքներին, ապա այդ հանգամանքները չեն կարող մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականության համատեքստում վերևում վերլուծված հանգամանքները չեզոքացնող կամ դրանց հակակշռող փաստարկներ հանդիսանալ, քանի որ փախուստի դիմելիս ամենևին պարտադիր չէ, որ մեղադրյալը մեկնի իր մշտական բնակության երկիր:
Վերը նշված հիմնավորումներով Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը չի կարող փոփոխվել և վերջինիս նկատմամբ չեն կարող կիրառվել այլընտրանքային խափանման միջոցներ, քանի որ դրանց կիրառումն անբավարար է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…)»:
3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը.
3.1. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում խնդրել է թիվ ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երեք ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025թ. հունիսի 23-ի որոշումը վերացնել՝ նրա նկատմամբ ընտրելով որևէ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ կալանքը փոխել գրավով՝ սահմանելով մինչև մեկ միլիոն ՀՀ դրամ գրավի չափ։
3.2. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում վկայակոչել է վերաբերելի օրենսդրական դրույթները և իրավական դիրքորոշումները, իսկ որպես իր հատուկ վերանայման բողոքի հիմնավորում` նշել է հետևյալը. «(...)23.06.2025թ.-ին դատարանը կայացրեց չպատճառաբանված որոշում, դրանով խախտելով իմ պաշտպանյալի (Մարդու Իրավունքների և Հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին) Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ և 6-րդ հոդվածների երաշխավորված իրավունքները։ Ընդհանուր իրավասության դատարանն որոշեց թիվ ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Հաժար Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով, գտնելով, որ կալանքի հիմքում դրված փախուստի դիմելու հիմքը առկա է։ Առանց հաշվի առնելու, որ մեղադրյալ Հ.Սարման ունի ժամանակավոր բնակվելու վայր, երկար ժամանակով վարձակալել է Երևան քաղաքի Քաջազնունի փ. 6 շենքի 121 սենյակը (փաստաթղթերը գտնվում են քր. գործի նյութերում): Հոսթելի տիրոջ հետ պայմանավորվել է, վճարել է վարձն, որ բնակվի այնտեղ՝ մինչև իր հարցի լուծումը։
(…) Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարման կալանքի տակ է գտնվում Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 26.04.2025թ. որոշման հիման վրա։ Հաժար Սարմայի կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը պատճառաբանված է հետևյալ կերպ՝ մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար: Մեղադրյալ Հ.Սարմայի կողմից փախուստ կատարելը կամ թաքնվելը, կարելի է ասել, ներկա պահին անհրաժեշտությունը վերացվել է, քանի որ նա ունի ժամանակավոր բնակվելու՝ վարձով ապրելու վայր: Ինքը չի խուսափել քննությունից, այլ ընդհակառակն՝ ինքն է խոստովանել իր արարքն, անկեղծորեն զղջացել և աջակցել նախաքննության կատարմանը։ Բնութագրվում է դրականորեն և չի կարող հետ գնալ Իրան, քանի որ այնտեղ ենթարկվում է հետապնդման քրիստոնեության ընդունումից հետո, որտեղ նրա կյանքը և ազատությունը վտանգված է, որտեղ կարող է խնդիրներ ունենալ իսլամական խմբավորումների հետ կրոնական հիմքով և նրա վախն ունի օբյեկտիվ հիմքեր: Որովհետև ինչպես Իրանի, այնպես էլ Իրաքի օրենքներով, կանոնակարգերով արգելվում է մուսուլմանների կրոնափոխությունը։ Իսկ օրենքը չի նախատեսում անձի կրոնական կարգավիճակի փոփոխության իրավական ճանաչում: Նշված երկրներում Իսլամից Քրիստոնեության անցման անթաքույց դեպքեր շատ հազվադեպ են հաղորդվում։ Իսկ դավանափոխներն իրենց հավատքը գաղտնի են պահում՝ հաշվի առնելով հասարակությունում լայնորեն տարածված թշնամանքը իսլամից դավանափոխների նկատմամբ։
Մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը, կանխելու հիմքը նույնպես վերացվել է, որովհետև քր. գործի նախաքննությունը ավարտվել է, մեղադրանքի բոլոր ապացույցները հավաքված են, նա ՀՀ-ում ապաստան ստանալու խնդրանքով մնացել է և հետ չի կարող գնալ, որովհետև նրա կյանքը և ազատությունը ուղղակիորեն վտանգված են եղել այդ տարածքում և նա կեղծ փաստաթուղթն օգտագործել է Հայաստանի Հանրապետություն մուտք գործելու նպատակով ապաստան հայցելու համար։ Մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությունը վերացվել է, քրեական վարույթին խոչընդոտելու այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկ չկա: Գտնվելով ազատության մեջ՝ նա հարցաքննելու ենթակա անձանց վարքագծի վրա չի ազդի և իրական փաստերը չի խեղաթյուրի: Մնալով ազատության մեջ՝ Հաժար Սարման չի թաքցնի վարույթի համար նշանակություն ունեցող փաստաթղթերը, առարկաները՝ հաշվի առնելով, որ նախաքննությունը ավարտվել է, վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու համար անհրաժեշտ վարութային գործողություններն ու օպերատիվ հետախուզական միջոցառումները ավարտվել են: Գործին մասնակցող բոլոր անձինք հարցաքննված են:
Առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանն իր որոշումների պատճառաբանական մասում նաև նշել է, որ ազատության մեջ մնալով Հաժար Սարման կարող է փախուստի դիմել և նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառված կալանքի հիմքում դրել են միայն նրա փախուստի դիմելու հավանականությունը, անտեսելով այն հանգամանքը, որ համաձայն քրեական դատավարության օրենսգրքի՝ քննիչը միջնորդություն հարուցելու որոշման մեջ պետք է շարադրի այն շարժառիթները և հիմքերը, որոնց հիման վրա առաջացել է մեղադրյալին կալանավորելու անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև խափանման միջոց կալանքն երկարացնելու հիմքերը միջնորդության հիմնավորվածությունը հաստատող այլ նյութեր: Քր. գործի նյութերը ուսումնասիրելուց երևում է, որ նման ապացույցներ չի ներկայացվել, իսկ դատարանները չեն կարող ընդամենը հիմք ընդունել նախաքննական մարմնի սուբյեկտիվ կարծիքը և առանց պատճառաբանության այն բարելավել: Հաժար Սարմայի օրինական վարքագիծը նախաքննության ընթացքում հիմնավորում է մեղադրյալի ազատ արձակման դեպքում իր դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումը: Հաշվի առնելով նաև, որ նրա կատարած արարքները ոչ մեծ ծանրության և միջին ծանրության արարքներ են, իսկ ՀՀ քր. օր-ի 67 հոդ. 5-րդ մասի համաձայն՝ «Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման: Փաստորեն դատարանի որոշումը հիմնված է եղել ստանդարտ ձևակերպումների վրա՝ առանց արդարադատությունից թաքնվելու վտանգի առկայության պատճառների որևիցե պարզաբանման: Մեղադրյալ Հ.Սարման Հայաստանի Հանրապետությունում ունի ժամանակավոր բնակության վայր, որի փաստաթղթերը ներկայացրել եմ: Եվ դատարանի նման պատճառաբանությունները՝ փախուստի դիմելու հավանականությունը բարձր լինելու մասին, առարկայազուրկ են և չեն բխում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային որոշումներից, մասնավորապես՝ 26 հունիսի 1991թ. որոշման 40-46 կետերում նշել է «Եթե կալանքի տակ պահելը շարունակվում է միայն այն կասկածի, անհանգստության պատճառով, որ մեղադրյալը կթաքնվի արդարադատությունից, նրան այնուհանդերձ հարկ է ազատ արձակել կալանքից, եթե նա ներկայացնի համապատասխան երաշխիքներ, որ արդարադատությունից չի թաքնվի, իսկ Հ.Սարմայի համար նման երաշխիքներ են ժամանակավոր բնակության վայր ունենալը, կրոնափոխության պատճառով իր երկրից հեռանալը։ Քր. վարույթում առկա են երաշխիքային այլ փաստաթղթեր՝ անձնագիրը, ՀՀ ՆԳՆ Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայություն դիմելու խնդրանքն իրեն ՀՀ-ում ճանաչել փախստական և տրամադրել ապաստան, որը հիմնված է եղել դավանանքը փոխելու հետ և այլ փաստաթղթեր:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդ. 3-րդ մասում ամրագրված իրավանորմի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիս իրավասու մարմինները լիազորված են քննարկել քննությանը մեղադրյալի ներկայանալն երաշխավորող այլընտրանքային միջոցների կիրառման հնարավորությունը: Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքից հայտնի է, որ ինչքան ավելի երկար է մնում մեղադրյալը կալանքի տակ, այդքան ավելի կարևոր է դառնում նրան ազատ արձակելու իրավունքը: Մանավանդ՝ հիմքեր չկան, որ մեղադրյալ Հաժար Սարման, մնալով ազատության մեջ, կարող է փոխել իր վարքագիծը: Ազատ արձակվելու դեպքում մեղադրյալը չի խախտի իր դատավարական պարտականությունները։
(…) Այսպիսով քննությանը խոչընդոտելու վտանգը աստիճանաբար նվազում է այնքանով, որքանով քննությունը հավաքում է անհրաժեշտ ապացույցները՝ տվյալ դեպքում հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրանքի կողմի բոլոր ապացույցները հավաքված են մեղադրյալ Հաժար Սարմային կալանքի տակ պահելն արդեն չի կարող պատճառաբանվել նրանց կողմից դատավարությանը մասնակցող անձանց նկատմամբ անօրինական ազդեցություն գործելու և փախուստի վտանգով:
Առկա են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդ. 3-րդ կետով նախատեսված երաշխիքները, որոնք բավարար են մեղադրյալ Հ.Սարմային ազատ արձակելու համար՝ առանց մտավախություն ունենալու, որ նա կարող է թաքնվել քննությունից:
Քր. գործի նյութերից պարզ երևում է, որ մեղադրյալ Հաժար Սարմայի գործողությունների շարժառիթն ոչ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելն է եղել, ոչ էլ պետական սահմանը ապօրինի հատելը, նրա դիտավորությունն ուղղված չի եղել հանցանք կատարելուն, այլ նա կեղծ փաստաթուղթն օգտագործել է ՀՀ մուտք գործելու նպատակով, որ ապաստան հայցի: Հայաստանի Հանրապետության տարածքում պաշտպանվի այն հետապնդումներից, որին կարող էր ենթարկվել իր քաղաքացիության երկրում կրոնափոխության փաստն ի հայտ գալուց հետո: Որտեղ նրա կյանքը և ազատությունը վտանգված է եղել ու մինչև օրս էլ վտանգված է: (…)
Դատարանը չի պատճառաբանել, թե վարույթում կան արդյոք հստակ նշաններ, որ հասարակության շահերի պահանջը, չնայած անմեղության կանխավարկածին, գերազանցում է մեր պաշտպանյալի ազատության, հարգանքի պահանջը: Որից ելնելով անհրաժեշտ է Հ.Սարմային կալանքի տակ պահելու ժամկետը ևս 3 ամսով երկարացնել: Ցանկանում եմ հիշեցնել նաև, որ Եվրոպական դատարանն որոշմամբ ճանաչելով Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի պահանջների խախտում, նշվել է, որ «Դատարանն անշուշտ ոչ մի դեպքում թույլատրելի չի համար այս կամ այն դատարանի որոշումը, որը հիմնված կլինի ստանդարտ ձևակերպումների վրա, առանց արդարադատությունից թաքնվելու վտանգի առկայության պատճառների որևիցե պարզաբանման:
Իրականում խափանման միջոցի հարցը քննելիս պետք է անհրաժեշտ ուշադրություն դարձվի իմ ներկայացրած հիմնավոր փաստարկներին և ընդունվի իմ պաշտպանյալի համար բարենպաստ որոշում: Եվ նախաքննության և դատական քննության փուլերում ապացույցները և գործով ձեռք բերված այլ տվյալները պետք է քննարկվեն նույն մանրակրկիտությամբ:
Այլ կերպ ասած՝ պաշտպանության կողմի ներկայացված փաստարկները չեն կարող անտեսվել։ Դրանք պետք է քննվեն նույն հարթության վրա, ինչ և քննիչի կամ դատախազի ներկայացրած փաստարկները։
(…) Գտնում եմ, որ ստեղծվել են այնպիսի պայմաններ, որ դատարանն կարող է իր իրավասության սահմաններում որոշում կայացնելու խափանման միջոց կալանքը փոփոխելու կամ վերացնելու մասին:
(…) Ասացեք խնդրեմ, ինչքանով է օրինական և հիմնավոր իմ պաշտպանյալ Հ.Սարմային հետագայում կալանքի տակ գտնվելը։
(…) Սույն գործով կալանավորումն երաշխավորող հիմքերը այսօրվա դրությամբ բացակայում են, հանգում ենք հետևության, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու կալանքի համար անհրաժեշտությունը վերացել է և այն հնարավոր է ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ, որն համարում եմ իրատեսական, քանի որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել է, կարելի է ասել՝ նաև վերացել է դրա իրավաչափության պայմանները։ Բացի այդ, առկա են բոլոր հիմքերը կալանքը տնային կալանք, վարչական հսկողություն, բացակայելու արգելք կամ գրավ սահմանելով համակցված այլընտրանքային խափանման միջոցով փոխարինելու համար։ (…)»։
4. Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, վարույթի մասնակիցների բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ չեն ստացվել։
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
5.1. Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նաև Եվրոպական դատարան) մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 15), մեղադրյալի ազատ արձակվելու դեպքում արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու վտանգը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, ¢ 14) կամ, որ նա կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, ¢ 51):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները:(…)
4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով:
5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»:
5.2. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումը իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք որպես կանոն կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։
Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները:
5.3. Վերոգրյալ իրավանորմերի և դատողությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել է դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի ենթադրյալ առնչությունն իրեն վերագրվող արարքներին փաստելու համար: Բացի այդ, հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից՝ անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի վերաբերյալ որոշումների դատական վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Ավելին՝ հարկ է նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ԱՐԴ/0180/01/23 քրեական գործով 2025թ. փետրվարի 28-ին կայացված որոշման 15-րդ կետում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։
5.4. Անդրադառնալով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգման վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին և վիճարկվող դատական ակտը ստուգման ենթարկելով դրանց համատեքստում, հաշվի առնելով հատուկ վերանայման բողոքում մատնանշված պնդումները՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին և գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են։
Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում՝ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի կողմից փախուստի դիմելու մտավախությունը շարունակում է առկա լինել: Վերաքննիչ դատարանի դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ մեղադրյալի՝ Իրաքի Հանրապետության քաղաքացի հանդիսանալու, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր և սոցիալական կապեր չունենալու հանգամանքները մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների բնույթի, վտանգավորության աստիճանի և առանձնահատկությունների հետ համակցությամբ հիմք են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ ազատության մեջ մնալով՝ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի: Այլ խոսքով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ առաջին ատյանի դատարանը, հանդես գալով որպես գործով վարույթն իրականացնող մարմին, մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցը լուծելիս համակողմանի գնահատման է ենթարկել հետևյալ հանգամանքները՝ մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, մեղադրյալի կողմից գործի քննության ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը և գտել, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն ի զորու չէ չեզոքացնելու դրանք։ Ավելին՝ բողոքաբերի կողմից չեն մատնանշվել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել վարույթն իրականացնող՝ առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշման ոչ իրավաչափության մասին, իսկ հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմնավորումները, սույն գործի փաստական տվյալների պայմաններում, չեն կարող գնահատվել որպես ծանրակշիռ հանգամանքներ՝ վարույթն իրականացնող մարմնի կայացրած որոշումը բեկանելու և այդ որոշմամբ արձանագրված՝ մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացված դիտարկելու համար։
5.5. Այսպիսով, անդրադառնալով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը, այդ թվում՝ նրա փախուստը կանխելու նպատակին քրեական վարույթի ներկա փուլում հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների, այդ թվում՝ գրավի կիրառմամբ:
5.6. Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Հ.Սարմայի անձը բնութագրող տվյալներին, մասնավորապես՝ դրական բնութագրվելուն, կատարած արարքի համար զղջալուն և նախաքննությանն աջակցելուն, ինչպես նաև կրոնափոխ լինելուն, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք, սույն որոշմամբ արձանագրված փաստական տվյալների պայմաններում, ողջամտորեն չեն կարող դիտարկվել որպես բավարար հակակշռող գործոններ` Հ.Սարմայի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը չեզոքացնելու համար։
5.7. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելով՝ առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի հիմնավորված են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ
ՈՐՈՇՈՒՄԸ
«21» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),
նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Գրիգորյանի,
մասնակցությամբ (գրավոր ընթացակարգի շրջանակներում)՝
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի
հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ
ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության
դատախազ` Վ.Հարությունյանի
Մեղադրյալ` Հաժար Ահմեդի Սարմայի
Պաշտպան` Ամո Շարոյանի
քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Ա.Կարապետյան)՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. 2025 թվականի ապրիլի 25-ին Հաժար Ահմեդի Սարման ձերբակալվել է:
1.2. 2025 թվականի ապրիլի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 58212125 քրեական վարույթը:
1.3. ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վ.Հարությունյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ երկու դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
1.4. 2025 թվականի հունիսի 06-ին թիվ 58212125 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1952/01/25 համարը և մակագրվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին։
1.5. 2025 թվականի հունիսի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.6. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը ներառյալ: Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի միջնորդությունը՝ մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ, մերժվել է:
1.7. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ 2025 թվականի հուլիսի 06-ին ներկայացրել է հատուկ վերանայման բողոք, որը 2025 թվականի հուլիսի 07-ին մուտքագրվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան: ԵԴ1/1952/01/25 վարույթի նյութերը 2025 թվականի հուլիսի 11-ին մուտքագրվել են ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, որոնք հատուկ վերանայման բողոքի հետ միասին 2025 թվականի հուլիսի 14-ին հանձնվել են դատավոր Տ.Գրիգորյանին:
1.8. Վերաքննիչ դատարանի՝ Հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձնելու մասին 2025 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձվել է՝ արձանագրված թերությունը շտկելու և եռօրյա ժամկետում կրկին բողոք ներկայացնելու համար:
1.9. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանը 2025 թվականի օգոստոսի 05-ին կրկին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել, որը 2025 թվականի օգոստոսի 08-ին մուտքագրվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան:
1.10. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, որոշվել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել գրավոր ընթացակարգով, իսկ դատական ակտի կայացման օր նշանակել 2025 թվականի օգոստոսի 21-ը:
2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2.1. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմային մեղադրանք է ներկայացվել երկու դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ հետևյալ արարքների համար. «որ նա, հանդիսանալով Իրաքի Հանրապետության քաղաքացի, 2025 թվականի ապրիլի 21-ին՝ ժամը 02:08-ին, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ «Ագարակ» հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող Արաբական Միացյալ էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված, սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ ապօրինի առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ:
Բացի այդ, Հաժար Ահմեդի Սարման 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ ժամը 17:57-ին, Երևան-Լիոն թիվ 7501 չվերթի սահմանային վերահսկողության ժամանակ, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ «Զվարթնոց» օդանավակայանում տեղակայված ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված, սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ փորձելով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ կեղծ անձնագրի օգտագործման փաստը հայտնաբերվել է ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ ծառայողների կողմից»:
2.2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման համաձայն. «(…) Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմային շարունակական կալանքի տակ պահելու համար անհրաժեշտ հիմնավոր կասկածի առկայության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով այն առկա է:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմաններին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Դեռևս գործի մինչդատական վարույթի փուլում մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս դատարանն արձանագրել է, որ, ըստ էության, առկա է Հաժար Ահմեդի Սարմայի կողմից փախուստի դիմելու հավանականություն:
Սույն դեպքում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը շարունակում է բարձր մնալ: Այս առումով գնահատման են արժանի ենթադրյալ հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ենթադրյալ հանցավոր նպատակին հասնելուն ուղղված մեղադրյալի գործադրած ջանքերը, այն, որ ի վերջո մեղադրյալը փորձել է կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ լքել ՀՀ տարածքը: Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև մեղադրյալի կողմից ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր և բարեկամներ չունենալու հանգամանքը, փոխարենն այլ երկրի քաղաքացի լինելու հանգամանքը: Այլ կերպ՝ բացակայում են սոցիալական կայուն կապերը, որոնք կարող են մեղադրյալի փախուստը զսպող նշանակություն ունենալ:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կողմից դավանափոխ լինելու և դրանով պայմանավորված՝ իր երկրում հետապնդման ենթարկվելու հանգամանքներին, ապա այդ հանգամանքները չեն կարող մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականության համատեքստում վերևում վերլուծված հանգամանքները չեզոքացնող կամ դրանց հակակշռող փաստարկներ հանդիսանալ, քանի որ փախուստի դիմելիս ամենևին պարտադիր չէ, որ մեղադրյալը մեկնի իր մշտական բնակության երկիր:
Վերը նշված հիմնավորումներով Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը չի կարող փոփոխվել և վերջինիս նկատմամբ չեն կարող կիրառվել այլընտրանքային խափանման միջոցներ, քանի որ դրանց կիրառումն անբավարար է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…)»:
3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը.
3.1. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում խնդրել է թիվ ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երեք ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025թ. հունիսի 23-ի որոշումը վերացնել՝ նրա նկատմամբ ընտրելով որևէ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ կալանքը փոխել գրավով՝ սահմանելով մինչև մեկ միլիոն ՀՀ դրամ գրավի չափ։
3.2. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում վկայակոչել է վերաբերելի օրենսդրական դրույթները և իրավական դիրքորոշումները, իսկ որպես իր հատուկ վերանայման բողոքի հիմնավորում` նշել է հետևյալը. «(...)23.06.2025թ.-ին դատարանը կայացրեց չպատճառաբանված որոշում, դրանով խախտելով իմ պաշտպանյալի (Մարդու Իրավունքների և Հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին) Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ և 6-րդ հոդվածների երաշխավորված իրավունքները։ Ընդհանուր իրավասության դատարանն որոշեց թիվ ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Հաժար Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով, գտնելով, որ կալանքի հիմքում դրված փախուստի դիմելու հիմքը առկա է։ Առանց հաշվի առնելու, որ մեղադրյալ Հ.Սարման ունի ժամանակավոր բնակվելու վայր, երկար ժամանակով վարձակալել է Երևան քաղաքի Քաջազնունի փ. 6 շենքի 121 սենյակը (փաստաթղթերը գտնվում են քր. գործի նյութերում): Հոսթելի տիրոջ հետ պայմանավորվել է, վճարել է վարձն, որ բնակվի այնտեղ՝ մինչև իր հարցի լուծումը։
(…) Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարման կալանքի տակ է գտնվում Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 26.04.2025թ. որոշման հիման վրա։ Հաժար Սարմայի կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը պատճառաբանված է հետևյալ կերպ՝ մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար: Մեղադրյալ Հ.Սարմայի կողմից փախուստ կատարելը կամ թաքնվելը, կարելի է ասել, ներկա պահին անհրաժեշտությունը վերացվել է, քանի որ նա ունի ժամանակավոր բնակվելու՝ վարձով ապրելու վայր: Ինքը չի խուսափել քննությունից, այլ ընդհակառակն՝ ինքն է խոստովանել իր արարքն, անկեղծորեն զղջացել և աջակցել նախաքննության կատարմանը։ Բնութագրվում է դրականորեն և չի կարող հետ գնալ Իրան, քանի որ այնտեղ ենթարկվում է հետապնդման քրիստոնեության ընդունումից հետո, որտեղ նրա կյանքը և ազատությունը վտանգված է, որտեղ կարող է խնդիրներ ունենալ իսլամական խմբավորումների հետ կրոնական հիմքով և նրա վախն ունի օբյեկտիվ հիմքեր: Որովհետև ինչպես Իրանի, այնպես էլ Իրաքի օրենքներով, կանոնակարգերով արգելվում է մուսուլմանների կրոնափոխությունը։ Իսկ օրենքը չի նախատեսում անձի կրոնական կարգավիճակի փոփոխության իրավական ճանաչում: Նշված երկրներում Իսլամից Քրիստոնեության անցման անթաքույց դեպքեր շատ հազվադեպ են հաղորդվում։ Իսկ դավանափոխներն իրենց հավատքը գաղտնի են պահում՝ հաշվի առնելով հասարակությունում լայնորեն տարածված թշնամանքը իսլամից դավանափոխների նկատմամբ։
Մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը, կանխելու հիմքը նույնպես վերացվել է, որովհետև քր. գործի նախաքննությունը ավարտվել է, մեղադրանքի բոլոր ապացույցները հավաքված են, նա ՀՀ-ում ապաստան ստանալու խնդրանքով մնացել է և հետ չի կարող գնալ, որովհետև նրա կյանքը և ազատությունը ուղղակիորեն վտանգված են եղել այդ տարածքում և նա կեղծ փաստաթուղթն օգտագործել է Հայաստանի Հանրապետություն մուտք գործելու նպատակով ապաստան հայցելու համար։ Մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությունը վերացվել է, քրեական վարույթին խոչընդոտելու այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկ չկա: Գտնվելով ազատության մեջ՝ նա հարցաքննելու ենթակա անձանց վարքագծի վրա չի ազդի և իրական փաստերը չի խեղաթյուրի: Մնալով ազատության մեջ՝ Հաժար Սարման չի թաքցնի վարույթի համար նշանակություն ունեցող փաստաթղթերը, առարկաները՝ հաշվի առնելով, որ նախաքննությունը ավարտվել է, վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու համար անհրաժեշտ վարութային գործողություններն ու օպերատիվ հետախուզական միջոցառումները ավարտվել են: Գործին մասնակցող բոլոր անձինք հարցաքննված են:
Առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանն իր որոշումների պատճառաբանական մասում նաև նշել է, որ ազատության մեջ մնալով Հաժար Սարման կարող է փախուստի դիմել և նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառված կալանքի հիմքում դրել են միայն նրա փախուստի դիմելու հավանականությունը, անտեսելով այն հանգամանքը, որ համաձայն քրեական դատավարության օրենսգրքի՝ քննիչը միջնորդություն հարուցելու որոշման մեջ պետք է շարադրի այն շարժառիթները և հիմքերը, որոնց հիման վրա առաջացել է մեղադրյալին կալանավորելու անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև խափանման միջոց կալանքն երկարացնելու հիմքերը միջնորդության հիմնավորվածությունը հաստատող այլ նյութեր: Քր. գործի նյութերը ուսումնասիրելուց երևում է, որ նման ապացույցներ չի ներկայացվել, իսկ դատարանները չեն կարող ընդամենը հիմք ընդունել նախաքննական մարմնի սուբյեկտիվ կարծիքը և առանց պատճառաբանության այն բարելավել: Հաժար Սարմայի օրինական վարքագիծը նախաքննության ընթացքում հիմնավորում է մեղադրյալի ազատ արձակման դեպքում իր դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումը: Հաշվի առնելով նաև, որ նրա կատարած արարքները ոչ մեծ ծանրության և միջին ծանրության արարքներ են, իսկ ՀՀ քր. օր-ի 67 հոդ. 5-րդ մասի համաձայն՝ «Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման: Փաստորեն դատարանի որոշումը հիմնված է եղել ստանդարտ ձևակերպումների վրա՝ առանց արդարադատությունից թաքնվելու վտանգի առկայության պատճառների որևիցե պարզաբանման: Մեղադրյալ Հ.Սարման Հայաստանի Հանրապետությունում ունի ժամանակավոր բնակության վայր, որի փաստաթղթերը ներկայացրել եմ: Եվ դատարանի նման պատճառաբանությունները՝ փախուստի դիմելու հավանականությունը բարձր լինելու մասին, առարկայազուրկ են և չեն բխում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային որոշումներից, մասնավորապես՝ 26 հունիսի 1991թ. որոշման 40-46 կետերում նշել է «Եթե կալանքի տակ պահելը շարունակվում է միայն այն կասկածի, անհանգստության պատճառով, որ մեղադրյալը կթաքնվի արդարադատությունից, նրան այնուհանդերձ հարկ է ազատ արձակել կալանքից, եթե նա ներկայացնի համապատասխան երաշխիքներ, որ արդարադատությունից չի թաքնվի, իսկ Հ.Սարմայի համար նման երաշխիքներ են ժամանակավոր բնակության վայր ունենալը, կրոնափոխության պատճառով իր երկրից հեռանալը։ Քր. վարույթում առկա են երաշխիքային այլ փաստաթղթեր՝ անձնագիրը, ՀՀ ՆԳՆ Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայություն դիմելու խնդրանքն իրեն ՀՀ-ում ճանաչել փախստական և տրամադրել ապաստան, որը հիմնված է եղել դավանանքը փոխելու հետ և այլ փաստաթղթեր:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդ. 3-րդ մասում ամրագրված իրավանորմի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիս իրավասու մարմինները լիազորված են քննարկել քննությանը մեղադրյալի ներկայանալն երաշխավորող այլընտրանքային միջոցների կիրառման հնարավորությունը: Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքից հայտնի է, որ ինչքան ավելի երկար է մնում մեղադրյալը կալանքի տակ, այդքան ավելի կարևոր է դառնում նրան ազատ արձակելու իրավունքը: Մանավանդ՝ հիմքեր չկան, որ մեղադրյալ Հաժար Սարման, մնալով ազատության մեջ, կարող է փոխել իր վարքագիծը: Ազատ արձակվելու դեպքում մեղադրյալը չի խախտի իր դատավարական պարտականությունները։
(…) Այսպիսով քննությանը խոչընդոտելու վտանգը աստիճանաբար նվազում է այնքանով, որքանով քննությունը հավաքում է անհրաժեշտ ապացույցները՝ տվյալ դեպքում հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրանքի կողմի բոլոր ապացույցները հավաքված են մեղադրյալ Հաժար Սարմային կալանքի տակ պահելն արդեն չի կարող պատճառաբանվել նրանց կողմից դատավարությանը մասնակցող անձանց նկատմամբ անօրինական ազդեցություն գործելու և փախուստի վտանգով:
Առկա են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդ. 3-րդ կետով նախատեսված երաշխիքները, որոնք բավարար են մեղադրյալ Հ.Սարմային ազատ արձակելու համար՝ առանց մտավախություն ունենալու, որ նա կարող է թաքնվել քննությունից:
Քր. գործի նյութերից պարզ երևում է, որ մեղադրյալ Հաժար Սարմայի գործողությունների շարժառիթն ոչ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելն է եղել, ոչ էլ պետական սահմանը ապօրինի հատելը, նրա դիտավորությունն ուղղված չի եղել հանցանք կատարելուն, այլ նա կեղծ փաստաթուղթն օգտագործել է ՀՀ մուտք գործելու նպատակով, որ ապաստան հայցի: Հայաստանի Հանրապետության տարածքում պաշտպանվի այն հետապնդումներից, որին կարող էր ենթարկվել իր քաղաքացիության երկրում կրոնափոխության փաստն ի հայտ գալուց հետո: Որտեղ նրա կյանքը և ազատությունը վտանգված է եղել ու մինչև օրս էլ վտանգված է: (…)
Դատարանը չի պատճառաբանել, թե վարույթում կան արդյոք հստակ նշաններ, որ հասարակության շահերի պահանջը, չնայած անմեղության կանխավարկածին, գերազանցում է մեր պաշտպանյալի ազատության, հարգանքի պահանջը: Որից ելնելով անհրաժեշտ է Հ.Սարմային կալանքի տակ պահելու ժամկետը ևս 3 ամսով երկարացնել: Ցանկանում եմ հիշեցնել նաև, որ Եվրոպական դատարանն որոշմամբ ճանաչելով Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի պահանջների խախտում, նշվել է, որ «Դատարանն անշուշտ ոչ մի դեպքում թույլատրելի չի համար այս կամ այն դատարանի որոշումը, որը հիմնված կլինի ստանդարտ ձևակերպումների վրա, առանց արդարադատությունից թաքնվելու վտանգի առկայության պատճառների որևիցե պարզաբանման:
Իրականում խափանման միջոցի հարցը քննելիս պետք է անհրաժեշտ ուշադրություն դարձվի իմ ներկայացրած հիմնավոր փաստարկներին և ընդունվի իմ պաշտպանյալի համար բարենպաստ որոշում: Եվ նախաքննության և դատական քննության փուլերում ապացույցները և գործով ձեռք բերված այլ տվյալները պետք է քննարկվեն նույն մանրակրկիտությամբ:
Այլ կերպ ասած՝ պաշտպանության կողմի ներկայացված փաստարկները չեն կարող անտեսվել։ Դրանք պետք է քննվեն նույն հարթության վրա, ինչ և քննիչի կամ դատախազի ներկայացրած փաստարկները։
(…) Գտնում եմ, որ ստեղծվել են այնպիսի պայմաններ, որ դատարանն կարող է իր իրավասության սահմաններում որոշում կայացնելու խափանման միջոց կալանքը փոփոխելու կամ վերացնելու մասին:
(…) Ասացեք խնդրեմ, ինչքանով է օրինական և հիմնավոր իմ պաշտպանյալ Հ.Սարմային հետագայում կալանքի տակ գտնվելը։
(…) Սույն գործով կալանավորումն երաշխավորող հիմքերը այսօրվա դրությամբ բացակայում են, հանգում ենք հետևության, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու կալանքի համար անհրաժեշտությունը վերացել է և այն հնարավոր է ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ, որն համարում եմ իրատեսական, քանի որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել է, կարելի է ասել՝ նաև վերացել է դրա իրավաչափության պայմանները։ Բացի այդ, առկա են բոլոր հիմքերը կալանքը տնային կալանք, վարչական հսկողություն, բացակայելու արգելք կամ գրավ սահմանելով համակցված այլընտրանքային խափանման միջոցով փոխարինելու համար։ (…)»։
4. Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, վարույթի մասնակիցների բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ չեն ստացվել։
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
5.1. Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»:
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նաև Եվրոպական դատարան) մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 15), մեղադրյալի ազատ արձակվելու դեպքում արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու վտանգը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, ¢ 14) կամ, որ նա կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, ¢ 51):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները:(…)
4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով:
5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»:
5.2. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումը իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք որպես կանոն կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։
Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները:
5.3. Վերոգրյալ իրավանորմերի և դատողությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել է դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի ենթադրյալ առնչությունն իրեն վերագրվող արարքներին փաստելու համար: Բացի այդ, հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից՝ անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի վերաբերյալ որոշումների դատական վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Ավելին՝ հարկ է նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ԱՐԴ/0180/01/23 քրեական գործով 2025թ. փետրվարի 28-ին կայացված որոշման 15-րդ կետում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։
5.4. Անդրադառնալով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգման վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին և վիճարկվող դատական ակտը ստուգման ենթարկելով դրանց համատեքստում, հաշվի առնելով հատուկ վերանայման բողոքում մատնանշված պնդումները՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին և գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են։
Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում՝ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի կողմից փախուստի դիմելու մտավախությունը շարունակում է առկա լինել: Վերաքննիչ դատարանի դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ մեղադրյալի՝ Իրաքի Հանրապետության քաղաքացի հանդիսանալու, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր և սոցիալական կապեր չունենալու հանգամանքները մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների բնույթի, վտանգավորության աստիճանի և առանձնահատկությունների հետ համակցությամբ հիմք են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ ազատության մեջ մնալով՝ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի: Այլ խոսքով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ առաջին ատյանի դատարանը, հանդես գալով որպես գործով վարույթն իրականացնող մարմին, մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցը լուծելիս համակողմանի գնահատման է ենթարկել հետևյալ հանգամանքները՝ մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, մեղադրյալի կողմից գործի քննության ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը և գտել, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն ի զորու չէ չեզոքացնելու դրանք։ Ավելին՝ բողոքաբերի կողմից չեն մատնանշվել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել վարույթն իրականացնող՝ առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշման ոչ իրավաչափության մասին, իսկ հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմնավորումները, սույն գործի փաստական տվյալների պայմաններում, չեն կարող գնահատվել որպես ծանրակշիռ հանգամանքներ՝ վարույթն իրականացնող մարմնի կայացրած որոշումը բեկանելու և այդ որոշմամբ արձանագրված՝ մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացված դիտարկելու համար։
5.5. Այսպիսով, անդրադառնալով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը, այդ թվում՝ նրա փախուստը կանխելու նպատակին քրեական վարույթի ներկա փուլում հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների, այդ թվում՝ գրավի կիրառմամբ:
5.6. Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Հ.Սարմայի անձը բնութագրող տվյալներին, մասնավորապես՝ դրական բնութագրվելուն, կատարած արարքի համար զղջալուն և նախաքննությանն աջակցելուն, ինչպես նաև կրոնափոխ լինելուն, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք, սույն որոշմամբ արձանագրված փաստական տվյալների պայմաններում, ողջամտորեն չեն կարող դիտարկվել որպես բավարար հակակշռող գործոններ` Հ.Սարմայի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը չեզոքացնելու համար։
5.7. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելով՝ առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի հիմնավորված են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/1952/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 06-06-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 58212125 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հաժար Ահմեդի Սարմային մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով Իրաքի Հանրապետության քաղաքացի, 2025 թվականի ապրիլի 21-ին՝ ժամը 02:08-ին, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը, մոտեցել է « ԱԱԾ ՍԶ «Ագարակ» հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող Արաբական Միացյալ էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված, սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ ապօրինի առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: Բացի այդ, Հաժար Ահմեդի Սարման 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ ժամը 17:57-ին, Երևան-Լիոն թիվ 7501 չվերթի սահմանային վերահսկողության ժամանակ, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ «Զվարթնոց» օդանավակայանում տեղակայված ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ փորձելով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ կեղծ անձնագրի օգտագործման փաստը հայտնաբերվել է ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ ծառայողների կողմից։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հաժար |
| Ազգանուն | Սարման |
| Հայրանուն | Ահմեդի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 457 Մաս 1/2 դրվագ/ Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 23.18 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 06-06-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արտակ |
| Ազգանուն | Կարապետյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 11-06-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/1952/01/25 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ Քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին 11-ը հունիսի, 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա.Կարապետյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/1952/01/25 (նախաքննական համար 58212125) քրեական գործը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի՝ 2025 թվականի հունիսի 09-ին ՀՀ գլխավոր դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հաժար Ահմեդի Սարմայի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2 դրվագով/, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Գործը դատավորին է հանձնվել 2025 թվականի հունիսի 09-ին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով, Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործի վարույթը և գործով նախնական դատալսումներ նշանակել 2025 թվականի հունիսի 19-ին՝ ժամը 14:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավան նստավայրի (ք. Երևան, Գյուլիքևխվյան փող. 20) թիվ 7 դատական նիստերի դահլիճում դռնբաց դատական նիստում՝ դատավոր Ա.Կարապետյանի նախագահությամբ։ Երկօրյա ժամկետում որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ, ներառյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հաժար |
| Ազգանուն | Սարմա |
| Հայրանուն | Ահմեդի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ԱՄՈ |
| Ազգանուն | ՇԱՐՈՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՀՀ ԳԼԽԱՎՈՐ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԿԱՐԳԻ ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐԻ, ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ և ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ԴԵՄ ՈՒՂՂՎԱԾ ՀԱՆՑԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԳՈՐԾԵ? |
| Կազմակերպության հասցե | ք.Երևան |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 19-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | <<Արթ Քոնսալթինգ>> ՍՊԸ ներկայացուցիչ Վ.Շահինյանը դիմում է ներկայացրել և տեղեկացրել, որ սույն նշանակված գործով հնարավոր չէ ապահովել քրդերենի թարգմանիչ՝ Հասան Թամոյանի ներկայությունը, ուստի խնդրում է բացակայությունը համարել հարգելի |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 04-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 04-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 16-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | <<Արթ Քոնսալթինգ>> ՍՊԸ ներկայացուցիչ Վ.Շահինյանը դիմում է ներկայացրել և տեղեկացրել, որ սույն նշանակված գործով հնարավոր չէ ապահովել քրդերենի թարգմանչի ներկայությունը, ուստի խնդրում է բացակայությունը համարել հարգելի և դատական նիստը հետաձգլ այլ հերթի: |
| Այլ նշումներ | դատական նիստը նշանակվել է այլ հերթի |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 16-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/1952/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը քննարկելու մասին 19-ը սեպտեմբերի, 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, նախագահությամբ` դատավոր Ա.Կարապետյանի, քարտուղարությամբ՝ Ա․Հարությունյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Կ․Իսրաելյան, պաշտպան Ա․Շարոյանի, մեղադրյալ Հ․Սարմայի և թարգմանիչ Մ․Ասիկ-Մոխթարյանի, քննարկելով թիվ ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. Հաժար Ահմեդի Սարման 2025 թվականի ապրիլի 25-ին ձերբակալվել է՝ հանցագործություն կատարելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով։ 2025 թվականի ապրիլի 25-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 58212125 քրեական վարույթը: ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վ․Հարությունյանի՝ 2025 թվական ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով Իրաքի Հանրապետության քաղաքացի, 2025 թվականի ապրիլի 21-ին՝ ժամը 02:08-ին, խախտելով <<Պետական սահմանի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և <<ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ապօրինի կերպով՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել է Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը, այն է՝ ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ <<Ագարակ>> հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետում ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող, իր լուսանկարով, սակայն Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացի Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված, ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը և դրա օգտագործմամբ մուտք է գործել ՀՀ։ Բացի այդ, Համար Ահմեդի Սարման 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ ժամը 17:57-ին, Երևան-Լիոն թիվ 7501 չվերթի սահմանային վերահսկողության ժամանակ, ՀՀ <<Զվարթնոց>> օդանավակայանում տեղակայված ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետում, խախտելով <<Պետական սահմանի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և <<ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող, իր լուսանկարով, սակայն Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացի Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված, ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ փորձելով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ կեղծ անձնագրի օգտագործման փաստը հայտնաբերվել է ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ ծառայողների կողմից: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, կալանքի սկիզբը հաշվվել է 2025 թվականի ապրիլի 25-ից։ 2025 թվականի հունիսի 4-ին թիվ 58212125 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1952/01/25 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին: 2025 թվականի հունիսի 11-ին դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի որոշմամբ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը ներառյալ։ 2. Դատական նիստի ընթացքում կողմերի հայտնած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրող Կ․Իսրաելյանը միջնորդել է մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարացնել երեք ամսով՝ նկատի ունենալով այն, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու հիմքը չի վերացել։ Պաշտպան Ա․Շարոյանն առարկել է հանրային մեղադրողի դիրքորոշման դեմ և միջնորդել է մեղադրյալի նկատմամբ կիրառել այլընտրաքային խափանման միջոցներ՝ նշելով, որ վերջինս կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ։ Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարման միացել է պաշտպանի դիրքորոշմանը։ 3. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները. Քննարկելով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմանի նկատմամբ կիրառված կալանքը վերացնելու, փոխելու կամ դրա ժամկետը երկարաձգելու հարցը՝ Դատարանը փաստում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` 1) անձին իրավասու դատարանը դատապարտել է հանցանք կատարելու համար. 2) դատարանի իրավաչափ կարգադրությանը չենթարկվելու համար. 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. 5) անչափահասին դաստիարակչական հսկողության հանձնելու կամ իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով. 6) հանրության համար վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների տարածումը, ինչպես նաև հոգեկան խանգարում ունեցող, հարբեցող կամ թմրամոլ անձանցից բխող վտանգը կանխելու նպատակով. 7) անձի անօրինական մուտքը Հայաստանի Հանրապետություն կանխելու կամ անձին արտաքսելու կամ այլ պետության հանձնելու նպատակով: (…): Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նաև Եվրոպական դատարան) մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. Մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, § 15), մեղադրյալի ազատ արձակվելու դեպքում արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու վտանգը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, § 14) կամ, որ նա կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, § 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, § 51): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։(…): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: Նույն հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում: Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումն իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք որպես կանոն կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։ Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում է կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները: Հաշվի առնելով կալանքի առանձնահատուկ տեղը խափանման միջոցների համակարգում՝ օրենսդիրը սահմանել է դրա իրավաչափության լրացուցիչ պայմաններ, որոնք առավելապես վերաբերում են ապացուցողական իրավունքի տիրույթին։ Դրանք են՝ ա) այլընտրանքային խափանման միջոցների ոչ պիտանի լինելը, բ) խափանման այդ միջոցի իրավաչափության պայմանների՝ քննիչի կամ դատախազի կողմից պատշաճ հիմնավորվելը և միաժամանակ դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվելը, գ) կալանքի ժամկետի երկարացման դեպքում՝ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու, այսինքն՝ մինչդատական վարույթը դեռևս չավարտելու անհրաժեշտությունը: Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ 2025 թվականի ապրիլի 26-ին հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավոր կասկածի առկայությունը և հաստատվածությունը sine qua nօn պայման է կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու համար, ինչն ամրագրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մի շարք վճիռներում: Խոսելով հանցագործություն կատարած լինելու <<հիմնավոր կասկածի>> մասին՝ Եվրոպական դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<կասկածի հիմնավորվածությունը>>, որին համապատասխան պետք է իրականացվի կալանավորումը, հանդիսանում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին կետի <<c>> ենթակետում սահմանված՝ կամայական ձերբակալության և կալանավորման դեմ երաշխիքի կարևոր մասը: Եվրոպական դատարանը մշակել է հիմնավոր կասկածի հիմնավորման որոշակի չափանիշ, որը հիմնվում է <<փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար: Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ 2011 թվականի փետրվարի 24-ի ԵԿԴ/0678/06/10 որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած>> ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում՝ անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր՝ եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմային շարունակական կալանքի տակ պահելու համար անհրաժեշտ հիմնավոր կասկածի առկայության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով այն առկա է: Անդրադառնալով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմաններին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Դեռևս գործի մինչդատական վարույթի փուլում մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս դատարանն արձանագրել է, որ, ըստ էության, առկա է Հաժար Ահմեդի Սարմայի կողմից փախուստի դիմելու հավանականություն։ Սույն դեպքում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը շարունակում է բարձր մնալ։ Այս առումով Դատարանը վերստին գնահատման է արժանացնում ենթադրյալ հացավոր արարքների բնույթն ու վտագավորության աստիճանը, ենթադրյալ հանցավոր նպատակին հասնելուն ուղղված մեղադրյալի գործադրած ջանքերը, այն, որ ի վերջո մեղադրյալը փորձել է կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ լքել ՀՀ տարածքը։ Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև մեղադրյալի կողմից ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր և բարեկամներ չունենալու հանագամանքը, փոխարենն այլ երկրի քաղաքացի լինելու հանագամանքը: Այլ կեպ՝ բացակայում են սոցիալական կայուն կապերը, որոնք կարող են մեղադրյալի փախուստը զսպող նշանակություն ունենալ: Ավելին՝ սույն դեպքում գնահատման է արժանի նաև այն, որ, ինչպես պարզվել է նախնական դատալսումների ընթացքում, մեղադրյալը հավանաբար նախաքննական մարմնին սխալ է հայտնել իր անձնական տվյալները, և Դատարանը ներկայումս միջոցներ է ձեռնարկում մեղադրյալի իրական տվյալները պարզելու ուղղությամբ։ Նշվածը լրացուցիչ անգամ բարձրացնում է հավանականությունը, որ կալանքի տակ չգտնվելու պայմաններում մեղադրյալը կարող է վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելուն ուղղված քայլեր ձաեռնարկել։ Վերը նշված հիմնավորումներով Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը չի կարող փոփոխվել և վերջինիս նկատմամբ չեն կարող կիրառվել այլընտրանքային խափանման միջոցներ, քանի որ դրանց կիրառումն անբավարար է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-118-րդ, 122-րդ, 125-127-րդ, 311-312-րդ, 316-րդ, 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ը ներառյալ: Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ա․Շարոյանի միջնորդությունը՝ մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու վերաբերյալ, մերժել: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու պահից տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 27-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | մեղադրյալին ուղեկցող գումարտակի կողմից դատարան չներկայացնելու պատճառով |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 26-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 26-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 04-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 04-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | կայացել է դատավճիռ |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 04-12-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 04-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 7 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 04-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 04-12-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Հաժար |
| Ազգանուն | Սարմա |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 04-12-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Ազատազրկում |
| Այլ պատժաչափեր | Պատիժ նշանակելը հանցագործությունների համակցության դեպքում (ՀՀ քր. օր. 74 հոդված) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/1952/01/25 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ ՈՒ Թ Յ Ա Ն Ա Ն ՈՒ Ն Ի Ց Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Է․ԱԲԵԼՅԱՆԻ Վ․ՎԱՐԺԱՊԵՏՅԱՆԻ Ա․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂՆԵՐ Վ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ Կ․ԻՍՐԱԵԼՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ Ա․ՇԱՐՈՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Հ․ԽԱԼԻՖԵԻ ԹԱՐԳՄԱՆԻՉՆԵՐ Հ․ԹԱՄՈՅԱՆԻ Ռ․ԹԱՀՄԱՍՅԱՆԻ Ա․ՄԱԽԴԱՍ-ՄՈԽԹԱՐՅԱՆԻ Ֆ․ՔԵՇԻՇՅԱՆԻ 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հաժար Քարիմի Խալիֆեի՝ (ծնվել է 2001 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ԻԻՀ քաղաքացի Է, ազգությամբ քուրդ է, ամուսնացած չէ, չի աշխատում, նախկինում չի դատապարտվել, ՀՀ-ում հաշվառման հասցե չունի, բնակվել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Արևմտյան Ատրպատական նահանգի Սարդաշտ քաղաքի Շահիդ Չամրա պողոտայի 13-րդ տանը), ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1․Գործի դատավարական նախապատմությունը. Հաժար Քարիմի Խալիֆեն 2025 թվականի ապրիլի 25-ին ձերբակալվել է՝ հանցագործություն կատարելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով (ձերբակալման արձանագրության մեջ, ըստ այդ պահին պարզված տվյալների՝ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անուն, ազգանուն, հայրանունը գրառվել է Հաժար Ահմեդի Սարմա)։ 2025 թվականի ապրիլի 25-ին ՀՀ ՔԿ պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 58212125 քրեական վարույթը: ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ․Հարությունյանի՝ 2025 թվական ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հաժար Ահմեդի Սարմայի (փաստացի ձերբակալված անձ Հաժար Քարիմի Խալիֆեն է) նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հաժար Ահմեդի Սարմայի (փաստացի ձերբակալված անձ Հաժար Քարիմի Խալիֆեն է) նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, կալանքի սկիզբը հաշվվել է 2025 թվականի ապրիլի 25-ից։ 2025 թվականի հունիսի 6-ին թիվ 58212125 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1952/01/25 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին: 2025 թվականի հունիսի 11-ին դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի և սեպտեմբերի 19-ի որոշումներով Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը յուրաքանչյուր անգամ երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամանակով՝ վերջին անգամ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ը ներառյալ։ Հաժար Ահմեդի Սարման նախնական դատալսումների ընթացքում հայտնել է, որ ինքն իրականում իրանցի է, իր անունն է Հաժար, հայրանունը՝ Քարիմ, ազգանունը՝ Խալիֆե։ Միևնույն ժամանակ տրամադրել է իր ազգային նույնականացման քարտի համարը, հայտնել է մի շարք կենսագրական տվյալներ և բնակության հասցեն։ Բացի այդ, նախնական դատալսումների ժամանակ՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 19-ին, դատարան է ներկայացել Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի Մոհամմեդ Քարիմի Խալիֆեն և հայտնել է, որ հանդիսանում է գործով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի (Հաժար Քարիմի Խալիֆեի) եղբայրը։ Միևնույն ժամանակ Դատարանին է ներկայացրել եղբոր՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացու անձնագիրը։ Հիշյալ հանգամանքները ստուգելու նպատակով հարցում է կատարվել ՀՀ-ում ԻԻՀ դեսպանություն, որտեղից ստացված պատասխան գրությամբ հաստատել են Հաժար Քարիմի Խալիֆեին տրված անձնագրի և ազգային քարտի իսկությունը (հատոր 3-րդ, վ․է․ 50-53)։ Այսինքն՝ հաստատվել է հանգամանքն առ այն, որ Հաժար Ահմեդի Սարման իրականում հանդիսանում է Հաժար Քարիմի Խալիֆեն։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ հանրային մեղադրող Կ․Իսրաելյանը 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ին որոշում է կայացրել մեղադրյալին նոր մեղադրանք ներկայացնելու մասին։ Մասնավորապես՝ նոր մեղադրանքում տեղ են գտել Հաժար Ահմեդի Սարմայի վերաբերյալ պարզված իրական տվյալները։ Այսպես․ Հաժար Քարիմի Խալիֆեին մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացի, 2025 թվականի ապրիլի 21-ին՝ ժամը 02:08-ին, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ <<Ագարակ>> հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով <<Պետական սահմանի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և <<ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: Բացի այդ, Համար Քարիմի Խալիֆեն 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ ժամը 17:57-ին, Երևան-Լիոն թիվ 7501 չվերթի սահմանային վերահսկողության ժամանակ, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ <<Զվարթնոց>> օդանավակայանում տեղակայված ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով <<Պետական սահմանի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և <<ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ փորձելով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ կեղծ անձնագրի օգտագործման փաստը հայտնաբերվել է ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ ծառայողների կողմից։ 2. Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեն և պաշտպան Ամո Շարոյանը միջնորդեցին կիրառել արագացված վարույթ: Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեն, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում ամբողջությամբ: Հանրային մեղադրող Կ․Իսրաելյանը չառարկեց արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ: Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։ 3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները: Անդրադառնալով մեղադրյալին վերագրվող արարքների որակման և ըստ այդմ՝ վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը. Հաժար Քարիմի Խալիֆեին վերագրվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքներ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում առանց սահմանված փաստաթղթի կամ պատշաճ թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը հատելու համար: Որպես նկարագրված արարքի համար պատիժ՝ նախատեսված է տուգանքը՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կամ դրանց կազմակերպության, առևտրային կամ այլ կազմակերպության, անհատ ձեռնարկատիրոջ, նոտարի, աուդիտորի կամ փաստաթուղթ կազմելու, տալու կամ դրա իսկությունը հավաստելու համար լիազորված այլ անձի կողմից տրվող իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող կամ իրավունք վերապահող կամ պարտականությունից կամ պատասխանատվությունից ազատող փաստաթուղթ կեղծելու՝ կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից այն օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կամ այդպիսի փաստաթուղթ իրացնելու կամ նույն նպատակով կեղծ դրոշմ, կնիք կամ ձևաթուղթ պատրաստելու կամ իրացնելու, ինչպես նաև կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու համար: Որպես նկարագրված արարքի համար պատիժ՝ նախատեսված է տուգանքը՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված 2 դրվագ, ինչպես նաև 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին. Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին: Դատարանը որպես մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում․ - առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը): Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չկան: Դատարանը մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձը բնութագրող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ վերջինս երիտասարդ է և նախկինում չի դատապարտվել։ Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքների համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: (…): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն>>։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)>>: Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)>>: Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության և միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություններ, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ազատազրկում պատժատեսակի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Մասնավորապես՝ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելու համար յուրաքանչյուր դրվագով պետք է պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով: Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելու համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելու համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով ազատազրկմանը պետք է լրիվ գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար նշանակված 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները կատարելու համար յուրաքանչյուր դրվագով նշանակված 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը և Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 7 (յոթ) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով։ Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ից, և պետք է նրան ազատել պատժի կրումից: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ ՀՀ տարածքից վտարելը նշանակելու վերաբերյալ հանրային մեղադրողի դիրքորոշմանը, ապա Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 5-րդ մասը նախատեսում է, որ քննարկվող պատժատեսակը չի կարող նշանակվել` ի թիվս այլնի նաև այն դեպքերում, եթե հիմնավորվում է, որ վտարվող պետության տարածքում անձը կարող է հետապնդման ենթարկվել կրոնական որոշակի խմբի պատկանելության կամ քաղաքական հայացքների համար։ Սույն դեպքում մեղադրյալը դեռևս նախնական դատալասումների ժամանակ հայտնել է, որ կրոնափոխ լինելու՝ քրիստոնեություն ընդունելու համար, ինքն Իրանում ենթարկվել է քրեական հետապնդման։ Մեղադրյալի իրական տվյալները պարզելու նպատակով ՀՀ-ում ԻԻՀ դեսպանություն կատարված հարցմամբ Դատարանը խնդրել է տեղեկատվություն տրամադրել նաև ընդհանրապես Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում իսլամի հետևորդների կողմից կրոնափոխ լինելը օրենքով հետապնդելու և կոնկրետ դեպքում մեղադրյալի նկատմամբ այդ առթիվ քրեական հետապնդում հարուցված լինելու վերաբերյալ (հարցումը կատարվել է դեռևս 2025 թվականի օգոստոսի 28-ին, հատոր 3-րդ, վ․է․ 1-2)։ Մինչդեռ, առ դատավճիռը կայացնելու օրը հարցմանը չի տրվել սպառիչ պատասխան, ընդամենը 2025 թվականի դեկտեմբերի 6-ին դատարան ստացված միջանկյալ գրությամբ հայտնել են, որ դատարանից ստացված հարցումը փոխանցել են ԻԻՀ արտաքին գործերի նախարարություն, պատասխան ստանալուն պես այն սեղմ ժամկետներում կփոխանցեն Դատարանին։ Ստացվում է, որ թեև դատավճիռը կայացնելու օրվա դրությամբ այդպես էլ չի ստացվել հիշատակված հարցման պատասխանը, սակայն, այնուամենայնիվ, ՀՀ-ում ԻԻՀ դեսպանությունից ստացված միջանկյալ գրությամբ չի էլ հերքվել Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում ընդհանրապես իսլամի հետևորդների կողմից կրոնափոխ լինելը օրենքով հետապնդելու հանգամանքը։ Հետևաբար, այնքանով, որքանով առկա է հավանականություն, որ մեղադրյալի հայտնած տեղեկությունները՝ կրոնափոխության հողի վրա նրան հետապնդման ենթարկելու վերաբերյալ, կարող են իրական լինել՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ՝ նրան ՀՀ-ից վտարելը, չպետք է նշանակվի։ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը պետք է փոխել և Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ համակցությամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ պետք է կիրառել վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը, որը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործի հետ պահվող Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսի անվամբ տրված Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու АА0615271 սերիա-համարի կեղծ անձնագիրը, ինչպես նաև որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հետախուզական բաժնի ավագ սպա Հ․Գրիգորյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ի առերևույթ հանցանքի մասին հաղորդումը, վերջինիս կողմից կազմված զեկուցագիրը, անձանց և փաստաթղթերը հատուկ ստուգման ենթարկելու վերաբերյալ թիվ 4/250401 ակտը, Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսի սահմանահատումների պատմության վերաբերյալ տեղեկանքը, Հաժար Քարիմի Խալիֆեի ձերբակալման արձանագրությունը, Հաժար Ահմեդի Սարմայի անվամբ տրված նույնականացման քարտի պատճենը և դրա հայերեն թարգմանությունը, 2025 թվականի մայիսի 15-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Ինտերպոլի ԱԿԲ-ից ստացված AG/24/121/25 գրությունը և կից տեղեկանքը, Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված <<Այֆոն 13>> մոդելի բջջային հեռախոսում կատարված թվային խուզարկության արդյունքում արտատպված լուսանկարները և դրանք պարունակող լազերային սկավառակը պետք է պահել քրեական գործում: Իրեղեն ապացույցներ ճանաչված՝ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և վերցված <<Այֆոն 13>> մոդելի բջջային հեռախոսը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեին՝ թողնելով նրա տնօրինությանը։ Հաժար Քարիմի Խալիֆեին տրված Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացու V45795333 սերիա-համարի անձնագիրը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեին՝ պատճենը պահելով քրեական գործի նյութերում։ Սույն գործով առկա է 108․000 (հարյուր ութ հազար) ՀՀ դրամ վարութային ծախս (ծախսվել է փաստաթղթաբանական փորձաքննություն կատարելու վրա, եզրակացություն՝ 08002501), ինչը, սակայն, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված իրավակարգավորման լույսի ներքո մեղադրյալից ենթակա չէ բռնագանձման։ Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464․4 և 464․5 հոդվածներով` Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Հաժար Քարիմի Խալիֆեին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները կատարելու համար Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ յուրաքանչյուր դրվագով պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 78-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի կիրառմամբ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով ազատազրկմանը լրիվ գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը կատարելու համար նշանակված 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները կատարելու համար յուրաքանչյուր դրվագով նշանակված 15 (տասնհինգ) օր ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը և Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 7 (յոթ) ամիս, 9 (ինը) օր ժամկետով։ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ից և համարել պատիժը կրած։ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը փոխել և Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ համակցությամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառել վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը՝ Հաժար Քարիմի Խալիֆեին անհապաղ ազատ արձակելով դատական նիստերի դահլիճից։ Հաժար Քարիմի Խալիֆեին պարտավորեցնել շաբաթը երեք անգամ գրանցվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում՝ ըստ բնակության վայրի։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցները՝ վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված և քրեական գործի հետ պահվող Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսի անվամբ տրված Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու АА0615271 սերիա-համարի կեղծ անձնագիրը, ինչպես նաև որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հետախուզական բաժնի ավագ սպա Հ․Գրիգորյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 25-ի առերևույթ հանցանքի մասին հաղորդումը, վերջինիս կողմից կազմված զեկուցագիրը, անձանց և փաստաթղթերը հատուկ ստուգման ենթարկելու վերաբերյալ թիվ 4/250401 ակտը, Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսի սահմանահատումների պատմության վերաբերյալ տեղեկանքը, Հաժար Քարիմի Խալիֆեի ձերբակալման արձանագրությունը, Հաժար Ահմեդի Սարմայի անվամբ տրված նույնականացման քարտի պատճենը և դրա հայերեն թարգմանությունը, 2025 թվականի մայիսի 15-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Ինտերպոլի ԱԿԲ-ից ստացված AG/24/121/25 գրությունը և կից տեղեկանքը, Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված <<Այֆոն 13>> մոդելի բջջային հեռախոսում կատարված թվային խուզարկության արդյունքում արտատպված լուսանկարները և դրանք պարունակող լազերային սկավառակը պահել քրեական գործում: Իրեղեն ապացույցներ ճանաչված՝ Հաժար Քարիմի Խալիֆեի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և վերցված <<Այֆոն 13>> մոդելի բջջային հեռախոսը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեին՝ թողնելով նրա տնօրինությանը: Հաժար Քարիմի Խալիֆեին տրված Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացու V45795333 սերիա-համարի անձնագիրը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել Հաժար Քարիմի Խալիֆեին՝ պատճենը պահելով քրեական գործի նյութերում։ Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված։ Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-12-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Եզրափակիչ դատական ակտը մտել է օրինական ուժի մեջ
| Ամսաթիվ | 27-03-2026 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 27-03-2026 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 11-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը 211 թերթ, 2-րդ հատորը 130 թերթ, 3-րդ հատոր 196 թերթ, քրեական գործի հավելված 1-ին հատոր 59 թերթ, 2-րդ հատոր 124 թերթ |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կցված է 1 փաթեթ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 13-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը 211 թերթ, 2-րդ հատորը 130 թերթ, 3-րդ հատոր 196 թերթ, քրեական գործի հավելված 1-ին հատոր 59 թերթ, 2-րդ հատոր 124 թերթ |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կցված է 1 փաթեթ |
Դատական գործ N: ԵԴ1/1952/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 07-07-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 06-07-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ամո |
| Ազգանուն | Շարոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հաժար Սարմա Վերացնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի / Ավան/՝ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը 3 ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին 23.06.2025թ. որոշումը , նրա նկատմամբ կալանքը փոխել գրավով՝ սահմանելով մինչև մեկ միլիոն ՀՀ դրամ գրավի չափով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 11-07-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 23.18 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 11-07-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Տաթևիկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 08-08-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 05-08-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ամո |
| Ազգանուն | Շարոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հաժար Սարմա Վերացնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի / Ավան/՝ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը 3 ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին 23.06.2025թ. որոշումը , նրա նկատմամբ կալանքը փոխել գրավով՝ սահմանելով մինչև մեկ միլիոն ՀՀ դրամ գրավի չափով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 21-08-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/1952/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ «21» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Գրիգորյանի, մասնակցությամբ (գրավոր ընթացակարգի շրջանակներում)՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ` Վ.Հարությունյանի Մեղադրյալ` Հաժար Ահմեդի Սարմայի Պաշտպան` Ամո Շարոյանի քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Ա.Կարապետյան)՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2025 թվականի ապրիլի 25-ին Հաժար Ահմեդի Սարման ձերբակալվել է: 1.2. 2025 թվականի ապրիլի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 58212125 քրեական վարույթը: 1.3. ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վ.Հարությունյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ երկու դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: 1.4. 2025 թվականի հունիսի 06-ին թիվ 58212125 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1952/01/25 համարը և մակագրվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին։ 1.5. 2025 թվականի հունիսի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.6. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը ներառյալ: Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի միջնորդությունը՝ մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ, մերժվել է: 1.7. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ 2025 թվականի հուլիսի 06-ին ներկայացրել է հատուկ վերանայման բողոք, որը 2025 թվականի հուլիսի 07-ին մուտքագրվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան: ԵԴ1/1952/01/25 վարույթի նյութերը 2025 թվականի հուլիսի 11-ին մուտքագրվել են ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, որոնք հատուկ վերանայման բողոքի հետ միասին 2025 թվականի հուլիսի 14-ին հանձնվել են դատավոր Տ.Գրիգորյանին: 1.8. Վերաքննիչ դատարանի՝ Հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձնելու մասին 2025 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բո¬ղո¬քը վերա¬դարձվել է՝ արձանագրված թերությունը շտկելու և եռօրյա ժամ¬կե¬տում կրկին բողոք ներկայաց¬նելու համար: 1.9. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանը 2025 թվականի օգոստոսի 05-ին կրկին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել, որը 2025 թվականի օգոստոսի 08-ին մուտքագրվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան: 1.10. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, որոշվել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել գրավոր ընթացակարգով, իսկ դատական ակտի կայացման օր նշանակել 2025 թվականի օգոստոսի 21-ը: 2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2.1. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմային մեղադրանք է ներկայացվել երկու դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ հետևյալ արարքների համար. «որ նա, հանդիսանալով Իրաքի Հանրապետության քաղաքացի, 2025 թվականի ապրիլի 21-ին՝ ժամը 02:08-ին, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ «Ագարակ» հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող Արաբական Միացյալ էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված, սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ ապօրինի առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: Բացի այդ, Հաժար Ահմեդի Սարման 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ ժամը 17:57-ին, Երևան-Լիոն թիվ 7501 չվերթի սահմանային վերահսկողության ժամանակ, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ «Զվարթնոց» օդանավակայանում տեղակայված ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված, սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ փորձելով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ կեղծ անձնագրի օգտագործման փաստը հայտնաբերվել է ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ ծառայողների կողմից»: 2.2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման համաձայն. «(…) Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմային շարունակական կալանքի տակ պահելու համար անհրաժեշտ հիմնավոր կասկածի առկայության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով այն առկա է: Անդրադառնալով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմաններին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Դեռևս գործի մինչդատական վարույթի փուլում մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս դատարանն արձանագրել է, որ, ըստ էության, առկա է Հաժար Ահմեդի Սարմայի կողմից փախուստի դիմելու հավանականություն: Սույն դեպքում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը շարունակում է բարձր մնալ: Այս առումով գնահատման են արժանի ենթադրյալ հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ենթադրյալ հանցավոր նպատակին հասնելուն ուղղված մեղադրյալի գործադրած ջանքերը, այն, որ ի վերջո մեղադրյալը փորձել է կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ լքել ՀՀ տարածքը: Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև մեղադրյալի կողմից ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր և բարեկամներ չունենալու հանգամանքը, փոխարենն այլ երկրի քաղաքացի լինելու հանգամանքը: Այլ կերպ՝ բացակայում են սոցիալական կայուն կապերը, որոնք կարող են մեղադրյալի փախուստը զսպող նշանակություն ունենալ: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կողմից դավանափոխ լինելու և դրանով պայմանավորված՝ իր երկրում հետապնդման ենթարկվելու հանգամանքներին, ապա այդ հանգամանքները չեն կարող մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականության համատեքստում վերևում վերլուծված հանգամանքները չեզոքացնող կամ դրանց հակակշռող փաստարկներ հանդիսանալ, քանի որ փախուստի դիմելիս ամենևին պարտադիր չէ, որ մեղադրյալը մեկնի իր մշտական բնակության երկիր: Վերը նշված հիմնավորումներով Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը չի կարող փոփոխվել և վերջինիս նկատմամբ չեն կարող կիրառվել այլընտրանքային խափանման միջոցներ, քանի որ դրանց կիրառումն անբավարար է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…)»: 3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը. 3.1. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում խնդրել է թիվ ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երեք ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025թ. հունիսի 23-ի որոշումը վերացնել՝ նրա նկատմամբ ընտրելով որևէ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ կալանքը փոխել գրավով՝ սահմանելով մինչև մեկ միլիոն ՀՀ դրամ գրավի չափ։ 3.2. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում վկայակոչել է վերաբերելի օրենսդրական դրույթները և իրավական դիրքորոշումները, իսկ որպես իր հատուկ վերանայման բողոքի հիմնավորում` նշել է հետևյալը. «(...)23.06.2025թ.-ին դատարանը կայացրեց չպատճառաբանված որոշում, դրանով խախտելով իմ պաշտպանյալի (Մարդու Իրավունքների և Հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին) Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ և 6-րդ հոդվածների երաշխավորված իրավունքները։ Ընդհանուր իրավասության դատարանն որոշեց թիվ ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Հաժար Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով, գտնելով, որ կալանքի հիմքում դրված փախուստի դիմելու հիմքը առկա է։ Առանց հաշվի առնելու, որ մեղադրյալ Հ.Սարման ունի ժամանակավոր բնակվելու վայր, երկար ժամանակով վարձակալել է Երևան քաղաքի Քաջազնունի փ. 6 շենքի 121 սենյակը (փաստաթղթերը գտնվում են քր. գործի նյութերում): Հոսթելի տիրոջ հետ պայմանավորվել է, վճարել է վարձն, որ բնակվի այնտեղ՝ մինչև իր հարցի լուծումը։ (…) Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարման կալանքի տակ է գտնվում Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 26.04.2025թ. որոշման հիման վրա։ Հաժար Սարմայի կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը պատճառաբանված է հետևյալ կերպ՝ մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար: Մեղադրյալ Հ.Սարմայի կողմից փախուստ կատարելը կամ թաքնվելը, կարելի է ասել, ներկա պահին անհրաժեշտությունը վերացվել է, քանի որ նա ունի ժամանակավոր բնակվելու՝ վարձով ապրելու վայր: Ինքը չի խուսափել քննությունից, այլ ընդհակառակն՝ ինքն է խոստովանել իր արարքն, անկեղծորեն զղջացել և աջակցել նախաքննության կատարմանը։ Բնութագրվում է դրականորեն և չի կարող հետ գնալ Իրան, քանի որ այնտեղ ենթարկվում է հետապնդման քրիստոնեության ընդունումից հետո, որտեղ նրա կյանքը և ազատությունը վտանգված է, որտեղ կարող է խնդիրներ ունենալ իսլամական խմբավորումների հետ կրոնական հիմքով և նրա վախն ունի օբյեկտիվ հիմքեր: Որովհետև ինչպես Իրանի, այնպես էլ Իրաքի օրենքներով, կանոնակարգերով արգելվում է մուսուլմանների կրոնափոխությունը։ Իսկ օրենքը չի նախատեսում անձի կրոնական կարգավիճակի փոփոխության իրավական ճանաչում: Նշված երկրներում Իսլամից Քրիստոնեության անցման անթաքույց դեպքեր շատ հազվադեպ են հաղորդվում։ Իսկ դավանափոխներն իրենց հավատքը գաղտնի են պահում՝ հաշվի առնելով հասարակությունում լայնորեն տարածված թշնամանքը իսլամից դավանափոխների նկատմամբ։ Մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը, կանխելու հիմքը նույնպես վերացվել է, որովհետև քր. գործի նախաքննությունը ավարտվել է, մեղադրանքի բոլոր ապացույցները հավաքված են, նա ՀՀ-ում ապաստան ստանալու խնդրանքով մնացել է և հետ չի կարող գնալ, որովհետև նրա կյանքը և ազատությունը ուղղակիորեն վտանգված են եղել այդ տարածքում և նա կեղծ փաստաթուղթն օգտագործել է Հայաստանի Հանրապետություն մուտք գործելու նպատակով ապաստան հայցելու համար։ Մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությունը վերացվել է, քրեական վարույթին խոչընդոտելու այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկ չկա: Գտնվելով ազատության մեջ՝ նա հարցաքննելու ենթակա անձանց վարքագծի վրա չի ազդի և իրական փաստերը չի խեղաթյուրի: Մնալով ազատության մեջ՝ Հաժար Սարման չի թաքցնի վարույթի համար նշանակություն ունեցող փաստաթղթերը, առարկաները՝ հաշվի առնելով, որ նախաքննությունը ավարտվել է, վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու համար անհրաժեշտ վարութային գործողություններն ու օպերատիվ հետախուզական միջոցառումները ավարտվել են: Գործին մասնակցող բոլոր անձինք հարցաքննված են: Առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանն իր որոշումների պատճառաբանական մասում նաև նշել է, որ ազատության մեջ մնալով Հաժար Սարման կարող է փախուստի դիմել և նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառված կալանքի հիմքում դրել են միայն նրա փախուստի դիմելու հավանականությունը, անտեսելով այն հանգամանքը, որ համաձայն քրեական դատավարության օրենսգրքի՝ քննիչը միջնորդություն հարուցելու որոշման մեջ պետք է շարադրի այն շարժառիթները և հիմքերը, որոնց հիման վրա առաջացել է մեղադրյալին կալանավորելու անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև խափանման միջոց կալանքն երկարացնելու հիմքերը միջնորդության հիմնավորվածությունը հաստատող այլ նյութեր: Քր. գործի նյութերը ուսումնասիրելուց երևում է, որ նման ապացույցներ չի ներկայացվել, իսկ դատարանները չեն կարող ընդամենը հիմք ընդունել նախաքննական մարմնի սուբյեկտիվ կարծիքը և առանց պատճառաբանության այն բարելավել: Հաժար Սարմայի օրինական վարքագիծը նախաքննության ընթացքում հիմնավորում է մեղադրյալի ազատ արձակման դեպքում իր դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումը: Հաշվի առնելով նաև, որ նրա կատարած արարքները ոչ մեծ ծանրության և միջին ծանրության արարքներ են, իսկ ՀՀ քր. օր-ի 67 հոդ. 5-րդ մասի համաձայն՝ «Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման: Փաստորեն դատարանի որոշումը հիմնված է եղել ստանդարտ ձևակերպումների վրա՝ առանց արդարադատությունից թաքնվելու վտանգի առկայության պատճառների որևիցե պարզաբանման: Մեղադրյալ Հ.Սարման Հայաստանի Հանրապետությունում ունի ժամանակավոր բնակության վայր, որի փաստաթղթերը ներկայացրել եմ: Եվ դատարանի նման պատճառաբանությունները՝ փախուստի դիմելու հավանականությունը բարձր լինելու մասին, առարկայազուրկ են և չեն բխում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային որոշումներից, մասնավորապես՝ 26 հունիսի 1991թ. որոշման 40-46 կետերում նշել է «Եթե կալանքի տակ պահելը շարունակվում է միայն այն կասկածի, անհանգստության պատճառով, որ մեղադրյալը կթաքնվի արդարադատությունից, նրան այնուհանդերձ հարկ է ազատ արձակել կալանքից, եթե նա ներկայացնի համապատասխան երաշխիքներ, որ արդարադատությունից չի թաքնվի, իսկ Հ.Սարմայի համար նման երաշխիքներ են ժամանակավոր բնակության վայր ունենալը, կրոնափոխության պատճառով իր երկրից հեռանալը։ Քր. վարույթում առկա են երաշխիքային այլ փաստաթղթեր՝ անձնագիրը, ՀՀ ՆԳՆ Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայություն դիմելու խնդրանքն իրեն ՀՀ-ում ճանաչել փախստական և տրամադրել ապաստան, որը հիմնված է եղել դավանանքը փոխելու հետ և այլ փաստաթղթեր: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդ. 3-րդ մասում ամրագրված իրավանորմի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիս իրավասու մարմինները լիազորված են քննարկել քննությանը մեղադրյալի ներկայանալն երաշխավորող այլընտրանքային միջոցների կիրառման հնարավորությունը: Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքից հայտնի է, որ ինչքան ավելի երկար է մնում մեղադրյալը կալանքի տակ, այդքան ավելի կարևոր է դառնում նրան ազատ արձակելու իրավունքը: Մանավանդ՝ հիմքեր չկան, որ մեղադրյալ Հաժար Սարման, մնալով ազատության մեջ, կարող է փոխել իր վարքագիծը: Ազատ արձակվելու դեպքում մեղադրյալը չի խախտի իր դատավարական պարտականությունները։ (…) Այսպիսով քննությանը խոչընդոտելու վտանգը աստիճանաբար նվազում է այնքանով, որքանով քննությունը հավաքում է անհրաժեշտ ապացույցները՝ տվյալ դեպքում հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրանքի կողմի բոլոր ապացույցները հավաքված են մեղադրյալ Հաժար Սարմային կալանքի տակ պահելն արդեն չի կարող պատճառաբանվել նրանց կողմից դատավարությանը մասնակցող անձանց նկատմամբ անօրինական ազդեցություն գործելու և փախուստի վտանգով: Առկա են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդ. 3-րդ կետով նախատեսված երաշխիքները, որոնք բավարար են մեղադրյալ Հ.Սարմային ազատ արձակելու համար՝ առանց մտավախություն ունենալու, որ նա կարող է թաքնվել քննությունից: Քր. գործի նյութերից պարզ երևում է, որ մեղադրյալ Հաժար Սարմայի գործողությունների շարժառիթն ոչ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելն է եղել, ոչ էլ պետական սահմանը ապօրինի հատելը, նրա դիտավորությունն ուղղված չի եղել հանցանք կատարելուն, այլ նա կեղծ փաստաթուղթն օգտագործել է ՀՀ մուտք գործելու նպատակով, որ ապաստան հայցի: Հայաստանի Հանրապետության տարածքում պաշտպանվի այն հետապնդումներից, որին կարող էր ենթարկվել իր քաղաքացիության երկրում կրոնափոխության փաստն ի հայտ գալուց հետո: Որտեղ նրա կյանքը և ազատությունը վտանգված է եղել ու մինչև օրս էլ վտանգված է: (…) Դատարանը չի պատճառաբանել, թե վարույթում կան արդյոք հստակ նշաններ, որ հասարակության շահերի պահանջը, չնայած անմեղության կանխավարկածին, գերազանցում է մեր պաշտպանյալի ազատության, հարգանքի պահանջը: Որից ելնելով անհրաժեշտ է Հ.Սարմային կալանքի տակ պահելու ժամկետը ևս 3 ամսով երկարացնել: Ցանկանում եմ հիշեցնել նաև, որ Եվրոպական դատարանն որոշմամբ ճանաչելով Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի պահանջների խախտում, նշվել է, որ «Դատարանն անշուշտ ոչ մի դեպքում թույլատրելի չի համար այս կամ այն դատարանի որոշումը, որը հիմնված կլինի ստանդարտ ձևակերպումների վրա, առանց արդարադատությունից թաքնվելու վտանգի առկայության պատճառների որևիցե պարզաբանման: Իրականում խափանման միջոցի հարցը քննելիս պետք է անհրաժեշտ ուշադրություն դարձվի իմ ներկայացրած հիմնավոր փաստարկներին և ընդունվի իմ պաշտպանյալի համար բարենպաստ որոշում: Եվ նախաքննության և դատական քննության փուլերում ապացույցները և գործով ձեռք բերված այլ տվյալները պետք է քննարկվեն նույն մանրակրկիտությամբ: Այլ կերպ ասած՝ պաշտպանության կողմի ներկայացված փաստարկները չեն կարող անտեսվել։ Դրանք պետք է քննվեն նույն հարթության վրա, ինչ և քննիչի կամ դատախազի ներկայացրած փաստարկները։ (…) Գտնում եմ, որ ստեղծվել են այնպիսի պայմաններ, որ դատարանն կարող է իր իրավասության սահմաններում որոշում կայացնելու խափանման միջոց կալանքը փոփոխելու կամ վերացնելու մասին: (…) Ասացեք խնդրեմ, ինչքանով է օրինական և հիմնավոր իմ պաշտպանյալ Հ.Սարմային հետագայում կալանքի տակ գտնվելը։ (…) Սույն գործով կալանավորումն երաշխավորող հիմքերը այսօրվա դրությամբ բացակայում են, հանգում ենք հետևության, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու կալանքի համար անհրաժեշտությունը վերացել է և այն հնարավոր է ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ, որն համարում եմ իրատեսական, քանի որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել է, կարելի է ասել՝ նաև վերացել է դրա իրավաչափության պայմանները։ Բացի այդ, առկա են բոլոր հիմքերը կալանքը տնային կալանք, վարչական հսկողություն, բացակայելու արգելք կամ գրավ սահմանելով համակցված այլընտրանքային խափանման միջոցով փոխարինելու համար։ (…)»։ 4. Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, վարույթի մասնակիցների բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ չեն ստացվել։ 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 5.1. Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նաև Եվրոպական դատարան) մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 15), մեղադրյալի ազատ արձակվելու դեպքում արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու վտանգը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, ¢ 14) կամ, որ նա կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, ¢ 51): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…)2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:(…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները:(…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: 5.2. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումը իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք որպես կանոն կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։ Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները: 5.3. Վերոգրյալ իրավանորմերի և դատողությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել է դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի ենթադրյալ առնչությունն իրեն վերագրվող արարքներին փաստելու համար: Բացի այդ, հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից՝ անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի վերաբերյալ որոշումների դատական վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Ավելին՝ հարկ է նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ԱՐԴ/0180/01/23 քրեական գործով 2025թ. փետրվարի 28-ին կայացված որոշման 15-րդ կետում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ 5.4. Անդրադառնալով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգման վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին և վիճարկվող դատական ակտը ստուգման ենթարկելով դրանց համատեքստում, հաշվի առնելով հատուկ վերանայման բողոքում մատնանշված պնդումները՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին և գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են։ Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում՝ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի կողմից փախուստի դիմելու մտավախությունը շարունակում է առկա լինել: Վերաքննիչ դատարանի դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ մեղադրյալի՝ Իրաքի Հանրապետության քաղաքացի հանդիսանալու, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր և սոցիալական կապեր չունենալու հանգամանքները մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների բնույթի, վտանգավորության աստիճանի և առանձնահատկությունների հետ համակցությամբ հիմք են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ ազատության մեջ մնալով՝ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի: Այլ խոսքով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ առաջին ատյանի դատարանը, հանդես գալով որպես գործով վարույթն իրականացնող մարմին, մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցը լուծելիս համակողմանի գնահատման է ենթարկել հետևյալ հանգամանքները՝ մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, մեղադրյալի կողմից գործի քննության ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը և գտել, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն ի զորու չէ չեզոքացնելու դրանք։ Ավելին՝ բողոքաբերի կողմից չեն մատնանշվել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել վարույթն իրականացնող՝ առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշման ոչ իրավաչափության մասին, իսկ հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմնավորումները, սույն գործի փաստական տվյալների պայմաններում, չեն կարող գնահատվել որպես ծանրակշիռ հանգամանքներ՝ վարույթն իրականացնող մարմնի կայացրած որոշումը բեկանելու և այդ որոշմամբ արձանագրված՝ մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացված դիտարկելու համար։ 5.5. Այսպիսով, անդրադառնալով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը, այդ թվում՝ նրա փախուստը կանխելու նպատակին քրեական վարույթի ներկա փուլում հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների, այդ թվում՝ գրավի կիրառմամբ: 5.6. Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Հ.Սարմայի անձը բնութագրող տվյալներին, մասնավորապես՝ դրական բնութագրվելուն, կատարած արարքի համար զղջալուն և նախաքննությանն աջակցելուն, ինչպես նաև կրոնափոխ լինելուն, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք, սույն որոշմամբ արձանագրված փաստական տվյալների պայմաններում, ողջամտորեն չեն կարող դիտարկվել որպես բավարար հակակշռող գործոններ` Հ.Սարմայի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը չեզոքացնելու համար։ 5.7. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելով՝ առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի հիմնավորված են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: 2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ: 3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/1952/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ «21» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Գրիգորյանի, մասնակցությամբ (գրավոր ընթացակարգի շրջանակներում)՝ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ` Վ.Հարությունյանի Մեղադրյալ` Հաժար Ահմեդի Սարմայի Պաշտպան` Ամո Շարոյանի քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Ա.Կարապետյան)՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2025 թվականի ապրիլի 25-ին Հաժար Ահմեդի Սարման ձերբակալվել է: 1.2. 2025 թվականի ապրիլի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության երկրորդ վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 58212125 քրեական վարույթը: 1.3. ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Վ.Հարությունյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 26-ի որոշմամբ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ երկու դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: 1.4. 2025 թվականի հունիսի 06-ին թիվ 58212125 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1952/01/25 համարը և մակագրվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին։ 1.5. 2025 թվականի հունիսի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.6. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ը ներառյալ: Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի միջնորդությունը՝ մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ, մերժվել է: 1.7. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ 2025 թվականի հուլիսի 06-ին ներկայացրել է հատուկ վերանայման բողոք, որը 2025 թվականի հուլիսի 07-ին մուտքագրվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան: ԵԴ1/1952/01/25 վարույթի նյութերը 2025 թվականի հուլիսի 11-ին մուտքագրվել են ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, որոնք հատուկ վերանայման բողոքի հետ միասին 2025 թվականի հուլիսի 14-ին հանձնվել են դատավոր Տ.Գրիգորյանին: 1.8. Վերաքննիչ դատարանի՝ Հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձնելու մասին 2025 թվականի հուլիսի 17-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի ներկայացրած հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձվել է՝ արձանագրված թերությունը շտկելու և եռօրյա ժամկետում կրկին բողոք ներկայացնելու համար: 1.9. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանը 2025 թվականի օգոստոսի 05-ին կրկին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել, որը 2025 թվականի օգոստոսի 08-ին մուտքագրվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան: 1.10. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, որոշվել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել գրավոր ընթացակարգով, իսկ դատական ակտի կայացման օր նշանակել 2025 թվականի օգոստոսի 21-ը: 2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2.1. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմային մեղադրանք է ներկայացվել երկու դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ հետևյալ արարքների համար. «որ նա, հանդիսանալով Իրաքի Հանրապետության քաղաքացի, 2025 թվականի ապրիլի 21-ին՝ ժամը 02:08-ին, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ «Ագարակ» հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող Արաբական Միացյալ էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված, սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ ապօրինի առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ: Բացի այդ, Հաժար Ահմեդի Սարման 2025 թվականի ապրիլի 25-ին՝ ժամը 17:57-ին, Երևան-Լիոն թիվ 7501 չվերթի սահմանային վերահսկողության ժամանակ, նպատակ ունենալով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, մոտեցել է ՀՀ «Զվարթնոց» օդանավակայանում տեղակայված ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ հսկիչ անցագրային սահմանային անցակետին, որտեղ, դիտավորությամբ խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ ծառայողին է ներկայացրել դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք բերված, պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական փաստ հավաստող, իրավունք վերապահող, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների քաղաքացու Աբդուլլա Սալեմ Աբդուլլա Ալի Ալշամսին տվյալներով ձևակերպված, սակայն իր լուսանկարով փակցված ամբողջական կեղծման հատկանիշներ պարունակող AA0615271 սերիա-համարի անձնագիրը՝ այդ կերպ փորձելով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն նրա դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ կեղծ անձնագրի օգտագործման փաստը հայտնաբերվել է ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ ծառայողների կողմից»: 2.2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման համաձայն. «(…) Վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմային շարունակական կալանքի տակ պահելու համար անհրաժեշտ հիմնավոր կասկածի առկայության հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով այն առկա է: Անդրադառնալով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմաններին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. Դեռևս գործի մինչդատական վարույթի փուլում մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս դատարանն արձանագրել է, որ, ըստ էության, առկա է Հաժար Ահմեդի Սարմայի կողմից փախուստի դիմելու հավանականություն: Սույն դեպքում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը շարունակում է բարձր մնալ: Այս առումով գնահատման են արժանի ենթադրյալ հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ենթադրյալ հանցավոր նպատակին հասնելուն ուղղված մեղադրյալի գործադրած ջանքերը, այն, որ ի վերջո մեղադրյալը փորձել է կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ լքել ՀՀ տարածքը: Դատարանը գնահատման է արժանացնում նաև մեղադրյալի կողմից ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր և բարեկամներ չունենալու հանգամանքը, փոխարենն այլ երկրի քաղաքացի լինելու հանգամանքը: Այլ կերպ՝ բացակայում են սոցիալական կայուն կապերը, որոնք կարող են մեղադրյալի փախուստը զսպող նշանակություն ունենալ: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կողմից դավանափոխ լինելու և դրանով պայմանավորված՝ իր երկրում հետապնդման ենթարկվելու հանգամանքներին, ապա այդ հանգամանքները չեն կարող մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականության համատեքստում վերևում վերլուծված հանգամանքները չեզոքացնող կամ դրանց հակակշռող փաստարկներ հանդիսանալ, քանի որ փախուստի դիմելիս ամենևին պարտադիր չէ, որ մեղադրյալը մեկնի իր մշտական բնակության երկիր: Վերը նշված հիմնավորումներով Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը չի կարող փոփոխվել և վերջինիս նկատմամբ չեն կարող կիրառվել այլընտրանքային խափանման միջոցներ, քանի որ դրանց կիրառումն անբավարար է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…)»: 3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը. 3.1. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում խնդրել է թիվ ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երեք ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025թ. հունիսի 23-ի որոշումը վերացնել՝ նրա նկատմամբ ընտրելով որևէ այլընտրանքային խափանման միջոց կամ կալանքը փոխել գրավով՝ սահմանելով մինչև մեկ միլիոն ՀՀ դրամ գրավի չափ։ 3.2. Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում վկայակոչել է վերաբերելի օրենսդրական դրույթները և իրավական դիրքորոշումները, իսկ որպես իր հատուկ վերանայման բողոքի հիմնավորում` նշել է հետևյալը. «(...)23.06.2025թ.-ին դատարանը կայացրեց չպատճառաբանված որոշում, դրանով խախտելով իմ պաշտպանյալի (Մարդու Իրավունքների և Հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին) Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ և 6-րդ հոդվածների երաշխավորված իրավունքները։ Ընդհանուր իրավասության դատարանն որոշեց թիվ ԵԴ1/1952/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Հաժար Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով, գտնելով, որ կալանքի հիմքում դրված փախուստի դիմելու հիմքը առկա է։ Առանց հաշվի առնելու, որ մեղադրյալ Հ.Սարման ունի ժամանակավոր բնակվելու վայր, երկար ժամանակով վարձակալել է Երևան քաղաքի Քաջազնունի փ. 6 շենքի 121 սենյակը (փաստաթղթերը գտնվում են քր. գործի նյութերում): Հոսթելի տիրոջ հետ պայմանավորվել է, վճարել է վարձն, որ բնակվի այնտեղ՝ մինչև իր հարցի լուծումը։ (…) Մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարման կալանքի տակ է գտնվում Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 26.04.2025թ. որոշման հիման վրա։ Հաժար Սարմայի կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը պատճառաբանված է հետևյալ կերպ՝ մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար: Մեղադրյալ Հ.Սարմայի կողմից փախուստ կատարելը կամ թաքնվելը, կարելի է ասել, ներկա պահին անհրաժեշտությունը վերացվել է, քանի որ նա ունի ժամանակավոր բնակվելու՝ վարձով ապրելու վայր: Ինքը չի խուսափել քննությունից, այլ ընդհակառակն՝ ինքն է խոստովանել իր արարքն, անկեղծորեն զղջացել և աջակցել նախաքննության կատարմանը։ Բնութագրվում է դրականորեն և չի կարող հետ գնալ Իրան, քանի որ այնտեղ ենթարկվում է հետապնդման քրիստոնեության ընդունումից հետո, որտեղ նրա կյանքը և ազատությունը վտանգված է, որտեղ կարող է խնդիրներ ունենալ իսլամական խմբավորումների հետ կրոնական հիմքով և նրա վախն ունի օբյեկտիվ հիմքեր: Որովհետև ինչպես Իրանի, այնպես էլ Իրաքի օրենքներով, կանոնակարգերով արգելվում է մուսուլմանների կրոնափոխությունը։ Իսկ օրենքը չի նախատեսում անձի կրոնական կարգավիճակի փոփոխության իրավական ճանաչում: Նշված երկրներում Իսլամից Քրիստոնեության անցման անթաքույց դեպքեր շատ հազվադեպ են հաղորդվում։ Իսկ դավանափոխներն իրենց հավատքը գաղտնի են պահում՝ հաշվի առնելով հասարակությունում լայնորեն տարածված թշնամանքը իսլամից դավանափոխների նկատմամբ։ Մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը, կանխելու հիմքը նույնպես վերացվել է, որովհետև քր. գործի նախաքննությունը ավարտվել է, մեղադրանքի բոլոր ապացույցները հավաքված են, նա ՀՀ-ում ապաստան ստանալու խնդրանքով մնացել է և հետ չի կարող գնալ, որովհետև նրա կյանքը և ազատությունը ուղղակիորեն վտանգված են եղել այդ տարածքում և նա կեղծ փաստաթուղթն օգտագործել է Հայաստանի Հանրապետություն մուտք գործելու նպատակով ապաստան հայցելու համար։ Մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությունը վերացվել է, քրեական վարույթին խոչընդոտելու այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկ չկա: Գտնվելով ազատության մեջ՝ նա հարցաքննելու ենթակա անձանց վարքագծի վրա չի ազդի և իրական փաստերը չի խեղաթյուրի: Մնալով ազատության մեջ՝ Հաժար Սարման չի թաքցնի վարույթի համար նշանակություն ունեցող փաստաթղթերը, առարկաները՝ հաշվի առնելով, որ նախաքննությունը ավարտվել է, վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները պարզելու համար անհրաժեշտ վարութային գործողություններն ու օպերատիվ հետախուզական միջոցառումները ավարտվել են: Գործին մասնակցող բոլոր անձինք հարցաքննված են: Առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանն իր որոշումների պատճառաբանական մասում նաև նշել է, որ ազատության մեջ մնալով Հաժար Սարման կարող է փախուստի դիմել և նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառված կալանքի հիմքում դրել են միայն նրա փախուստի դիմելու հավանականությունը, անտեսելով այն հանգամանքը, որ համաձայն քրեական դատավարության օրենսգրքի՝ քննիչը միջնորդություն հարուցելու որոշման մեջ պետք է շարադրի այն շարժառիթները և հիմքերը, որոնց հիման վրա առաջացել է մեղադրյալին կալանավորելու անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև խափանման միջոց կալանքն երկարացնելու հիմքերը միջնորդության հիմնավորվածությունը հաստատող այլ նյութեր: Քր. գործի նյութերը ուսումնասիրելուց երևում է, որ նման ապացույցներ չի ներկայացվել, իսկ դատարանները չեն կարող ընդամենը հիմք ընդունել նախաքննական մարմնի սուբյեկտիվ կարծիքը և առանց պատճառաբանության այն բարելավել: Հաժար Սարմայի օրինական վարքագիծը նախաքննության ընթացքում հիմնավորում է մեղադրյալի ազատ արձակման դեպքում իր դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումը: Հաշվի առնելով նաև, որ նրա կատարած արարքները ոչ մեծ ծանրության և միջին ծանրության արարքներ են, իսկ ՀՀ քր. օր-ի 67 հոդ. 5-րդ մասի համաձայն՝ «Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման: Փաստորեն դատարանի որոշումը հիմնված է եղել ստանդարտ ձևակերպումների վրա՝ առանց արդարադատությունից թաքնվելու վտանգի առկայության պատճառների որևիցե պարզաբանման: Մեղադրյալ Հ.Սարման Հայաստանի Հանրապետությունում ունի ժամանակավոր բնակության վայր, որի փաստաթղթերը ներկայացրել եմ: Եվ դատարանի նման պատճառաբանությունները՝ փախուստի դիմելու հավանականությունը բարձր լինելու մասին, առարկայազուրկ են և չեն բխում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային որոշումներից, մասնավորապես՝ 26 հունիսի 1991թ. որոշման 40-46 կետերում նշել է «Եթե կալանքի տակ պահելը շարունակվում է միայն այն կասկածի, անհանգստության պատճառով, որ մեղադրյալը կթաքնվի արդարադատությունից, նրան այնուհանդերձ հարկ է ազատ արձակել կալանքից, եթե նա ներկայացնի համապատասխան երաշխիքներ, որ արդարադատությունից չի թաքնվի, իսկ Հ.Սարմայի համար նման երաշխիքներ են ժամանակավոր բնակության վայր ունենալը, կրոնափոխության պատճառով իր երկրից հեռանալը։ Քր. վարույթում առկա են երաշխիքային այլ փաստաթղթեր՝ անձնագիրը, ՀՀ ՆԳՆ Միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայություն դիմելու խնդրանքն իրեն ՀՀ-ում ճանաչել փախստական և տրամադրել ապաստան, որը հիմնված է եղել դավանանքը փոխելու հետ և այլ փաստաթղթեր: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդ. 3-րդ մասում ամրագրված իրավանորմի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ անձի կալանավորման հարցը լուծելիս իրավասու մարմինները լիազորված են քննարկել քննությանը մեղադրյալի ներկայանալն երաշխավորող այլընտրանքային միջոցների կիրառման հնարավորությունը: Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքից հայտնի է, որ ինչքան ավելի երկար է մնում մեղադրյալը կալանքի տակ, այդքան ավելի կարևոր է դառնում նրան ազատ արձակելու իրավունքը: Մանավանդ՝ հիմքեր չկան, որ մեղադրյալ Հաժար Սարման, մնալով ազատության մեջ, կարող է փոխել իր վարքագիծը: Ազատ արձակվելու դեպքում մեղադրյալը չի խախտի իր դատավարական պարտականությունները։ (…) Այսպիսով քննությանը խոչընդոտելու վտանգը աստիճանաբար նվազում է այնքանով, որքանով քննությունը հավաքում է անհրաժեշտ ապացույցները՝ տվյալ դեպքում հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրանքի կողմի բոլոր ապացույցները հավաքված են մեղադրյալ Հաժար Սարմային կալանքի տակ պահելն արդեն չի կարող պատճառաբանվել նրանց կողմից դատավարությանը մասնակցող անձանց նկատմամբ անօրինական ազդեցություն գործելու և փախուստի վտանգով: Առկա են Կոնվենցիայի 5-րդ հոդ. 3-րդ կետով նախատեսված երաշխիքները, որոնք բավարար են մեղադրյալ Հ.Սարմային ազատ արձակելու համար՝ առանց մտավախություն ունենալու, որ նա կարող է թաքնվել քննությունից: Քր. գործի նյութերից պարզ երևում է, որ մեղադրյալ Հաժար Սարմայի գործողությունների շարժառիթն ոչ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելն է եղել, ոչ էլ պետական սահմանը ապօրինի հատելը, նրա դիտավորությունն ուղղված չի եղել հանցանք կատարելուն, այլ նա կեղծ փաստաթուղթն օգտագործել է ՀՀ մուտք գործելու նպատակով, որ ապաստան հայցի: Հայաստանի Հանրապետության տարածքում պաշտպանվի այն հետապնդումներից, որին կարող էր ենթարկվել իր քաղաքացիության երկրում կրոնափոխության փաստն ի հայտ գալուց հետո: Որտեղ նրա կյանքը և ազատությունը վտանգված է եղել ու մինչև օրս էլ վտանգված է: (…) Դատարանը չի պատճառաբանել, թե վարույթում կան արդյոք հստակ նշաններ, որ հասարակության շահերի պահանջը, չնայած անմեղության կանխավարկածին, գերազանցում է մեր պաշտպանյալի ազատության, հարգանքի պահանջը: Որից ելնելով անհրաժեշտ է Հ.Սարմային կալանքի տակ պահելու ժամկետը ևս 3 ամսով երկարացնել: Ցանկանում եմ հիշեցնել նաև, որ Եվրոպական դատարանն որոշմամբ ճանաչելով Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի պահանջների խախտում, նշվել է, որ «Դատարանն անշուշտ ոչ մի դեպքում թույլատրելի չի համար այս կամ այն դատարանի որոշումը, որը հիմնված կլինի ստանդարտ ձևակերպումների վրա, առանց արդարադատությունից թաքնվելու վտանգի առկայության պատճառների որևիցե պարզաբանման: Իրականում խափանման միջոցի հարցը քննելիս պետք է անհրաժեշտ ուշադրություն դարձվի իմ ներկայացրած հիմնավոր փաստարկներին և ընդունվի իմ պաշտպանյալի համար բարենպաստ որոշում: Եվ նախաքննության և դատական քննության փուլերում ապացույցները և գործով ձեռք բերված այլ տվյալները պետք է քննարկվեն նույն մանրակրկիտությամբ: Այլ կերպ ասած՝ պաշտպանության կողմի ներկայացված փաստարկները չեն կարող անտեսվել։ Դրանք պետք է քննվեն նույն հարթության վրա, ինչ և քննիչի կամ դատախազի ներկայացրած փաստարկները։ (…) Գտնում եմ, որ ստեղծվել են այնպիսի պայմաններ, որ դատարանն կարող է իր իրավասության սահմաններում որոշում կայացնելու խափանման միջոց կալանքը փոփոխելու կամ վերացնելու մասին: (…) Ասացեք խնդրեմ, ինչքանով է օրինական և հիմնավոր իմ պաշտպանյալ Հ.Սարմային հետագայում կալանքի տակ գտնվելը։ (…) Սույն գործով կալանավորումն երաշխավորող հիմքերը այսօրվա դրությամբ բացակայում են, հանգում ենք հետևության, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու կալանքի համար անհրաժեշտությունը վերացել է և այն հնարավոր է ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ, որն համարում եմ իրատեսական, քանի որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել է, կարելի է ասել՝ նաև վերացել է դրա իրավաչափության պայմանները։ Բացի այդ, առկա են բոլոր հիմքերը կալանքը տնային կալանք, վարչական հսկողություն, բացակայելու արգելք կամ գրավ սահմանելով համակցված այլընտրանքային խափանման միջոցով փոխարինելու համար։ (…)»։ 4. Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, վարույթի մասնակիցների բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ չեն ստացվել։ 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 5.1. Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նաև Եվրոպական դատարան) մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 15), մեղադրյալի ազատ արձակվելու դեպքում արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու վտանգը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, ¢ 14) կամ, որ նա կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, ¢ 51): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…)2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:(…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները:(…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: 5.2. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումը իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք որպես կանոն կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։ Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները: 5.3. Վերոգրյալ իրավանորմերի և դատողությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել է դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի ենթադրյալ առնչությունն իրեն վերագրվող արարքներին փաստելու համար: Բացի այդ, հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից՝ անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի վերաբերյալ որոշումների դատական վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Ավելին՝ հարկ է նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը ԱՐԴ/0180/01/23 քրեական գործով 2025թ. փետրվարի 28-ին կայացված որոշման 15-րդ կետում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ 5.4. Անդրադառնալով մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգման վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին և վիճարկվող դատական ակտը ստուգման ենթարկելով դրանց համատեքստում, հաշվի առնելով հատուկ վերանայման բողոքում մատնանշված պնդումները՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին և գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են։ Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում՝ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի կողմից փախուստի դիմելու մտավախությունը շարունակում է առկա լինել: Վերաքննիչ դատարանի դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ մեղադրյալի՝ Իրաքի Հանրապետության քաղաքացի հանդիսանալու, ՀՀ-ում մշտական բնակության վայր և սոցիալական կապեր չունենալու հանգամանքները մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների բնույթի, վտանգավորության աստիճանի և առանձնահատկությունների հետ համակցությամբ հիմք են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ ազատության մեջ մնալով՝ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի: Այլ խոսքով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ առաջին ատյանի դատարանը, հանդես գալով որպես գործով վարույթն իրականացնող մարմին, մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցը լուծելիս համակողմանի գնահատման է ենթարկել հետևյալ հանգամանքները՝ մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, մեղադրյալի կողմից գործի քննության ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը և գտել, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն ի զորու չէ չեզոքացնելու դրանք։ Ավելին՝ բողոքաբերի կողմից չեն մատնանշվել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել վարույթն իրականացնող՝ առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշման ոչ իրավաչափության մասին, իսկ հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմնավորումները, սույն գործի փաստական տվյալների պայմաններում, չեն կարող գնահատվել որպես ծանրակշիռ հանգամանքներ՝ վարույթն իրականացնող մարմնի կայացրած որոշումը բեկանելու և այդ որոշմամբ արձանագրված՝ մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացված դիտարկելու համար։ 5.5. Այսպիսով, անդրադառնալով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը, այդ թվում՝ նրա փախուստը կանխելու նպատակին քրեական վարույթի ներկա փուլում հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների, այդ թվում՝ գրավի կիրառմամբ: 5.6. Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Հ.Սարմայի անձը բնութագրող տվյալներին, մասնավորապես՝ դրական բնութագրվելուն, կատարած արարքի համար զղջալուն և նախաքննությանն աջակցելուն, ինչպես նաև կրոնափոխ լինելուն, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք, սույն որոշմամբ արձանագրված փաստական տվյալների պայմաններում, ողջամտորեն չեն կարող դիտարկվել որպես բավարար հակակշռող գործոններ` Հ.Սարմայի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը չեզոքացնելու համար։ 5.7. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելով՝ առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի հիմնավորված են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Հաժար Ահմեդի Սարմայի պաշտպան Ամո Շարոյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: 2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 23-ի ԵԴ1/1952/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ: 3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 21-08-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 24-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 59, 122 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 24-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 59, 122 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 11070/25 |