Գործ ԵԴ1/1896/01/25
Ո Ր Ո Շ Ու Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆԻ
Վ. ՌՇՏՈՒՆԻ

Քարտուղարությամբ՝ Լ.Կարապետյանի
Հ. Հակոբյանի

Մասնակցությամբ.
Դատախազ՝ Նարեկ Բարեկյանի
Պաշտպան՝ Սուզաննա Խչեյանի
Մեղադրյալ՝ Սասուն Ամյանի

«22» ապրիլի 2026թ. ք. Երևան

դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Նարեկ Բարեկյանի և մեղադրյալ Սասուն Արտավազդի Ամյանի պաշտպան Սուզաննա Խչեյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով մեղադրյալ Սասուն Արտավազդի Ամյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասին 2-րդ կետով՝ 2 դրվագով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 19.09.2025թ. թիվ ԵԴ1/1896/01/25 դատավճիռը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 14835124 քրեական վարույթը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 23-ին որոշում է կայացվել Սասուն Արտավազի Ամյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով։
2024 թվականի հոկտեմբերի 08-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 14187224 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մարտի 17-ին Սասուն Արտավազի Ամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով /2 դրվագով/ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին 2025 թվականի հունիսի 04-ին ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 14189425 նախաքննական համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Սասուն Արտավազդի Ամյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-կետով /2 դրվագ/։
2025 թվականի հունիսի 04-ին դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային մակագրության համակարգի միջոցով թիվ ԵԴ1/1896/01/25 քրեական գործը մակագրվել է ինձ:
Գործը դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 2025 թվականի հունիսի 05-ին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Դատարան) 19.09.2025թ. դատավճռով վճռվել է.
«Սասուն Ամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով 1-ին դրվագով առաջադրված մեղադրանքում ճանաչել անպարտ և արդարացնել` իրեն մեղսագրված արարքը կատարած չլինելու հիմքով:
Սասուն Ամյանին առաջադրված մեղադրանքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով 2-րդ դրվագով վերաորակել, նրան մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ ազատազրկում 4 (չորս) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի կիրառմամբ վերացնել թիվ ԵԴ1/0775/01/24 դատավճռով նշանակված փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով սույն դատավճռով նշանակված 4 (չորս) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին անբողջությամբ գումարել թիվ ԵԴ1/0775/01/24 դատավճռով նշանակված 2 (երկու) տարի 9 (ինը) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժն և վերջնական պատիժ է նշանակել ազատազրկում 7 (յոթ) տարի 3 (երեք) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատժի մեջ հաշվակցել նախքան սույն դատավճռի կայացումը մեղադրյալի անազատության մեջ գտնված ժամանակահատվածը 8 (ութ) ամիս 29 (քսանինը) օրը և այն ժամանակահատվածն որքան մեղադրյալը սույն դատավճիռը կայացնելուց հետո կգտնվի արգելաքի տակ՝ նախքան դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Սասուն Ամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` կալանքը, թողնել անփոփոխ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված սև գույնի «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.33 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.66 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.26 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր` 1.06 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «Մեթամֆետամին» տեսակի ընդհանուր 0.52 գրամ քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.29 գրամ հաստատուն չոր քաշով թմրամիջոցները՝ ուղարկել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի քննչական բաժին՝ թիվ 14187224 քրեական վարույթին կցելու և վարույթի շրջանակներում պահելու համար, իսկ Սասուն Արտավազի Ամյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և վերցված Samsung Galaxy A22 /SM-A225F/DSN մոդելի 356439351153275 և 359122121153273 գործարանային համարների բջջային հեռախոսը պահել քրեական գործին կից դրա պահպանման ամբողջ ժամանակահատվածում։
Քրեական գործին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական գործի հետ միասին՝ դրանց պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Գույքային հայցի, վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:»:
Առաջին ատյանի դատարանի 19.09.2025թ. դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Նարեկ Բարեկյանը, ինչպես նաև մեղադրյալ Սասուն Արտավազդի Ամյանի պաշտպան Սուզաննա Խչեյանը։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունում ստացվել է 26.09.2025թ., բողոքը Վերաքննիչ դատարանին փոստային ծառայության եղանակով ուղարկվել է 27.10.2025թ.։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պաշտպան Սուզաննա Խչեյանը ստացվել է 26.09.2025թ., բողոքը Վերաքննիչ դատարանին փոստային ծառայության եղանակով ուղարկվել է 17.10.2025թ.։
Թիվ ԵԴ1/1896/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025թ. հոկտեմբերի 28-ին և մակագրվել է հետևյալ դատական կազմին՝ նախագահող դատավոր Հարություն Պետրոսյան, դատավոր Ս. Համբարձումյան:
Քրեական գործը նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 2025թ. հոկտեմբերի 29-ին:
Դատական կազմը համալրելու, քրեական գործը վարույթ ընդունելու և դատական քննություն նշանակելու համար, նախագահող դատավոր Հ.Պետրոսյանի 2025 թվականի նոյեմբերի 10-ի զեկուցագրի համաձայն՝ սույն քրեական գործով դատարանի կազմում ընդգրկվել է դատավոր Վազգեն Ռշտունին։
Վերաքննիչ քրեական դատարանի 2025թ. նոյեմբերի 10-ի որոշմամբ ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Նարեկ Բարեկյանի և մեղադրյալ Սասուն Արտավազդի Ամյանի պաշտպան Սուզաննա Խչեյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել է քննության:
Վերաքննիչ բողոքի գրավոր պատասխան չիստացվել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

Սասուն Արտավազի Ամյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-կետով /2 դրվագ/ մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. «իրացնելու նպատակով քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին իր մոտ թվով 6 (վեց) հատ սև մեկուսիչ ժապավեններով փաթաթված փայլաթիթեղյա փաթեթներում, թվով 2 հատ փայլաթիթեղյա փաթեթներում և թվով 1 հատ վանդականիշ սպիտակ թղթե փաթեթում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, առանձնապես խոշոր չափերի «MDMB(N)-022» (կրճատ անվամբ) տեսակի, մանր չափերի «մարիխուանա» տեսակի և մանր չափերի «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցներ.
Այսպես.
Սասուն Ամյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն` թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին իր մոտ թվով 6 հատ (վեց) սև մեկուսիչ ժապավեններով փաթաթված փայլաթիթեղյա փաթեթներում, թվով 2 հատ փայլաթիթեղյա փաթեթներում և թվով մեկ հատ վանդականիշ սպիտակ թղթե փաթեթում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, ընդհանուր 2,38 գրամ հաստատուն չոր քաշով՝ առանձնապես խոշոր չափերի «MDMB(N)-022» (կրճատ անվամբ) տեսակի, ընդհանուր 0,86 գրամ հաստատուն չոր քաշով մանր չափերի «մարիխուանա» տեսակի և 0,43 գրամ հաստատուն չոր քաշով մանր չափերի «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի Արամ Խաչատրյան 8 հասցեի մոտակայքում հայտնաբերվել, վերցվել և փաթեթավորվել են պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից՝ Սասուն Ամյանի ու ընթերակաների մասնակցությամբ (1-ին դրվագ):
(...)
Բացի այդ.
Սասուն Ամյանը, իրացնելու նպատակով քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին իր կողմից շահագործվող տրանսպորտային միջոցում թվով 4 հատ փաթեթներում, թվով 8 հատ փաթեթներում և թվով 9 հատ փաթեթներում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, մանր չափերի մարիխուանա տեսակի, խոշոր չափերի մեթամֆետամին տեսակի և առանձնապես խոշոր չափերի MDMB(N)-022 (կրճատ անվամբ) տեսակի թմրամիջոցներ.
Այսպես.
Սասուն Ամյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն` թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին իր կողմից շահագործվող «Հյունդայի» մակնիշի 05 UU 707 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցում թվով 4 հատ փաթեթներում, թվով 8 հատ փաթեթներում և թվով 9 հատ փաթեթներում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, ընդհանուր 1,46 գրամ հաստատուն չոր քաշով մանր չափերի «մարիխուանա» տեսակի, ընդհանուր 0,76 գրամ հաստատուն չոր քաշով խոշոր չափերի «մեթամֆետամին» տեսակի և ընդհանուր 3,19 գրամ հաստատուն չոր քաշով առանձնապես խոշոր չափերի «MDMB(N)-022» (կրճատ անվամբ) տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք հայտնաբերվել են 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Սուսուն Ամյանի կողմից շահագործվող «Հյունդայի» մակնիշի 05 UU 707 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի խուզարկության ժամանակ (2-րդ դրվագ): (...)»:

Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Վկա Լևոն Բաղդասարյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին, գործընկերոջս հետ ծառայություն էինք իրականացնում Արաբկիր վարչական շրջանում, տուպիկային հատվածում մեքենա նկատեցինք, երբ մոտեցանք նկատեցինք, որ վարորդը կասկածելի շարժումներ է անում, մոտեցել ենք հարցրել եմ արդյոք նրա մոտ կան իրեր անօրինական, խուսափողական պատասխաններ էր տալիս, լուսավորեցի մեքենայի ներսը նկատեցի, որ զիպ փականով պոլիէթիլինային տոպրակ կա դրված դիմացի հատվածում, առաջին հայացքից նման էր թմրամիջոցի, գույնն էլ շագանագագույն էր, հարցրի ինչ է պատասխանեց, որ «շոկո» թմրամիջոց է, նրան ձեռրբակալեցինք տվյալ հասցեից և տեղափոխեցինք բաժին։ Երբ մեքենայի մեջ լուսավորել ենք այլ իրեր չենք նկատել, ասաց որ շոկո տեսակի թմրանյութ է, որը իր անձնական օգտագործման համար է նախատեսված, ասաց, որ գտել է, հենց նույն տարածքից կարծեմ ասաց։ Արթուր Շահնազարյանի հետ էինք, փաթեթը նկատել եմ ես, ժապավենով փաթաթված չի եղել։ Երեկոյան ժամ էր, որ մոտեցանք մեքենայի պատուհանները կիսով չափ էին բաց վիճակում։ Նա անկանոն շարժումներ էր անում, մեքենան շարժվում էր։ Բացի այդ զիպ փականով տոպրակից ոչինչ չենք նկատել, դա էլ մեքենայի փոխանցման տուփի մոտ մի պահոց կար՝ մոխրամանի նման մի բան էր, որտեղ դրված էր այդ զիպ փականով պոլիէթիլինային տոպրակը։ Մեքենայից դուրս տեսել եմ, զիպ փականով պոլիէթիլենային տոպրակ, սակայն արդեն ճղված վիճակում։ Նա չէր դիմադրում, երբ մենք մոտեցել ենք նշել է, որ իր անձնական օգտագործման համար է ոչինչ չի անելու։ Բաժնում չեմ կարող հիշել, ինչ էր ասում, մեքենան ես եմ կնքել, այն թե ինչու կասեմ, քանի որ մենք ձերբակալված անձի հետ մեքենան տեղափոխում ենք պահպանվող տարածք, ընթերականների ներկայությամբ կնիքվում է բոլոր դեպքերում։ Մեքենայի մեջ մենք չենք մտել, երբ կնքել ենք»։
Դատական նիստերի ձայնագրությունից ցուցմունքի սղագրում:
Վկա Արթուր Շահնազարյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «24 թվականի հոկտեբերն էր, երբ ծառայություն էինք իրականացնում տվյալ տարածքում, մեքենան կանգնեցրինք, իմ գործընկերը մոտեցավ, նա է Սասունի հետ խոսել, հետագայում հասկացանք, որ թմրանյութ ունի իր մոտ Սասունը, և նա էլ խոստովանեց, որ թմրանյութ կա իր մոտ, նրան ձերբակալեցինք։ Տուպիկ հատվածում էր, գիշեր էր։ Սասունը, երբ խոստովանել էր, որ իր մոտ թմրանյութ կա, ես այդ ժամանակ մոտեցա, հստակ ինչ է ասել չեմ կարող ասել, քանի որ գործընկրոջս է ասել։ Այն թե ինչի համար է եղել թմրանյութը կասեմ, որ ես տեղյակ չեմ, կարող է ասել է գործընկերոջս ես չգիտեմ։ Ինձ չի ասել, ինչ թմրանյութ է, միգուցե ընկերոջս է ասել։ Ես անձամբ մեքենայի մեջ ոչինչ չեմ տեսել, հետագայում, երբ ձերբակալել է գործընկերս Սասունին, նոր մեքենայի մեջ ես տեսել եմ»։
Դատական նիստերի ձայնագրությունից ցուցմունքի սղագրում:
Վկա Մարգար Ավետիսյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Օրը հստակ չեմ հիշում մենք Արաբկիրում ուժեղացված ծառայություն էինք իրականացնում, հստակ շենքը չեմ հիշում Խաչատրյան 6 կամ 7 շենքն էր, Սասուն Ամյանին շքամուտքի մոտ տեսել եմ, ոստիկանության աշխատակիցներին տեսավ դուրս եկավ շքամուտքից։ Մոտեցանք Սասունին ասացինք ինչ ունեք, հստակ չեմ հիշում քանի փաթեթ էր սև ժապավեններով գցեց գետին և փախավ։ Հագուստները չեմ հիշում ինչ գույներ ունեին։Մենք ծառայությունը ոտքով էինք իրականացնում, անցնում էինք, երբ նկատեցինք քաղաքացուն, որ դուրս էր նայում, ես կարծել եմ, որ նայել է որ ինչ որ մեկը չգա։ Մենակ չէի մի քանի հոգով էինք։ Մենք ցանկանում էինք մտնել շենք ինքը դուրս եկավ, մենք ասեցինք կանգնի, նա լսեց ու փախավ, նա լսել է մեր ասածը, մենք ցանկանում էինք նրան այդ ժամանակ ձերբակալել, փախուստից հետո նրան գտել ենք կիսակառույց շենքի մոտ։ Իր վերնաշապիկը հանեց գցեց փախավ։ Քանի հոգի մնաց հագուստի մոտ, որը հանել էր Սասուն Ամյանը չեմ կարող ասել, սակայն մի քանի հոգի կարծես թե մնացել էին։ Սասուն Ամյանին ով տարավ բաժին չեմ կարող ասել, սակայն ես չեմ եղել։ Կպչուն ժապավեններով փաթեթները կեսը գետնից ենք գտել, կեսն էլ կարծես թե նրա տաբատի գրպաններից, որոնք ընթերականների մոտ արձանագրել ենք և տարել։ Ընթերականների մասով, որ ասում եմ եկան նոր տարանք հագուստները կասեմ, որ նրանք հագուստներին շատ մոտ չեն եղել, սակայն տարածքում են եղել, և երբ է եղել չեմ կարող ասել։ Այդ ժամանակ 2 հոգով էինք, ծառայություն էինք իրականացնում և նա շքամուտքում կանգնած էր, նայում էր դուրս, տպավորություն էր, որ նայում է ով կար, մենք նրան մոտեցանք ասացինք, որ ոստիկանությունից ենք, նա շքամուտքից դուրս եկավ հետո փողոցից դուրս եկավ և դիմեց փախուստի։ Նա իր գրպանից նետեց փաթեթները։ Մենք քաղաքացիական հագուստով ենք եղել ծառայություն էինք իրականացնում, մոտեցել ենք մեղադրյալին ներկայացել ենք։ Այն, թե ինչու թողեց և փախավ կասեմ, որ նման գործ անողները այդպիսի վարքագիծ են ունենում։ Դեկտեմբեր ամիսն էր գիշերայի ժամ, մենք երկու հոգով ենք եղել երբ տեսել ենք Սասուն Ամյանին շքամուտքում։ Մենք Սասուն Ամյանին ասացինք ոստիկանությունից է արի այստեղ, շքամուտքից դուրս եկավ հետո փախավ դեպի փողոց։ Մենք մոտեցանք իրեն, ինքն էլ մեզ էր ընդառաջ գալիս, եթե չեմ սխալվում գործընկերս հենց սկզբից էլ ներկայացել է, մենք տեսանք ինչպես գրպաններից փաթեթները նետեց։ Մենք ցանկանում էինք նրան ձերբակալել, ձեռքերից բռնել էինք, չգիտեմ ինչպես արեց իր վերարկուն մնաց մեր ձեռքին նա փախավ։ Երբ ուզում էինք նրան ձերբակալել մեր մյուս գործընկերը մոտեցավ մեզ, քանի որ կանչ էինք տվել, եկավ նա մնաց տեղում ես և գործընկերս էլ ընկանք Սասունի հետևից, երբ բռնեցինք նրան, ասաց որ վախից է փախել, մենք ձերբակալեցինք բերեցինք դեպքի վայր, որ իր ներկայությամբ արձանագրվի, որ դրանք իրեն են պատկանում, որից հետո նրան տեղափոխեցինք բաժին։ Այն հարցին թե արդյոք հնարավոր էր որ տարածքում լինեին դրանք, այլ ոչ թե Սասուն Ամյանը նետեր, կասեմ, որ հնարավոր չէր»։
Դատական նիստերի ձայնագրությունից ցուցմունքի սղագրում:
Մեղադրյալը դատաքննության ընթացքում հրաժարվեց ցուցմունք տալուց և հրաժարվեց առանց պաշտպան տված իր նախաքննական ցուցմունքներից:
Ձերբակալելու վերաբերյալ արձանագրությունը, ըստ որի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի Արամ Խաչատրյան 8 հասցեի մոտից թմրանյութ պահելու, օգտագործելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածանքով ձերբակալվել է 1994 թվականի մայիսի 03-ին ծնված Սասուն Արտավազի Ամյանը: Ս.Ա.Ամյանը հայտարարել է, որ թմրանյութը գտել է Ա.Խաչատրյան փողոցից, իր օգտագործման համար:/ Վ.Թ.՝ 16-17/
Ձերբակալելու վերաբերյալ արձանագրությամբ, ըստ որի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Երևան քաղաքի Մալխասյանց 37/1 հասցեի մոտից ապօրինի թմրանյութ ձեռք բերելու, պահելու և օգտագործելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածանքով ձերբակալվել է 1994 թվականի մայիսի 03-ին ծնված Սասուն Արտավազի Ամյանը: Ս.Ա.Ամյանը հայտարարել է, որ մեքենայի մեջ առկա է շոկո տեսակի թմրամիջոց, որը պատրաստ է ներկայացնել:/Վ.Թ.՝ 170-172/
Անձնական խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունը, ըստ որի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Սասուն Արտավազի Ամյանը անձնական խուզարկության է ենթարկվել և վերջինիս մոտից հայտնաբերվել է մեկ հատ «Այֆոն 7» և մեկ հատ «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսներ, ինչպես նաև մեկ հատ բժշկական կաթուցիչ՝ չօգտագործված վիճակում:/Վ.Թ.՝ 173/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, ըստ որի՝ զննութոյան է ենթարկվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Արաբկիր բաժնից թվականի դեկտեմբերի 21-ին հաղորդմանը կից ստացված փաթեթի պարունակության զննություն: Զննությամբ պարզվել է, որ փաթեթում առկա է
1. Թվով 1 հատ սև բարակ «Cigaronne» ապրանքանիշի ծխախոտի տուփ, որի մեջ առկա են նույն ապրանքանիշի ծխախոտներ,
2. Թվով 1 հատ սպիտակ բարակ «MT» ապրանքանիշի ծխախոտի տուփ, որը դատարկ է,
3. Թվով 1 հատ զուգարանի թղթի մնացորդ,
4. Թվով 1 հատ երկնագույն «Cricket» ապրանքանիշի կրակայրիչ,
5. թվով 1 հատ վճարման անդորրագիր՝ տրված «Արտակ Քարամյան» ընկերության կողմից /հասցե՝ ք․Աշտարակ, Տ․Մեծի 120/, 09․12․2024թ․ ժամը 16։18-ին, 9․120 ՀՀ դրամի գնումներ /Կոկա-կոլա և Պեպսի տեսակի հյութեր/ կատարելու վերաբերյալ,
6. Սպիտակ անթև շապիկ /ներքնազգեստ/, առանց որևէ վնասվածքների,
7. Սև մորթուց կարճ կեպի տեսակի գլխարկ, առանց որևէ վնասվածքների,
8. Սև զամշից երկարաթև վերնազգեստ, կապիշոնով, որի որովայնի շրջանում առկա է մեծ գրպան, որում ոչինչ առկա չէ, առանց որևէ վնասվածքների,
9. Սև գույնի անթև բաճկոն, «Billionere» ապրանքանիշի, ներսի աջ հատվածոմ գրպանով, որում ոչինչ առկա չէ, ինչպես նաև որովայնի հատվածի ձախ և աջ կողմերում մեկական գրպաններով, որոնցից մեկում առկա են արևածաղիկներ, առանց որևէ վնասվածքների։/Վ.Թ.՝ 142-144/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, ըստ որի՝ լրացուցիչ զննության է ենթարկվել «Վիվա-Արմենիա» ՓԲ ընկերությունից 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ստացված տեղեկատվությունը: Պարզվել է, որ՝ 098887808 բջջային հեռախոսահամարը գրանցված է Գայանե Կամոյի Առաքելյանի (Անձնագիր AT0664587) անվամբ, ում հաշվառման հասցեն է «Armenia Yerevan Malatia-Sebastia ԲԱԲԱՋԱՆՅԱՆ Փ. Շ. 59 7 -1»
«Վիվասելի 98887808 հեռախոսահամարից կայացած ՀԽ - Ելքային» անվանումով ենթաբաժնում քրեական վարույթով հետաքրքրություն ներկայացնող ժամանակահատվածում 098887808 բջջային հեռախոսահամարից 08.10.2024 թվականին կատարվել են 5 ելքային հեռախոսազանգեր 077342951 և 095996269 բջջային հեռախոսահամարներին:
«Վիվասելի 98887808 հեռախոսահամարից կայացած ՀԽ - Մուտքային» անվանումով ենթաբաժնում քրեական վարույթով հետաքրքրություն ներկայացնող ժամանակահատվածում 098887808 բջջային հեռախոսահամարին 08.10.2024 թվականին ստացվել են 14 հեռախոսազանգ՝ 077085606, 094496245 և 095996269 բջջային հեռախոսահամարներից: 08.10.2024 թվականին ժամը 21:07:16-ի, 21:08:03-ի, 21:10:04-ի և 21:13:47-ի մուտքային հեռախոսազանգերը սպասարկվել է «Yerevan, Malkhasyants str. 25, "Souvenirs Factory"» անվանումով ալեհավաք կայանի կողմից:
«GPRS 98887808 հեռախոսահամարից կայացած ՀԽ - Usage» անվանումով ենթաբաժնում առկա է ստորև նշված տեղեկատվությունը, ըստ որի 2024 թվականի հոկտեմբերի 08-իմ ժամը 20:41:43-ից մինչև նույն օրը ժամը 21:07:57-ն ընկած ժամանակահատվածում 098887808 հեռախոսահամարը սպասարկվել է «Yerevan, Malkhasyants str. 25, "Souvenirs Factory"» անվանումով ալեհավաք կայանի կողմից:/Վ.Թ.՝ 3-րդ հատոր՝ 56-58/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, ըստ որի՝ զննության է ենթարկվել Երևան քաղաքի Մալխասյանց 37/1 հասցեն: Զննության մասնակից Ս.Ամյանը մատնացույց է կատարել այն հատվածը որտեղից վերցրել է թմրամիջոցով տուփը, ինչպես նաև նշել է այն հատվածը, որտեղ բացել և գետնին է թափել փաթեթի պարունակությունը:/Վ.Թ.՝ 2-րդ հատոր՝ 55-58/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, ըստ որի՝ զննության է ենթարկվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ գլխավոր վարչության Արաբկիրի բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Մ.Ավետիսյանի կողմից նույն բաժնի պետ Ռ.Ներսիսյանին ուղղված զեկուցագիրը, իրեր և առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ կազմված արփանագրությունը և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ, ոստիկանության լեյտենանտ Լ.Բաղդասարյանի կողմից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնի պետ Ռ.Ներսիսյանին ուղղված զեկուցագիրը: Զննությամբ պարզվել է, որ՝
21.12.2024 թվականին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ գլխավոր վարչության Արաբկիրի բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Մ.Ավետիսյանի կողմից նույն բաժնի պետ Ռ.Ներսիսյանին զեկուցագիր է ներկայացվել, որի բովանդակությունը հետևյալն է՝
«Զեկուցում եմ Ձեզ, որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնում ստացված տվյալները իրացնելիս նույն բաժնի ծառայողների համատեղ Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան փողոցի 6 հասցեից 21.12.2024թ.-ին ժամը 04:00-ին ապօրինի թմրանյութ պահելու, օգտագործելու և իրացնելու հիմնավոր կասկածանքով ծերբակալել և ոստիկանության Արաբկիրի բաժին ենք տեղափոխել Սասուն Արտավազդի Ամյանին /ծնվ. 23.05.1994թ., բն. է ք. Չարենցավան 8թղմ. 23 փ. 1 բն./: Ձերբակալման ժամանակ վերջինս դիմադրություն է ցուցաբերել, պատռել է իր հագին առկա հագուստը և այլ վայր գցել գետնին, ինպես նաև վերարկուի աջ գրպանից գետնին է գցել մեկ հատ սև գույնի կպչուն ժապավենով փաթեթավորված զանգված և դիմել է փախուստի, որից անմիջապես հետո ք.Երևան Ա.Խաչատրյան փողոցի 6 հասցեում հայտնաբերվել է: Ժամը 06:00-ին ընթերակաների ներկայությամբ վերցվել է վերջինիս կողմից գետնին գցած իրերը, որի վերարկուի ծոցագրպանից հայտնաբերվեց հինգ հատ սև գույնի կպչուն ժապավենով փաթեթավորված, երկու հատ ստվարաթղթի մեջ փաթեթավորված և թղթի մեջ լցված դեղնականաչավուն զանգաված, որոնց ընդհանուր քաշը կազմեց 14.55 գրամ, որը ըստ Ս.Ամյանի հայտարարությամբ գտել է ք. Երևան Ա.Խաչատրյան փողոցի 8 շենքից»:
21.12.2024 թվականին ժամը 06:00-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնի ՀԿԳ ավագ տեսուչ, ոստիկանություն կապիտան Ս.Հայրապետյանը, նույն բաժնի տեսուչ Ա.Լալազարյանի, Մ.Ավետիսյանի, Կ.Հովհաննիսյանի, ներկայությամբ՝ Ս.Ամյանի և ընթերականեր՝ Տ.Պետրոսյանի և Է.Շախկուլյանի կազմել է իրեր և առարկաներ վերցնելու փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ արձանագրություն, որի բովանդակությունն է՝
«Երևան քաղաքի Ա.Խաչատրյան փողոցի 8 շենքի բակից՝ գետնին գցած առկա էր՝ Սասուն Ամյանի իրերը, որը գցել էր ձերբակալում իրականացնելու ժամանակ հագուստը հանել հագից: Վերցվեց սպիտակ կարճաթև սվիտր, սպորտային բլուզ, ձմեռային սև գույնի վերարկու, որի ծոցագրպանում առկա է թվով 5 հատ սև կպչուն ժապավենով և 2 հատ ստվարաթղթի մեջ փաթեթավորված զանգված դեղնականաչավուն, հագից՝ հայտնաբերվեց ևս մեկ սև գույնի կպչուն ժապավենով փաթեթավորված զանգված և վերարկուի գրպանից հայտնաբերվեց սպիտակ թղթով փաթեթավորված դեղնականաչավուն զանգված, որը կշռվեց ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի կշեռքով, որի քաշը կազմեց 14.56 գ., հայտնաբերվեց 1 հատ ձմեռային սև գույնի գլխարկ և Այֆոն 14 մոդելի բջջային հեռախոս, որի գաղտնաբառը և գործարանային համարը Ս.Ամյանը հրաժարվեց հայտնել: Վերը նշված իրերը ընթերակաների ներկայությամբ վերցվեց, փաթեթավորվեց և կնքվեց ոստիկանության Արաբկիրի բաժնի ծրարների համար նախատեսված կնիքով: Իրերը ըստ Ս.Ամյանի պատկանում են իրեն և թմրանյութը գտել էր ք.Երևան Ա.Խաչատրյան 8 հասցեի մոտից: Արձանագրությունը ընթերցվեց բարձրաձայն ճիշտ է, որի համար ստորագրում են», նշված բովանդակությունից հետո առկա է արձանագրության կազմմանը մասնակցողների ստորագրությունները, անունների առաջին տառը և ազգանունները:
08.10.2024 թվականին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ, ոստիկանության լեյտենանտ Լ.Բաղդասարյանի կողմից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնի պետ Ռ.Ներսիսյանին զեկուցագիր է ներկայացվել, որի բովանդակությունը հետևյալն է՝
«2024 թվականի հոկտեմբերի 08-ին ծառայություն են իրականացրել Արաբկիր վարչական շրջանում նույն վաշտի պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Արթուր Շահնազարյանի հետ «1022» կողային համարի ծառայողական ավտոմեքենայով: ք.Երևան Մալխասյանց 37/1 հասցեի մոտ նկատել են «Հյունդայի» մակնիշի 05 UU 707 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որի վարորդը նկատելով իրենց սկսել է կասկածելի վարքագիծ դրսևորել և անկանոն շարժումներ անել: Մոտենալով հիշյալ տրանսպորտային միջոցին վարորդին ներկայացանք և պահանջել ենք իր և տրանսպորտային միջոցի փաստաթղթերը: Փաստաթղթերի ստուգման ընթացոքւմ վարորդը շարունակում էր կասկածելի վարքագիծ դրսևորել՝ ամբողջ մարմնով դողալ: Հարց ողղեցի վարորդին կա արդյոք իր մոտ կամ տրանսպորտային միջոցում անօրինական իրեր կամ առարկաներ, վերջինս խուսափողական պատասխանմներ էր տալիս: Լապտերի միջոցով լուսավորեցի տրանսպորտային միջոցի ներսը և նկատեցի տրանսպորտային միջոցի ներսում փոխանցման տուփի հարևանությամբ գտնվող պահոցի վրա առկա է զիփ փականով պոլիէթիլենային տոպրակ, լցված շագանակագույն թմրամիջոցի նմանվող զանգվածով: Հարց եմ ուղղել վերջինս, թե ինչ թմրամիջոց է վերջինս բանավոր պատասխանել է «շոկո» տեսակի թմրամիջոց: Հիշյալ քաղաքացուն ապօրինի թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու և օգտագործելու հիմնավոր կասկածանքով Երևան քաղաքի Մալխասյանց 37/1 հասցեի մոտից ժամը 21:20-ին ձերբակալեցինք և տեղափոխեցինք իր վարած տրանսպորտային միջոցով հանդերձ «Հյունդայի» մակնիշի 05 UU 707 հաշվառման համարանիշի ոստիկանության Արաբկիրի բաժին: Բաժնում պարզվեց, որ ձերբակալված քաղաքացին հանդիսանում էր Սասուն Արտավազի Ամյանը ծնված 03.04.1994թ. բնակ. ք.Երևան Զ.Անդրանիկի 54 շ. բն. 5-ում: Անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվեց 2 բջջային հեռախոս, 1 հատ բժշկական կաթուցիչ չօգտագործված վիճակում: Սասուն Ամյանի կողմից շահագործվող «Հյունդայի» մակնիշի 05 UU 707 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը տեղափոխվեց Արաբկիրի բաժնի պահպանվող տարածք և կնիքվեց»:/Վ.Թ.՝ 3-րդ հատոր՝ 53-55/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, ըստ որի՝ զննության է ենթարկվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից տրամադրված տեսագրությունները, որով պարզվել է, որ՝ «export-fsadp» անվանումով տեսագրության զննությամբ պարզվեց, որ տեսագրությունը 03 րոպե 30 վայրկյան տևողության է: Տեսագրությունը տեսագրվել է 08.10.2024 թվականին ժամը 21:03:15-ից մինև նույն օրը ժամը 21:06:35-ն ընկած ժամանակահատվածում, տեսագրող սարքը ամրագրված է պարեկային ծառայության աշխատակից Լևոն Մկրտչի Բաղդասարյանին /11481/: Տեսագրության զննույթամբ պարզվեց, որ դեպքի օրը պարեկային ծառայության ավտոմեքենան վարել է Լևոն Մկրտչի Բաղդասարյանը, ով կայանելով մեքենան դուրս է գալիս ծառայողական մեքենայից և քայլելով մոտենում է սև գույնի Հյունդայի Սոնատա մակնիշի 05 UU 707 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցից ձախ կողմից, նկատելի է որ վարորդի դուռը կիսաբաց վիճակում է: Լևոն Մկրտչի Բաղդասարյանը մոտենալով նշված ավտոմեքենայի վարորդի դռանը, այդ պահին վարորդը բացում է դուռը, որից հետո Լևոն Մկրտչի Բաղդասարյանը ներկայանում է, այդ ընթացքում վարորդը հեռախոսով է զրույցում և խոսելով դուրս է գալիս մեքենայից, հեռախոսազրույցը և անջատելուց հետո Լևոն Մկրտչի Բաղդասարյանը հարցուփորձ է կատարում վարորդից, նրա բնակույթյան հասցեի, նշված տարածքում գտնվելու պատճառի և այլ հանգամանքների մասին: Տեսագրության ժամով 00:57-ին Լևոն Մկրտչի Բաղդասարյանը հարց է ուղղում վարորդին արդյոք արգելված իրեր և առարականեր առկա են, թե ոչ, ինչին ի պատասխան վերջինս հայտնում է ոչ: Որից հետո լապտերի միջոցով Լևոն Մկրտչի Բաղդասարյանը լուսը պահում է մեքենայի սրահ և ինչ որ բան նկատելով վարորդին հարցնում է «Մենակ էսա, պլանա, բա ինչա, ուրիշ բան կա, թե չէ», որին ի պատասխան վարորդը հայտարարում է «չէ, ստեղից եմ գտել, ուրիշ բան չկա»: Այնուհետև վարորդը և Լևոն Մկրտչի Բաղդասարյանը առաջանում են մեքենայի հետնամաս, որտեղ նրանց է մոտենում նաև մյուս պարեկային ծառայոթւյան աշխատակիցը, այդ ժամանակ վարորդը հայտնում է, որ իր անունը Սասուն է, ինչից հետո գրպանների պարունակությունն հանում և դնում է մեքենայի բեռնախցիկի վրա, գրպանից հանում է նաև կաթուցիչ, որի վերաբերյալ հայտարարում է «ստեղից եմ գտել»: Այնուհետև վարորդը գրպանները տաբատից դուրս է քաշում, որևէ այլ իրեր գրպաններում առկա չեն լինում, ինչից հետո բեռնախցիկին դրված իրերը ոստիկաններին ասելուց հետո դնում է գրպանները: Այնուհետև ոստիկանները փորձում են ձեռնաշղթա դնել վարորդի ձեռքերին: Տեսագրության զննությամբ քննության համար հետաքրքրություն ներկայացնող այլ տեղեկություններ չպարզվեց:
«export-baq68» անվանումով տեսագրության զննությամբ պարզվեց, որ տեսագրությունը 12 րոպե 50 վայրկյան տևողության է: Տեսագրությունը տեսագրվել է 08.10.2024 թվականին ժամը 21:03:12-ից մինև նույն օրը ժամը 21:06:35-ն ընկած ժամանակահատվածում, տեսագրող սարքը ամրագրված է պարեկային ծառայության աշխատակից Արթուր Սամվելի Շահնազարյանին /01009/: Տեսագրության զննույթամբ պարզվեց, որ դեպքի օրը պարեկային ծառայության ավտոմեքենան չի վարել է Արթուր Սամվելի Շահնազարյանը: Տեսագրության ժամանակով 00:28-ին Արթուր Սամվելի Շահնազարյանը դուրս է գալիս ծառայողական մեքենայից և կանգնում, վերջինիս ամրացված տեսագրող սարքի կողմից տեսագրված տեսագրությունից նկատելի է, որ մյուս պարեկային ծառայության աշխատակիցը մոտեցել է սև գույնի Հյունդայի Սոնատա մակնիշի 05 UU 707 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի վարորդին և զրուցում է: Տեսագրության ժամանակով 01:06-ին Արթուր Սամվելի Շահնազարյանը մոտենում է վարորդին և գործընկերոջը և կանգնում վերջիններիս մոտ, ընթացքում վարորդին ասելով, որ ձեռքերը գրպանից դուրս հանի։ Այնուհետև Արթուր Սամվելի Շահնազարյանը վարորդին հարցում է «Ուրիշ բան կա, եթե կա հանի, եթե չէ նայելու ենք», ինչին ի պատասխան վարորդը հայտնում է «Չէ չկա, նայեք»: Այնուհետև Արթուր Սամվելի Շահնազարյանը վարորդին հայտնում է որ մոտենա ավտոմեքենայի հետնամասին և գրապանների պարունակությունը դատարկի: Դատարկելու ընթացքում նկատվում է, որ վարորդը տաբատի աջ գրպանից հանում և աջ ձեռքում է պահում ինչ որ իր, և երբ պարեկային ծառայության աշխատակիցը հարցնում է թե ինչ է ձեռքում, ձեռքը բացում և և նկատելի է որ ձեռքում պահածը կաթուցիչ է, որից հետո վարորդը ով մինչ այդ ներկայացել էր Սասուն, ասում է որ դա գտել է տարծքից: Այնուհետև վարորդին ձեռնաշղթաներ են անցկացնում և վերջինս կանգնած մնում է մեքենայի հետնամասում: Տեսագրության ժամանոկով ժամը 04:07-ին լսվում է որ հարց են ուղղում վարորդին թե ինչու է նման բանով զբաղվում, ով հայտնում է «Ստեղից գտել եմ, ցավտ տանեմ, վերցրել եմ», այնուհետև հարց է հնչում «Telegram-ից, այդ մի հատն է», ինչին ի պատասխան հայտնում է «չէ, հա մենակ դա է»: Այնուհետև պարեկային ծառայության աշխատակցի հետ խոսելու ընթացքում վարորդը հայտնում է, որ պայմանականի տակ է, նախկինում շոկոյա եղել, են վախտ կրիստալ անում էի, հիմա չեմ անում, ինչից հետո կրկին հարց է տրվում վարորդին «Կարողա էսելա շոկո», ով պատասխանում է «Էսի շոկոյա»: Տեսագրության հետագա զննությամբ քննության համար հետաքրքրություն ներկայացնող տեղեկություններ չպարզվեցին:/Վ.Թ.՝ 2-րդ հատոր՝ 73-75/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությամբ, ըստ որի՝ զննության է ենթարկվել մեղադրյալ Սասուն Արտավազի Ամյանին պատկանող SAMSUNG ապրանքանիշի Galaxy A22 մոդելի բջջային հեռախոսից ներբեռնված տեղեկատվությունը, որով պարզվել է, որ՝
Ներբեռված ֆայլ մուտք գործելով պարզեցի որ ֆայլում առկա է 1 թղթապանակ՝ «Viewer64» անվանումով և 1 ֆայլ «MT6768 09.04.2025 19_51_15»: Մուտք գործելով «Viewer64» անվանումով թղթապանակ, պարզվեց, որ թղթապանակում առկա են 4 թղթապանակներ՝ «Data», «Documents», «Languages» և «SystemFiles» անվանումներով, որոնցում առկա են ծրագրայինապահովման ֆայլեր: «Viewer64» անվանումով թղթապանակում առկա են նաև 6 ծրագրային ապահովման ֆայլեր՝ «Export», «Logger», «MKViewer», «Process», «Settings» և «WhatsNew» անվանումներով: Քննության համար հետաքրքրություն ներկայացնող Սամսունգ մոդելի բջջային հեռախոսում առկա տեղեկատվությունը գտնվում է «MKViewer» անվանումով ֆայլում:
«MKViewer» անվանումով ֆայլի զննությամբ պարզվեց, որ ֆայլը պարունակում է Samsung Galaxy A22 /SM-A225F/DSN մոդելի 356439351153275 և 359122121153273 գործարանային համարներով բջջային հեռախոսում առկա տեղեկատվությունը: Տեղեկատվության զննությամբ քննության համար հետաքրքրություն ներկայացնող տեղեկություններ պարզվեցին բջջային հեռախոսում առկա Telegram հավելվածից ներբեռնված տեղեկատվությունում, ըստ որի բջջային հեռախոսում առկա Telegram հավելվածի էջի անունը «@nkers» է, հավելվածը գործում է +374-44-52-60-30 բջջային հեռախոսահամարով, էջում վերջին դիտումը գրանցվել է 08.10.2024 20:37:29 (UTC+4)-ին, էջի «Bio» անվանումով հատվածում առկա է՝ «Շուտով Կապ Կլինի։ ԱՄԵՆԱ ՑԱԾՐ ԳՆԵՐԸ ԿԼԻՆԵՆ ՄԻԱՅՆ ՄԵԶ ՄՈՏ» գրառումը և էջի գլխավոր լուսանկարն է /զննության արձանագրության մեջ առկա է լուսանկարը/:
Telegram հավելվածի «CHAT» բաժնում առկա են տարբեր էջերի հետ հաղորդագրություններ:
Բջջային հեռախոսում առկա՝ «Cache» անվանումով բաժնում առկա է «Images» ենթաբաժին որտեղ առկա է քննության համար հետաքրքրություն ներկայացնող լուսանկարներ, որոնք զննության ավարտին կտպագրվեն և կկցվեն սույն արձանագրությանը, լուսանկարներում առկա է քննության համար հետաքրքրություն ներկայացնող՝ ք.Երևան Մալխասյան 37/1 հասցեից լուսանկարներ:/զննության արձանագրության մեջ առկա է լուսանկարը/:
Բջջային հեռախոսի լուսանկարների պահման համար նախատեսված բաժնում հայտնաբերվել են քննության համար հետաքրքրություն ներկայացնող լուսանկարներ, որոնք զննութոյան ավարտին կտպագրվեն և կկցվեն սույն արձանագրությանը: Լուսանկարներում առկա են նարնջագույն, կանաչ և կապույտ գույների կպչուն ժապավեններով փաթեթների լուսանկարներ, տարբեր հասցեների լուսանկարներ:
Զննությամբ քննության համար հետաքրքրություն ներկայացնող այլ տեղեկություննեևր չպարզվեց, զննված տեղեկատվությունը մեծածավալ լինելու պատճառով չձանագրվեց լազերային սկավառակում կամ այլ կրիչում, այն պահվում է ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննական բաժնում առկա 00006315 համարով համակարգչում:/Վ.Թ.՝ 3-րդ հատոր՝ 67-105/
(Ամբողջականը տես դատական նիստերի ձայնագրությունում:)
Թվային տեղեկատվության ներբեռնում կատարելու մասին արձանագրությամբ, ըստ որի՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի թիվ 210 աշխատասենյակում կատարվել է ամրակնքված փաթեթից դուրս բերված SAMSUNG ապրանքանիշի Galaxy A22 (SM-A225F/DSN) մոդելի բջջային հեռախոսի ներքին հիշողության կրիչում պարունակվող տեղեկատվության ներբեռնում: Մասնավորապես.
Galaxy A22 (SM-A225F/DSN) մոդելի բջջային հեռախոսում հեռախոսաքարտ տեղադրված չէ: Բջջային հեռախոսը գործարկվեց և պարզվեց, որ այն պաշտպանված է գաղտնաբառով: Այնուհետև բջջային հեռախոսը համապատասխան մալուխով միացվեց Dell XPS 8940 տեսակի մասնագիտացված լաբորատոր համակարգչին: MK Expert 6.1.0.500 ծրագրային ապահովամ միջոցով ստեղծվեց բջջային հեռախոսի ներքին հիշողության կրիչի ֆիզիկական տեսակի պատճենը, միաժամանակ հայտնաբերվեց բջջային հեռախոսի գաղտնաբառը՝ 5000: Արտածված պատճենում պարունակվող տեղեկատվությունը և դրա վերաբերյալ մեքենայական հաշվետվությունը՝ ofbx ձևատեսակի ֆայլի տեսքով, գրառվեցին մասնագիտացված լաբորատոր համակարգչի կոշտ սկավառակի վրա: Վերոնշյալ հաշվետվության MD5 տեսակի անհատականացման արժեքն է՝ 29f79fcbaeaebf83479c3a8afc5dfc9a: Համաձայն բջջային հեռախոսի գործավարական համակարգուիմ առկա տեղեկատվության՝ բջջային հեռախոսի IMEI անհատականացման արժեքներն են՝ 356439351153275 և 359122121153273: Տեղեկատվությունն արտածելուց հետո բջջային հեռախոսըն անջատվեց և փաթեթավորվեց նույն փաթեթում, որից դուրս էր բերվել:/Վ.Թ.՝ 2-րդ հատոր՝ 237-238/
Խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունը, ըստ որի՝ դատարանի կողմից կայացված թիվ ԵԴ1/5581/07/24 որոշման հիման վրա խուզարկություն է կատարվել Հյունդայի մակնիշի 05UU707 հաշվառման համարանիշերով ավտոմեքենան: Խուզարկության արդյունքում հայտնաբերվել է թվով 2 փոքր զիփ փականով պոլիէթիլենային զանգված լցված շագանակագույն զանգվածով, որոնց յուրաքանչյուրի քաշը կազմել է՝ 0.53 գ. և 0.71գ., 5 հատ փոքր զիփ փականով պոլիէթիլենային տոպրակներ, որոնցում նկատելի են շագանակագույն մասնիկներ, 7 հատ սև գույնի կպչուն ժապավենով փաթեթավորված փաթեթենր, որոնցից յուրաքանչյուրի քաշն է եղել՝ 1.34 գ., 1.37գ., 1.46գ., 1.40 գ., 1.45 գ., 0.93 գ. և 1.33 գ. 1 հատ փայլաթիթեղ որի մեջ առկա է դեղնականաչավուն զանգված և փաթեթի քաշը կազմեց 0.54 գ.: Վարորդի նստատեղի տակից հայտնաբերվեց տուփ, որի մեջ առկա էր 3 հատ կապույտ ժապավենով փաթեթավորված փաթեթներ, որոնց յուրաքանչյուրի քաշը կազմեց՝ 2.1 գ., 1.81 գ. և 1.78գ, 1 հատ թափանցիկ պոլիէթիլենային տոպրակ՝ 1.36 գ. քաշով, նույն տուփի մեջ առկա էր BMW գրառումով կաշվե պատյան որում առկա էր 4 հատ փայլաթիթեղ, որոնցից յուրաքանչյուրի քաշը կազմեց՝ 1.31 գ., 0.47 գ., 0.47 գ. և 0.47 գ., նշված փայլաթիթեղներից մեկը բացվեց և պարզվեց որ ներսում առկա է սպիտակ բյուրեղանման զանգված, նույն կաշվե պատյանի մեջ առկա էր կապույտ կպչուն ժապավենով փաթեթավորված փաթեթ որի քաշը կազմեց՝ 1.21 գրամ և սև կպչուն ժապավենով փաթեթավորված փաթեթ, որի քաշը կազմեց՝ 1.40 գ.: Վարորդի նստատեղի տակի հետևի մասից հայտնաբերվեց ևս 1 հատ փայլաթիթեղ, որում առկա է սպիտակ բյուրեղանման զանգված, նշվածը կշռվեց և քաշը եղավ զրոյական:/Վ.Թ.՝ 255-258/
Դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 1668 Ք-24 եզրակացությունը, ըստ որի՝
1/փորձաքննությանը ներկայացված ընդհանուր 1,46 գրամ հաստատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց,
2/ փորձաքննությանը ներկայացված ընդհանուր 0,76 գրամ քաշով բյուրեղանման զանգվածը հանդիսանում է «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց
3/ փորձաքննությանը ներկայացված թվով 9 փաթեթներում առկա ընդհանուր 3,19 գրամ հաստատուն չոր քաշով թութունի բուսական մանրացված զանգվածն իր վրա կրում է MDMB (N) - 022 կրճատ անվամբ թմամիջոց,
4/ փորձաքննությանը ներկայացված թվով 5 փաթեթներում առկա թութունի եզակի բուսական մանրացված մասնիկներն իրենց վրա կրում են է MDMB (N) - 022 կրճատ անվանմամբ թմամիջոց: Եզակի մասնիկներով հնարավոր չէ կատարել քանակական հաշվարկ՝ նյութերի չնչին լինելու պատճառով:/Վ.Թ.՝ 2-րդ հատոր՝ 79-84/
Դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632 Ք-24 եզրակացությունը, ըստ որի՝
1/փորձաքննությանը ներկայացված վանդականախշ սպիտակ թղթյա փաթեթում առկա 0.43 գրամ կանեփի և թութունի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոց:
2/փորձաքննության ներկայացված թվով 2 հատ փայլաթիթեղյա փաթեթում առկա ընդհանուր՝ 0.86 գրամ հաստատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց,
3/փորձաքննությանը ներկայացված թվով 6 հատ սև մեկուցիչ ժապավեններով փաթեթված փայլաթիթեղյա փաթեթներում առկա՝ ընդհանուր՝ 2.38 գրամ հաստատուն չոր քաշով թութունի բուսական մանրացված զանգվածը իր վրա կրում է MDMB(N)-022 կրճատ անվամբ թմրանյութ։/Վ.Թ.՝ 2-րդ հատոր՝ 132-136/
Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ քրեական վարույթով 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին հաղորդմանը կից ստացված փաթեթում առկա սև գույնի «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.33 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.66 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.26 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր` 1.06 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «Մեթամֆետամին» տեսակի ընդհանուր 0.52 գրամ քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.29 գրամ հաստատուն չոր քաշով թմրամիջոցներով:/Վ.Թ.՝ 3-րդ հատոր՝ 62-66/
Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ քրեական վարույթով մեղադրյալ Սասուն Արտավազի Ամյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և վերցված Samsung Galaxy A22 /SM-A225F/DSN մոդելի 356439351153275 և 359122121153273 գործարանային համարների բջջային հեռախոսը:/Վ.Թ.՝ 3-րդ հատոր՝ 106-108/
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ քրեական վարույթով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից տրամադրված տեսագրությունները պարունակող լազերային սկավառակը, «Վիվա-Արմենիա» ՓԲ ընկերությունից 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին ստացված տեղեկատվությունը պարունակող լազերային սկավառակը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ գլխավոր վարչության Արաբկիրի բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ Մ.Ավետիսյանի կողմից նույն բաժնի պետ Ռ.Ներսիսյանին ուղղված զեկուցագրը, իրեր և առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ կազմված արձանագրությամբ և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ, ոստիկանության լեյտենանտ Լ.Բաղդասարյանի կողմից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնի պետ Ռ.Ներսիսյանին ուղղված զեկուցագրը:/Վ.Թ.՝1-ին հատոր՝ 15, 19, 176, 2-րդ հատոր՝ 5, 72, 3-րդ հատոր՝ 59-61/
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ մեղադրյալ Սասուն Արտավազի Ամյանին պատկանող Սամսունգ ապրանքանիշի «Գալաքսի Ա22» մոդելի բջջային հեռախոսից ներբեռնված տեղեկատվությամբ:/Վ.Թ.՝ 3-րդ հատոր՝ 85-105, 118-121/
01.09.2025 թվականի որոշմամբ Դատարանը մեղադրյալ Սասուն Ամյանի «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսի թվային խուզարկության 28.05.2025 թվականի արձանագրությունը, (Տես՝ հատոր 3 վ․թ․ 67-105) 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին կազմված իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ արձանագրությունը, (Տես՝ հատոր 1 վ/թ 19) և նշված գործողություն արդյունքում հայտնաբերված իրերը՝ հետագայում իրեղեն ապացույց ճանաչված «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.43 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.86 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.38 գրամ հաստատուն չոր քաշով, թմրամիջոցը, (Տես՝ հատոր 3, վ․թ․ 62-66), դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632Ք-24 եզրակացությունը (Տես՝ հատոր 2, վ․թ․ 132-136) ճանաչել է անթույլատրելի ապացույցներ:
Հետազոտված թույլատրելի ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստաված է համարում, որ
-Քրեական գործում առկա չեն թույլատրելի ապացույցներ, որոնց գնահատմամբ հնարավոր կլիներ արձանագրել Ս.Ամյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված 1-ին դրվագ մեղադրանքում:Դատաքննության ընթացքում Դատարանի կողմից անթույլատերելի ապացույց է ճանաչվել մեղադրանքի կողմից ի հիմնավորումն նշված մեղադրանքի բերաված ապացույցները: Իսկ դրանց բացակայության պայմաններում առկա չէ ոչ միայն ապացույցների համակցություն այլ առհասարակ գեթ մեկ ապացույց որի գնահատմամբ հնարավոր կլիներ հիմնավորել նշված մեղադրանքում Ս.Ամյանի մեղավորությունը կամ առնվազն խոսել դրա վերաբերյալ հիմնավոր կասկածի մասին։
-Դատարանը հաստատված է համարում, որ Սասուն Ամյանը չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին իր կողմից շահագործվող տրանսպորտային միջոցում թվով 4 հատ փաթեթներում, թվով 8 հատ փաթեթներում և թվով 9 հատ փաթեթներում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, մանր չափերի մարիխուանա տեսակի, խոշոր չափերի մեթամֆետամին տեսակի և առանձնապես խոշոր չափերի MDMB(N)-022 (կրճատ անվամբ) տեսակի թմրամիջոցներ.
-Մեղադրյալի մոտից հայտնաբերված փաթեթների մի մասը գրեթե նույն քաշի են, իսկ որոշները տարբեր են, նշված հանգամանքը ևս էական է, քանի որ վերջինիս մոտից, նրա բնակության վայրից չի հայտնաբերվել թմրամիջոց դասակարգելու, կշռելու կամ փաթեթավորելու համար նախատեսված սարքավորումներ, միջոցներ, առարկաներ, տոպրակներ, որի գնահատմամբ հնարավոր կլիներ նշված թմրամիջոցների դասակարգումը վերագրել մեղադրյալին։
-Դատարանը հաստատված չի համարում մեղադրանքի որոշմամբ նշված այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի մոտից հայտնաբերված առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցը վերջինս ձեռք է բերել իրացնելու նպատակով, քանի որ նման եզրահանգում նախաքննական մարմինը կատարել է միայն և բացառապես այն հանգամանքը հաշվի առնելով, որ մեղադրյալի մոտից հայտնաբերվել է առանձին փաթեթներում փաթեթավորված առանձնապես խոշոր չափի թմրամիջոց, այլ որևէ թույլատրելի ապացույց, տեղեկություն, վերաբերելի տվյալ կատարված քննությամբ առկա չէ, որը կխոսեր մեղադրյալի մոտ նման դիտավորության առկայության մասին:
-Մեղադրյալի մոտից հայտնաբերված բջջային հեռախոսում թվային խուզարկության արդյունքում ստացված տեղեկությունների օգտագործման անհնարինության պայմաններում Դատարանը չի հետազոտել որևէ այլ վերաբերելի տվյալ, որի գնահատմամբ հնարավոր կլիներ հաստատել մեղադրյալի մոտ թմրամիջոցների ապօրինի իրացնելու նպատակը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
01.09.2025 թվականի որոշմամբ Դատարանը սույն գործով հետազոտված որոշ ապացույցներ ճանաչել է անթույլատրելի հետևյալ պատճառաբանությմաբ.
«ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ՝
/.../58) դեպքի վայր՝ սահմանափակ տարածք, որտեղ հանցագործության մասին հաղորդմամբ կամ բավարար ապացույցներով համոզիչ հիմնավորվում է, որ կատարվել է հանցանքը, և միաժամանակ կարող են առկա լինել հանցագործության հետքեր, հետևանքներ կամ այլ հանցանշաններ./.../
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Քրեական վարույթի շրջանակներում կատարվող բոլոր վարութային գործողությունների ընթացքի և արդյունքների, ինչպես նաև կայացվող բոլոր դատավարական ակտերի ամրագրումը սույն օրենսգրքով լիազորված անձանց կողմից պարտադիր է:
2. Վարութային գործողությունները ամրագրվում են էլեկտրոնային եղանակով կազմված արձանագրությամբ: Եթե առանձին վարութային գործողության ընթացքի և արդյունքների ամրագրումն էլեկտրոնային եղանակով անհնար է, ապա դա կատարվում է թղթային եղանակով՝ համակարգչով, իսկ դրա անհնարինության դեպքում՝ ձեռագիր կազմված արձանագրությամբ։
3. Մինչդատական վարույթում տեսաձայնագրմամբ կատարված գործողության հակիրճ բովանդակությունը և հիմնական արդյունքները նշվում են վարութային այդ գործողության ընթացքում կազմված համառոտ արձանագրության մեջ:
Տեսաձայնագրության բնօրինակը պահպանվում է էլեկտրոնային տվյալներ պահպանելու համար նախատեսված կրիչում. եթե այն պահպանվել է շարժական կրիչի վրա, ապա կրիչը կցվում է արձանագրությանը:
4. Մինչդատական վարույթում առանց տեսաձայնագրման կատարված գործողության ընթացքը և արդյունքները մանրամասն նկարագրվում են արձանագրությունում, որը պատրաստվում է վարութային գործողության ընթացքում կամ դրա ավարտից անմիջապեu հետո:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 42-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Հետաքննիչը՝
1) «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» օրենքին համապատասխան` իրականացնում է օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ.
2) սույն օրենսգրքին համապատասխան` կատարում է գաղտնի քննչական գործողություններ.
3) օժանդակում է ապացուցողական և վարութային այլ գործողությունների կատարմանը.
4) օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների և գաղտնի քննչական գործողությունների արդյունքներն օրենքով սահմանված կարգով ներկայացնում է քննիչին.
5) հետաքննության կատարման ընթացքում ենթադրյալ այլ հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու դեպքում այդ մասին անհապաղ գրավոր տեղեկացնում է քննիչին.
6) հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում կատարում է ձերբակալում և դրան ուղեկցող անձնական խուզարկություն` այդ մասին անհապաղ հայտնելով իրավասու դատախազին.
7) մինչև հետաքննության մարմնի վարչական շենք բերելը անհապաղ ազատ է արձակում իր նախաձեռնությամբ ձերբակալված անձին, եթե վերանում է այդ անձին արգելանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը` այդ մասին անհապաղ հայտնելով հետաքննության մարմնի պետին.
8) միջոցներ է ձեռնարկում քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող առարկաները և փաստաթղթերը, ինչպես նաև դեպքի վայրը պահպանելու ուղղությամբ.
9) իրականացնում է սույն օրենսգրքով և «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» օրենքով իր իրավասությանը վերապահված այլ լիազորություններ:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված լիազորությունները հետաքննիչն իրականացնում է բացառապես քննիչի հանձնարարությամբ:/…/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 46-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Վարույթին պաշտպանի մասնակցությունը պարտադիր է ձերբակալված անձին ձերբակալման որոշումը հանձնելու պահից, իսկ եթե սույն օրենսգրքով սահմանված ժամկետում այն չի հանձնվել, ապա նրան ազատությունից փաստացի զրկելուց հետո 6 ժամը լրանալու պահից կամ անձին մեղադրանք ներկայացնելու պահից, քանի դեռ վարույթն իրականացնող մարմինը սույն օրենսգրքով սահմանված դեպքերում և կարգով չի ընդունել մեղադրյալի հրաժարվելը պաշտպանից/.../:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 96-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Արտավարութային փաստաթուղթ է քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող փաստերի մասին տվյալներ պարունակող թղթային, մագնիսական, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որը ձևավորվել է տվյալ քրեական վարույթի շրջանակներից դուրս:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված փաստաթղթերը վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից զննվում են, ինչպես նաև համապատասխան որոշմամբ ճանաչվում են արտավարութային փաստաթուղթ և կցվում վարույթի նյութերին:
3. Քրեական վարույթի շրջանակներից դուրս իրականացված օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքով դատարանի թույլտվությամբ ստացված տեսագրությունները, տեսաձայնագրությունները, ձայնագրությունները և այլ օբյեկտիվ փաստաթղթերը կարող են ճանաչվել արտավարութային փաստաթուղթ և կցվել վարույթի նյութերին միայն այն դեպքում, երբ համապատասխան միջոցառումն իրականացվել է ենթադրյալ հանցագործությունը կանխելու, խափանելու կամ ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին հանցանքի կատարման պահին կամ դրանից անմիջապես հետո բացահայտելու նպատակով:
4. Քրեական վարույթի շրջանակներից դուրս, այդ թվում՝ վարույթն իրականացնող մարմնի նախաձեռնությամբ կատարված ստուգման կամ վերստուգման արդյունքները կարող են ճանաչվել արտավարութային փաստաթուղթ և կցվել վարույթի նյութերին միայն այն դեպքում, երբ առանց դրանց վարույթի համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզումն օբյեկտիվորեն անհնար է։
5. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված փաստաթուղթը պարունակում է սույն օրենսգրքի 94-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներ, ապա այն ճանաչվում է իրեղեն ապացույց:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
3. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված են համարվում այն տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել`
1) տվյալ քրեական վարույթն իրականացնելու, համապատասխան ապացուցողական կամ վարութային այլ գործողություն կատարելու իրավասություն չունեցող անձի կողմից.
2) բացարկման ենթակա անձի էական մասնակցությամբ, եթե նա իմացել է կամ ողջամտորեն պետք է իմանար վարույթին իր մասնակցությունը բացառող հանգամանքների առկայության մասին.
3) սույն օրենսգրքով նախատեսված ընթացակարգի խախտմամբ, եթե հնարավոր չէ դրա հետևանքը վերացնել այլ ապացուցողական գործողության պատշաճ կատարմամբ.
4) քննչական գործողության կատարման ընթացքում մեղադրյալի կարգավիճակ չունեցող անձից, որի նկատմամբ փաստացի իրականացվել է քրեական հետապնդում` առանց այդ մասին նրան պատշաճ ծանուցելու.
5) անհայտ աղբյուրից.
6) արդի գիտությանը հակասող մեթոդների կիրառմամբ:
4. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են նաև այն խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ:
5. Օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված տվյալները չեն կարող որպես ապացույց օգտագործվել, եթե՝
1) առկա է դրանք փոխարինած լինելու կամ դրանց հատկանիշները փոփոխած լինելու ողջամիտ կասկած.
2) դրանք ստացվել են այն անձից, որը հոգեկան, մտավոր կամ ֆիզիկական առողջության խնդիր ունենալու պատճառով ունակ չէ ճիշտ ընկալելու, հիշելու և վերարտադրելու վարույթով պարզաբանման ենթակա հանգամանքները:
6. Պաշտպանի բացակայությամբ մեղադրյալի տված ցուցմունքները չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց, եթե մեղադրյալը դատարանում հրաժարվել է դրանցից:
7. Օրենքով սահմանված պահանջների խախտմամբ կատարված գաղտնի քննչական գործողության արդյունքով ձեռք բերված տեղեկություններն ապացուցման գործընթացում չեն կարող օգտագործվել:
8. Օրենքով սահմանված պահանջների խախտմամբ իրականացված օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքները չեն կարող ապացուցողական գործողության կատարման հիմք լինել:
9. Այն տվյալները, որոնք ստացվել են վարույթի հանրային մասնակցի թույլ տված` օրենքի պահանջների խախտմամբ, կարող են մեղադրյալի, նրա պաշտպանի կամ օրինական ներկայացուցչի միջնորդությամբ օգտագործվել որպես ապացույց, եթե այդ խախտմամբ չեն ոտնահարվել այլ անձի իրավաչափ շահերը: Այդպիսի ապացույցը կարող է օգտագործվել միայն ի շահ տվյալ մեղադրյալի:
10. Սույն օրենսգրքի 96-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված արտավարութային փաստաթղթերը չեն կարող օգտագործվել ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանքով մեղադրանքը հիմնավորելու համար: Այդ արտավարութային փաստաթղթերը կարող են օգտագործվել միայն այն դեպքում, երբ դրանք ստացվել են քրեական վարույթ նախաձեռնելուց առավելագույնը չորս ամիս առաջ` ծանր հանցագործության մեղադրանքը հիմնավորելու համար, կամ ութ ամիս առաջ` առանձնապես ծանր հանցագործության մեղադրանքը հիմնավորելու համար: Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 133-154-րդ հոդվածներով, 155-րդ հոդվածով, 308-րդ հոդվածով, 418-421-րդ հոդվածներով, 423-425-րդ հոդվածներով, 441-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և 450-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքներով արտավարութային փաստաթղթերի օգտագործման ժամկետային սահմանափակում չի կիրառվում:
11. Ապացույցների անթույլատրելիությունը, ինչպես նաև սույն հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված դեպքում օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված տվյալների օգտագործման հնարավորությունը որոշմամբ հաստատում է վարույթն իրականացնող մարմինը՝ վարույթի շահագրգիռ մասնակցի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ:
12. Անթույլատրելի ճանաչված ապացույցները պահվում են վարույթի նյութերում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 188-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Հետաքննությունը կատարվում է նախաձեռնված քրեական վարույթի մասին հետաքննության մարմնի կողմից պատշաճորեն տեղեկանալու հիմքով: Հետաքննությունն սկսվում է միայն նախաքննությունը սկսելուց հետո:
2. Հետաքննության շրջանակներում գաղտնի քննչական գործողությունները կարող են կատարվել բացառապես քննիչի հանձնարարության հիման վրա:
3. Հետաքննության շրջանակներում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումները կարող են կատարվել քննիչի հանձնարարությամբ կամ հետաքննության մարմնի նախաձեռնությամբ:
4. Հետաքննության շրջանակներում կատարված գաղտնի քննչական գործողությունների և օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքները անհապաղ ներկայացվում են քննիչին:
5. Հետաքննությունն ավարտվում է նախաքննության հետ միաժամանակ: Նախաքննության ավարտման պահին շարունակվող գաղտնի քննչական գործողությունները և օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումները դադարեցվում են:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 208-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Քննչական գործողություններն են`
1) հարցաքննությունը.
2) առերեսումը.
3) ցուցմունքը տեղում ստուգելը.
4) զննումը.
5) քննումը.
6) փորձարարությունը.
7) ճանաչումը.
8) տեղեկատվության պահանջը.
9) առարկաներ կամ փաստաթղթեր վերցնելը.
10) խուզարկությունը.
11) առգրավումը.
12) արտաշիրմումը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 214-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Քննչական գործողության ընթացքը և արդյունքներն ամրագրելու, հանցագործության հետքերը և իրեղեն ապացույցները հայտնաբերելու, ամրապնդելու և վերցնելու նպատակով կարող են կատարվել ձայնագրում, լուսանկարում, պատրաստվել հետքերի ծեփապատճեններ և դրոշմվածքներ, կիրառվել այլ տեխնիկական միջոցներ:
2. Տեխնիկական միջոցներ կիրառելուց առաջ քննիչն այդ մասին տեղեկացնում է քննչական գործողության մասնակիցներին, ինչպես նաև միջոցներ է ձեռնարկում տեխնիկական միջոցների սարքինությունն ստուգելու ուղղությամբ:
3. Սույն օրենսգրքի 208-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված քննչական գործողությունները (բացառությամբ փաստաթղթի զննության, տեղեկատվության պահանջի և առարկաներ կամ փաստաթղթեր վերցնելու) պարտադիր տեսաձայնագրվում են, բացառությամբ երբ դա օբյեկտիվորեն անհնար է։
4. Տեսաձայնագրումը պետք է իրականացվի քննչական գործողությունը սկսելու պահից մինչև դրա ավարտը, առանց ընդհատման, բացառությամբ անկանխատեսելի տեխնիկական անսարքության կամ օբյեկտիվ անհնարինության այլ դեպքերի: Տեսաձայնագրման ընդհատման դեպքում քննչական գործողության կատարումն ընդհատվում է, որի պատճառները նշվում են այդ նպատակով կազմվող առանձին արձանագրությունում: Քննչական գործողության կատարումը շարունակվում է տեսաձայնագրումը վերսկսելու պահից: Մինչ այդ քննիչը միջոցներ է ձեռնարկում քննչական գործողության բնականոն ընթացքը և արդյունավետությունն ապահովելու ուղղությամբ: Տեսաձայնագրման դեպքում ապահովվում են քննչական գործողության ընթացքի ամբողջականությունը, տեսանելիությունը (ընդգրկվածությունը, լուսավորությունը և այլն) և լսելիությունը: Տեսաձայնագրությունը չի կարող մոնտաժվել կամ այլ կերպ փոփոխվել:
5. Տեսաձայնագրման միջոցով կատարված քննչական գործողության արձանագրությունն ապացուցման գործընթացում չի կարող օգտագործվել առանց տվյալ քննչական գործողության տեսաձայնագրության հասանելիության կամ տեսաձայնագրության էլեկտրոնային կրիչի/.../:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 215-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
1. Քննչական գործողության արձանագրությունը կազմվում է սույն օրենսգրքի 8-րդ հոդվածով նախատեսված պահանջների պահպանմամբ։
2. Առանց տեսաձայնագրման կատարված քննչական գործողության արձանագրությունում պարտադիր նշվում են՝
1) գործողության տեսակը, կատարման վայրը (հասցեն), տարին, ամիսը, օրը, սկսելու և ավարտելու ժամանակը՝ րոպեի ճշտությամբ.
2) արձանագրությունը կազմողի պաշտոնը, անունը և ազգանունը.
3) գործողությանը մասնակցող յուրաքանչյուր անձի կարգավիճակը, ազգանունը, անունը, հայրանունը, անհրաժեշտության դեպքում՝ հասցեն և անձնական այլ տվյալներ․
4) տվյալ գործողության էությունը և կատարման կարգը բացատրելու, ինչպես նաև գործողության մասնակիցներին նրանց իրավունքները (այդ թվում՝ արձանագրության վերաբերյալ հայտարարություններ ու դիտողություններ անելու, լրացումներ և ուղղումներ պահանջելու իրավունքը), պարտականությունները և դրանք չկատարելու հետևանքները պարզաբանելու փաստը, որը հավաստվում է գործողության մասնակիցների ստորագրությամբ․
5) իրականացված գործողությունների ընթացքի, այդ թվում՝ դրանց հաջորդականության և արդյունքների մանրամասն նկարագրությունը․
6) գործողության ընթացքում պարզված հանգամանքները․
7) առկայության դեպքում՝ գործողության մասնակիցների դիտողությունները, հայտարարությունները, նրանց պահանջով կատարված լրացումները և ուղղումները.
8) տեխնիկական միջոցների կիրառման դեպքում՝ դրանց նկարագիրը, ինչպես նաև գործողության մասնակիցներին տեխնիկական միջոցների կիրառման մասին նախազգուշացնելու փաստը, որը հավաստվում է գործողության մասնակիցների ստորագրությամբ․
9) առկայության դեպքում՝ արձանագրությանը կցված հավելվածները։
3. Տեսաձայնագրմամբ, այդ թվում՝ տեսակապի միջոցով կատարված քննչական գործողության արձանագրությունում միայն նշվում են տվյալ գործողության էությունը, հակիրճ բովանդակությունը և հիմնական արդյունքները։ Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված վերաբերելի մյուս տեղեկությունները, ինչպես նաև գործողությունների կատարման փաստը ամրագրվում են միայն տեսաձայնագրմամբ։
4. Արձանագրությունը ծանոթացման համար ներկայացվում է քննչական գործողության մասնակիցներին:
5. Արձանագրությունն ստորագրում են քննիչը և նրա հետ նույն վայրում գտնվող քննչական գործողության մասնակիցները: Արձանագրությունում կատարված լրացումները և ուղղումներն ստորագրում է դրանք նախաձեռնած անձը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 216-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
1. Քննչական գործողության արձանագրությանը համարակալված կցվում են հետևյալ հավելվածները․
1) քննչական գործողության ընթացքում վերցված առարկաները, փաստաթղթերը կամ այլ նյութերը.
2) քննչական գործողության ընթացքն ու արդյունքներն ամրագրած էլեկտրոնային կրիչները, տեսաերիզները, ձայնագրությունները, լուսանկարչական նեգատիվները և լուսանկարները.
3) քննչական գործողության ընթացքում կազմված կամ պատրաստված տեղեկանքները, գծագրերը, պլանները, ծեփապատճենները, հետքերի դրոշմները:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետում նշված նյութերը մանրամասն նկարագրվում են համապատասխան արձանագրության մեջ, փաթեթավորվում են և կնքվում:
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված նյութերը քննչական գործողության արձանագրության բաղկացուցիչ մաս են և չեն կարող օգտագործվել առանց արձանագրության, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ դրանցում պարունակվող տվյալների ամբողջականությունը խախտված է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 226-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
1. Զննումը վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ պարզելու, ենթադրյալ հանցագործության հետքերը, այլ նյութական օբյեկտները հայտնաբերելու նպատակով տեղանքի, շինության, տրանսպորտային միջոցի, առարկայի, փաստաթղթի բովանդակության, կենդանու, մարդու կամ կենդանու դիակի տեսողական ուսումնասիրությունն է:
2. Բնակարանում զննումը, բացառությամբ դեպքի վայրի սկզբնական զննության, կարող է կատարվել բացառապես դատարանի համապատասխան որոշման առկայության դեպքում:
3. Զննության ընթացքում զննության ենթակա օբյեկտները կարող են տեսողական դիտարկման համար մատչելի դարձվել տեխնիկական միջոցների կիրառմամբ, ինչպես նաև կարող են կատարվել զննվող վայրի կամ առանձին առարկաների չափումներ, կազմվել հատակագծեր, գծագրեր, սխեմաներ: Այդ մասին նշվում է արձանագրության մեջ, իսկ կազմված առանձին փաստաթղթերը կցվում են արձանագրությանը:
4. Տեղանքի, շինության, դրանց տարածքում գտնվող առարկայի, տրանսպորտային միջոցի զննումը հնարավորության դեպքում կատարվում է դրա սեփականատիրոջ կամ նրա ներկայացուցչի ներկայությամբ:
5. Դիակի կամ դրա առանձին մասերի զննումը կատարվում է բժշկության բնագավառի ձեռնհաս փորձագետի մասնակցությամբ: Չճանաչված դիակները ենթակա են լուսանկարման և մատնադրոշմման:
6. Հանրամատչելի համակարգչային ծրագրերի, համացանցային կայքերի, թվայնացված տվյալների զննությունից առաջ քննիչը համակարգչային եղանակով պատճենում է զննվող օբյեկտները, ըստ անհրաժեշտության պատրաստում դրանց թղթային պատճենները և այդ մասին նշում արձանագրության մեջ: Ամրագրման արդյունք հանդիսացող թղթային պատճենները (երբ դա հնարավոր է և անհրաժեշտ վարույթի համար) ստորագրվում են զննության մասնակիցների կողմից և համակարգչային պատճենի հետ միասին կցվում արձանագրությանը:
7. Զննության ընթացքում քննիչն ինքնուրույն կամ փորձագետի օգնությամբ վերցնում է հետքեր, առարկաներ, փաստաթղթեր, ինչպես նաև այլ օբյեկտներ, որոնք կարող են ունենալ ապացուցողական նշանակություն: Քննիչն ամեն դեպքում վերցնում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ շրջանառությունից հանված կամ ապօրինի շրջանառության մեջ գտնվող օբյեկտները՝ անկախ տվյալ վարույթին դրանց առնչությունից:
8. Այլ քննչական գործողության ժամանակ հայտնաբերված օբյեկտների զննումը կատարվում է այդ քննչական գործողության ընթացքում, իսկ զննման արդյունքներն ամրագրվում են տվյալ քննչական գործողության արձանագրության մեջ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 335-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
/…/1. Բոլոր ապացույցները հետազոտելուց հետո դատարանը կողմերին հարցնում է, թե արդյոք նրանք միջնորդում են անթույլատրելի ճանաչել որևէ հետազոտված ապացույց:
2. Միջնորդությունը բավարարվելու դեպքում դատարանը կայացնում է տվյալ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու մասին որոշում` առանձին փաստաթղթի ձևով, իսկ միջնորդությունը մերժելու դեպքում` կայացնում է որոշում:
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված միջնորդությունների հարցը քննարկելուց և լուծելուց հետո դատարանն իրավասու է իր նախաձեռնությամբ քննարկման առարկա դարձնելու հետազոտված ցանկացած ապացույցի անթույլատրելիության հարցը: Ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու որոշումը կայացվում է առանձին փաստաթղթի ձևով:/…/:
Սույն պարագայում վերոնշյալ իրավական նորմերի համատեքստում դիտարկելով քրեական գործում առկա հետագայում արտավարութային ապացույց ճանաչված իրեր և առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ կազմված արձանագրության որպես թույլատրելի ապացույց դիտարկելու հանգամանքը Դատարանը արձանագրում է, որ 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին սույն գործով մեղադրյալ Սասուն Ամյանը թմրամիջոց պահելու, օգտագործելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած կասկածանքի հիման վրա ձերբակալվել է (հատոր 1 վ/թ 16-17) և նույն օրը ենթարկվել է անձնական խուզարկության (հատոր 1 վ/թ 18), որից հետո ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնի աշխատակիցները կատարել են գործողություն, որը իր էությամբ հանդիսանում է զննություն, սակայն վերնագրվել է իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ, որի ընթացքում հայտնաբերվել են իրեր, որոնք վերցվել են, կշռվել են, կնիքվել են:Դեռ ավելին Դատարանը արձանագրում է, որ Ս.Ամյանի ձերբակալման պահից սկսած առկա է եղել պաշտպանի պարտադիր մասնակցության պայման, սակայն պաշտպան չի ներգրավվել, Դատարանը նման դիտարկում կատարում է հաշվի առնելով, որ Ս.Ամյանի ձերբակալման արձանագրությամբ վերջինս չի հրաժարվել պաշտպանից, հետևաբար չի դադարել պաշտպանի մասնակցության պարտադիր լինելու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 46-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված իմպերատիվ նորմի գործողությունը, այնինչ պաշտպանով վերջինս այդ պահին չի ապահովվել և դեռ ավելի նրա մասնակցությամբ կատարվել են գործողություններ որոնք հետագայում դրվել են մեղադրանքի հիմքում: Հատկանշական է, որ նույն օրը նաև նախաձեռնվել է քրեական վարույթ և կազմված փաստաթղթերը՝ փաթեթների հետ, հանձնվել է նախաքննական մարմնին: Դատարանը արձանագրում է, որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնի աշխատակիցները կատարել են գործողություն, որի կատարումը չէր մտնում իրենց լիազորությունների մեջ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը նման գործողություն կատարումը նախատեսել է բացառապես քրեական վարույթ նախաձեռնելուց հետո և այն էլ քննիչի մասնակցությամբ:Դեռ ավելին որպես երաշխիք նախատեսված է քննարկվող գործողությունը տեսագրությամբ կատերելը:Նման պարագայում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնի աշխատակիցները կատարել են մի գործողություն, որը չի բխում իրենց լիազորությունների շրջանակից, Ս.Ամյանը արդեն իսկ ձերբակալված է եղել թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ առնչություն ունենալու հիմնավոր կասկածի հիմքով, ուստի հետաքննության մարմինը, եթե որևէ տեղանք դիտարկում էր որպես հանցագործության հետքեր պարունակով, ապա այդ դեպքում նրա լիազորությունը կարող էր կայանալ միայն և բացառապես այդ տարածքի պահպանություն իրականացնելը՝ նախքան վարույթն իրականացնող քննիչը կիրականացներ զննություն:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը արձանագրում է, որ տեղանքի զննությունը և անձնական խուզարկությունը չեն կարող նույնացվել, քանի որ դրանց իրականացման գործընթացը և նպատակները տարբեր են:
Տվյալ դեպքով սույն քրեական գործի համար ստացվել են կարևոր ապացույցներ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի էական խախտմամբ, քանի որ նախ նշված գործողությունը կատարվել է ոչ այն սուբյեկտի կողմից ով որ իրավասու էր կատարել և ինչպես նաև չի իրականացվել այն ընթացակարգով, որը որ սահմանել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը:Նման պարագայում այդ գործողության արդյունքում ստացված իրերը, որոնք հետագայում դրվել են մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների շարքում ստացվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի էական խախտմամբ և դրանց իրավաչափությունը վիճարկում է նաև պաշտպանության կողմը:
Վիճարկվող արձանագրության ուսումնասիրությամբ փաստվում է, որ դրա արդյունքում վերցվել են բազմաթիվ առարկաներ, որոնցից մի քանիսով նախաքննական մարմինը հետագայում հաստաված է համարել որոշակի հանգամանքներ: Դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում այդ իրերը և դրանցից բխած գործողությունների արդյունքները թույլատրելի ապացույց դիտարկելու հնարավորությունը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով ապացույցների թույլատրելիության հարցին, իր նախադեպային որոշումներում իրավական դիրքորոշում է հայտնել. (...) Որպես քրեական oրենuգրքով նախատեuված արարքի առկայությունը կամ բացակայությունը, այդ արարքը կաuկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ անմեղությունը, ինչպեu նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքները պարզելու միջոց կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի ապացույցներ, որոնք ձեռք են բերվել, ամրագրվել և գործին կցվել են քրեադատավարական օրենքով սահմանված և թույլատրելի համարվող կարգով: Ապացույցների ձեռքբերման և ամրագրման թույլատրելիությունը կարգավորող նորմերից հետևում է, որ որպես ապացույց չեն կարող օգտագործվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները, հատկապես եթե դրանք իրենց հերթին հանգեցրել են դատավարության մասնակիցների իրավունքների էական խախտման, ազդել են կամ կարող էին ազդել uտացված փաuտական տվյալների հավաuտիության վրա:
Այսպիսով` ապացույցների հավաքմանը և ստուգմանն ուղղված դատավարական գործողությունների կատարման ընթացքում պետք է ապահովվի անձանց իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը: Հակառակ դեպքում կատարված դատավարական գործողության արդյունքում ստացված փաստական տվյալը, անկախ գործի համար ունեցած նշանակությունից, կորցնում է իր իրավական ուժը, ապացուցողական նշանակությունը և չի կարող ընդգրկվել կոնկրետ քրեական գործով ապացույցների համակցության մեջ և դրվել մեղադրանքի հիմքում:
(...) Սույն գործով քրեական դատարանն անձի դատապարտման հիմքում դրել է այնպիսի ապացույցներ, որոնց բովանդակությունն ամբողջությամբ բխում է քրեադատավարական օրենքի էական խախտմամբ կատարված քննչական գործողությունից: (…) Այդ ապացույցները թույլատրելի չեն, քանի որ դրանց բովանդակությունն ամբողջությամբ հիմնված է եղել անթույլատրելի ճանաչված քննչական գործողության տվյալների վրա, իսկ օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների օգտագործման սահմանադրական արգելքը վերաբերում է նաև դրանցից բխող ապացույցներին:(տես` Ա.Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԱԴԴ/0085/06/09 գործով 2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ի որոշումը, կետ 15, Ա.Գզոյանի վերաբերյալ թիվ ԵԱՔԴ/0049/01/09 գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի որոշում, կետ 35, և Ն.Պողոսյանի վերաբերյալ թիվ ՀՅՔՐԴ2/0153/01/08 գործով 2010 թվականի մարտի 26-ի որոշում, կետ 33):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նույն որոշմամբ անդրադառնալով անթույլատրելի ապացույցի հետ պատճառահետևանքային կապի մեջ գտնվող ապացույցը թույլատրելի ճանաչելու հարցին` արձանագրել է. ՙ(…) մեղադրյալ Ա.Սարգսյանին վկաներ Ա.Ասրյանի և Տ.Խաչատրյանի ճանաչմանը ներկայացնելու երկու արձանագրությունները, որպես անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու պարագայում ճանաչման ներկայացնելուց հետո այդ նույն վկաների տված ցուցմունքները չէին կարող որպես ապացույց օգտագործվել և դրվել Ա.Սարգսյանի մեղադրանքի հիմքում: Այդ ապացույցները թույլատրելի չեն, քանի որ դրանց բովանդակությունն ամբողջությամբ հիմնված է եղել անթույլատրելի ճանաչված քննչական գործողության տվյալների վրա, իսկ օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների օգտագործման սահմանադրական արգելքը վերաբերում է նաև դրանցից բխող ապացույցներին: Հետևաբար, սույն գործով իրավաչափ չի եղել Ա.Սարգսյանին երկու վկաների ճանաչմանը ներկայացնելու արձանագրությունները ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ և 5-րդ կետերի հիմքով որպես անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու պայմաններում նույն վկաների` Ա.Սարգսյանին որպես զանգվածային անկարգությունների անմիջական մասնակցի մատնացույց անելու մասին ցուցմունքները որպես ապացույց օգտագործելու և մեղադրանքի հիմքում դնելու դատարանների որոշումը (կետ 17):
Այլ կերպ ասած` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ, մասնավորապես՝ «օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցի» ներքո անհրաժեշտ է հասկանալ նաև այն ապացույցները, որոնք ձեռք են բերվել թեկուզ առանց օրենքի խախտման, սակայն այն ապացույցների հիման վրա են ձեռք բերվել, որոնք ձեռք էին բերվել օրենքի խախտմամբ կամ անթույլատրելի ապացույցի հետ պատճառահետևանքային կապի մեջ գտնվող ապացույցը ևս անթույլատրելի է. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հաստատել է ՀՀ ներպետական իրավունքում «թունավոր ծառի պտուղների» կանոնի առկայությունը:
Սույն պարագայում քրեադատավարական օրենքի էական խախտմամբ կատարված գործողության արդյունքում վերցվել են փաթեթներ որոնց վերաբերյալ կայացվել փորձաքննություն նշանակելու որոշումներ:Նկատի ունենալով, որ նշված առարկաները ձեռք բերելու հանգամանքը նշված է օրենքի էական խախտմամբ կատարված գործուղության արձանագրության մեջ, ուստիև բխում են դրանից, հետևաբար այդ իրերը ու առարկաները և դրանցից բխող ապացույցները ևս չեն կարող օգտագործվել մեղադրյալի մեղքը ապացուցման գործընթացում:Նման պարագայում և՛ նշված գործողությունը և՛ դրա կատարման արդյունքում ձեռքբերված իրերը և առարկաները և այդ իրերի և առարկաների օգտագործմամբ ձեռքբերված ապացույցները օգտագործման ենթակա չեն և չեն կորղ դրվել մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների հիմքում: «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.43 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.86 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.38 գրամ հաստատուն չոր քաշով, թմրամիջոցը որոնք հետագայում ճանաչվել են իրեղեն ապացույց բխում են օգտագործման ոչ ենթակա օրենքի խախտմամբ կատարված գործողության արձանագրությունից, հետևաբար չեն կարող օգտագործվել մեղադրյալի մեղքը հիմնավորելու գործում:
Թեպետ վարույթն իրականացնող քննիչը քննարկվող արձանագրությունը ճանաչել է արտավարույթային ապացույց, այնուամենայնիվ դա չի օրինականացրել օրենքի էական խախտմամբ թմրամիջոցների վերցման գործընթացը:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը ցանկանում է արձաագրել, որ վարույթն իրականացնող քննիչը իրեղեն ապացույց ճանաչելու որոշմամբ թմրամիջոցների այլ քաշ է նշել, սակայն համադրելով փորձագիտական եզրակացության հետ Դատարանը քննիչի գործողությունները այս առումով չի դիտարկում էական խախտման համատեքստում այլ վրիպակի:
Նկատի ունենալով, որ «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.43 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.86 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.38 գրամ հաստատուն չոր քաշով, թմրամիջոցը ձեռք են բերվել օրենքի էական խախտմամբ իրականացված գործողություն արդյունքում, ուստի չեն կարող օգտագործվել մեղադրյալի մեղքը հիմնավորելու գործում:
Դատարանը անդրադառնալով դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632Ք-24 եզրակացության թույլատրելիության հարցին այն ևս դիտարկում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Ա.Սարգսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման համատեքստում, հաշվի առնելով նաև, որ տվյալ փորձաքննության հետազոտման օբյեկտը ստացվել է օգտագործման ոչ ենթակա օրենքի էական խախտմամբ կատարված գործողության արձանագրության արդյունքում, հետևաբար հանդիսանում է օգտագործման ոչ ենթակա անթույլատրելի ճանաչված իրեղեն ապացույց, ուստի դրա հետազոտումը և հետազոտման արդյունքում ստացված փորձաքննությունը ամբողջությամբ բխում է անթույլատրելի ապացույցից ու այն ևս համարվում է անթույլատրելի ապացույց:
Վերոնշյալի հաշվարկմամբ դատարանը արձանագրում է, որ դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632Ք-24 եզրակացությունը ևս անթույլատրելի ապացույց է մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների զանգվածում:
Վերոնշյալ հանգամանքների գնահատմամբ Դատարանը արձանագրում է, որ 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին կազմված իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ արձանագրությունն (Տես՝ հատոր 1 վ/թ 19) ապացուցման գործընթացում չի կարող օգտագործվել՝ անթույլատրելի է և նշված գործողություն արդյունքում հայտնաբերված իրերը՝ հետագայում իրեղեն ապացույց ճանաչված «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.43 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.86 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.38 գրամ հաստատուն չոր քաշով, թմրամիջոցը, (Տես՝ հատոր 3, վ․թ․ 62-66), դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632Ք-24 եզրակացությունը (Տես՝ հատոր 2, վ․թ․ 132-136) պետք է ճանաչել անթույլատրելի ապացույցներ:
Բացի այդ պաշտպանության կողմը վիճարկել է նաև սույն քրեական գործի քննության ընթացքում իրականացված թվային խուզարկության իրավաչափությունն և դրա արդյունքում ստացված ապացուցողական տվյալների օգտագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 209-րդ հոդվածի 4-րդ մասը սահմանում է, որ
/.../4. Բացառապես դատարանի որոշման հիման վրա են կատարվում՝
/.../3) թվային խուզարկությունը./…/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 236-րդ հոդվածի 4-րդ մասը սահմանում է, որ
1. Թվային խուզարկությունը էլեկտրոնային սարքերում կամ կրիչներում պարունակվող թվային տվյալների որոնումն է:
2. Վարույթի համար նշանակություն ունեցող տվյալները վերցվում են այլ կրիչի վրա պատճենելու եղանակով՝ ապահովելով այդ տվյալների և դրանցից կատարված պատճենների ամբողջականությունը:
3. Բացի խուզարկության որոշման մեջ նշվածից, քննիչը վերցնում է նաև խուզարկության ընթացքում հայտնաբերված այն բոլոր տվյալները, որոնք, անկախ տվյալ վարույթին դրանց առնչությունից, իրենց բնույթով կամ բովանդակությամբ կարող են կապված լինել այդ կամ մեկ այլ ենթադրյալ հանցագործության հետ:
4. Եթե դատարանի որոշմամբ հաստատվել է, որ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ վարույթի համար նշանակություն ունեցող տվյալներ կարող են պահեստավորված լինել համակարգչային մեկ այլ համակարգում, որ այդ տվյալների նկատմամբ հասանելիություն հնարավոր է ձեռք բերել սկզբնական համակարգչային համակարգից, և որ հապաղումը կարող է հանգեցնել վարույթի համար նշանակություն ունեցող տվյալների կորստի կամ ոչնչացման, ապա թվային խուզարկությունը կարող է տարածվել նաև Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գտնվող համակարգչային այդ համակարգի վրա։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետը սահմանում է, որ
1. Ապացուցողական գործողություն կատարելու, ինչպես նաև գաղտնի քննչական գործողության ժամկետը երկարաձգելու վարույթը հարուցվում է քննիչի միջնորդության հիման վրա:
2. Քննիչի միջնորդությունը պարունակում է՝
/…/6) միջնորդվող ապացուցողական գործողությունը, ինչպես նաև դրա կատարման վերաբերելի պայմանները, այդ թվում՝ ժամկետները./…/:
2025 թվականի մարտի 25-ին վարույթն իրականացնող քննիչը դատարան է ներկայացրել է թվային խուզարկություն կատարելու միջնորդություն, որը նույն օրը դատարանի կողմից բավարարվել է, սակայն այն կատարելու ժամկետ սահմանվել է 2025 թվականի մարտի 25-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 08-ը ընկած ժամանակահատվածը:
Սասուն Ամյանի «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսում թվային խուզարկությունը վարույթն իրականացնող քննիչը կատարել է 22.05.2025թ-ին, սակայն Դատարանը որոշմամբ թույլատրելի է համարել քննարվող գործողությունը կատարել 2025թ. մարտի 25-ից մինչև ապրիլի 8-ը ներառյալ:
Տվյալ դեպքում վարույթն իրականացնող քննիչը թվային խուզարկությունը իրականացրել է սահմանված ժամկետից ուշ, ստացվում է, որ նման գործողություն կատարելու իրավասություն չունենալու ժամանակ:
Ակնհայտ է, որ վարույթն իրականացնող քննիչը դատարանի սահմանած ժամկետից դոււս իրավասություն չի ունեցել թվային խուզարկություն կատարելու, իսկ քննիչը նոր միջնորդություն Դատարան չի ներկայացրել այլ ժամկետում նշված գործողությունը կատարելու թույլտվություն ստանալու համար:
Վերոնշվածից ակնհայտ է, որ քննիչը 22.05.2025թ.-ին դատարանի կողմից սահմանված ժամկետից դուրս, այսինքն այդպիսի գործողություն կատարելու իրավասություն չունենալու պայմաններում իրականացրել է փաստացի թվային խուզարկություն, թեպետ արձանագրությունը վերնագրված է զննություն, դրանով չի փոփոխվում կատարված գործողության համար սահմանաված իրավաչափության պայմանները:Աչդյունքում փաստվում է, որ վարույթն իրականացնող քննիչը այդ ժամանակ նման գործողություն իրականցնելու իրավասություն չի ունեցել։
Բացի այդ Դատարանը արձանագրում է, որ դատարանի որոշմամբ սահմանված ապացուցողական գործողություն կատարման համար սահմանված ժամկետից դուրս՝ 2025 թվականի ապրիլի 10-ին, կազմվել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված արձանագրություն՝ թվային տեղեկատվության ներբեռնում կատարելու մասին, որը փաստացի թվային խուզարկության տարրեր է պարունակում: Դատարանը արձանագրում է, որ կազմմված արձանագրության մեջ նշում չկա առ այն, թե ինչում է կայացել անհնարինությունը գործողությունը տեսագրելու վերաբերյալ և առկա չէ նշված արձանագրությանը կից ներկայացված տեսագրություն:
Հետագայում արդեն իսկ 28.05.2025 թվականի կազմվել է արձանագրություն զննություն կատարելու մասին, որի ներքո, ըստ էության, կատարվել է թվային խուզարկություն:Դատարանը արձանագրում է, որ կազմմված արձանագրության մեջ նշում չկա առ այն, թե ինչում է կայացել անհնարինությունը գործողությունը տեսագրելու վերաբերյալ և առկա չէ նշված արձանագրությանը կից ներկայացված տեսագրություն:
Նման պարագայում ստացվում է, որ զննում վերտառմամբ արձանագրությամբ վարույթն իրականացնող քննիչը փաստացի կատարել է թվային խուզարկություն, սակայն քննչական գործողության արձանագրության հետ չի ներկայացվել նշված գործողության բաղկացուցիչ մաս հանդիսացող տեսաձայնագրության հասանելիություն կամ տեսաձայնագրության էլեկտրոնային կրիչը, այլ կերպ ասած տեսանկարահանմամբ կատարված գործողության տեսանկարահանման տեսագրությունը առկա չէ:
Նման պարագայում պետք է արձանագրել, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված գործողության արդյունքները օգտագործման արգելք ևս:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 3-րդ մասի և 5-րդ մասը ուղակիորեն սահմանում է, որ խուզարկություն՝ այդ թվում նաև թվային խուզարկություն քննչական գործողությունը պարտադիր տեսաձայնագրվում են և տեսաձայնագրման միջոցով կատարված քննչական գործողության արձանագրությունն ապացուցման գործընթացում չի կարող օգտագործվել առանց տվյալ քննչական գործողության տեսաձայնագրության էլեկտրոնային կրիչի:
Քրեական վարույթի նյութերից ակնհայտ է, որ նման քննչական գործողության տեսաձայնագրման էլեկտրոնային կրիչ առկա չէ, քննչական գործողության կատարումը չի տեսանկարահանվել, այդպիսի նշում առկա չէ արձանագրության մեջ:
Հետևաբար վերոնշյալ դատողությունները ինչպես առանձին այնպես էլ համակցության մեջ դիտարկելով արձանագրվում է, որ 28.05.2025 թվականին իրականցված քննչական գործողությունը և դրա արդյունքում ստացված տեղեկությունները չեն կարող օգտագործվել որպես թույլատրելի ապացույց՝ մեղադրյալի մեղքը հիմնավորելու համար:
Մեղադրյալ Սասուն Ամյանի «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսի թվային խուզարկության 28.05.2025 թվականի արձանագրությունն (Տես՝ հատոր 3 վ․թ․ 67-105) 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին կազմված իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ արձանագրությունն (Տես՝ հատոր 1 վ/թ 19) և նշված գործողություն արդյունքում հայտնաբերված իրերը՝ հետագայում իրեղեն ապացույց ճանաչված «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.43 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.86 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.38 գրամ հաստատուն չոր քաշով, թմրամիջոցը, (Տես՝ հատոր 3, վ․թ․ 62-66), դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632Ք-24 եզրակացությունը (Տես՝ հատոր 2, վ․թ․ 132-136) ճանաչել է անթույլատրելի ապացույցներ:»:
Վերոգրյալ որոշման համատեքստում գնահատման է ենթարկվում մնացած ապացույցների պարագայում մեղադրյալին առաջադրված մեղադրանքի հիմնավորվածությունը և ապացուցվածությունը:
1.ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված 1-ին դրվագ մեղադրանքի մասով.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է` օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ: Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունն անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին (նման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ):
Դատարանը փաստում է, որ Ս.Ամյանին վերագրվում է արարք, որը նախատեսում է ձևակերպում առ այն, որ նա «խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն` թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին իր մոտ թվով 6 հատ (վեց) սև մեկուսիչ ժապավեններով փաթաթված փայլաթիթեղյա փաթեթներում, թվով 2 հատ փայլաթիթեղյա փաթեթներում և թվով մեկ հատ վանդականիշ սպիտակ թղթե փաթեթում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, ընդհանուր 2,38 գրամ հաստատուն չոր քաշով՝ առանձնապես խոշոր չափերի «MDMB(N)-022» (կրճատ անվամբ) տեսակի, ընդհանուր 0,86 գրամ հաստատուն չոր քաշով մանր չափերի «մարիխուանա» տեսակի և 0,43 գրամ հաստատուն չոր քաշով մանր չափերի «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի Արամ Խաչատրյան 8 հասցեի մոտակայքում հայտնաբերվել, վերցվել և փաթեթավորվել են պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից՝ Սասուն Ամյանի ու ընթերակաների մասնակցությամբ (1-ին դրվագ):»:
Նշված արարքի հանցակազմը ձևական է, ինչը նշանակում է, որ պարտադիր չէ որևէ հետևանքի առաջացում՝ միայն հոդվածի դիսպոզիցիաներում նկարագրված գործողություններից որևէ մեկի կատարումը (իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը կամ դրանք ապօրինի իրացնելը կամ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելը), բավարար է արարքը քննարկվող հոդվածով որակելու համար:
Տվյալ գործով Դատարանը արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքով անձը կարող է ենթարկվել քրեական պատասխանատվության, եթե ի թիվս այլի հաստատվում է հանցակազմի պարտադիր հատկանիշներից հանցագործության առարկան, այն է՝ թմրամիջոցի առկայությունը:
Դատարանի հետևությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքում հստակ տարբերակված են կոնկրետ նյութի քանակական-որակական բնութագրերով պայմանավորված արարքի որակման և քրեական պատասխանատվության ու պատժի կենսագործման հիմքերը, ուստի յուրաքանչյուր քրեական գործով վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է պարզել կոնկրետ նյութի քանակական-որակական բնութագրերը և դրան համապատասխան էլ կենսագործել քրեական պատասխանատվության ենթարկելու կառուցակարգերը:
Այլ կերպ ասած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման համար անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի լուծման համար ի թիվս հանցակազմի այլ հատկանիշների, էական նշանակություն ունի հանցագործության առարկա հանդիսացող կոնկրետ նյութի անհատականացումը:
Թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված հանցագործությունների և մասնավորապես` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների առարկա հանդիսացող կոնկրետ նյութի քանակական-որակական բնութագրերը պարզելը հանդիսանում է, այդ հանցագործությունների որակման առանցքային բաղկացուցիչը, քանի որ այդ հատկանիշների հստակ պարզման դեպքում է միայն հնարավոր անձի արարքը անհատականացնել և ճիշտ քրեաիրավական գնահատականի արժանացնել, մասնավորապես ընտրել համապատասխան հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, մի արարքը սահմանազատել հարակից այլ արարքներից և այլն:
2025 թվականի սեպտեմբերի 01-ի որոշմամբ անթույլատրելի ապացույց է ճանաչվել ի թիվս այլնի նաև 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին կազմված իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ արձանագրությունը, (Տես՝ հատոր 1 վ/թ 19) և նշված գործողություն արդյունքում հայտնաբերված իրերը՝ հետագայում իրեղեն ապացույց ճանաչված «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.43 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.86 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.38 գրամ հաստատուն չոր քաշով, թմրամիջոցը, (Տես՝ հատոր 3, վ․թ․ 62-66), դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632Ք-24 եզրակացությունը (Տես՝ հատոր 2, վ․թ․ 132-136):
Նման պարագայում փաստվում է, որ նշված ապացույցների բացակայության դեպքում բացակայում է որևէ այլ ապացույց ինչի գնահատմամբ հնարավոր կլիներ լրացնել նշված բացը:
Դատարանն արձանագրել է, որ 2025 թվականի սեպտեմբերի 01-ի որոշմամբ անթույլատրելի ապացույցներ ճանաչելու արդյունքում Ս.Ամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը դառնում է անհիմն, քանի որ բացակայում է մեղադրյալի մեղքը հիմնավորելու համար պարտադիր հանգամանք հանդիսացող արգելված նյութը և դրա քանակական-որակական բնութագրերը պարզող փորձագետի եզրակացությունը։
Նշվածով պայմանավորված արձանագրվում է, որ քրեական գործում բացակայում է որևէ թույլատրելի ապացույց, ինչի գնահատմամբ հնարավոր կլիներ հաստատել առաջադրված մեղադրանքում նշված իրացման ենթակա թմրամիջոցի որակական-քանակական հանգամանքը, հետևաբար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը:Նման պայմաններում առանց անդրադառնալու հանցակազմի մյուս տարրերին Դատարանը արձանագրում է, որ առաջադրված մեղադրանքում հիշատակված թմրամիջոցի որակական-քանակական հանգամանքը հաստատող ապացույցի բացակայությունը արդեն իսկ ստեղծում է Ս.Ամյանին առաջադրված մեղադրանքի որոշման մեջ նշված արարքում հանցակազմի բացակայություն և հետևաբար նշվածի գնահատմամբ հաստավում է, որ վերջինս չի կատարել իրեն վերագրվող նշյալ հանցանքը:
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված 2-րդ դրվագ մեղադրանքի մասով.
Դատարանը գտնում է, մեղադրյալի արարքի փաստական հիմքի և դատաքննության արդյունքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցների պարագայում կիրառելի չէ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից Մարտիկ Բոլյանի վերաբերյալ կայացրած որոշմամբ արտահայտած չափորոշիչները մեղադրյալի արարքը թմրամիջոցի ապօրինի իրացում որակելու համար, քանի որ սույն դեպքով փաստական հանգամանքները նույնական չեն նախադեպային որոշմամբ նշված հանգամանքներին:
ՀՀ վճռաբեկ Դատարանը Մարտիկ Բոլյանի գործով որոշման շրջանակներում՝ արտահայտելով հետևյալ իրավական դիրքորոշումը նշել է, որ «(…) Իրացման նպատակի տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութերի տարածման ցանկացած եղանակ, այդ թվում նաև նախնական պատվերով։ Իրացման նպատակի մասին կարող են վկայել ինչպես ձեռք բերողի (ստացողի, սպառողի) հետ համապատասխան պայմանավորվածության առկայությունը, այնպես էլ գործի մյուս հանգամանքները. թմրամիջոցներ ձեռք բերելը և պահելը դրանք չգործածող անձի կողմից, զգալի քանակությունը, իրացման համար հարմար փաթեթավորումը և այլն։ Ընդ որում, հանցավորից առգրավված թմրամիջոցների մեծ քանակությունն ինքնըստինքյան դրանք իրացնելու անվիճելի ապացույց չէ. դա պետք է գնահատել միայն իրացման նպատակի մասին վկայող այլ տվյալների հետ համակցության մեջ»։Ստացվում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրացման նպատակի պարզման համար նախատեսել է բազմաթիվ չափանիշներ, որոնց միաժամանակյա առկայության դեպքում է հնարավոր արձանագրել թմրամիջոցի իրացման նպատակի առկայությունն, այնինչ սույն պարագայում, ըստ էության, Դատարան չեն ներկայացվել այնպիսի վերաբերելի ապացույցներ և փաստեր, որոնց գնահատմամբ հնարավոր կլիներ արձանագրել վերոնշյալ նախադեպային որոշման և սույն գործի փաստական հանգամանքների նմանությունը և կիրառելի համարելով որոշմամբ արտահայտած իրավական դիրքորոշումը հաստատված համարելու համար մեղադրյալի մոտ թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու նպատակը:
Սույն պարագայում արձանագրվում է, որ Դատարանի կողմից 2025 թվականի սեպտեմբերի 01-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սասուն Ամյանի «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսի թվային խուզարկության 28.05.2025 թվականի արձանագրությունը, (Տես՝ հատոր 3 վ․թ․ 67-105) անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու պարագայում մեղադրյալի մոտ թմրամիջոց ապօրինի իրացման նպատակի առկայությունը չի հիմնավորվում, քանի որ ձեռքբերված չեն այդ նպատակի առկայությունն առարկայացնող բավարար հակակշռող տվյալներ, իսկ միայն առանձնապես խոշոր չափերի թմրամիջոցի առկայությունը, որը թեև եղել է փաթեթավորված առանձին փաթեթներում չի կարող հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշի կիրառմամբ հաստատել մեղադրյալի մեղավորությունը թմրամիջոցի ապօրինի իրացման հանցակազմում:Դատարանը նշված եզրահանգման եկել է հաշվի առնելով քրեական գործի, թե՛ մինչդատական և, թե՛ դատական քննության արդյունքում ստացված և հետազոտված ապացույցների ապացուցողական արժեքը, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը ձերբակալվել է իր մեքենայում գտնվելու ժամանակ և այդ ընթացքում չի արձանագրվել վերջինիս կողմից թմրամիջոց իրացման ուղղությամբ գործողություններ կատարելու վերաբերյալ հանգամանքներ:Վերջինիս մեքենայում կամ բնակարանում չի հայտնաբերվել թմրամիջոց փաթեթավորելու կամ կշռելու համար օգտագործվող միջոցներ և գործիքներ:
Վերոնշյալով պայմանավորված արձանագրվում է, որ տվյալ իրավիճակում առկա չեն ապացույցների բավարար համակցություն, որը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով կհաստատեր մեղադրյալի մոտ թմրամիջոց ապօրինի իրացնելու դիտավորության ապացուցվածությունը:
Ինչ վերաբերում է առանձնապես խոշոր չափերի թմրամիջոցի ապօրինի ձեռք բերելուն և ապօրինի պահելուն, ապա այս հանգամանները չեն հերքվել նաև մեղադրյալի կողմից և հաստատվել են քրեական գործի քննության արդյունքում ստացված թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցներով որոնք գնահատվել են Դատարանի կողմից:
Նշվածի հետ կապված դիրքորոշում է հայտնել նաև ՄԻԵԴ-ը Փամ Հոանգն ընդդեմ Ֆրանսիայի գործով, որտեղ կասկածյալը ձերբակալվել էր Ֆրանսիայի սահմանին թմրամիջոց տեղափոխելիս։ Ֆրանսիական օրենսդրությունը սահմանում է, որ արգելված ապրանքներ տեղափոխելը, որոնց շարքի մեջ է մտնում նաև հերոինը, համարվում է անօրինական, եթե այդ ապրանքը տեղափոխող անձը չի ապացուցում հակառակը, օրինակ՝ ներկայացնում է արդարացնող բավարար ապացույցներ կամ ապացուցում, որ գործողությունը կատարվել է ծայրահեղ անհրաժեշտության վիճակում կամ սխալի հետևանք է, որից խուսափելն անհնար էր։ Նշված գործում պաշտպանության կողմը չի ներկայացրել արդարացնող ապացույցներ, իսկ մեղադրյալը հրաժարվել է տալ որևէ բացատրություն։ Եվրոպական դատարանը, քննելով դիմողի բողոքը, ընդունել է, որ անթույլատրելի ոչինչ չկա այն ենթադրությունում, թե անձը, որ տիրապեում է ընդհանուր առմամբ արգելված որևէ բանի, պարտավոր է բավարար չափով բացատրել այդ փաստը, հակառակ դեպքում նա կճանաչվի մեղավոր։
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը առանձին սենյակում գնահատելով դրանք իրենց համակցության մեջ, համադրելով մեղադրյալին առաջադրված երկու դրվագ մեղադրանքի ձևակերպման հետ, որ նա «իրացնելու նպատակով քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին իր մոտ թվով 6 (վեց) հատ սև մեկուսիչ ժապավեններով փաթաթված փայլաթիթեղյա փաթեթներում, թվով 2 հատ փայլաթիթեղյա փաթեթներում և թվով 1 հատ վանդականիշ սպիտակ թղթե փաթեթում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, առանձնապես խոշոր չափերի «MDMB(N)-022» (կրճատ անվամբ) տեսակի, մանր չափերի «մարիխուանա» տեսակի և մանր չափերի «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցներ.
Այսպես.
Սասուն Ամյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն` թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին իր մոտ թվով 6 հատ (վեց) սև մեկուսիչ ժապավեններով փաթաթված փայլաթիթեղյա փաթեթներում, թվով 2 հատ փայլաթիթեղյա փաթեթներում և թվով մեկ հատ վանդականիշ սպիտակ թղթե փաթեթում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, ընդհանուր 2,38 գրամ հաստատուն չոր քաշով՝ առանձնապես խոշոր չափերի «MDMB(N)-022» (կրճատ անվամբ) տեսակի, ընդհանուր 0,86 գրամ հաստատուն չոր քաշով մանր չափերի «մարիխուանա» տեսակի և 0,43 գրամ հաստատուն չոր քաշով մանր չափերի «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի Արամ Խաչատրյան 8 հասցեի մոտակայքում հայտնաբերվել, վերցվել և փաթեթավորվել են պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից՝ Սասուն Ամյանի ու ընթերակաների մասնակցությամբ (1-ին դրվագ):
Այսինքն՝ Սասուն Արտավազդի Ամյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով:
Բացի այդ.
Սասուն Ամյանը, իրացնելու նպատակով քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին իր կողմից շահագործվող տրանսպորտային միջոցում թվով 4 հատ փաթեթներում, թվով 8 հատ փաթեթներում և թվով 9 հատ փաթեթներում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, մանր չափերի մարիխուանա տեսակի, խոշոր չափերի մեթամֆետամին տեսակի և առանձնապես խոշոր չափերի MDMB(N)-022 (կրճատ անվամբ) տեսակի թմրամիջոցներ.
Այսպես.
Սասուն Ամյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն` թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին իր կողմից շահագործվող «Հյունդայի» մակնիշի 05 UU 707 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցում թվով 4 հատ փաթեթներում, թվով 8 հատ փաթեթներում և թվով 9 հատ փաթեթներում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, ընդհանուր 1,46 գրամ հաստատուն չոր քաշով մանր չափերի «մարիխուանա» տեսակի, ընդհանուր 0,76 գրամ հաստատուն չոր քաշով խոշոր չափերի «մեթամֆետամին» տեսակի և ընդհանուր 3,19 գրամ հաստատուն չոր քաշով առանձնապես խոշոր չափերի «MDMB(N)-022» (կրճատ անվամբ) տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք հայտնաբերվել են 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Սուսուն Ամյանի կողմից շահագործվող «Հյունդայի» մակնիշի 05 UU 707 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի խուզարկության ժամանակ (2-րդ դրվագ):» արձանագրում է, որ 1-ին դրվագ մեղադրանքում Ս.Ամյանի նկատմամբ ենթակա է կայացման արդարացման վերդիկտ, քանի որ Դատարանը դրական չի պատասխանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերին, իսկ 2-րդ դրվագ մեղադրանքում հաստատված հանգամանքների պարագայում վերջինիս արարքը ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, քանի որ չի հարուցվել մեղադրյալի մոտ իրացման նպատակը այլ նշված արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և նշված իրավական որակման համատեքստում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերին պատասխանելիս եզրահանգել է, որ
ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը),
ապացուցված է այդ արարքի քրեական,
ապացուցված է մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը,
ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված բոլոր հարցերին հաստատական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է մեղադրական վերդիկտ, որով սահմանում է նաև, թե ապացուցված արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի, որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը մի շարք այլ հարցերի հետ միասին պետք է լուծի նաև այն հարցը, թե մեղադրյալը պատժի ենթակա է, թե ոչ, պատժի ինչ տեսակ պետք է նշանակվի և պետք է արդյոք նա այն կրի:
Դատարանը դրական պատասխանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերին գտնում է, որ կատարած արարքի համար Սասուն Ամյնաը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝
/…/ 1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
/.../3. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է առանձնապես խոշոր չափերով՝ պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Մեղադրյալին վերագրվող արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն հանդիսանում է միջին ծանրության հանցանք։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն` /․․․/ 1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:/.../
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն` /․․․/ Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները/․․․/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ /.../1.Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ /.../ 4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ, /.../, /…/2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: /…/»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝ /.../ 1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, բացառությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատժի, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը:/.../:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝ /.../1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:
2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից:/.../
Դատարանը, սույն գործով մեղադրյալի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խնամիքին անչափահաս երեխաների առկայությունը /հիմք՝ ծննդյան վկայականներ թիվ ԱԲ403234, թիվ ԱԲ620982 և թիվ ԲԱ785000/:
Դատարանը մեղադրյալի պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրում:
Դատարանը արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքում առկա է հանցանք կատարելու ռեցիդիվ (հիմք Ձև8 տեղեկանք և թիվ ԵԴ1/0775/01/24 դատավճիռ որի ուսումնասիրությամբ արձանագրվել է, որ 2024 թվականի մայիսի 16-ին Սասուն Ամյանը դատապարտվել է համասեռ հանցանքի համար՝ ըստ դատավճռի. «Սասուն Արտավազի Ամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման համար և որպես պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 2 /երկու/ տարի ժամկետով:
Սասուն Արտավազի Ամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-479-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման համար և որպես պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 1 տարի 6 ամիս ժամկետով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Սասուն Արտավազի Ամյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել 3 /երեք/ տարի ժամկետով ազատազրկումը: Նշված ժամկետի մեջ հաշվակցել /հանել/ անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և թողնել կրելու ազատազրկումը 2 /երկու/ տարի 9 /ինը/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 3 տարի ժամկետով՝ մեղադրյալի նկատմամբ սահմանելով՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու, բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելու պարտականություններ:»)
Դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի մոտից հայտնաբերված թմրամիջոցի քանակը և տեսակը, դրա վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այն որ վերջինիս արարքում առկա է համասեռ հանցանք կատարելու ռեցիդիվ, այն որ վերջինս դատապարտված լինելու և փորձաշրջանի մեջ գտնվելու պայմաններում կատարել է ավելի ծանր համասեռ հանցանք գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին հասնելու համար Սասուն Ամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար պետք է նշանակել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավելագույն պատժին մոտ պատիժ՝ ազատազրկում 4 տարի 6 ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասի համաձայն /.../12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:/.../:
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը թիվ ԵԴ1/0775/01/24 դատավճռով դատապարտվել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի 9 /ինը/ ամիս ժամկետով, որը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան, որի ընթացքում կատարել է նոր դիտավորյալ հանցանք, ուստի Դատարանը առաջնորդվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով վերացնում է թիվ ԵԴ1/0775/01/24 դատավճռով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով սույն դատավճռով նշանակված 4 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին անբողջությամբ գումարում է թիվ ԵԴ1/0775/01/24 դատավճռով նշանակված 2 տարի 9 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը և վերջնական պատիժ է նշանակում ազատազրկում 7 /յոթ/ տարի 3 /երեք/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածով սահմանված է՝
/…/3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց/…/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատժի մեջ հաշվակցել նախքան սույն դատավճռի կայացումը մեղադրյալի անազատության մեջ գտնված ժամանակահատվածը 8 (ութ) ամիս 29 (քսանինը) օրը և այն ժամանակահատվածն որքան մեղադրյալը սույն դատավճիռը կայացնելուց հետո կգտնվի արգելաքի տակ՝ նախքան դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Սասուն Ամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված սև գույնի «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.33 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.66 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.26 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր` 1.06 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «Մեթամֆետամին» տեսակի ընդհանուր 0.52 գրամ քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.29 գրամ հաստատուն չոր քաշով թմրամիջոցները՝ ուղարկել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիրի քննչական բաժին՝ թիվ 14187224 քրեական վարույթին կցելու և վարույթի շրջանակներում պահելու համար, իսկ Սասուն Արտավազի Ամյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և վերցված Samsung Galaxy A22 /SM-A225F/DSN մոդելի 356439351153275 և 359122121153273 գործարանային համարների բջջային հեռախոսը պահել քրեական գործին կից՝ դրա պահպանման ամբողջ ժամանակահատվածում։
Գույքային հայցի, վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Քրեական գործին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական գործի հետ միասին՝ դրանց պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատարանը ազատում է մեղադրյալին վարույթային ծախսերից՝ հաշվի առնելով նրա ընտանեկան դրությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ ի թիվս այլնի նաև գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելադրման, գույքային հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, գույքային հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:»:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Բողոք բերած անձը՝ ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Նարեկ Բարեկյանը ներկայացրած վերաքննիչ բողոքում նշել է. « (…) Գտնում եմ, որ առկա է դատական սխալ, որն արտահայտվել է Դատարանի կողմից նյութական օրենքի խախտում և քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ թույլ տալով՝ որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա: Մասնավորապես՝ Դատարանը քրեական գործով կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասը, որը սույն գործի փաստական հանգամքների նկատմամբ ենթակա չէր կիրառման, սույն գործի փաստական հանգամքների նկատմամբ ենթակա էր կիրառման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետը, որը դատարանի կողմից չի կիրառվել, բացի այդ դատարանը սխալ է մեկնաբանել թմրամիջոցների իրացման նպատակի առկայության կամ բացակայության գնահատման համար ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումը:
Դատարանի կողմից թույլ տրված հաջորդ դատական սխալը կայանում է նրանում, որ Դատարանը քրեական գործում առկա ապացույցները չի ենթարկել գնահատման վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցները իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա, ինչպես նաև փաստական հանգամանքների մասին առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում շարադրված՝ դատարանի հետևությունները չեն համապատասխանում առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցներին, այսինքն խախատվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված քրեական վարույթի սկզբունք:
Այսպես.
(…)
Դատարանը դատավճռում անդրադառնալով քրեական գործում առկա և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված որոշակի ապացույցների թույլատրելիության հարցին, գտել է, որ դրանք անթույլատրելի են հետևյալ պատճառաբանությամբ.
«(...)
Սույն պարագայում վերոնշյալ իրավական նորմերի համատեքստում դիտարկելով քրեական գործում առկա հետագայում արտավարութային ապացույց ճանաչված իրեր և առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ կազմված արձանագրության որպես թույլատրելի ապացույց դիտարկելու հանգամանքը Դատարանը արձանագրում է, որ 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին սույն գործով մեղադրյալ Սասուն Ամյանը թմրամիջոց պահելու, օգտագործելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած կասկածանքի հիման վրա ձերբակալվել է (հատոր 1 վ/թ 16-17) և նույն օրը ենթարկվել է անձնական խուզարկության (հատոր 1 վ/թ 18), որից հետո ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնի աշխատակիցները կատարել են գործողություն, որը իր էությամբ հանդիսանում է զննություն, սակայն վերնագրվել է իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ, որի ընթացքում հայտնաբերվել են իրեր, որոնք վերցվել են, կշռվել են, կնիքվել են: Դեռ ավելին Դատարանը արձանագրում է, որ Ս.Ամյանի ձերբակալման պահից սկսած առկա է եղել պաշտպանի պարտադիր մասնակցության պայման, սակայն պաշտպան չի ներգրավվել, Դատարանը նման դիտարկում կատարում է հաշվի առնելով, որ Ս.Ամյանի ձերբակալման արձանագրությամբ, վերջինս չի հրաժարվել պաշտպանից, հետևաբար չի դադարել պաշտպանի մասնակցության պարտադիր լինելու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 46-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Սահմանված իմպերատիվ նորմի գործողությունը, այնինչ պաշտպանով վերջինս այդ պահին չի ապահովվել և դեռ ավելի նրա մասնակցությամբ կատարվել են գործողություններ որոնք հետագայում դրվել են մեղադրանքի հիմքում: Հատկանշական է, որ նույն օրը նաև նախաձեռնվել է քրեական վարույթ և կազմված փաստաթղթերը՝ փաթեթների հետ, հանձնվել է նախաքննական մարմնին: Դատարանը արձանագրում է, որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնի աշխատակիցները կատարել են գործողություն, որի կատարումը չէր մտնում իրենց լիազորությունների մեջ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը նման գործողություն կատարումը նախատեսել է բացառապես քրեական վարույթ նախաձեռնելուց հետո և այն էլ քննիչի մասնակցությամբ: Դեռ ավելին որպես երաշխիք նախատեսված է քննարկվող գործողությունը տեսագրությամբ կատերելը: Նման պարագայում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնի աշխատակիցները կատարել են մի գործողություն, որը չի բխում իրենց լիազորությունների շրջանակից, Ս.Ամյանը արդեն իսկ ձերբակալված է եղել թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ առնչություն ունենալու հիմնավոր կասկածի հիմքով, ուստի հետաքննության մարմինը, եթե որևէ տեղանք դիտարկում էր որպես հանցագործության հետքեր պարունակով, ապա այդ դեպքում նրա լիազորությունը կարող էր կայանալ միայն և բացառապես այդ տարածքի պահպանություն իրականացնելը՝ նախքան
վարույթն իրականացնող քննիչը կիրականացներ զննություն: Միևնույն ժամանակ Դատարանը արձանագրում է, որ տեղանքի զննությունը և անձնական խուզարկությունը չեն կարող նույնացվել, քանի որ դրանց իրականացման գործընթացը և նպատակները տարբեր են:
Տվյալ դեպքով սույն քրեական գործի համար ստացվել են կարևոր ապացույցներ Հ քրեական դատավարության օրենսգրքի էական խախտմամբ, քանի որ նախ նշված գործողությունը կատարվել է ոչ այն սուբյեկտի կողմից ով որ իրավասու էր կատարել և ինչպես նաև չի իրականացվել այն ընթացակարգով, որը որ սահմանել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը։ Նման պարագայում այդ գործողության արդյունքում ստացված իրերը, որոնք հետագայում դրվել են մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների շարքում ստացվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի էական խախտմամբ և դրանց իրավաչափությունը վիճարկում է նաև պաշտպանության կողմը։
Վիճարկվող արձանագրության ուսումնասիրությամբ փաստվում է, որ դրա արդյունքում վերցվել են բազմաթիվ առարկաներ, որոնցից մի քանիսով նախաքննական մարմինը հետագայում հաստաված է համարել որոշակի հանգամանքներ: Դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում այդ իրերը և դրանցից բխած գործողությունների արդյունքները թույլատրելի ապացույց դիտարկելու հնարավորությունը։
(…)
Սույն պարագայում քրեադատավարական օրենքի էական խախտմամբ կատարված գործողության արդյունքում վերցվել են փաթեթներ, որոնց վերաբերյալ կայացվել փորձաքննություն նշանակելու որոշումներ: Նկատի ունենալով, որ նշված առարկաները ձեռք բերելու հանգամանքը նշված է օրենքի էական խախտմամբ կատարված գործողության արձանագրության մեջ, ուստի և բխում են դրանից, հետևաբար այդ իրերը, առրակաները և դրանցից բխող ապացույցները ևս չեն կարող օգտագործվել մեղադրյալի մեղքը ապացուցման գործընթացում: Նման պարագայում և՛ նշված գործողությունը և՛ դրա կատարման արդյունքում ձեռքբերված իրերը և առարկաները և այդ իրերի և առարկաների օգտագործմամբ ձեռքբերված ապացույցները օգտագործման ենթակա չեն և չեն կորղ դրվել մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների հիմքում։ «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.43 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.86 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «MDMB(N)-022 կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.38 գրամ հաստատուն չոր քաշով, թմրամիջոցը՝ որոնք հետագայում ճանաչվել են իրեղեն ապացույց բխում են օգտագործման ոչ ենթակա օրենքի խախտմամբ կատարված գործողության արձանագրությունից, հետևաբար չեն կարող օգտագործվել մեղադրյալի մեղքը հիմնավորելու գործում:
Թեպետ վարույթն իրականացնող քննիչը քննարկվող արձանագրությունը ճանաչել է արտավարույթային ապացույց, այնուամենայնիվ դա չի օրինականացրել օրենքի էական խախտմամբ թմրամիջոցների վերցման գործընթացը։
Միևնույն ժամանակ Դատարանը ցանկանում է արձաագրել, որ վարույթն իրականացնող քննիչը իրեղեն ապացույց ճանաչելու որոշմամբ թմրամիջոցների այլ քաշ է նշել, սակայն համադրելով փորձագիտական եզրակացության հետ՝ Դատարանը քննիչի գործողությունները այս առումով չի դիտարկում էական խախտման համատեքստում այլ վրիպակի:
Նկատի ունենալով, որ «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.43 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.86 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «MDMB(N)-022 կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.38 գրամ հաստատուն չոր քաշով, թմրամիջոցը ձեռք են բերվել օրենքի էական խախտմամբ իրականացված գործողություն արդյունքում, ուստի չեն կարող օգտագործվել մեղադրյալի մեղքը հիմնավորելու գործում:
Դատարանը անդրադառնալով դատաքիմիական և դատարուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632Ք-24 եզրակացության թույլատրելիության հարցին այն ևս դիտարկում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Ա.Սարգսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման համատեքստում, հաշվի առնելով նաև, որ տվյալ փորձաքննության հետազոտման օբյեկտը ստացվել է օգտագործման ոչ ենթակա օրենքի էական խախտմամբ կատարված գործողության արձանագրության արդյունքում, հետևաբար հանդիսանում է օգտագործման ոչ ենթակա անթույլատրելի ճանաչված իրեղեն ապացույց, ուստի դրա հետազոտումը և հետազոտման արդյունքում ստացված փորձաքննությունը ամբողջությամբ բխում է անթույլատրելի ապացույցից ու այն ևս համարվում է անթույլատրելի ապացույց:
Վերոնշյալի հաշվարկմամբ դատարանը արձանագրում է, որ դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632-24 եզրակացությունը ևս անթույլատրելի ապացույց է մեղադրյալի մեղքը հիմնավորող ապացույցների զանգվածում:
Վերոնշյալ հանգամանքների գնահատմամբ Դատարանը արձանագրում է, որ 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին կազմված իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ արձանագրությունն (Տես՝ հատոր 1 վ/թ 19) ապացուցման գործընթացում չի կարող օգտագործվել՝ անթույլատրելի է և նշված գործողությունը, արդյունքում հայտնաբերված իրերը՝ հետագայում իրեղեն ապացույց ճանաչված «Billioneren, պատրասրանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական հանրություն տեսակի 0:43 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.86 գրամ հաստատուն յնի ղաքով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.38 գրամ հաստատուն չոր քաշով, ամրամիջոցը, (Տես՝ հատոր 3, վ.թ. 62-66), դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632-24 եզրակացությունը (Տես՝ հատոր 2, վ.թ. 132-136) պետք է ճանաչել անթույլատրելի ապացույցներ:
Բացի այդ պաշտպանության կողմը վիճարկել է նաև սույն քրեական գործի քննության ընթացքում իրականացված թվային խուզարկության իրավաչափությունն և դրա արդյունքում ստացված ապացուցողական տվյալների օգտագործման հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 209-րդ հոդվածի 4-րդ մասը սահմանում է, որ
/.../4. Բացառապես դատարանի որոշման հիման վրա են կատարվում՝
/.../3) թվային խուզարկությունը./.../:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 236-րդ հոդվածի 4-րդ մասը սահմանում է, որ
1. Թվային խուզարկությունը էլեկտրոնային սարքերում կամ կրիչներում պարունակվող
թվային տվյալների որոնումն է:
2. Վարույթի համար նշանակություն ունեցող տվյալները վերցվում են այլ կրիչի վրա պատճենելու եղանակով՝ ապահովելով այդ տվյալների և դրանցից կատարված պատճենների
ամբողջականությունը:
3. Բացի խուզարկության որոշման մեջ նշվածից, քննիչը վերցնում է նաև խուզարկության ընթացքում հայտնաբերված այն բոլոր տվյալները, որոնք, անկախ տվյալ վարույթին դրանց առնչությունից, իրենց բնույթով կամ բովանդակությամբ կարող են կապված լինել այդ կամ մեկ այլ ենթադրյալ հանցագործության հետ:
4. Եթե դատարանի որոշմամբ հաստատվել է, որ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ վարույթի համար նշանակություն ունեցող տվյալներ կարող են պահեստավորված լինել համակարգչային մեկ այլ համակարգում, որ այդ տվյալների նկատմամբ հասանելիություն հնարավոր է ձեռք բերել սկզբնական համակարգչային համակարգից, և որ հապաղումը կարող է հանգեցնել վարույթի համար նշանակություն ունեցող տվյալների կորստի կամ ոչնչացման, ապա թվային խուզարկությունը կարող է տարածվել նաև Հայաստանի Հանրապետության տարածքում գտնվող համակարգչային այդ համակարգի վրա: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 292-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետը
սահմանում է, որ 1. Ապացուցողական գործողություն կատարելու, ինչպես նաև գաղտնի քննչական գործողության ժամկետը երկարաձգելու վարույթը հարուցվում է քննիչի միջնորդության հիման վրա:
2. Քննիչի միջնորդությունը պարունակում է՝
/.../6) միջնորդվող ապացուցողական գործողությունը, ինչպես նաև դրա կատարման վերաբերելի պայմանները, այդ թվում՝ ժամկետները./.../:
2025 թվականի մարտի 25-ին վարույթն իրականացնող քննիչը դատարան է ներկայացրել է թվային խուզարկություն կատարելու միջնորդություն, որը նույն օրը դատարանի կողմից բավարարվել է, սակայն այն կատարելու ժամկետ սահմանվել է 2025 թվականի մարտի 25-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 08-ը ընկած ժամանակահատվածը։
Սասուն Ամյանի «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսում թվային խուզարկությունը վարույթն իրականացնող քննիչը կատարել է 22.05.2025թ-ին, սակայն Դատարանը որոշմամբ թույլատրելի է համարել քննարվող գործողությունը կատարել 2025թ. մարտի 25-ից մինչև ապրիլի 8-ը ներառյալ։
Տվյալ դեպքում վարույթն իրականացնող քննիչը թվային խուզարկությունը իրականացրել է սահմանված ժամկետից ուշ, ստացվում է, որ նման գործողություն կատարելու իրավասություն չունենալու ժամանակ:
Ակնհայտ է, որ վարույթն իրականացնող քննիչը դատարանի սահմանված ժամկետից, դուրս իրավասություն չի ունեցել թվային խուզարկություն կատարելու, իսկ քննիչը՝ նոր միջնորդություն Դատարան չի ներկայացրել այլ ժամկետում նշված գործողությունը կատարելու թույլտվություն ստանալու համար:
Վերոնշվածից ակնհայտ է, որ քննիչը 22.05.2025թ.-ին դատարանի կողմից սահմանված ժամկետից դուրս, այսինքն այդպիսի գործողություն կատարելու իրավասություն չունենալու պայմաններում իրականացրել է փաստացի թվային խուզարկություն, թեպետ արձանագրությունը վերնագրված է զննություն, դրանով չի փոփոխվում կատարված գործողության համար սահմանաված իրավաչափության պայմանները:Աչդյունքում փաստվում է, որ վարույթն իրականացնող քննիչը այդ ժամանակ նման գործողություն իրականցնելու իրավասություն չի ունեցել։
Բացի այդ Դատարանը արձանագրում է, որ դատարանի որոշմամբ սահմանված ապացուցողական գործողություն կատարման համար սահմանված ժամկետից դուրս՝ 2025 թվականի ապրիլի 10-ին, կազմվել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված արձանագրություն՝ թվային տեղեկատվության ներբեռնում կատարելու մասին, որը փաստացի թվային խուզարկության տարրեր է պարունակում։ Դատարանը արձանագրում է, որ կազմմված արձանագրության մեջ նշում չկա առ այն, թե ինչում է կայացել անհնարինությունը գործողությունը տեսագրելու վերաբերյալ և առկա չէ նշված արձանագրությանը կից ներկայացված տեսագրություն:
Հետագայում արդեն իսկ 28.05.2025 թվականի կազմվել է արձանագրություն զննություն կատարելու մասին, որի ներքո, ըստ էության, կատարվել թվային խուզարկություն:Դատարանը արձանագրում է, որ կազմմված արձանագրության մեջ նշում չկա առ այն, թե ինչում է կայացել անհնարինությունը գործողությունը տեսագրելու վերաբերյալ և առկա չէ նշված արձանագրությանը կից ներկայացված տեսագրություն:
Նման պարագայում ստացվում է, որ զննում վերտառմամբ արձանագրությամբ վարույթն իրականացնող քննիչը փաստացի կատարել է թվային խուզարկություն, սակայն քննչական գործողության արձանագրության հետ չի ներկայացվել նշված գործողության բաղկացուցիչ մաս հանդիսացող տեսաձայնագրության հասանելիություն կամ տեսաձայնագրության էլեկտրոնային կրիչը, այլ կերպ ասած տեսանկարահանմամբ կատարված գործողության տեսանկարահանման տեսագրությունը առկա չէ։
Նման պարագայում պետք է արձանագրել, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված գործողության արդյունքները օգտագործման արգելք ևս:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 3-րդ մասի և 5-րդ մասը ուղակիորեն սահմանում է, որ խուզարկություն՝ այդ թվում նաև թվային խուզարկություն քննչական գործողությունը պարտադիր տեսաձայնագրվում են և տեսաձայնագրման միջոցով կատարված քննչական գործողության արձանագրությունն ապացուցման գործընթացում չի կարող օգտագործվել առանց տվյալ քննչական գործողության տեսաձայնագրության էլեկտրոնային կրիչի:
Քրեական վարույթի նյութերից ակնհայտ է, որ նման քննչական գործողության տեսաձայնագրման էլեկտրոնային կրիչ առկա չէ, քննչական գործողության կատարումը չի տեսանկարահանվել, այդպիսի նշում առկա չէ արձանագրության մեջ։
Հետևաբար վերոնշյալ դատողությունները ինչպես առանձին այնպես էլ համակցության մեջ դիտարկելով արձանագրվում է, որ 28.05.2025 թվականին իրականցված, քննչական գործողությունը և դրա արդյունքում ստացված տեղեկությունները չեն կարող օգտագործվել որպես թույլատրելի ապացույց՝ մեղադրյալի մեղքը հիմնավորելու համար: Մեղադրյալ Սասուն Ամյանի «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսի և թվային խուզարկության 28.05.2025 թվականի արձանագրությունն, 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին կազմված իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ արձանագրությունն (Տես՝ հատոր 1 վ/թ 19) և նշված գործողություն արդյունքում հայտնաբերված իրերը՝ հետագայում իրեղեն ապացույց ճանաչված «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.43 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.86 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր` 2.38 գրամ հաստատուն չոր քաշով, թմրամիջոցը, (Տես՝ հատոր 3, վ.թ. 62-66), դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632Ք-24 եզրակացությունը (Տես՝ հատոր 2, վ.թ. 132-136) ճանաչել է անթույլատրելի ապացույցներ:»
Դատարանն անդրադառնալով Սասուն Ամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով (2 դրվագ) ներկայացված մեղադրանքներին, 1-ին դրվագ հանցանքի մասով կայացրել է արդարացման վերդիկտ, իսկ 2-րդ դրվագ հանցանքի մասով Սասուն Ամյանին ներկայացված մեղադրանքը վերավորակել է և կայացրել է մեղադրական վերդիկտ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար այն պատճառաբանությամբ, որ սույն գործի փաստական հանգամանքների նկտամամբ կիրառելի չէ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից Մարտիկ Բոլյանի վերաբերյալ գործով արտահատված իրավական դիրքորոշումները:
Նախ անդրադառնալով ապացույցների թույլատրելիության հարցի կապակցությամբ Դատարանի կայացրած որոշմանը հարկ է նշել, որ այն անհիմն է և չի բխում ինչպես ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգավորումներից, այնպես էլ քրեական գործում առկա ու հիմնակն դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներից:
Այսպես, Օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն՝ հետաքննիչը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում կատարում է ձերբակալում և դրան ուղեկցող անձնական խուզարկություն` այդ մասին անհապաղ հայտնելով իրավասու դատախազին:
Օրենսգրքի 237-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ անձնական խուզարկություն կատարվում է այն դեպքում, երբ բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ անձի հագուստի մեջ, նրա մոտ գտնվող իրերում կամ նրա մարմնի վրա կարող են լինել ենթադրյալ հանցագործությանն առնչվող առարկաներ, նյութեր կամ փաստաթղթեր: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն՝ առանց առանձին որոշման` անձնական խուզարկության կարող է ենթարկվել` հանցագործության մեջ կասկածվող անձը` իրավասու մարմին կամ վարույթն իրականացնող մարմին բերելու նպատակով ազատությունից նրան փաստացի զրկելու պահին կամ բերելուց անմիջապես հետո:
Սույն վարույթի փաստական հանգամանքների համաձայն 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ժամը 04:00-ին Սասուն Արտավազդի Ամյանը հետաքննիչների կողմից ձերբակալվել է թմրամիջոցներ ապօրինի պահելու, օգտագործելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած կասկածի հիման վրա: Ձերբակալման ընթացքում վերջինս պատռել և գետնին է գցել իր հագուստը: Նույն օրը ժամը 06:00-ին հետաքննիչների կողմից իրականացվել է նշված Սասուն Ամյանին պատկանող և գետնին գցված հագուստի անձնական խուզարկություն և դրա վերաբերյալ կազմվել է իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ արձանագրություն: Թեև համապատասխան նշված արձանագրությունը վերնագրված է իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ, այնուամենայնիվ դրա բովանդակությունը կազմումը է հետաքննիչի կողմից ձերմակալմանն ուղեկցող անձնական խուզարկություն ինչի արդյունքում հայտնաբերվել են թմրամիջոցներ:
Ինչ վերաբերում է Դատարանի այն դիրքորոշմանը, որ նշված գործողության կատարման ընթացքում պրտադիր է եղել պաշտպանի մասնակցությունը և այն կատարվել է վերջինիս բացակայությամբ հարկ է նշել, որ Օրենսգրքի 46-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վարույթին պաշտպանի մասնակցությունը պարտադիր է ձերբակալված անձին ձերբակալման որոշումը հանձնելու պահից, իսկ եթե սույն օրենսգրքով սահմանված ժամկետում այն չի հանձնվել, ապա նրան ազատությունից փաստացի զրկելուց հետո 6 ժամը լրանալու պահից կամ անձին մեղադրանք ներկայացնելու պահից, քանի դեռ վարույթն իրականացնող մարմինը սույն օրենսգրքով սահմանված դեպքերում և կարգով չի ընդունել մեղադրյալի հրաժարվելը պաշտպանից:
Սույն դեպքում Սասուն Ամյանը փաստացի ձերբակալվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին՝ ժամը 04:00-ին, վերջինիս մասնակցությամբ իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ արձանագրությունը կազմվել է նույն օրը՝ ժամը 06:00-ից մինչև 06:20-նն ընկած ժամանակահատվածում, այսինքն փաստացի ձերբակալումից 2 ժամ հետո, ավելին նշված արաձանգրության կազմման պահին Սասուն Ամյանին հանձնված չի եղել վերջինիս ձերբակալման վերաբերյալ որոշումը, ինչպես նաև Սասուն Ամյանին ներկայացված չի եղել մեղադրանք, այսինքն Դատարանը գտնելով, որ նշված գործողությն կատարման պահին պարտադիր է եղել Սասուն Ամյանի պաշտպանի պարտադիր մասնակցությունը անհիմն է, քանի որ առկա չեն եղել Օրենսգրքի 46-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված պայմանները և վերջինիս մասնակցությամբ պաշտպանի բացակայությամբ նշված արձանագրության կազմումը և անձնական խուզարկության իրականացումը եղել են իրավաչափ:
Այսպիսով, Դատարանը թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի կոպիտ խախտում, ինչը ազդել է քրեական վարույթի ելքի վրա, այն է՝ Սասուն Ամյանը արդարացվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով (1-ին դրվագ) իրեն ներկայացված մեղադրանքի կապակցությամբ:
Ինչ վերաբերում է Դատարանի կողմից արտահայտած այն իրավական դիրքորոշմանը, որ քննիչը Սասուն Ամյանի բջջային հեռախոսի թվային խուզարկությունը կատարել է 2025 թվականի մայիսի 22-ին, սակայն դատարանը համապատասխան գործողության կատարումը թույրատրել էր 2025 թվականի մարտի 25-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 8-ն ընկած ժամանակահատվածում հարկ է նշել, որ դատարանը սխալ է մեկնաբանել և կիրառել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 226-րդ հոդվածով և 236-րդ հոդվածով նախատեսված իրավական նորմերը:
Այսպես, դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ թույլատրվել էր վարույթն իրականացնող քննիչին 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ից մինչև նույն թվականի նոյեմբերի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում թվային խուզարկություն կատարել Սասուն Ամյանի անձնական խուզարկության արդյունքում հայտաբերված «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսում և հաշվի առնելով էլեկտրոնային կրիչի առանձնահատնությունը այն ուղարկվել էր ՀՀ քննչական կոմիտեի ՀԿԳ ՔԳՎ կիբեռհանցագործությունների և բարձր տեխնալոգիաների ոլորտում կատարված հանցագործությունների վարչություն թվային խուզարկության կատարման համար հատուկ տեխնիկական միջոցների տրամադրման նպատակով, հաշվի առնելով ծանրաբեռնավածությունը և դատարանի որոշմամբ արձանագրված ժամկետների անցումը քննիչը կրկին 2025 թվականի մարտի 25-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել դատարան Սասուն Ամյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսում թվային խուզարկություն կատարելու թույլտվություն ստանալու նպատակով, որը դատարանի նույն օրը կայացված որոշմամբ բավարարվել է և քննիչին թույլատրել է միջնորդվող գործողությունը կատարել 2025 թվականի մարտի 25-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 8-ն ընկած ժամանակահատվածում:
Այսպիսով, սույն դեպքում դատարանի կողմից թվով երկու անգամ բավարարվել է Սասուն Ամյանի «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսում թվային խուզարկություն կատարելու վերաբերյալ միջնորդությունը և թվային խուզարկության արդյունքում ստացված տվյալների ներբեռնումը կատարվել է փորձագետի մասնակցությամբ 2025 թվականի ապրիլի 10-ին: Հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ օրենքի էական խախտմամբ ստացված են համարվում այն տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել` սույն օրենսգրքով նախատեսված ընթացակարգի խախտմամբ, եթե հնարավոր չէ դրա հետևանքը վերացնել այլ ապացուցողական գործողության պատշաճ կատարմամբ: Այսինքն, տվյալ իրավիճակում եթե Դատարանը գտել է, որ քննիչի կողմից Սասուն Ամյանի «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսի թվային խուզարկությունը իրականացվել էր ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի ընթացակարգերի խախատմամբ, ապա, դա ինքնին չի ենթադրում համապատասխան ապացույցի անթույլատրելիության ճանաչման, քանի որ նշված գործողության հետևանքները հնարավոր էր վերացնել դատաքննության ընթացքում այլ ապացուցողական գործողության կատարման միջոցով:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը գտնում եմ, որ Դատարանը սույն դեպքում ևս թույլ է տվել քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, ինչը ազդել է քրեական վարույթի ելքի վրա:
Անդրադառնալով Դատարանի այն հետևությանը, որ Սասուն Արտավազդի Ամյանին ներկայացված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով (2-րդ դրվագ) առաջադրված մեղադրանքի փաստական հանգանքների նկատմամբ կիրառելի չէ Մարտիկ Բոլյանի վերաբերյալ կայացված որոշմամբ արտահատված չափորոշիչները մեղադրյալի արարքը թմրամիջոցի ապօրինի իրացում որակելու համար, քանի որ սույն դեպքում փաստական հանգամանքները նույնական չեն, հարկ է նշել, որ դատարանը չի պատճառաբանել համապատասխան հետևության գալու հանգամանքը, պարզապես մեջբերելով համապատասխան Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումը գտել է, որ այն կիրառելի չէ սույն փաստական հանգամանքների նկատմամբ, ինչը անթույլատրելի է և համարվում է դատական ակտի բեկանման հիմք:
Հարկ է նշել, որ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի Մարտիկ Բոլյանի գործով արտահատած իրավական դիրքորոշումը ամբողջությամբ կիրառելի է սույն գործի փաստական հանգամանքների նկատմամբ.
Այսպես.
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Մարտիկ Բոլյանի գործով արտահայտել է հետյալ իրավական դիրքորոշումը՝ «(…) Իրացման նպատակի տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութերի տարածման ցանկացած եղանակ, այդ թվում նաև նախնական պատվերով: Իրացման նպատակի մասին կարող է վկայել ինչպես ձեռք բերողի (ստացողի, սպառողի) հետ համապատասխան պայմանավորվածության առկայությունը, այնպես էլ գործի մյուս հանգամանքները. թմրամիջոցներ ձեռք բերելը և պահելը դրանք չգործածող անձի կողմից, զգալի քանակությունը, իրացման համար հարմար փաթեթավորումը և այլն: Ընդ որում, հանցավորից առգրավված թմրամիջոցների մեծ քանակությունն ինքնըստինքյան դրանք իրացնելու անվիճելի ապացույց չէ. դա պետք է գնահատել միայն իրացման նպատակի մասին վկայող այլ տվյալների հետ համակցության մեջ: Ինչ վերաբերում է ապօրինի իրացմանը, ապա այն թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութի ցանկացած եղանակով օտարումն է: Ապօրինի իրացման տակ պետք է հասկանալ թմրամիջոցի կամ հոգեներգործուն նյութի՝ հատուցմամբ կամ անհատույց այլ անձանց հանձնելու, փոխանցելու ցանկացած եղանակ՝ վաճառք, նվիրատվություն, փոխանակում, փոխատվություն, պարտքի մարում, ուրիշի ներարկում և այլն: Իրացման առանձնահատկությունն այն է, որ նշված գործողությունների հետևանքով թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին տիրանում է մեկ այլ անձ, որն այս դեպքում հանդես է գալիս որպես ձեռք բերող, ստացող կամ գնորդ, սպառող: Ապօրինի իրացումը համարվում է ավարտված, երբ մեկ այլ անձ տիրանում է թմրամիջոցին կամ հոգեմետ նյութին: Մեկ ուրիշ անձին փոխանցելու եղանակը կարող է տարբեր լինել, սակայն դա արարքի որակման համար նշանակություն չունի: Ապօրինի իրացման հանցակազմի համար նշանակություն չունի, թե թմրամիջոցին կամ հոգեներգործուն նյութին տիրացած անձն ինչպես է այն տնօրինելու, դրա հետ վարվելու (…)»
Սույն դեպքում 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին իր կողմից շահագործվող «Հյունդայի» մակնիշի 05 UU 707 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցում թվով 4 հատ փաթեթներում, թվով 8 հատ փաթեթներում և թվով 9 հատ փաթեթներում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, ընդհանուր 1,46 գրամ հաստատուն չոր քաշով մանր չափերի «մարիխուանա» տեսակի, ընդհանուր 0,76 գրամ հաստատուն չոր քաշով խոշոր չափերի «մեթամֆետամին» տեսակի և ընդհանուր 3,19 գրամ հաստատուն չոր քաշով առանձնապես խոշոր չափերի «MDMB(N)-022» (կրճատ անվամբ) տեսակի թմրամիջոցներ, հարկ է նշել, որ թմրամիջոցները եղել են տարբեր տեսակի, տարբեր քաշերի, տարբեր փաթեթավորումներով և նշված փաթեթները գտնվել են տրանսպորտային միջոցի տարբեր հատվածներում, այսպիսով հաշվի առնելով Սասուն Ամյանի տրանսպորտային միջոցում հայտնաբերված թմրամիջոցների մեծ քանակությունը և դրանք գնահատելով իրացման նպատակի մասին վկայող այլ տվյալների հետ, այն է՝ թմրամիջոցների տարբեր տեսակի, տարբեր քաշերի, տարբեր փաթեթավորումներով և նշված փաթեթների տրանսպորտային միջոցի տարբեր հատվածներում գտնվելու հանգամանքը վկայում են Սասուն Ամյանի մոտ թմրամիջոցների իրացման նպատակի մասին:
Այսպիսով, գտնում եմ, որ առկա է դատական սխալ, որն արտահայտվել է Դատարանի կողմից նյութական օրենքի խախտում և քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ թույլ տալով՝ որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա: Մասնավորապես՝ Դատարանը քրեական գործով կիրառել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասը, որը սույն գործի փաստական հանգամքների նկատմամբ ենթակա չէր կիրառման, սույն գործի փաստական հանգամքների նկատմամբ ենթակա էր կիրառման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետը, որը դատարանի կողմից չի կիրառվել, բացի այդ դատարանը սխալ է մեկնաբանել թմրամիջոցների իրացման նպատակի առկայության կամ բացակայության գնահատման համար ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումը: (…)»:
Բողոքաբերը միջնորդել է. «Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/1896/01/25 քրեական գործով 19.09.2025թ. դատավճիռը և վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության:»:

Բողոք բերած անձը՝ մեղադրյալ Սասուն Արտավազդի Ամյանի պաշտպան Սուզաննա Խչեյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքում նշել է. « (…) Գտնում եմ, որ Դատարանը Սասուն Ամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղադրական վերդիկտ կայացնելիս թույլ է տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի էական խախտումներ, որոնք արտահայտվել են հետևյալում.
Պաշտպանական կողմը հանդես է եկել ապացույցները՝ անթույլատրելի ճանաչելու միջնորդությամբ, որը Դատարանի 01.09 2025թ. Ապացույցը անթույլատրելի ճանաչելու մասին որոշմամբ մասնակի բավարարել է։
Ի թիվս միջնորդությամբ նշված հանգամանքների պաշտպանական կողմը անդրադարձել է նաև դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 1668 Ք.24 եզրակացության համաձայն / 2024թ. հոկտեբերի 8-ի դրվագ, դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632 Ք 24 եզրակացության համաձայն / 2024թ. դեկտմեբերի 21-ի դրվագ/ և 21.05.2025թ. Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված ապացույցների անհամապատասխանությանը։

Այսպես.
Դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 1668 Ք-24 եզրակացության համաձայն / 2024թ. հոկտեբերի 8-ի դրվագ/
1/ փորձաքննությանը՝ ներկայացված՝ ընդհանուր 1,46 գրամ հաստատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, ել (0,5-215)
2/ փորձաքննությանը ներկայացված ընդհանուր 0,76 գրամ քաշով բյուրեղանման զանգվածը հանդիսանում է «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց
3/ փորձաքննությանը ներկայացված թվով 9 փաթեթներում առկա ընդհանուր 3.19 գրամ հաստատուն չոր քաշով թութունի բուսական մանրացված զանգվածն իր վրա կրում է MDMB (N) - 022 կրճատ անվամբ թմամիջոց
4/ փորձաքննությանը՝ ներկայացված թվով 5 փաթեթներում առկա թութունի եզակի բուսական՝ մանրացված մասնիկներն իրենց վրա կրում են է MDMB (N) - 022 կրճատ անվանմամբ, թմամիջոց։ Եզակի մասնիկներով հնարավոր չէ կատարել քանակական հաշվարկ նյութերի չնչին լինելու պատճառով
Դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632 Ք-24 եզրակացության համաձայն / 2024թ. դեկտմեբերի 21-ի դրվագ /
1/ փորձաքննությանը ներկայացված վանդականախշ սպիտակ թղթյա փաթեթում առկա 0.43 գրամ կանեփի և թութունի բուսական մանրացված զանգվածը՝ հանդիսանում է «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոց։
2/փորձաքննության՝ ներկայացված թվով 2 հատ փայլաթիթեղյա փաթեթում առկա ընդհանուր` 0.86 գրամ հաստատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց,
3/փորձաքննությանը ներկայացված թվով 6 հատ սև մեկուցիչ ժապավեններով փաթեթված՝ փայլաթիթեղյա փաթեթներում՝ առկա՝ ընդհանուր` 238 գրամ հաստատուն՝ չոր քաշով թութունի բուսական մանրացված զանգվածը իր վրա կրում է MDMB(N)-022 կրճատ անվամբ թմրանյութ։
21.05.2025թ. Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ՝ իրեղեն ապացույց ճանաչված քրեական վարույթով 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին հաղորդմանը կից ստացված փաթեթում առկա սև գույնի - Billionere ապրանքանիշի անթև բաճկոնոմ «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.33 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.66 գրամ հաստատուն չոր քաշով, MDMBIN) 022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 226 գրամ հաստատուն՝ չոր՝ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր` 1.06 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «Մեթամֆետամին» տեսակի ընդհանուր 0.52 գրամ քաշով։ «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.29 գրամ հաստատուն չոր քաշով թմրամիջոցներով:/
Դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632 Ք 24 և թիվ 1668 Ք- 24 եզրակացություններում արձանագրված թմրանյութերի չափերը նույնիսկ իրար գումարելու արդյունքում ստացված թմրանյութերի՝ ընդհանուր չափը չի համընկնում քննիչի 21.05.2025թ. իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ՝ արձանագրված՝ թմրանյութերի ընդանուր չափին: Հետևաբար, եթե նույնիսկ դիտարկենք այն հանգամանքը, որ Դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 1668 -24 եզրակացությունը որպես ապացույցի տեսակ թույլատրելի է, սակայն առանց դրա համար հիմք հանդիսացած իրեղեն ապացույցների այն չի կարող օգտագործվել որպես ապացույց, իսկ քննիչի կողմից 21.05 2025թ. իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ ակնհայտ է, որ դրանով իրեղեն ճանաչված թմրանյութերը և փորձագետի եզրակացույթուններով՝ արձանագրված թմրանյութերը իրենց քանակական և որակական հատկանիշներով չեն համապատասխանում իրար։
Դատարանը արձանագրել է հետևյալը. /.../ Միևնույն ժամանակ Դատարանը ցանկանում է արձաագրել, որ վարույթն իրականացնող քննիչը իրեղեն ապացույց ճանաչելու որոշմամբ` թմրամիջոցների այլ քաշ է նշել, սակայն համադրելով փորձագիտական եզրակացության հետ՝ Դատարանը քննիչի գործողությունները այս առումով չի դիտարկում էական խախտման համատեքստում այլ վրիպակի: /.../
Գտնում եմ նման եզրահանգումը չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքից, ձևավորված դատական պրակտիկայից, որի արդյունքում խախտվել են ապացույցի ձեռքբերման և ամրագրման օրենսդրական պահանջները։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իր` 2007 թվականի հուլիսի 13-ի թիվ ՎԲ-107/07 որոշմամբ նշել է, որ արարքը հանցավոր է ճանաչվում միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները: Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է՝ օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ։ Նշվածներից թեկուզ մեկի բացակայությունն՝ անձի արարքում վկայում է հանցակազմի բացակայության մասին:
Դատարանի հետևությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքում հստակ տարբերակված են կոնկրետ նյութի քանակական որակական բնութագրերով պայմանավորված արարքի որակման և քրեական պատասխանատվության ու պատժի կենսագործման հիմքերը, ուստի՝ յուրաքանչյուր քրեական գործով վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է պարզել՝ կոնկրետ նյութի քանակական որակական բնութագրերը և դրան համապատասխան էլ կենսագործել քրեական պատասխանատվության ենթարկելու կառուցակարգերը:
Այլ կերպ ասած՝ Սասուն Ամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի լուծման համար ի թիվս հանցակազմի այլ հատկանիշների. էական նշանակություն ունի հանցագործության առարկա հանդիսացող կոնկրետ նյութի անհատականացումը:
Այսպես, Սասուն Ամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հարցի լուծման համար Դատարանը նախ և առաջ պետք է հանցագործության առարկա հանդիսացող կոնկրետ նյութը անհատականացներ, կամ այլ կերպ՝ գնահատման ենթարկեր, թե արդյո՞ք թիվ 1668 Ք-24 եզրակացություններում արձանագրված թմրանյութերը ճանաչվել են իրեղեն ապացույց և դրանք համապատասխանում են իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշմամբ արձանագրված չափերին։
21.05.2025թ. Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշման՝ ներածական և պատճառաբանական մասերում արձանագրված է. /.../Հայտնաբերված թվով 26 փաթեթների վերաբերյալ նշանակվել է դատաբուսաբանական և դատաքիմիական համալիր փորձաքննություն, արդյունքում ստացված փորձաքննության թիվ 1668 Ք 24 եզրակացության համաձայն՝ որի
1/ փորձաքննությանը՝ ներկայացված ընդհանուր 1,46 գրամ հաստատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց.

2/ փորձաքննությանը ներկայացված ընդհանուր 0.76 գրամ քաշով բյուրեղանման զանգվածը հանդիսանում է «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց.
3/ փորձաքննությանը ներկայացված թվով 9 փաթեթներում առկա ընդհանուր 3.19 գրամ հաստատուն չոր քաշով թութունի բուսական մանրացված զանգվածն իր վրա կրում է MDMB (N)- 022 կրճատ անվամբ թմամիջոց.
4/ փորձաքննությանը ներկայացված թվով 5 փաթեթներում առկա թութունի եզակի բուսական մանրացված մասնիկներն իրենց վրա կրում են է MDMB 022 կրճատ անվանմամբ թմամիջոց։ Եզակի մասնիկներով՝ հնարավոր չէ՝ կատարել՝ քանակական՝ հաշվարկ՝ նյութերի չնչին լինելու պատճառով:
2025 թվականի մարտի 17-ին Սասուն Արտավազի Ամյանի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով (2 դրվագով հանրային՝ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում է կայացվել։
Նկատի ունենալով, որ 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին հաղորդմանը կից ստացված փաթեթում առկա սև գույնի «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը թիվ եզրակացությամբ փորձաքննության 26322-24 նշված 1/ «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ՝ պարունակող բուսական խառնուրդ տեսակի 0.43 գրամ քաշով կանեփի և թութունի բուսական մանրացված զանգվածը, 2. «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր` 0.86 գրամ հաստատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը և 3/<<MDMB(N)-022 կրճատ անվամբ>> ընդհանուր 2.38 գրամ հաստատուն չոր քաշով թութունի բուսական մանրացված զանգվածը, փորձաքննության թիվ 1668 2.24 եզրակացությամբ նշված՝ 1/«Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր 0.76 գրամ քաշով բյուրեղանման զանգվածը, 2/«Մեթամֆետամին» տեսակի ընդհանուր 0.76 գրամ քաշով բյուրեղանման զանգվածը և 3/ MDMB(N)-022 կրճատ անվամբ>> ընդհանուր՝ 3,19 գրամ հաստատուն՝ չոր քաշով թութունի բուսական մանրացված զանգվածը՝ քրեական վարույթով ունեն ապացուցողական նշանակություն՝ ուստի ելնելով՝ վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ, 86-րդ, 94-րդ և 98-րդ հոդվածներով
Իսկ եզրափակիչ մասում արձանագրված է, որ իրեղեն ապացույց են ճանաչվել 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին հաղորդմանը կից ստացված փաթեթում առկա սև գույնի «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.33 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.66 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.26 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր` 1.06 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի ընդհանուր 0.52 գրամ քաշով, MDMB(N)-022- կրճատ անվամբ ընդհանուր 2.29 գրամ հաստատուն չոր քաշով թմրամիջոցները:
Նշված որոշման ամբողջական ուսումնասիրման և համադրման արդյունքում նույնիսկ պարզ չի դառնում, թե ի վերջո Քննիչի կողմից ի՞նչ քանակական և որակական հատկանիշներով թմրամիջոցներ են իրեղեն ապացույցներ՝ ճանաչվել, քանի որ, դրանք ակնհայտորեն չեն համապատասխանում թիվ 2632-24 եզրակացությամբ և թիվ 16684-24 եզրակացությամբ արձանագրված՝ թմրամիջոցների՝ քանակական և որակական հատկանիշներին։ Հետևաբար նման պայմաններում իրավաչափ չէ Դատարանի այն պնդումը, որ քննիչի գործողությունները այս առումով չի դիտարկում էական խախտման համատեքստում այլ՝ ՎՐԻՊԱԿԻ:
Այս առումով հարկ է նշել, որ ըստ Հ.Աճառյանի բառարանի մեկնաբանության «ՎՐԻՊԱԿ-ը նշանակում է տպագրական, տպագրված գործի մեջ տեղ գտած սխալ (ուղղագրական, կետադրական և այլն), առհասարակ՝ սխալագրություն։ Սույն իմաստով խոսքը չի գնացել որևէ տպագրական կամ ուղղագրական՝ վրիպակի մասին, այլ կայացված որոշմամբ՝ կոնկրետ եզրակացությունների արդյունքում՝ կոնկրետ՝ թմրամիջոցների քանակական և որակական հատկանիշների անհամապատասխանության մասին։ Պաշտպանական կողմի պնդման տրամաբանությունը կայանում է հետևյալում, ի վերջո թիվ 26324-24 եզրակացությամբ արձանագրված թմրամիջոցները որպես իրեղեն աացույց անթույլատրելի ճանաչելու դեպքում իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշումից պարզ չի դառնում, թե այլ իրեղեն ապացույց կա թե՞ ոչ, եթե այո՝ ինչպիսի՞ք։ Հետևաբար, հարց է առաջանում, Դատարանը՝ Սասուն Ամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով մեղավոր ճանաչելով, կոնկրետ ի՞նչ քանակական և որակական՝ հատկանիշներով՝ թմրամիջոցն է համարել՝ հանցագործության առարկա և ո՞րն է եղել այդ առարկայի օրինական դատավարական ամրագրման եղանակը, որին հղում է կատարել Դատարանը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով ապացույցների թույլատրելիության հարցին, իր նախադեպային որոշումներում իրավական դիրքորոշում է հայտնել. ( ) Որպես քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքի առկայությունը՝ կամ՝ բացակայությունը, այդ արարքը կասկածյալի կամ մեղադրյալի կողմից կատարելը կամ չկատարելը և մեղադրյալի մեղավորությունը կամ՝ անմեղությունը, ինչպես նաև գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքները պարզելու միջոց կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի ապացույցներ, որոնք ձեռք են բերվել, ամրագրվել և գործին կցվել են քրեադատավարական օրենքով սահմանված և թույլատրելի համարվող կարգով: Ապացույցների ձեռքբերման և ամրագրման թույլատրելիությունը կարգավորող նորմերից հետևում է, որ որպես ապացույց չեն կարող օգտագործվել քննչական՝ կամ՝ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի էական խախտմամբ ձեռք բերված փաստական տվյալները, հատկապես եթե դրանք իրենց հերթին հանգեցրել են դատավարության մասնակիցների իրավունքների էական խախտման, ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Այսպիսով՝ ապացույցների հավաքմանը և ստուգմանն ուղղված դատավարական գործողությունների կատարման ընթացքում պետք է ապահովվի անձանց իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը։ Հակառակ դեպքում կատարված դատավարական գործողության արդյունքում ստացված փաստական տվյալը, անկախ գործի համար ունեցած նշանակությունից, կորցնում է իր իրավական ուժը, ապացուցողական նշանակությունը և չի կարող ընդգրկվել կոնկրետ քրեական գործով ապացույցների համակցության մեջ և դրվել մեղադրանքի հիմքում։
(...) Սույն գործով քրեական դատարանն անձի դատապարտման հիմքում դրել է այնպիսի ապացույցներ, որոնց բովանդակությունն ամբողջությամբ բխում է քրեադատավարական օրենքի էական խախտմամբ կատարված քննչական գործողությունից: (...) Այդ ապացույցները թույլատրելի չեն, քանի որ դրանց բովանդակությունն ամբողջությամբ հիմնված է եղել անթույլատրելի ճանաչված քննչական գործողության տվյալների վրա, իսկ օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացույցների օգտագործման սահմանադրական արգելքը վերաբերում է նաև դրանցից բխող ապացույցներին:(տես` Ա.Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԱԴԴ/0085/06/09 գործով 2009 թվականի սեպտեմբերի 16-ի որոշումը, կետ 15. Ա.Գզոյանի վերաբերյալ թիվ ԵԱՔԴ/0049/01/09 գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի որոշում, կետ 35, և Ն. Պողոսյանի վերաբերյալ թիվ 23-ՐԴ 2013/01/08 գործով 2010 թվականի մարտի 26-ի որոշում, կետ 33) Նման պարագայում փաստվում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով Սասուն Ամյանին մեղավոր ճանաչելու և պատիժ նշանակելու համար բացակայում էր հանցագործության առարկա հանդիսացող կոնկրետ քանակական և որակական հատկանիշներով անհատականացված թմրամիջոցները, իսկ նշված ապացույցների բացակայության դեպքում բացակայում է որևէ այլ ապացույց ինչի գնահատմամբ հնարավոր կլիներ լրացնել նշված բացը։ Այսպիսով, արձանագրվում է, որ քրեական գործում բացակայում է որևէ թույլատրելի ապացույց, ինչի գնահատմամբ հնարավոր կլիներ հաստատել առաջադրված մեղադրանքում նշված թմրամիջոցի որակական քանակական հանգամանքը, հետևաբար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքը: Նման պայմաններում առանց անդրադառնալու հանցակազմի մյուս տարրերին Դատարանը պետք է արձանագրել առաջադրված մեղադրանքում հիշատակված թմրամիջոցի որակական քանակական հանգամանքը հաստատող ապացույցի բացակայությունը, որը արդեն իսկ ստեղծում է Ս. Ամյանին առաջադրված մեղադրանքի որոշման մեջ նշված արարքում հանցակազմի բացակայություն և հետևաբար նշվածի գնահատմամբ հաստաված համարեր, որ վերջինս չի կատարել իրեն վերագրվող նշյալ հանցանքը: Հետևաբար Դատարանը պետք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով Սասուն Ամյանին առաջադրված մեղադրանքում ճանաչեր անպարտ և արդարացներ իրեն մեղսագրված արարքը կատարած չլինելու հիմքով։
Ակնհայտ խիստ նշանակված պատժի իրավաչափության վերլուծություն
Թեև պաշտպանական կողմը գտնում է, որ 22 քp ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով Սասուն Ամյանին առաջադրված մեղադրանքում Դատարանը պետք է ճանաչեր անպարտ և արդարացներ՝ իրեն մեղսագրված արարքը կատարած չլինելու հիմքով, այնուամենայնիվ կկատարի նաև անհամաչափ նշանակված պատժի վերլուծություն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝
/.../ 1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը. պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը
/.../ 3. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է առանձնապես խոշոր չափերով՝ պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Սասուն Ամյանին վերագրվող արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն հանդիսանում է միջին ծանրության հանցանք:
Դատարանը դատավճռով արձանագրել է. /.../ Դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի մոտից հայտնաբերված թմրամիջոցի բանակը և տեսակը, դրա վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այն որ վերջինիս արարքում առկա է համասեռ հանցանք կատարելու ռեցիդիվ այն որ վերջինս դատապարտված լինելու և փորձաշրջանի մեջ գտնվելու պայմաններում կատարել է ավելի ծանր համասեռ հանցանք գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին հասնելու համար Սասուն Ամյանի նկատմամբ 22 քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3 մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար պետք է նշանակել հոդվածի սանկցիայով նախատեսված, առավելագույն պատժին մոտ պատիժ՝ ազատազրկում 4 տարի 6 ամիս ժամկետով:
/.../ Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը թիվ ԵԴ1/0775/01/24 դատավճռով դատապարտվել է ազատազրկման 2 /երկու/ տարի 9 /ինը/ ամիս ժամկետով, որը պայմանականորեն չի կիրառվել և սահմանվել է փորձաշրջան, որի ընթացքում կատարել է նոր դիտավորյալ հանցանք, ուստի Դատարանը առաջնորդվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով վերացնում է թիվ ԵԴ1/075/01/24 դատավճռով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով սույն դատավճռով նշանակված 4 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին անբողջությամբ գումարում է թիվ ԵԴ1/0775/01/24 դատավճռով նշանակված 2 տարի 9 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը և վերջնական պատիժ է նշանակում ազատազրկում 7 /յոթ/ տարի 3 /երեք/ ամիս ժամկետով։
/.../ Դատարանը սույն գործով մեղադրյալի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խնամիքին անչափահաս երեխաների առկայությունը /հիմք՝ ծննդյան վկայականներ թիվ ԱԲ403234, թիվ ԱԲ620982 և թիվ ԲԱ785000/ ...
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն` Պատիժը՝ պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ։
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները /.../
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի՝ սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված խասի բնույթով և չափով, հանցագործության՝ եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով: պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1.Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ /.../ 4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ: /.../2. Պատիժ նշանակելիս՝ դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:/.../։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն /.../ 1 Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը։
2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, բացառությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատժի, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը:/.../
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1 Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով՝ նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
1.1 Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:
2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով՝ պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի՝ համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից՝ Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից:/.../
Գտնում եմ, որ նման պայմաններում Սասուն Ամյանի նկատմամբ նշանակված է եղել ակևհայտ խիստ պատիժ, հաշվի չեն առնվել նրա խնամքին գտնվող երեք անչափահաս երեխաների, և նրանցից մեկի՝ Էրիկ Ամյանի մոտ առկա խրոնիկական հիվանդությունը, ինչպես նաև՝ Սասուն Ամյանի առողջական վիճակը, մասնավորապես վերջինիս մոտ առկա է սրտի բնածին արատ և ըստ ՀՀ ԱՆ Արմավիր ՔԿՀ-ից տրված տեղեկանքի՝ Սասուն Ամյանի մոտ առկա է բազմաթիվ հիվանդություններ, բնութագրվում է դրական:
Բացի այդ, վերը նշված հոդվածների վերլուծությունից ակնհայտ է, որ Սասուն Ամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նշանակված 4 տարի 6 ամիս ժամկետը միջին ծանրության հանցանքի համար ակնհայտ խիստ է, այն մոտ է առավելագույն ժամկետին, այն դեպքում երբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածը՝ նախատեսել է նաև պատժի առավելագույն ժամկետի չափի երկու երրորդը։
Բացի այդ արժանահիշատակ է այն հանգամանքը, որ Դատարանը առաջնորդվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 12-րդ մասով վերացրել է թիվ ԵԴ1/0775/01/24 դատավճռով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով՝ սույն դատավճռով նշանակված 4 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին՝ անբողջությամբ գումարել է թիվ ԵԴ1/0775/01/24 դատավճռով նշանակված 2 տարի 9 ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը և վերջնական պատիժ է նշանակել ազատազրկում 7 /յոթ/ տարի 3 /երեք/ ամիս ժամկետով, չի առաջնորդվել պատժի անհատականացման վերասոցիալականացման, արդարադատության շահի և մարդասիրության սկզբունքով, քանի որ, նշանակված 4 տարի 6 ամիս ժամկետին՝ ամբողջությամբ է գումարել ԵԴ1/0775/01/24 դատավճռով՝ նշանակված 2 տարի 9 ամիս ժամկետը, թեև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածը նախատեսում է նաև մասնակի գումարում:
Բացի այդ Դատարանին եմ ներկայացնում Սասուն Ամյանի ընտանեկան և սոցիալական վիճակի վերաբերյալ փաստաթղթեր, մասնավորապես առկա է տեղեկատվություն, որ վերջինիս կալանավորվելուց հետո նրա ընտանիքի և երեք անչափահաս երեխաների խնամքով զբաղվում է կնոջ՝ Գայանե Առաքելյանի հայրը, ով ևս ունի առողջական խնդիրներ, զինհաշմանդամ է, վերջինս ևս բնակվում է վարձակալական հիմունքներով և այլևս ի վիճակի չէ կրելու այդ բեռը։
Այսպիսով ամփոփելով վերը շարադրված հանգամանքները, գտնում եմ, որ Դատարանի կողմից չի կայացվել հիմնավոր դատավճիռ, քանի որ չեն պահպանվել Սահմանադրության, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի, ՀՀ վոճաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով արտահայտված դիրքորոշումների պահանջները։(…)»:
Բողոքաբերը խնդրել է. «Վերաքննիչ բողոքը բավարարել, մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/1896/01/25 քրեական գործով Դատարանի կողմից 19.09.2025թ. կայացված դատավճիռը՝ կայացնելով նոր դատական ակտ՝ Սասուն Արտավազդի Ամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով առաջադրված մեղադրանքում ճանաչել անպարտ և արդարացնել՝ իրեն մեղսագրված արարքը կատարած չլինելու հիմքով, կամ բեկանել դատավճիռը Սասուն Ամյանի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով և կայացնել նոր դատական ակտ՝ մեղմացնելով նշանակված պատիժը։»:

4. Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.

ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Նարեկ Բարեկյանը ներկայացրեց բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները և խնդրեց բավարարել այն, և առարկեց պաշտպան Ս.Խչեյանի կողմից ներկայացված բողոքի դեմ:
Պաշտպան Ս.Խչեյանը ներկայացրեց բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները, առարկեց դատախազի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և նշեց, որ այն ենթակա է մերժման:
Մեղադրյալ Սասուն Ամյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը:
Դատարանին ներկայացվեց Ս.Ամյանի վերաբերյալ բժշկական փաստաթուղթ:

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում։ (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
(...)
2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը. (...)»:
ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով։»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(․․․)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրեսնգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված՝ ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում։
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. « (…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։ (...)»։
Վճռաբեկ դատարանը՝ Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(...) ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկածե (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 14-15-րդ կետերը, իսկ վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս նույն որոշման 16-19-րդ կետերը)։
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ. Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է.
« (…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով։ Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի։ Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…) » (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը)։ Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը)։
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ)։
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։ Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է։ Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման։
(…)
Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն։
Ս. Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…)։ Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցումե (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը)։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»։
«ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ՝
/.../58) դեպքի վայր՝ սահմանափակ տարածք, որտեղ հանցագործության մասին հաղորդմամբ կամ բավարար ապացույցներով համոզիչ հիմնավորվում է, որ կատարվել է հանցանքը, և միաժամանակ կարող են առկա լինել հանցագործության հետքեր, հետևանքներ կամ այլ հանցանշաններ./.../
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Քրեական վարույթի շրջանակներում կատարվող բոլոր վարութային գործողությունների ընթացքի և արդյունքների, ինչպես նաև կայացվող բոլոր դատավարական ակտերի ամրագրումը սույն օրենսգրքով լիազորված անձանց կողմից պարտադիր է:
2. Վարութային գործողությունները ամրագրվում են էլեկտրոնային եղանակով կազմված արձանագրությամբ: Եթե առանձին վարութային գործողության ընթացքի և արդյունքների ամրագրումն էլեկտրոնային եղանակով անհնար է, ապա դա կատարվում է թղթային եղանակով՝ համակարգչով, իսկ դրա անհնարինության դեպքում՝ ձեռագիր կազմված արձանագրությամբ։
3. Մինչդատական վարույթում տեսաձայնագրմամբ կատարված գործողության հակիրճ բովանդակությունը և հիմնական արդյունքները նշվում են վարութային այդ գործողության ընթացքում կազմված համառոտ արձանագրության մեջ:
Տեսաձայնագրության բնօրինակը պահպանվում է էլեկտրոնային տվյալներ պահպանելու համար նախատեսված կրիչում. եթե այն պահպանվել է շարժական կրիչի վրա, ապա կրիչը կցվում է արձանագրությանը:
4. Մինչդատական վարույթում առանց տեսաձայնագրման կատարված գործողության ընթացքը և արդյունքները մանրամասն նկարագրվում են արձանագրությունում, որը պատրաստվում է վարութային գործողության ընթացքում կամ դրա ավարտից անմիջապեu հետո:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 42-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Հետաքննիչը՝
1) «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» օրենքին համապատասխան` իրականացնում է օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումներ.
2) սույն օրենսգրքին համապատասխան` կատարում է գաղտնի քննչական գործողություններ.
3) օժանդակում է ապացուցողական և վարութային այլ գործողությունների կատարմանը.
4) օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների և գաղտնի քննչական գործողությունների արդյունքներն օրենքով սահմանված կարգով ներկայացնում է քննիչին.
5) հետաքննության կատարման ընթացքում ենթադրյալ այլ հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու դեպքում այդ մասին անհապաղ գրավոր տեղեկացնում է քննիչին.
6) հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում կատարում է ձերբակալում և դրան ուղեկցող անձնական խուզարկություն` այդ մասին անհապաղ հայտնելով իրավասու դատախազին.
7) մինչև հետաքննության մարմնի վարչական շենք բերելը անհապաղ ազատ է արձակում իր նախաձեռնությամբ ձերբակալված անձին, եթե վերանում է այդ անձին արգելանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը` այդ մասին անհապաղ հայտնելով հետաքննության մարմնի պետին.
8) միջոցներ է ձեռնարկում քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող առարկաները և փաստաթղթերը, ինչպես նաև դեպքի վայրը պահպանելու ուղղությամբ.
9) իրականացնում է սույն օրենսգրքով և «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» օրենքով իր իրավասությանը վերապահված այլ լիազորություններ:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված լիազորությունները հետաքննիչն իրականացնում է բացառապես քննիչի հանձնարարությամբ:/…/:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 46-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Վարույթին պաշտպանի մասնակցությունը պարտադիր է ձերբակալված անձին ձերբակալման որոշումը հանձնելու պահից, իսկ եթե սույն օրենսգրքով սահմանված ժամկետում այն չի հանձնվել, ապա նրան ազատությունից փաստացի զրկելուց հետո 6 ժամը լրանալու պահից կամ անձին մեղադրանք ներկայացնելու պահից, քանի դեռ վարույթն իրականացնող մարմինը սույն օրենսգրքով սահմանված դեպքերում և կարգով չի ընդունել մեղադրյալի հրաժարվելը պաշտպանից/.../:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 96-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Արտավարութային փաստաթուղթ է քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող փաստերի մասին տվյալներ պարունակող թղթային, մագնիսական, էլեկտրոնային կամ այլ կրիչի վրա բառային, թվային, գծագրական կամ այլ նշանային ձևով արված ցանկացած գրառում, որը ձևավորվել է տվյալ քրեական վարույթի շրջանակներից դուրս:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված փաստաթղթերը վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից զննվում են, ինչպես նաև համապատասխան որոշմամբ ճանաչվում են արտավարութային փաստաթուղթ և կցվում վարույթի նյութերին:
3. Քրեական վարույթի շրջանակներից դուրս իրականացված օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքով դատարանի թույլտվությամբ ստացված տեսագրությունները, տեսաձայնագրությունները, ձայնագրությունները և այլ օբյեկտիվ փաստաթղթերը կարող են ճանաչվել արտավարութային փաստաթուղթ և կցվել վարույթի նյութերին միայն այն դեպքում, երբ համապատասխան միջոցառումն իրականացվել է ենթադրյալ հանցագործությունը կանխելու, խափանելու կամ ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին հանցանքի կատարման պահին կամ դրանից անմիջապես հետո բացահայտելու նպատակով:
4. Քրեական վարույթի շրջանակներից դուրս, այդ թվում՝ վարույթն իրականացնող մարմնի նախաձեռնությամբ կատարված ստուգման կամ վերստուգման արդյունքները կարող են ճանաչվել արտավարութային փաստաթուղթ և կցվել վարույթի նյութերին միայն այն դեպքում, երբ առանց դրանց վարույթի համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզումն օբյեկտիվորեն անհնար է։
5. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված փաստաթուղթը պարունակում է սույն օրենսգրքի 94-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներ, ապա այն ճանաչվում է իրեղեն ապացույց:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
3. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված են համարվում այն տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել`
1) տվյալ քրեական վարույթն իրականացնելու, համապատասխան ապացուցողական կամ վարութային այլ գործողություն կատարելու իրավասություն չունեցող անձի կողմից.
2) բացարկման ենթակա անձի էական մասնակցությամբ, եթե նա իմացել է կամ ողջամտորեն պետք է իմանար վարույթին իր մասնակցությունը բացառող հանգամանքների առկայության մասին.
3) սույն օրենսգրքով նախատեսված ընթացակարգի խախտմամբ, եթե հնարավոր չէ դրա հետևանքը վերացնել այլ ապացուցողական գործողության պատշաճ կատարմամբ.
4) քննչական գործողության կատարման ընթացքում մեղադրյալի կարգավիճակ չունեցող անձից, որի նկատմամբ փաստացի իրականացվել է քրեական հետապնդում` առանց այդ մասին նրան պատշաճ ծանուցելու.
5) անհայտ աղբյուրից.
6) արդի գիտությանը հակասող մեթոդների կիրառմամբ:
4. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են նաև այն խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ:
5. Օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված տվյալները չեն կարող որպես ապացույց օգտագործվել, եթե՝
1) առկա է դրանք փոխարինած լինելու կամ դրանց հատկանիշները փոփոխած լինելու ողջամիտ կասկած.
2) դրանք ստացվել են այն անձից, որը հոգեկան, մտավոր կամ ֆիզիկական առողջության խնդիր ունենալու պատճառով ունակ չէ ճիշտ ընկալելու, հիշելու և վերարտադրելու վարույթով պարզաբանման ենթակա հանգամանքները:
6. Պաշտպանի բացակայությամբ մեղադրյալի տված ցուցմունքները չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց, եթե մեղադրյալը դատարանում հրաժարվել է դրանցից:
7. Օրենքով սահմանված պահանջների խախտմամբ կատարված գաղտնի քննչական գործողության արդյունքով ձեռք բերված տեղեկություններն ապացուցման գործընթացում չեն կարող օգտագործվել:
8. Օրենքով սահմանված պահանջների խախտմամբ իրականացված օպերատիվ-հետախուզական գործունեության արդյունքները չեն կարող ապացուցողական գործողության կատարման հիմք լինել:
9. Այն տվյալները, որոնք ստացվել են վարույթի հանրային մասնակցի թույլ տված` օրենքի պահանջների խախտմամբ, կարող են մեղադրյալի, նրա պաշտպանի կամ օրինական ներկայացուցչի միջնորդությամբ օգտագործվել որպես ապացույց, եթե այդ խախտմամբ չեն ոտնահարվել այլ անձի իրավաչափ շահերը: Այդպիսի ապացույցը կարող է օգտագործվել միայն ի շահ տվյալ մեղադրյալի:
10. Սույն օրենսգրքի 96-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված արտավարութային փաստաթղթերը չեն կարող օգտագործվել ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանքով մեղադրանքը հիմնավորելու համար: Այդ արտավարութային փաստաթղթերը կարող են օգտագործվել միայն այն դեպքում, երբ դրանք ստացվել են քրեական վարույթ նախաձեռնելուց առավելագույնը չորս ամիս առաջ` ծանր հանցագործության մեղադրանքը հիմնավորելու համար, կամ ութ ամիս առաջ` առանձնապես ծանր հանցագործության մեղադրանքը հիմնավորելու համար: Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 133-154-րդ հոդվածներով, 155-րդ հոդվածով, 308-րդ հոդվածով, 418-421-րդ հոդվածներով, 423-425-րդ հոդվածներով, 441-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և 450-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքներով արտավարութային փաստաթղթերի օգտագործման ժամկետային սահմանափակում չի կիրառվում:
11. Ապացույցների անթույլատրելիությունը, ինչպես նաև սույն հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված դեպքում օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված տվյալների օգտագործման հնարավորությունը որոշմամբ հաստատում է վարույթն իրականացնող մարմինը՝ վարույթի շահագրգիռ մասնակցի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ:
12. Անթույլատրելի ճանաչված ապացույցները պահվում են վարույթի նյութերում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 188-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Հետաքննությունը կատարվում է նախաձեռնված քրեական վարույթի մասին հետաքննության մարմնի կողմից պատշաճորեն տեղեկանալու հիմքով: Հետաքննությունն սկսվում է միայն նախաքննությունը սկսելուց հետո:
2. Հետաքննության շրջանակներում գաղտնի քննչական գործողությունները կարող են կատարվել բացառապես քննիչի հանձնարարության հիման վրա:
3. Հետաքննության շրջանակներում օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումները կարող են կատարվել քննիչի հանձնարարությամբ կամ հետաքննության մարմնի նախաձեռնությամբ:
4. Հետաքննության շրջանակներում կատարված գաղտնի քննչական գործողությունների և օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքները անհապաղ ներկայացվում են քննիչին:
5. Հետաքննությունն ավարտվում է նախաքննության հետ միաժամանակ: Նախաքննության ավարտման պահին շարունակվող գաղտնի քննչական գործողությունները և օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումները դադարեցվում են:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 208-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Քննչական գործողություններն են`
1) հարցաքննությունը.
2) առերեսումը.
3) ցուցմունքը տեղում ստուգելը.
4) զննումը.
5) քննումը.
6) փորձարարությունը.
7) ճանաչումը.
8) տեղեկատվության պահանջը.
9) առարկաներ կամ փաստաթղթեր վերցնելը.
10) խուզարկությունը.
11) առգրավումը.
12) արտաշիրմումը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 214-րդ հոդվածը սահմանում է, որ՝
1. Քննչական գործողության ընթացքը և արդյունքներն ամրագրելու, հանցագործության հետքերը և իրեղեն ապացույցները հայտնաբերելու, ամրապնդելու և վերցնելու նպատակով կարող են կատարվել ձայնագրում, լուսանկարում, պատրաստվել հետքերի ծեփապատճեններ և դրոշմվածքներ, կիրառվել այլ տեխնիկական միջոցներ:
2. Տեխնիկական միջոցներ կիրառելուց առաջ քննիչն այդ մասին տեղեկացնում է քննչական գործողության մասնակիցներին, ինչպես նաև միջոցներ է ձեռնարկում տեխնիկական միջոցների սարքինությունն ստուգելու ուղղությամբ:
3. Սույն օրենսգրքի 208-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված քննչական գործողությունները (բացառությամբ փաստաթղթի զննության, տեղեկատվության պահանջի և առարկաներ կամ փաստաթղթեր վերցնելու) պարտադիր տեսաձայնագրվում են, բացառությամբ երբ դա օբյեկտիվորեն անհնար է։
4. Տեսաձայնագրումը պետք է իրականացվի քննչական գործողությունը սկսելու պահից մինչև դրա ավարտը, առանց ընդհատման, բացառությամբ անկանխատեսելի տեխնիկական անսարքության կամ օբյեկտիվ անհնարինության այլ դեպքերի: Տեսաձայնագրման ընդհատման դեպքում քննչական գործողության կատարումն ընդհատվում է, որի պատճառները նշվում են այդ նպատակով կազմվող առանձին արձանագրությունում: Քննչական գործողության կատարումը շարունակվում է տեսաձայնագրումը վերսկսելու պահից: Մինչ այդ քննիչը միջոցներ է ձեռնարկում քննչական գործողության բնականոն ընթացքը և արդյունավետությունն ապահովելու ուղղությամբ: Տեսաձայնագրման դեպքում ապահովվում են քննչական գործողության ընթացքի ամբողջականությունը, տեսանելիությունը (ընդգրկվածությունը, լուսավորությունը և այլն) և լսելիությունը: Տեսաձայնագրությունը չի կարող մոնտաժվել կամ այլ կերպ փոփոխվել:
5. Տեսաձայնագրման միջոցով կատարված քննչական գործողության արձանագրությունն ապացուցման գործընթացում չի կարող օգտագործվել առանց տվյալ քննչական գործողության տեսաձայնագրության հասանելիության կամ տեսաձայնագրության էլեկտրոնային կրիչի/.../:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 215-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
1. Քննչական գործողության արձանագրությունը կազմվում է սույն օրենսգրքի 8-րդ հոդվածով նախատեսված պահանջների պահպանմամբ։
2. Առանց տեսաձայնագրման կատարված քննչական գործողության արձանագրությունում պարտադիր նշվում են՝
1) գործողության տեսակը, կատարման վայրը (հասցեն), տարին, ամիսը, օրը, սկսելու և ավարտելու ժամանակը՝ րոպեի ճշտությամբ.
2) արձանագրությունը կազմողի պաշտոնը, անունը և ազգանունը.
3) գործողությանը մասնակցող յուրաքանչյուր անձի կարգավիճակը, ազգանունը, անունը, հայրանունը, անհրաժեշտության դեպքում՝ հասցեն և անձնական այլ տվյալներ․
4) տվյալ գործողության էությունը և կատարման կարգը բացատրելու, ինչպես նաև գործողության մասնակիցներին նրանց իրավունքները (այդ թվում՝ արձանագրության վերաբերյալ հայտարարություններ ու դիտողություններ անելու, լրացումներ և ուղղումներ պահանջելու իրավունքը), պարտականությունները և դրանք չկատարելու հետևանքները պարզաբանելու փաստը, որը հավաստվում է գործողության մասնակիցների ստորագրությամբ․
5) իրականացված գործողությունների ընթացքի, այդ թվում՝ դրանց հաջորդականության և արդյունքների մանրամասն նկարագրությունը․
6) գործողության ընթացքում պարզված հանգամանքները․
7) առկայության դեպքում՝ գործողության մասնակիցների դիտողությունները, հայտարարությունները, նրանց պահանջով կատարված լրացումները և ուղղումները.
8) տեխնիկական միջոցների կիրառման դեպքում՝ դրանց նկարագիրը, ինչպես նաև գործողության մասնակիցներին տեխնիկական միջոցների կիրառման մասին նախազգուշացնելու փաստը, որը հավաստվում է գործողության մասնակիցների ստորագրությամբ․
9) առկայության դեպքում՝ արձանագրությանը կցված հավելվածները։
3. Տեսաձայնագրմամբ, այդ թվում՝ տեսակապի միջոցով կատարված քննչական գործողության արձանագրությունում միայն նշվում են տվյալ գործողության էությունը, հակիրճ բովանդակությունը և հիմնական արդյունքները։ Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված վերաբերելի մյուս տեղեկությունները, ինչպես նաև գործողությունների կատարման փաստը ամրագրվում են միայն տեսաձայնագրմամբ։
4. Արձանագրությունը ծանոթացման համար ներկայացվում է քննչական գործողության մասնակիցներին:
5. Արձանագրությունն ստորագրում են քննիչը և նրա հետ նույն վայրում գտնվող քննչական գործողության մասնակիցները: Արձանագրությունում կատարված լրացումները և ուղղումներն ստորագրում է դրանք նախաձեռնած անձը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 216-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
1. Քննչական գործողության արձանագրությանը համարակալված կցվում են հետևյալ հավելվածները․
1) քննչական գործողության ընթացքում վերցված առարկաները, փաստաթղթերը կամ այլ նյութերը.
2) քննչական գործողության ընթացքն ու արդյունքներն ամրագրած էլեկտրոնային կրիչները, տեսաերիզները, ձայնագրությունները, լուսանկարչական նեգատիվները և լուսանկարները.
3) քննչական գործողության ընթացքում կազմված կամ պատրաստված տեղեկանքները, գծագրերը, պլանները, ծեփապատճենները, հետքերի դրոշմները:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետում նշված նյութերը մանրամասն նկարագրվում են համապատասխան արձանագրության մեջ, փաթեթավորվում են և կնքվում:
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված նյութերը քննչական գործողության արձանագրության բաղկացուցիչ մաս են և չեն կարող օգտագործվել առանց արձանագրության, ինչպես նաև այն դեպքում, երբ դրանցում պարունակվող տվյալների ամբողջականությունը խախտված է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 226-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
1. Զննումը վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներ պարզելու, ենթադրյալ հանցագործության հետքերը, այլ նյութական օբյեկտները հայտնաբերելու նպատակով տեղանքի, շինության, տրանսպորտային միջոցի, առարկայի, փաստաթղթի բովանդակության, կենդանու, մարդու կամ կենդանու դիակի տեսողական ուսումնասիրությունն է:
2. Բնակարանում զննումը, բացառությամբ դեպքի վայրի սկզբնական զննության, կարող է կատարվել բացառապես դատարանի համապատասխան որոշման առկայության դեպքում:
3. Զննության ընթացքում զննության ենթակա օբյեկտները կարող են տեսողական դիտարկման համար մատչելի դարձվել տեխնիկական միջոցների կիրառմամբ, ինչպես նաև կարող են կատարվել զննվող վայրի կամ առանձին առարկաների չափումներ, կազմվել հատակագծեր, գծագրեր, սխեմաներ: Այդ մասին նշվում է արձանագրության մեջ, իսկ կազմված առանձին փաստաթղթերը կցվում են արձանագրությանը:
4. Տեղանքի, շինության, դրանց տարածքում գտնվող առարկայի, տրանսպորտային միջոցի զննումը հնարավորության դեպքում կատարվում է դրա սեփականատիրոջ կամ նրա ներկայացուցչի ներկայությամբ:
5. Դիակի կամ դրա առանձին մասերի զննումը կատարվում է բժշկության բնագավառի ձեռնհաս փորձագետի մասնակցությամբ: Չճանաչված դիակները ենթակա են լուսանկարման և մատնադրոշմման:
6. Հանրամատչելի համակարգչային ծրագրերի, համացանցային կայքերի, թվայնացված տվյալների զննությունից առաջ քննիչը համակարգչային եղանակով պատճենում է զննվող օբյեկտները, ըստ անհրաժեշտության պատրաստում դրանց թղթային պատճենները և այդ մասին նշում արձանագրության մեջ: Ամրագրման արդյունք հանդիսացող թղթային պատճենները (երբ դա հնարավոր է և անհրաժեշտ վարույթի համար) ստորագրվում են զննության մասնակիցների կողմից և համակարգչային պատճենի հետ միասին կցվում արձանագրությանը:
7. Զննության ընթացքում քննիչն ինքնուրույն կամ փորձագետի օգնությամբ վերցնում է հետքեր, առարկաներ, փաստաթղթեր, ինչպես նաև այլ օբյեկտներ, որոնք կարող են ունենալ ապացուցողական նշանակություն: Քննիչն ամեն դեպքում վերցնում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ շրջանառությունից հանված կամ ապօրինի շրջանառության մեջ գտնվող օբյեկտները՝ անկախ տվյալ վարույթին դրանց առնչությունից:
8. Այլ քննչական գործողության ժամանակ հայտնաբերված օբյեկտների զննումը կատարվում է այդ քննչական գործողության ընթացքում, իսկ զննման արդյունքներն ամրագրվում են տվյալ քննչական գործողության արձանագրության մեջ:
Սույն դատական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Սասուն Ամյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով /2 դրվագով/ մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա. « (...) իրացնելու նպատակով քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին իր մոտ թվով 6 (վեց) հատ սև մեկուսիչ ժապավեններով փաթաթված փայլաթիթեղյա փաթեթներում, թվով 2 հատ փայլաթիթեղյա փաթեթներում և թվով 1 հատ վանդականիշ սպիտակ թղթե փաթեթում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, առանձնապես խոշոր չափերի «MDMB(N)-022» (կրճատ անվամբ) տեսակի, մանր չափերի «մարիխուանա» տեսակի և մանր չափերի «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցներ.
Այսպես.
Սասուն Ամյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն` թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին իր մոտ թվով 6 հատ (վեց) սև մեկուսիչ ժապավեններով փաթաթված փայլաթիթեղյա փաթեթներում, թվով 2 հատ փայլաթիթեղյա փաթեթներում և թվով մեկ հատ վանդականիշ սպիտակ թղթե փաթեթում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, ընդհանուր 2,38 գրամ հաստատուն չոր քաշով՝ առանձնապես խոշոր չափերի «MDMB(N)-022» (կրճատ անվամբ) տեսակի, ընդհանուր 0,86 գրամ հաստատուն չոր քաշով մանր չափերի «մարիխուանա» տեսակի և 0,43 գրամ հաստատուն չոր քաշով մանր չափերի «տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի Արամ Խաչատրյան 8 հասցեի մոտակայքում հայտնաբերվել, վերցվել և փաթեթավորվել են պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից՝ Սասուն Ամյանի ու ընթերակաների մասնակցությամբ (1-ին դրվագ):
(...)
Բացի այդ.
Սասուն Ամյանը, իրացնելու նպատակով քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին իր կողմից շահագործվող տրանսպորտային միջոցում թվով 4 հատ փաթեթներում, թվով 8 հատ փաթեթներում և թվով 9 հատ փաթեթներում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, մանր չափերի մարիխուանա տեսակի, խոշոր չափերի մեթամֆետամին տեսակի և առանձնապես խոշոր չափերի MDMB(N)-022 (կրճատ անվամբ) տեսակի թմրամիջոցներ.
Այսպես.
Սասուն Ամյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն` թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 2024 թվականի հոկտեմբերի 8-ին իր կողմից շահագործվող «Հյունդայի» մակնիշի 05 UU 707 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցում թվով 4 հատ փաթեթներում, թվով 8 հատ փաթեթներում և թվով 9 հատ փաթեթներում ապօրինի պահել է, համապատասխանաբար, ընդհանուր 1,46 գրամ հաստատուն չոր քաշով մանր չափերի «մարիխուանա» տեսակի, ընդհանուր 0,76 գրամ հաստատուն չոր քաշով խոշոր չափերի «մեթամֆետամին» տեսակի և ընդհանուր 3,19 գրամ հաստատուն չոր քաշով առանձնապես խոշոր չափերի «MDMB(N)-022» (կրճատ անվամբ) տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք հայտնաբերվել են 2024 թվականի հոկտեմբերի 11-ին Սուսուն Ամյանի կողմից շահագործվող «Հյունդայի» մակնիշի 05 UU 707 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցի խուզարկության ժամանակ (2-րդ դրվագ):»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում Թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների կամ դրանց համարժեք նյութերի (անալոգի) ապօրինի շրջանառությունն իրացնելու նպատակով կամ դրանք ապօրինի իրացնելու համար: Ըստ նշված հոդվածի՝
«1. Իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը կամ դրանք ապօրինի իրացնելը կամ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) ապօրինի ձեռք բերելը`
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից վեց տարի ժամկետով»:
Նույն հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով սահմանվում է՝
« 3. Սույն հոդվածի 1-ին կամ 2-րդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
1) հանցավոր կազմակերպության կողմից կամ
2) առանձնապես խոշոր չափերով՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով:»:
Մեջբերված հոդվածի դիսպոզիցիայի վերլուծությունից երևում է, որ թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների կամ համարժեք նյութերի (անալոգների) ապօրինի շրջանառությունն իրացնելու նպատակով կամ դրանք ապօրինի իրացնելը` որպես հանրային առողջության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործություն, ունի հետևյալ քրեաիրավական բնութագիրը։
Որպես տվյալ հանցագործության հիմնական օբյեկտ հանդես են գալիս այն հասարակական հարաբերությունները, որոնք ապահովում են հանրային առողջության պահպանումը և բնակչության ֆիզիկական ու հոգեկան առողջության պաշտպանությունը։
Որպես լրացուցիչ օբյեկտ հանդես են գալիս հասարակական անվտանգությունը, հասարակական կարգը, ինչպես նաև քաղաքացիների առողջությունը, կազմակերպությունների և պետության օրինական շահերը։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը արտահայտվում է օրենքով արգելված այլընտրանքային գործողությունների կատարմամբ՝ թմրամիջոցների կամ հոգեմետ նյութերի ապօրինի արտադրում, պատրաստում, վերամշակում, ձեռքբերում, պահում, տեղափոխում, առաքում, տարածում, գովազդում կամ իրացում, եթե դրանք կատարվում են իրացման նպատակով։ Հանցակազմը ձևական է, և հանցագործությունը համարվում է ավարտված համապատասխան գործողության կատարման պահից՝ անկախ հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումից։
Սույն վարույթի փաստական հանգամանքների համաձայն 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ժամը 04:00-ին Սասուն Արտավազդի Ամյանը ձերբակալվել է թմրամիջոցներ ապօրինի պահելու, օգտագործելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած կասկածի հիման վրա: Ձերբակալման ընթացքում վերջինս պատռել և գետնին է գցել իր հագուստը: Նույն օրը ժամը 06:00-ին ոստիկանության աշխատակիցների կողմից իրականացվել է նշված Սասուն Ամյանին պատկանող և գետնին գցված հագուստի անձնական խուզարկություն և դրա վերաբերյալ կազմվել է իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ արձանագրություն:
Համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 42-րդ հոդվածի 1-ին մասի՝ «1. Հետաքննիչը՝․․․
․․․6) հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում կատարում է ձերբակալում և դրան ուղեկցող անձնական խուզարկություն` այդ մասին անհապաղ հայտնելով իրավասու դատախազին.․․․»։
Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ թեև համապատասխան նշված արձանագրությունը վերնագրված է իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ, այնուամենայնիվ դրա բովանդակությունը կազմում է հետաքննիչի կողմից ձերմակալմանն ուղեկցող անձնական խուզարկություն, ինչի արդյունքում հայտնաբերվել են թմրամիջոցներ, որի իրավասությունը հետաքննիչները ունեցել են և նշված արձանագրությունը անթույլատրելի ապացույց ճանաչվել չէր կարող։:
Վերաքննիչ Դատարանը, անդրադառնալով Դատարանի այն դիրքորոշմանը, որ նշված գործողության կատարման ընթացքում պրտադիր է եղել պաշտպանի մասնակցությունը և այն կատարվել է վերջինիս բացակայությամբ հարկ է համարում նշել, որ Օրենսգրքի 46-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վարույթին պաշտպանի մասնակցությունը պարտադիր է ձերբակալված անձին ձերբակալման որոշումը հանձնելու պահից, իսկ եթե սույն օրենսգրքով սահմանված ժամկետում այն չի հանձնվել, ապա նրան ազատությունից փաստացի զրկելուց հետո 6 ժամը լրանալու պահից կամ անձին մեղադրանք ներկայացնելու պահից, քանի դեռ վարույթն իրականացնող մարմինը սույն օրենսգրքով սահմանված դեպքերում և կարգով չի ընդունել մեղադրյալի հրաժարվելը պաշտպանից:
Սույն դեպքում Սասուն Ամյանը փաստացի ձերբակալվել է 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին՝ ժամը 04:00-ին, վերջինիս մասնակցությամբ իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ արձանագրությունը կազմվել է նույն օրը՝ ժամը 06:00-ից մինչև 06:20-նն ընկած ժամանակահատվածում, այսինքն փաստացի ձերբակալումից 2 ժամ հետո, ավելին նշված արաձանգրության կազմման պահին Սասուն Ամյանին հանձնված չի եղել վերջինիս ձերբակալման վերաբերյալ որոշումը, ինչպես նաև Սասուն Ամյանին ներկայացված չի եղել մեղադրանք։
Այսինքն Դատարանի այն հետևությունը, որ նշված գործողության կատարման պահին պարտադիր է եղել Սասուն Ամյանի պաշտպանի պարտադիր մասնակցությունը անհիմն է, քանի որ առկա չեն եղել Օրենսգրքի 46-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված պայմանները և վերջինիս մասնակցությամբ պաշտպանի բացակայությամբ նշված արձանագրության կազմումը և անձնական խուզարկության իրականացումը եղել են իրավաչափ:
Հետևաբար, վերոնշյալ հանգամանքների գնահատմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է սխալ հետևության՝ արձանագրելով, որ 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին կազմված իրեր, առարկաներ վերցնելու, փաթեթավորելու և կապարակնքելու վերաբերյալ արձանագրությունն ապացուցման գործընթացում չի կարող օգտագործվել՝ անթույլատրելի է և նշված գործողություն արդյունքում հայտնաբերված իրերը՝ հետագայում իրեղեն ապացույց ճանաչված «Billionere» ապրանքանիշի անթև բաճկոնը, «Տետրահիդրոկանաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի 0.43 գրամ քաշով, «Մարիխուանա» տեսակի ընդհանուր՝ 0.86 գրամ հաստատուն չոր քաշով, «MDMB(N)-022» կրճատ անվամբ ընդհանուր՝ 2.38 գրամ հաստատուն չոր քաշով, թմրամիջոցը, (Տես՝ հատոր 3, վ․թ․ 62-66), դատաքիմիական և դատաբուսաբանական համալիր փորձաքննության թիվ 2632Ք-24 եզրակացությունը պետք է ճանաչել անթույլատրելի ապացույցներ:
Ոստի Առաջին ատյանի դատարանը, նոր քննության ընթացքում պետք է հետազոտի նշված ապացույցները և գա համապատասխան հետևության Սասուն Ամյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով (1-ին դրվագ) իրեն ներկայացված մեղադրանքի կապակցությամբ:
Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ 2025 թվականի մարտի 25-ին վարույթն իրականացնող քննիչը դատարան է ներկայացրել է թվային խուզարկություն կատարելու միջնորդություն, որը նույն օրը դատարանի կողմից բավարարվել է, սակայն այն կատարելու ժամկետ սահմանվել է 2025 թվականի մարտի 25-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 08-ը ընկած ժամանակահատվածը:
Սասուն Ամյանի «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսում թվային խուզարկությունը վարույթն իրականացնող քննիչը կատարել է 22.05.2025թ-ին, սակայն Դատարանը որոշմամբ թույլատրելի է համարել քննարվող գործողությունը կատարել 2025թ. մարտի 25-ից մինչև ապրիլի 8-ը ներառյալ:
Տվյալ դեպքում վարույթն իրականացնող քննիչը թվային խուզարկությունը իրականացրել է սահմանված ժամկետից ուշ, ստացվում է, որ նման գործողություն կատարելու իրավասություն չունենալու ժամանակ:
Ակնհայտ է, որ վարույթն իրականացնող քննիչը դատարանի սահմանած ժամկետից դոււս իրավասություն չի ունեցել թվային խուզարկություն կատարելու, իսկ քննիչը նոր միջնորդություն Դատարան չի ներկայացրել այլ ժամկետում նշված գործողությունը կատարելու թույլտվություն ստանալու համար:
Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ քննիչը 22.05.2025թ.-ին դատարանի կողմից սահմանված ժամկետից դուրս, այսինքն այդպիսի գործողություն կատարելու իրավասություն չունենալու պայմաններում իրականացրել է փաստացի թվային խուզարկություն, թեպետ արձանագրությունը վերնագրված է զննություն, դրանով չի փոփոխվում կատարված գործողության համար սահմանաված իրավաչափության պայմանները: Արդյունքում փաստվում է, որ վարույթն իրականացնող քննիչը այդ ժամանակ նման գործողություն իրականացնելու իրավասություն չի ունեցել։
Բացի այդ Դատարանը իրավացիորեն արձանագրել է, որ դատարանի որոշմամբ սահմանված ապացուցողական գործողություն կատարման համար սահմանված ժամկետից դուրս՝ 2025 թվականի ապրիլի 10-ին, կազմվել է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված արձանագրություն՝ թվային տեղեկատվության ներբեռնում կատարելու մասին, որը փաստացի թվային խուզարկության տարրեր է պարունակում: Դատարանը արձանագրել է, որ կազմված արձանագրության մեջ նշում չկա առ այն, թե ինչում է կայացել անհնարինությունը գործողությունը տեսագրելու վերաբերյալ և առկա չէ նշված արձանագրությանը կից ներկայացված տեսագրություն:
Հետագայում արդեն իսկ 28.05.2025 թվականի կազմվել է արձանագրություն զննություն կատարելու մասին, որի ներքո, ըստ էության, կատարվել է թվային խուզարկություն:
Դատարանը արձանագրել է, որ կազմված արձանագրության մեջ նշում չկա առ այն, թե ինչում է կայացել անհնարինությունը՝ գործողությունը տեսագրելու վերաբերյալ և առկա չէ նշված արձանագրությանը կից ներկայացված տեսագրություն:
Դատարանը իրավացիորեն արձանագրել է, որ զննում վերտառմամբ արձանագրությամբ վարույթն իրականացնող քննիչը փաստացի կատարել է թվային խուզարկություն, սակայն քննչական գործողության արձանագրության հետ չի ներկայացվել նշված գործողության բաղկացուցիչ մաս հանդիսացող տեսաձայնագրության հասանելիություն, կամ տեսաձայնագրության էլեկտրոնային կրիչը, այլ կերպ ասած տեսանկարահանմամբ կատարված գործողության տեսանկարահանման տեսագրությունը առկա չէ:
Վերը նշվածները հաշվի առնելով Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ թվային խուզարկությունը կատարվել է դատարանի թույլտվությամբ սահմանված ժամկետից դուրս և, հետևաբար, վարույթն իրականացնող մարմինը տվյալ պահին զրկված է եղել համապատասխան իրավասությունից։
Ուստի Դատարանի կողմից 2025 թվականի սեպտեմբերի 01-ի որոշմամբ մեղադրյալ Սասուն Ամյանի «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսի թվային խուզարկության 28.05.2025 թվականի արձանագրությունը, իրավացիորեն ճանաչվել է որպես անթույլատրելի ապացույց և Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է հիմնավորված հետևության առ այն, որ անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու պարագայում մեղադրյալի մոտ թմրամիջոց ապօրինի իրացման նպատակի առկայությունը /2-րդ դրվագով/ չի հիմնավորվում, քանի որ ձեռքբերված չեն այդ նպատակի առկայությունն առարկայացնող բավարար հակակշռող տվյալներ, իսկ միայն առանձնապես խոշոր չափերի թմրամիջոցի առկայությունը, որը թեև եղել է փաթեթավորված առանձին փաթեթներում չի կարող հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշի կիրառմամբ հաստատել մեղադրյալի մեղավորությունը թմրամիջոցի ապօրինի իրացման հանցակազմում:
Դատարանը իրավացիորեն արձանագրել է, որ առանձնապես խոշոր չափերի թմրամիջոցի ապօրինի ձեռք բերելը և ապօրինի պահելը չեն հերքվել նաև մեղադրյալի կողմից և հաստատվել են քրեական գործի քննության արդյունքում ստացված թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցներով որոնք գնահատվել են Դատարանի կողմից:
Արդյունքում Դատարանը հանգել է ճիշտ հետևության, որ 2-րդ դրվագ մեղադրանքում հաստատված հանգամանքների պարագայում վերջինիս արարքը ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, քանի որ չի հաստատվել մեղադրյալի մոտ իրացման նպատակը այլ նշված արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և նշված իրավական որակման համատեքստում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերին պատասխանելիս եզրահանգել է, որ ապացուցված են մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը), ապացուցված է այդ արարքի քրեական, ապացուցված է մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի պաշտպանի բողոքի փաստարկներին՝ մեղադրյալ Ս․Ամյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ, վերը նշված պատճառաբանությամբ, արձանագրում է, որ նշված փաստարկները քննարկելու իրավական հնարավորությունը բացակայում է։
Հետևաբար այս պայմաններում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը Սասուն Արտավազդի Ամյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով /1-ին դրվագ/ արդարացնելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ ճիշտ չի կիրառվել նյութական և դատավարական օրենքը, որն իր բնույթով էական է, և ազդել է գործի ելքի վրա, ինչը, համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի, դատավճիռը բեկանելու և գործը նույն դատարան նոր քննության ուղարկելու հիմք է:
Այսպիսով՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ, 369-րդ, 370-371-րդ, 379-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. Մեղադրյալ Սասուն Արտավազդի Ամյանի պաշտպան Սուզաննա Խչեյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
2. ՀՀ դատախազության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Նարեկ Բարեկյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակիորեն:
3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. սեպտեմբերի 19-ի թիվ ԵԴ1/1896/01/25 դատավճիռը բեկանել և վարույթը փոխանցել նույն դատարան՝ նոր քննության:
3. Մեղադրյալ Սասուն Արտավազդի Ամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը թողնել անփոփոխ:
4. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ս. ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

Վ. ՌՇՏՈՒՆԻ