ԵԴ1/1887/01/25



Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՏՈՒԺՈՂ՝ Դ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ՝ Տ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
Մ.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Գ.ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

2026 թվականի հունվարի 29-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, տուժող Դանիել Հովհաննիսյանի ներկայացուցիչ Տիգրան Ղազարյանի և մեղադրյալ Գեղամ Սարգսյանի պաշտպաններ Մարտիկ Մարտիրոսյանի և Լուսինե Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքների հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Վահագն Մելիքյան) 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի թիվ ԵԴ1/1887/01/25 դատավճիռը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարույթի ընթացքը

1. 2024 թվականի մարտի 3-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-0888-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի մարտի 3-ին նախաքննական մարմնի որոշմամբ թիվ 60-0888-24 քրեական վարույթով Գագիկ Հովհաննիսյանը ճանաչվել է տուժող:
2024 թվականի մարտի 14-ին նախաքննական մարմնի որոշմամբ մահացած տուժող Գագիկ Հովհաննիսյանի փոխարեն տուժող է ճանաչվել Դանիել Գագիկի Հովհաննիսյանը:
2025 թվականի մայիսի 19-ին Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Կ.Իսրայելյանի որոշմամբ Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել:
2025 թվականի մայիսի 20-ին նախաքննական մարմնի որոշմամբ մեղադրյալ Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունիսի 4-ին թիվ 60-0888-24 քրեական վարույթը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) որտեղ թիվ ԵԴ1/1887/01/25 համարով գործով վարույթ է ստանձվել և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ:
Դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 8-ի որոշմամբ տուժող Դանիել Հովհաննիսյանը ճանաչվել է գույքային հայցվոր, իսկ մեղադրյալ Գեղամ Մանվելի Սարգսյանը՝ գույքային պատասխանող:
2. Առաջին ատյանի դատարանը, արագացված վարույթի կիրառմամբ, 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ին վճռել է.
«Մեղադրյալ Գեղամ Մանվելի Սարգսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 2/երկու/ տարի ժամկետով:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել մեղադրյալին փաստացի ազատությունից զրկելու պահից:
Մեղադրյալ Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Տուժող/գույքային հայցվոր Դ.Հովհաննիսյանի քաղաքացիական հայցը բավարարել մասնակի՝ մեղադրյալ/գույքային պատասխանող Գ.Սարգսյանից հոգուտ տուժող/գույքային հայցվոր Դ.Հովհաննիսյանի բռնագանձել 2.000.000 ՀՀ դրամ, իսկ մնացած մասով գույքային հայցը թողնել առանց քննության: (…)»:
3. 2025 թվականի նոյեմբերի 24-ին և դեկտեմբերի 1-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել են Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ տուժողի ներկայացուցիչ Տ.Ղազարյանի և մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի պաշտպաններ Մ.Մարտիրոսյանի և Լ.Հովհաննիսյանի վերաքննիչ բողոքները:
Քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ին, նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ին:
2025 թվականի դեկտեմբերի 18-ին վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և նշանակվել քննության՝ Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում:

Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ «նա, իր վարած ավտոմեքենայով խախտել է ճանապարհային երթևեկության կանոնների և ճանապարհային անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջը, որի հետևանքով անզգուշությամբ առաջացրել է Գագիկ Համազասպի Հովհաննիսյանի մահը, որպիսի գործողությունները դրսևորվել են հետևյալում.
Գեղամ Մանվելի Սարգսյանը 2024 թվականի մարտի 3-ին՝ ժամը 21:30-ի սահմաններում, իր վարած «NISSAN TIDA 1.5» մակնիշի 37 BA 632 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Ֆուչիկ փողոցով՝ Մարգարյան փողոցի կողմից դեպի Աբելյան փողոցի ուղղությամբ շուրջ 50 կմ/ժամ արագությամբ և հասնելով Երևան քաղաքի Ֆուչիկ փողոցի 13/5 հասցեի դիմացի հատվածին, թույլ է տվել ՀՀ ճանապարհային երթևեկության կանոնները և տրանսպորտային միջոցների շահագործումն արգելող անսարքությունների և պայմանների ցանկը հաստատելու մասին ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշման 67-րդ կետի պահանջին հակասող գործողություններ, այն է՝ նշված արագությամբ վարելու պայմաններում 3 մետր հեռավորությունից իր վարած տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու իրական հնարավորություն ունենալու պայմաններում, 42 մետր հեռավորությունից ի վիճակի է եղել հայտնաբերել իր երթևեկության համար առաջացած վտանգը, մասնավորապես՝ իր երթևեկության նկատմամբ ձախից դեպի աջ 2.64 վայրկյան տևողությամբ քայլող կամ 36.7 մետր ավտոմեքենայից հեռավորության վրա գտնվող ճանապարհը հատող հետիոտն Գագիկ Համազասպի Հովհաննիսյանին, ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու, ընդհուպ մինչև այն կանգնեցնելու այն հաշվով, որպիսի թույլ տա վերջինիս անվտանգ ազատել ճանապարհի իր ընթացագոտին, որի արդյունքում երթևեկելի իր ուղեմասում ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Գագիկ Համազասպի Հովհաննիսյանին՝ դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վրաերթի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որի հետևանքով վնասվածքային, արյունահոսական շոկից, գլխի, կրծքավանդակի, որովայնի խոռոչների համակցված, բութ վնասվածքներ պատճառելով անզգուշությամբ առաջացրել է վերջինիս մահը»:
5. Առաջին ատյանի դատարանը, արագացված վարույթի կիրառմամբ, դատավճռում արձանագրել է հետևյալը. «(…) Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրանքն ամբողջ ծավալով մեղադրյալ Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի կողմից կամովին ու գիտակցաբար ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստերը, հանգում է հետևության, որ նա մեղավորությամբ կատարել է իրեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղսագրվող արարքը:
Ուսումնասիրելով և գնահատելով գործով ձեռք բերված և հետազոտված ապացույցները վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի կողմից հանցավոր արարք կատարելը:
Արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրվում է վերջինս, համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին և ճիշտ է որակված:
Ապացուցված է նաև մեղադրյալ Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի կողմից նշված արարքը կատարելը և մեղավորությունը տվյալ հանցանքը կատարելու մեջ:
Մեղադրյալ Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում ինչպես կատարած հանցագործության բնույթն ու հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այնպես էլ նրա անձը:
Դատարանը մեղադրյալ Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում մեղքն ընդունելը, անկեղծորեն զղջալը, նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին երկու անչափահաս երեխա ունենալը և դրականորեն բնութագրվելը:
Դատարանը մեղադրյալ Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք չի արձանագրում:
Դատարանը, նպատակ ունենալով վերականգնելու սոցիալական արդարությունը, ուղղելու պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխելու հանցագործությունները և հաշվի առնելով Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի անձը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը և նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատիժ է նախատեսված բացառապես ազատազրկման ձևով, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով, որը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը հաշվի առնելով Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի կատարած արարքի հանրորեն վտանգավորության աստիճանը, վերջինիս կողմից թույլ տված ճանապարհային երթևեկության խախտման բնույթը, բացառում է վերջինիս նկատմամբ նշանակվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը, քանի որ նման դեպքում հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը և հանցագործությունների կանխմանը, կխախտվեն նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժն արդեն իսկ բավարար է պատժի նպատակներին հասնելու համար, իսկ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Անդրադառնալով գույքային հայցի քննությանը Դատարանն արձանագրում է, ներկայացված գույքային հայցով գույքային հայցվորը խնդրել է գույքային պատասխանողից բռնագանձել 5.000.000 ՀՀ դրամ: Դատարանն արձանագրում է, որ ներկայացված գույքային հայցով չեն ներկայացվել բավարար ապացույցներ, որոնք կհիմնավորեյին գույքային հայցն ամբողջությամբ, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ նշված դեպքում ողջամիտ հատուցման չափ համարվում է 2.000.000 ՀՀ դրամը, ուստի Դատարանը գտնում է, որ ներկայացված գույքային հայցը պետք է բավարարել մասնակի՝ գույքային պատասխանողից հօգուտ գույքային հայցվորի բռնագանձել 2.000.000 ՀՀ դրամ՝ որպես հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասի փոխհատուցում, իսկ մնացած մասով քաղաքացիական հայցը թողնել առանց քննության:
Քննության առնելով խափանման միջոցի հարցը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: (…)»:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

6. Վերաքննիչ բողոքները քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
6.1 Տուժողի ներկայացուցիչ Տ.Ղազարյանը, (այսուհետ նաև՝ Առաջին բողոքաբեր) վկայակոչելով վարույթի փաստական հանգամանքները, վերաբերելի իրավական նորմեր ու իրավական դիրքորոշումներ, գտել է, որ դատավճռով խախտվել է նյութական օրենքը՝
● չի կիրառվել կիրառման ենթակա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերը, այն է՝ չի նշանակվել լրացուցիչ պատիժ՝ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը (տվյալ պարագայում՝ որոշակի ժամանակահատվածում տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկելը),
● ճիշտ չի կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասը, քանի որ լրացուցիչ պատիժ չնշանակելը՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից որոշակի ժամանակահատվածով չզրկելը չի եղել արդարացի պատիժ և չի ապահովել պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին,
● ճիշտ չի կիրառվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, քանի որ քանի լրացուցիչ պատիժ չնշանակելը՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից որոշակի ժամանակահատվածով չզրկելը չի ապահովում Գեղամ Սարգսյանի վերասոցիալականացման հնարավորությունը, ինչպես նաև սոցիալական արդարության վերականգնումը։
Ի հիմնավորումն իր պնդման՝ բողոքաբերը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Գեղամ Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ գնահատման չի արժանացրել նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը և աստիճանի վրա ազդող այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են`
ա) հանցագործության եղանակը և իրադրությունը, այն է` Երևան քաղաքում Աբելյան փողոցի ուղղությամբ հասնելով Ֆուչիկ փողոցի 13/5 հասցեի դիմացի հատվածին 50 կմ/ժամ արագությամբ վարելու պայմաններում 3 մետր հեռավորությունից իր վարած տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելու իրական հնարավորություն ունենալու պայմաններում, 42 մետր հեռավորությունից ի վիճակի է եղել հայտնաբերել իր երթևեկության համար առաջացած վտանգը, մասնավորապես՝ իր երթևեկության նկատմամբ ձախից դեպի աջ 2.64 վայրկյան տևողությամբ քայլող կամ 36.7 մետր ավտոմեքենայից հեռավորության վրա գտնվող ճանապարհը հատող հետիոտն Գագիկ Համազասպի Հովհաննիսյանին, ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքը դանդաղեցնելու, ընդհուպ մինչև այն կանգնեցնելու այն հաշվով, որպիսի թույլ տա վերջինիս անվտանգ ազատել ճանապարհի իր ընթացագոտին, որի արդյունքում երթևեկելի իր ուղեմասում ավտոմեքենայի առջևի մասով վրաերթի է ենթարկել հետիոտն Գագիկ Համազասպի Հովհաննիսյանին, որի հետևանքով վնասվածքային, արյունահոսական շոկից, գլխի, կրծքավանդակի, որովայնի խոռոչների համակցված, բութ վնասվածքներ պատճառելով անզգուշությամբ առաջացրել է վերջինիս մահը:
բ) պատճառված վնասի բնույթը, այն է` հանցագործության հետևանքով մահացել է Գագիկ Հովհաննիսյանը։
Հանցագործության եղանակն ու իրադրությունը, պատճառված վնասը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերությունների բնույթը վկայում են կատարված արարքի հանրային բարձր վտանգավորության մասին, ինչը ստորադաս դատարանի կողմից պատիժ նշանակելու գործընթացում ճիշտ գնահատականի չի արժանացել:
Ուշադրության արժանի է այն, որ ինչպես Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում, այդպես էլ բազմաթիվ այլ նմանատիպ գործերով, երբ մահվան ելքով վրաերթ է արձանագրվել, դատարաններն իրավացիորեն նշանակել են լրացուցիչ պատիժ՝ զրկելով հանցավորին տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից։
Տվյալ գործով Գեղամ Սարգսյանը վրաերթի է ենթարկել Գագիկ Հովհաննիսյանին, որը մահացել է։ Մեղադրյալ Գեղամ Սարգսյանը հնարավորություն է ունեցել արգելակելու մեքենան, սակայն հանցավոր անտարբերությամբ մարդու կյանքի, առողջության նկատմամբ՝ շարունակել է արագ վարել մեքենան, անգամ այն պահին, երբ ունեցել է բավարար տեսանելիություն և մի քանի տասնյակ մետրից տեսել է փողոցն անցնող Գագիկ Հովհաննիսյանին։ Թեև Գեղամ Սարգսյանը ընդունել է իր մեղքը, սակայն որոշակի ժամանակով նրան տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից չզրկելը՝ չի կարող նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը։ Այսինքն՝ միայն ազատազրկումը չի կարող երաշխիք հանդիսանալ, որ մեղադրյալը առավել պատասխանատվությամբ կմոտենա մեքենա վարելուն և կպահպանի ճանապարհային երթևեկության կանոնները և ճանապարհային անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջները։ Սա անհրաժեշտ է հանրային շահի հարգման, սոցիալական արդարության վերականգնման և հավանական այլ հանցանքների կանխարգելման տեսանկյունից։
Ավելին, պատժի կրման ընթացքում դրական վարքագիծ դրսևորելու պարագայում 6 ամիս անց /քանի որ անզգույշ հանցագործության համար է մեղավոր ճանաչվել/ անձը կարող է տեղափոխվել ցածր անվտանգային գոտու մեղմ պայմաններով ՔԿՀ, որտեղ հնարավորություն կարող է ունենալ սոցիալական վերականգնման նպատակով մեկնումների հնարավորություն, այսինքն՝ ազատ տեղաշարժվել և այդ ընթացքում զրկված չի լինի նաև տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից։ Այսինքն՝ նույնիսկ շարունակելով պատիժ կրել՝ Գեղամ Սարգսյանը ավտոմեքենա վարելու իրավունքից զրկված չի լինի։ Գեղամ Սարգսյանի կատարած հանցանքի բնույթից ելնելով՝ տուժող կողմը այլ անձանց կյանքի և առողջության պահպանման գերակա շահից ելնելով՝ անհրաժեշտություն է տեսնում, որ մեղադրյալը որոշակի ժամանակահատված զրկված լինի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից։ Բնականաբար, կրկին համապատասխան քննություններ հանձնի։ Ակնհայտ է, որ տվյալ հանցագործության բնույթից և առաջացած հետևանքներից ելնելով (հանցանքի հետևանքով մարդ է մահացել)՝ առանց լրացուցիչ պատժի նշանակման չի կարող սոցիալական արդարությունը վերականգնված համարվել, ինչպես նաև ակնկալվել, որ Գեղամ Սարգսյանի վերասոցիալականացումն արդյունավետ կընթանա և նրա մոտ կձևավորվի իրավահպատակ վարքագիծ, ինչը քրեակատարողական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակներից է։
Ամփոփելով՝ բողոքաբերը նշել է, որ դատավճռով Գեղամ Սարգսյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ չնշանակելը՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից որոշակի ժամանակահատվածով չզրկելը՝ չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը, չի եղել արդարացի պատիժ, չի ապահովել պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, չի ապահովում Գեղմ Սարգսյանի վերասոցիալականացման հնարավորությունը, ինչպես նաև սոցիալական արդարության վերականգնումը։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ բողոքաբերը խնդրել է. «Թիվ ԵԴ1/1887/01/25 քրեական վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 28․10․2025թ․ դատավճիռը նշանակված պատժի մասով փոփոխել /լրացնել/՝ մեղադրյալ Գեղամ Սարգսյանի նկատմամբ սահմանել նաև լրացուցիչ պատիժ՝ որոշակի ժամանակահատվածով՝ 3 տարով զրկելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից»։
6.2 Մեղադրյալի պաշտպաններ Լ.Հովհաննիսյանը և Մ.Մարտիրոսյանը (այսուհետ նաև՝ Երկրորդ բողոքաբերներ) վարույթի ընթացքի, փաստական հանգամանքների, դատարանի պատճառաբանությունների վկայակոչմամբ գտել են, որ դատարանը պատիժ նշանակելիս թույլ է տվել նյութական օրենքի խախտում՝ անտեսելով պատժի նշանակման սկզբունքները: Բացի այդ, առկա է գույքային հայցի մասով վարույթի կարճման հիմք:
Ի հիմնավորումն իրենց պնդումների՝ բողոքաբերները նշել են, որ քրեական վարույթի շրջանակում տեղի ունեցած դատական նիստի ընթացքում պաշտպանության կողմը միջնորդել է դատարանին Գեղամ Սարգսյանի նկատմամբ ընտրվելիք պատիժը պայմանականորեն չկիրառել, Գեղամ Սարգսյանը միացել է պաշտպանի միջնորդությանը, մինչդեռ պաշտպանության կողմի միջնորդությունը դատարանն անհիմն մերժել է։ Պատիժը պայմանականորեն կիրառելու անհնարինությունը դատարանը հիմնավորել է 3 խումբ փաստարկներով` 1. մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, 2. հանցագործության բնույթը/վտանգավորության աստիճանը, այն կատարելու հանգամանքները, 3.Գեղամ Սարգսյանի անձը։
Անդրադառնալով 1-ին կետին՝ բողոքաբերները նշել են, որ դատարանն ինքն է արձանագրել ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Ավելին՝ դատարանն արձանագրել է թվով 5 մեղմացնող հանգամանքներ ևս, հետևաբար՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետևությունը հիմնված է, ի թիվս այլնի, ծանրացնող հանգամանքների առկայության վրա, որոնք, սակայն, բացակայում են։ Անդրադառնալով 2-րդ կետին հարկ է նշել, որ տեղի ունեցած ավտովթարն ունեցել է ողբերգական ելք՝ մահացել է Գագիկ Հովհաննիսյանը։ Չնայած ողբերգական ելքին՝ Գեղամ Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ ընտրելիս անհրաժեշտ է դիտարկել վերջինիս գործողությունները կամ անգործությունը։ Այսպես․
1. Գեղամ Սարգսյանը օգնություն է ցուցաբերել, կազմակերպել է Գագիկ Հովհաննիսյանի տեղափոխումը հիվանդանոց,
2. Գեղամ Սարգսյանը թեպետ թույլ է տվել ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտում, սակայն խախտման բնույթից ակնհայտ է, որ բացակայում է «չարամտությունը», «անհոգությունը» և անտեսումը դեպի ՃԵԿ կանոններ (ինչպիսիք են, օրինակ, անձին վրաերթի ենթարկելը անցման հատվածում, երթևեկությանը հակառակ վարելը և այլն)։ Հարկ ենք համարում մեկ անգամ ևս ընդգծել, որ այս հանգամանքը որևէ կերպ չի մեղմում առաջացած հետևանքի ողբերգականությունը, սակայն, պայմանավորված դատավարական կանոններով, սա հենց այն հանգամանքն է, որը ենթակա է մանրակրկիտ վերլուծության։ Հետևաբար՝ Գեղամ Սարգսյանի արարքը աչքի չի ընկել յուրահատուկ չարամտությամբ, խախտման բնույթը չի կարելի բնութագրել որպես անհոգության կամ անտեսման արդյունք։
Հետևաբար, դատարանն անհրաժեշտ խորությամբ վերլուծության չի ենթարկել Գեղամ Սարգսյանի կատարած արարքը, դրան հաջորդած հանգամանքները, ինչի արդյունքում կայացված դատական ակտում պատժի կրման մասով հետևությունները հիմնավոր համարվել չեն կարող։
Բողոքի հեղինակները նշել են նաև, որ քննարկվող դեպքում, ինչպես դատարանն իրավացիորեն նշել է դատական ակտում, Գեղամ Սարգսյանի անձը բնութագրվում է դրականորեն, առկա են մի շարք մեղմացնող հանգամանքներ, իսկ ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։ Այսպես՝ մեղմացնող հանգամանքներն են․ 1.մեղքը ընդունելը, 2.անկեղծորեն զղջալը, 3.նախկինում դատապարտված չլինելը, 4.խնամքին 2 անչափահաս երեխա ունենալը, 5.դրական բնութագրվելը։
Բացի այդ, Գեղամ Սարգսյանի անձը և ընտանիքի կենսապայմանները բնութագրող մի քանի հանգամանք ևս առկա են.
• Գեղամ Սարգսյանի խնամքին են գտնվում 2 անչափահաս երեխաներ՝ Մարիա Սարգսյանը, ծնված՝ 09․05․2020թ․, և Միքայել Սարգսյանը, ծնված՝ 05.09.2022թ․։
• Գեղամ Սարգսյանը հանդիսանում է իր ծնողների՝ Մանվել և Արեգնազան Սարգսյանների միակ զավակը։ Ծնողները թոշակառուներ են, ունեն մի շարք առողջական խնդիրներ և նրանց ողջ հոգսը հոգում է Գեղամ Սարգսյանը։ Վերջիններս բնակվում են համատեղ։
• Գեղամ Սարգսյանի կինը՝ Աստղիկ Բալյանը, չի աշխատում։
• Գեղամ Սարգսյանը ընտանիքի (ընտանիքի անդամների ընդհանուր թիվը՝6) միակ աշխատող անդամն է։ Ընտանիքի ֆինանսական բոլոր կարիքները միանձնյա կարգով հոգում է վերջինս։
• Գեղամ Սարգսյանը գույքային հայցի հատուցում է տրամադրել տուժողին՝ Դանիել Հովհաննիսյանին՝ պատրաստակամ լինելով անհրաժեշտության պարագայում հոգալ նաև լրացուցիչ ֆինանսական ծախսեր։
Քննարկվող դեպքում միանշանակ է, որ Գեղամ Սարգսյանի ազատազրկումը կարող է անդառնալի հետևանքներ ունենալ ընտանիքի ֆինանսական վիճակի վրա, քանի որ բազմանդամ ընտանիքի ֆինանսական հոսքի միակ և կարևորագույն աղբյուրը Գեղամ Սարգսյանի աշխատանքն է։ Ավելին՝ հաշվի առնելով, որ առկա են մի շարք մեղմացնող հանգամանքներ, ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն, իսկ Գեղամ Սարգսյանի անձը բնութագրվում է դրականորեն, ուստի պատիժը ենթակա է պայմականորեն չկիրառման։ Գեղամ Սարգսյանը պատրաստակամ է պատշաճ վարքագիծ դրսևորել փորձաշրջանի ողջ ընթացքում։
Ուսումնասիրելով նախորդ 18 ամիսների դատական պրակտիկան և վկայակոչելով համապատասխան որոշումներ՝ բողոքաբերները նշել են, որ անձինք ենթարկվել են ռեալ ազատազրկման, երբ առկա է եղել լրացուցիչ հանգամանք, որը ընդգծել է արարքի բարձր հանրային վտանգավորությունը, որոնց թվում են․
1. Ոչ սթափ վիճակում վարելը,
2. Վարորդական իրավունք չունենալը,
3. Դեպքի վայրը լքելը,
4. Տուժողին որևէ օգնություն չցուցաբերելը,
5. Երթևեկության կանոնների կոպիտ անտեսումը (օրինակ՝ թեպետ ձախ կողմում մոտոցիկլետ էր ընթանում, անձը շրջադարձ է կատարել և այլն)։
Առկա չէ գեթ մեկ դատական ակտ, որտեղ Գեղամ Սարգսյանի բնութագիրը, 5 մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը ունեցող անձը կդատապարտվեր ռեալ ազատազրկման։
Անդրադառանալով գույքային հայցին և վկայակոչելով ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 182–րդ հոդվածի 1–ին մասի 8–րդ կետը, որի համաձայն՝ դատարանը դատավարության ցանկացած փուլում կարճում է գործի վարույթը, եթե վեճն ըստ էության սպառվել է, բողոքաբերները նշել են, որ ներկայացված գույքային հայցով գույքային հայցվորը խնդրել է գույքային պատասխանողից բռնագանձել 5.000.000 ՀՀ դրամ: Դատարանը գույքային հայցը բավարարել է մասնակի՝ 2.000.000 ՀՀ դրամի չափով։
Գույքային պատասխանողը 20.11.2025 թվականին գույքային հայցվորին փոխանցել է երկու միլիոն հինգ հարյուր հազար ՀՀ դրամ՝ որպես գույքային հայցի գումար, հետևաբար գույքային հայցվորի բողոքի բացակայության պայմաններում գույքային հայցի մասով կողմերի միջև վեճը սպառված է համարվում:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ բողոքաբերները խնդրել են. «(…) 3. Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված պատժի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 28.10.2025թ․–ի թիվ ԵԴ1/1887/01/25 դատավճիռը՝ բեկանված մասով կայացնելով նոր դատական ակտ՝ Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի նկատմամբ ընտրված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով,
4. Գույքային հայցի մասով կարճել գործի վարույթը»։

Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.
7. Տուժողը և նրա ներկայացուցիչը ներկայացված բողոքը պնդեցին՝ առարկելով պաշտպանական կողմի բողոքի դեմ:
Մեղադրյալը և նրա պաշտպանները ներկայացված բողոքը պնդեցին՝ առարկելով տուժող կողմի բողոքի դեմ:

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.

8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքների հիմքերը և հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով պետք է պատասխանել այն հարցերին, թե հիմնավոր են արդյոք մեղադրյալ Գեղամ Սարգսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու, լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերի բացակայության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները և արդյոք առկա են գույքային հայցի մասով գործի վարույթը կարճելու հիմքեր:
9. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները. (…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (…)
12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով (…)»:
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Նույն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուամենայնիվ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը իրական կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Վճռաբեկ դատարանը Արամ Սահակյանի գործով արձանագրել է. «(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածի վերաբերյալ գործերով պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը:
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը: Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը: Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրասնպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար: (...)»։ (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ կետը):
Նշանակված պատժի փոփոխման Վերաքննիչ դատարանի իրավասության հարցերին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով, դիրքորոշում հայտնելով, որ «(…) [Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
(...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011թ. դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը)։
10. Վերոգրյալ իրավանորմերի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Գեղամ Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին` (տե՛ս սույն որոշման 5-րդ կետը) Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության է ենթարկել գործի կոնկրետ՝ մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները՝ դրական բնութագրվելը, նախկինում դատապարտված չլինելը, խնամքին երկու անչափահաս երեխա ունենալը, մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացող հանգամանքների բացակայությունը, և նշված հանգամանքների հետ համադրված՝ գնահատելով նաև մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, թույլ տված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, պատժի նպատակների իրացվելիության համատեքստում եկել է մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով՝ առանց լրացուցիչ պատժի նշանակման և նշանակված պատիժը ռեալ կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ եզրահանգման:
Մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի և այն ռեալ կրելու նպատակահարմարության հիմնավորածության տեսանկյունից գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանի հաշվի առած վերոգրյալ տվյալները, այդ թվում նաև՝ երթևեկության կանոնների խախտման և դրա արդյունքում պատճառված վնասի բնույթը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ ուշադրություն է դարձրել խախտված հասարակական հարաբերությունների բնույթին ու կարևորությանը, կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրանց հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքին, ինչպես նաև՝ մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին, որոնք իրենց փաստացի արտացոլումն են ստացել վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատժի և ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու մասին դատարանի հետևությունում։ Հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտի անհիմն լինելու մասին բողոքաբերների պնդումները հիմնավոր չեն և չեն բխում գործի նյութերից:
Անդրադառնալով մեղադրյալի ընտանիքի կենսապայմանների վրա նշանակված ազատազրկում պատժի ռեալ կրման ազդեցության վերաբերյալ Երկրորդ բողոքաբերների փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ բողոքաբերների նշած հանգամանքներն արդեն իսկ պատշաճ գնահատվել են Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, բացի այդ նշված հանգամանքներն ինքնին բավարար չեն մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը չի նվազեցնում մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի և նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն այն չափով, որ թույլ տալ գալ առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման ու ըստ այդմ՝ պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության մասին իրավաչափ հետևության:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթին ու հանրային վտանգավորության աստիճանին, կատարման հանգամանքներին, նրա անձին, պատաuխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներին վերաբերող, օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող և Առաջին ատյանի դատարանի կողմից դատաքննության ընթացքում ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջների պահպանմամբ հետազոտված հանգամանքների ամբողջական վերլուծությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացվելիության համատեքստում, թույլ է տալիս գալու եզրահանգման, որ տվյալ պարագայում մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, հետևաբար Առաջին ատյանի դատարանի նշանակած պատիժն մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի կողմից իրական (ռեալ) կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունը հիշյալ սկզբունքների երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված է:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությանը, ապա մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկում պատժի ռեալ կրելու պայմաններում վերջինիս փաստացի տրանսպորտային միջոց վարելու հնարավորությունից զրկված լինելու հանգամանքի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ հիմնավոր է նաև Առաջին ատյանի դատաանի այն հետևությունը, որ մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժն արդեն իսկ բավարար է պատժի նպատակներին հասնելու համար, իսկ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Անդրադառանալով գույքային հայցի մասով գործի վարույթը կարճելու մասին Երկրորդ բողոքաբերների պնդումներին և արձանագրելով, որ գույքային հայցը հարուցվում, ապացուցվում և լուծվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրության դրույթներով սահմանված կանոններով, իսկ քաղաքացիական դատավարության օրենսդրության նորմերի կիրառումը թույլատրվում է, եթե դրանք չեն հակասում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքին, և գույքային հայցով վարույթի համար անհրաժեշտ են կանոններ, որոնք նախատեսված չեն նույն օրենսգրքով, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գույքային հայցի լուծման մասով դատական սխալ թույլ չի տվել, իսկ բողոքաբերների նշված պատճառաբանությամբ գույքային հայցի մասով գործի վարույթը կարճելու հիմքերը բացակայում են, հետևաբար այս առումով ևս առկա չեն վերաքննիչ բողոքը բավարարելու հիմքերը:
Ամփոփելով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Գ.Սարգսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս թույլ չի տվել դատական սխալ և ըստ այդմ՝ բացակայում են վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և դրանք հաստատող փաստերի սահմաններում բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու, փոփոխելու և տուժողի ներկայացուցչի ու պաշտպանների վերաքննիչ բողոքները բավարարելու իրավաչափ հիմքերը: Հետևաբար, Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մերժելով վերաքննիչ բողոքները:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-րդ, 367-րդ, 370-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Գեղամ Մանվելի Սարգսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի թիվ ԵԴ1/1887/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Լ. ԱԲԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ