N-ԵԴ1/1850/01/25






Ո Ր Ո Շ ՈԻ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«14» ապրիլի 2026թ. ք. Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Հ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱԽԱԶ Է.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ Վ.ԴԱՎԹՅԱՆԻ
Հ.ԱՆԱՆՅԱՆԻ

Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Ս.Գզոգյան/ թիվ ԵԴ1/1850/01/25 քրեական գործով 22.01.2026 թվականի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Հայկ Մկրտիչի Գրիգորյանի պաշտպաններ Հ.Անանյանի և Վ.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքները

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.

29.05.2025 թվականին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Է.Թովմասյանը մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին որոշում է կայացրել և 02.06.2025 թվականին թիվ 14-0401-24 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Հայկ Մկրտիչի Գրիգորյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան /այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան/:
22.01.2026 թվականին Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ:
22.01.2026 թվականի դատավճռով Առաջին ատյանի դատարանը վճռել է.
«Մեղադրյալ Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված արարքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատության սահմանափակում՝ 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
Արգելել մեղադրյալին առանց նրա նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը: Մեղադրյալի նկատմամբ հսկողություն դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա:
Մեղադրյալ Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական գործին կցված փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:»:
Առաջին ատյանի դատարանի 22.01.2026 թվականի դատավճիռը մեղադրյալ Հայկ Գրիգորյանը ստացել է 04.02.2026 թվականին‚ իսկ պաշտպան Վ.Դավթյանը ստացել է 11.02.2026 թվականին
Վերոգրյալ դատավճռի դեմ 04.03.2026թվականի ժամը 21։56-ին էլեկտրոնային փոստի միջոցով վերաքննիչ բողոք է ներկայացվել պաշտպան Հ.Անանյանի կողմից, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան /այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան/ է մուտքագրվել 05.03.2026 թվականին‚ իսկ 03.03.2026 թվականին փոստային ծառայության միջոցով վերաքննիչ բողոք է ներկայացվել պաշտպան Վ.Դավթյանի կողմից, որը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 05.03.2026 թվականին:
Բողոքների հիման վրա թիվ ԵԴ1/1850/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 11.03.2026 թվականին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 12.03.2026 թվականին:
18.03.2026 թվականին Վերաքննիչ դատարանը թիվ ԵԴ1/1850/01/25 քրեական գործով ներկայացված վերաքննիչ բողոքներն ընդունել է վարույթ:

Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ. «նա, 2024 թվականի ապրիլի 5-ին՝ ժամը 14:30-ի սահմաններում, Արաբկիր վարչական շրջանի Հրաչյա Քոչար փողոցում գտնվող Գայի անվան թիվ 129 դպրոցի մոտակայքում ընտանեկան հարցերի շուրջ առաջացած վիճաբանության ընթացքում ձեռքերով մի քանի հարվածներ է հասցրել իր մերձավոր ազգական հանդիսացող նախկին կնոջ՝ *** դեմքի և գլխի տարբեր մասերին՝ պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող՝ կզակի շրջանի արյունազեղման ձևով մարմնական վնասվածք:»։

22.01.2026թվականի դատավճռով Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է.
«/.../2.Դատարանում հետազոտված և գնահատված ապացույցներ
Մեղադրյալ Հայկ Մկրտիչի Գրիգորյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը չի հարվածել ***, նման բան չի եղել, այդ օրը գնացել է դպրոց, քանի որ երեխան զանգել է և տագնապած ասել է, որ մայրը գնացել է դպրոց և իրեն նորից խայտառակ է արել։ 1-ին և 2-րդ դպրոցներում պարբերաբար գնացել է խայտառակ է արել ընկերների ներկայությամբ ասել է, որ նրա հայրը մահացել է, գնացել է ուսուցիչներին ներկայացրել է, որ իրենք ամուսնալուծված են, ստիպված մի դպրոցը փոխել են նման իրավիճակների պատճառով։ Իրենք մոտ 5-6 տարի համատեղ չեն ապրում։ Երբևիցե չի խոչընդոտել մոր և որդու շփման հետ կապված։ Այդ օրը որդին և *** միաժամանակ են դպրոցից դուրս եկել, իր և *** խոսակցությունը տեսանելի է եղել երեխայի համար։ Երեխայի բնակության վայրը սահմանվելուց հետո բազմիցս *** սպառնացել է, որ իրենց հարցերը կլուծի (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը):
Տուժող ***դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ մեղադրյալն իր նախկին ամուսին է, այս պահին շփում չունեն, 2023 թվականի օգոստոսի 9-ից ամուսնալուծվել են: Դեպքի օրը գնացել է դպրոց որդուն տեսնելու, հիմնականում այնպես է կանգնում, որ երեխան իրեն չտեսնի, այդ օրը երեխան իր դիմաց է դուրս եկել, և անհարգալից տոնով ասել է, որ հեռանա, դրանից հետո փորձել է մտնել դպրոց, որ տնօրենից խնդրի տեսաձայնագրություններ իրեն տրամադրեն: Երեխան իր հետևից մտել է դպրոց անհարգալից կերպով դուրս է հրավիրել իրեն, ինքը մինչ այդ պահակին խնդրել էր, որ տնօրենին տեղեկացնի։ Եվ քանի որ իր տղան անհարգալից խոսում էր, փորձել է հանել հեռախոսը և նկարահանել, որ մի փոքր սաստվի, ինչից հետո երեխան վերցրել է իր հեռախոսը, իսկ իրեն հաջողվել է վերցնել երեխայի հեռախոսը: Այդ ժամանակ նա ասել է «վերցրու քո հեռախոսը և վերադարձրու իմը»: Վերադարձրել է հեռախոսը և մտել է տնօրենի մոտ: Այդ ընթացքում չի կարող ասել երեխան է հորը զանգել, թե հայրը երեխային, երեխան հեռախոսը ձեռքին մտել է տնօրենի մոտ և հեռախոսը փոխանցել տնօրենին, նախկին ամուսինը տնօրենին փոխանցել է, որ կգա այդ հարցը կլուծի, տնօրենը կրկնել է նրա խոսքերը: Մի քանի րոպե սպասել է տնօրենի սենյակում է, որ չհանդիպի նախկին ամուսնուն, որից հետո կանչել է տաքսի։ Երբ դուրս է եկել‚ որ նստի տաքսի, դպրոցի դարպասի մոտ Հայկը դիմացի մայթին դեռ կանգնած էր, տեսնելով իրեն՝ Հայկն անցել է փողոցը, մոտեցել է իրեն և հայհոյելով մի քանի անգամ՝ երեք չորս անգամ հարվածել է իրեն։ Դուրս է եկել մեքենայից, Հայկը էլի հայհոյել է և ապտակել է, ինքը հետ է վերադարձել դպրոց, այդ ընթացքում մեքենան հասցրել է գնալ, ուսուցիչները մուտքի դիմաց կանգնած էին մոտ 4 ուսուցիչ: Դեպքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի ապրիլի 5-ին ժամը 14։20-ից 14։30-ի կողմերը: Քանի որ իրենց կյանքը խեղվել է Հայկի պահվածքի արդյունքում, տեսաձայնագրություններ է հավաքում, որպեսզի հետագայում իր տղային ապացուցի, որ ինքը չի լքել նրան և գալիս է դպրոց նրան տեսնում է։ Փորձագետներ եզրակացություն են տվել, որ երեխան Հայկի ներազդեցության արդյունքում չի ուզում շփվել իր հետ: *** իրեն հրել է անմիջապես դպրոցի դիմացի աստիճանների մոտ: Տնօրենի սենյակի մոտ կա ընդունարան, ինքը անմիջապես տնօրենի սենյակ է գնացել, տաքսին կանչել է տնօրենի աշխատասենյակից, երեխան դրսում է եղել: Հստակ չգիտի երեխան տեսել է հարվածելու պահը, թե ոչ: Դրսում սպասելու վտանգ կար քանի, որ Հայկը ագրեսիվ կարող էր լինել այդ պատճառով սպասել է սենյակում: Միջադեպի օրը հստակ չի հիշում, երբ է զանգել ոստիկանություն, մինչև ժամը 15։00-ն է զանգել, մի քանի օր հետո է հրավիրվել է փորձաքննության, այդ պահին շուրթի և աչքի եզրնել էր վնասված ոստիկանություն անմիջապես նկարեցին, բայց փորձաքննության ժամանակ մեկ վնասվածք էր ծնոտի հատվածը մնացել էր։ Երբ գնացել է փորձաքննության այդ ընթացքում որևէ այլ վնասված չի ստացել: Միջադեպին ականատես է եղել տաքսու վարորդը, ով ասել է, որ իրենց հարցերը իրենք լուծեն, ենթադրում է, որ երեխան ականատես է եղել, քանի որ այնտեղ է եղել: Ամուսնալուծությունից հետո հիմնականում չեն առնչվում։ Երեխայի բնակության հացեն որոշվել է Հայկի հասցեն, տեսակցության օրեր չեն սահմանվել իր համար։ Երեխան ցանկություն չունի իրեն տեսնելու և իր հետ շփվելու, բայց դա երեխայի ներքին համոզմունքը չէ։ Մշտապես այցելում է դպրոց երեխային տեսակցելու համար, երբևիցե դպրոցի շենք չի մտել մի գուցե այս անգամ մտնելը զայրացրել է որդուն և դրա համար է զանգել հորը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը):
Վկա ***դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Հայկ Գրիգորյանը իր հայրն է, իսկ ***՝ մայրը, որի հետ չի շփվում, 9 տարեկան է եղել, որ մայրը գնացել է, հետո մոտ կես տարի շփվել են և դրանից հետո այլևս չեն շփվել, ինքը չի ցանկացել շփվի, քանի որ նա իր հետ լավ չի կարողացել շփվել, իրեն չէր զանգում, իսկ երբ զանգում էր, ապա գոռում էր և վիրավորում, դրանից հետո մի անգամ եկել է իր դպրոց իրեն խայտառակ է արել և դրանից հետո որոշել է, որ այլևս չի շփվելու նրա հետ։ 5-րդ դասարան է եղել, երբ մայրը եկել է իր դպրոց և իրեն խայտառակ է արել, դպրոցում պատմել է, որ ամուսնալուծվել են և ուսուցիչներին պատմել է տարբեր թեմաներ, դրանից հետո որոշել է դպրոցը փոխել, որից հետո եկել է նոր դպրոց և էլի գոռգռացել: 2024 թվականի ապրիլի 5-ին 129 դպրոցում եղել է միջադեպ իրենց միջև, քանի որ նա եկել էր դպրոց և քանի որ տեսել է, որ եկել է դպրոց դուրս է եկել և ասել է մի մտիր և իրեն խայտառակ մի արա, բայց նա բրդելով մտել է դպրոց՝ սկսել է լուսանկարահանել, ինքն այդ ժամանակ զանգել է հայրիկին, նա այդ ընթացքում իր ձեռքից հեռախոսը վերցրել է, ինքն էլ նրա հեռախոսն է վերցրել, ուզում էր գնալ դասղեկի մոտ, իրեն բռնել է աստիճանների մոտ քաշքշել է‚ իր վրա կապտուկներ է հայտնվել, հետո տնօրենի սենյակ են հրավիրել այնտեղ կրկին գոռգռացել է, որ ոստիկանություն կանչեք, տնօրենն ասել է հանգստացեք և դուրս եկեք սենյակից գնացել է լվացվելու։ Դուրս են եկել իրար հետ դեպի դպրոցի մուտքի մոտ են գնացել, հայրը բռնել *** ձեռքից ասել է, թե ինչու է հեռախոսը վերցրել, ինչ է նկարել, ինչու է խայտառակ անում, ինչից հետո ասել է, որ արդեն հեռախոսը վերադարձրել է և ձեռքը բաց է թողել։ Չի հիշում, որ *** ինչ-որ մեքենա սպասեր։ Նրանց միջև հեռավորությունը շատ քիչ է եղել, չէր կարող իր աչքից ինչ-որ բան վրիպեր: Շատ անգամներ է եղել, որ իրեն խայտառակել է իր ընկերների ներկայությամբ։ Ապրիլի 5-ից հետո էլ մի քանի անգամ եկել է դպրոց, եկել է կրկին նկարել է, գոռգոռացել է չի հիշում ոստիկանություն երբևիցե զանգել է, թե ոչ, սեպտեմբերի 11-ին նա կրկին եկել էր խայտառակ անելու, գալիս է իր ընկերների մոտ ասում է, որ իր հայրը մահացել է, ինքը հայր չունի, ինչի արդյունքում ինքը զանգում է ՄԻՊ։ Ինքը իրեն միայն ասել է գնա, երբևիցե չի վիրավորել, այսքան բանից հետո չի ուզում շփվել: Տնօրենը իրենց հետ խոսել է, ասել է հանդարտվեք և դպրոցից դուրս եկեք: Դուրս է եկել և սպասել է հորը, մոր հետ դուրս չի եկել դպրոցից: Հետո գնացել է տուն, հայրն իր հետ տուն է գնացել, հանգամանքներ կա լավ չի հիշում: *** իրեն խայտառակում էր, գալիս էր դպրոց ուսուցիչներին վատ բաներ էր ասում, որ ամուսնալուծվել են, դրանից հետո ուսուցիչները վատ էին իր հետ խոսում, կոպիտ էին խոսում: Հայրը չի հարվածել նրան: Չգիտի նրանց հարաբերությունները լարված են, թե ոչ, չի տեսել, որ երբևիցե վիճվեն կամ վատ արտահայտվի հայրիկը: Մեծ մայրիկը, իր տատիկն է, նրան մայրիկ է ասում, երբևիցե հայրը չի խոչընդոտել *** հետ շփման մեջ, Մերիի հետ չի շփվում, քանի որ իրեն վիրավորում է (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը):
Վկա *** դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին‚ որ կող*** ճանաչում է, *** և Հայկը հանդիսանում են իրենց աշակերտ *** ծնողները, 2024 թվականի ապրիլի դեպքի հետ կապված կարող է ասել, որ տվյալ օրը երեխայի մայրը եկել է դպրոց որդուն տեսնելու նպատակով, սակայն երեխան չի ցանկացել տեսնել և զանգահարել է հորը, իրեն դասղեկն է տեղեկացրել, որ միջանցքում միջադեպ է, երեխայի մայրը եղել է իր աշխատասենյակում, հետո ցանկացել է դուրս գալ, սակայն չի ուզել երեխայի հորը տեսնել, որպեսզի լարված իրավիճակ չստեղծվի երեխաների աչքի առաջ։ Այդ ժամանակ *** հայտնել է, որ իրեն լավ չի զգում և խնդրել է մնալ դպրոցում, հետո դուրս է եկել, այնուհետև իմացել է, որ դպրոցի դիմաց *** մասնակցությամբ միջադեպ է տեղի ունեցել, սակայն դրան անձամբ ականատես չի եղել։ Հետո հիշում է, որ մայրը վերադարձել է դպրոց և հարցրել, թե իրենք նկատել են արդյոք միջադեպը և հարվածները, ինչին պատասխանել է, որ չեն տեսել, քանի որ միջադեպը տեղի է ունեցել դպրոցից դուրս ինչը տեսանելի չէր կարող լինել, երբ վերադարձել է դպրոց պատմել է, որ միջադեպ է եղել նախկին ամուսնու և իր միջև, ինչի արդյունքում նրան հարվածներ է հասցրել դեմքի շրջանում։ Երևի թե վերադարձել է, որ միջադեպի ականատեսներ լինեն։ Այդ ժամանակ չի հիշում, որ հուզված լիներ կամ լացեր։ Նրան ասել է, որ կարող է սպասել կողքի սենյակում, սակայն *** հեռացել է, իր աշխատասենյակում մի քանի րոպե է մնացել։ Չի տեսել, որ տաքսի կանչի։ Նախկինում Հայկի հետ խոսակցություն ունեցել է երեխային տեսակցելու մասով, վերջինս խնդրել է, որ քանի որ երեխան հուզվում է, հոգեբանական վատ վիճակի մեջ է հայտվում, դպրոցի ներսում ապահովեն երեխայի հանգստությունը, որ թույլ չտան *** տեսնի երեխային։ Ավելի շատ խնդրանք է եղել, ոչ թե պահանջ։ Երեխան խուսափում է մոր հետ շփումներից, իրեն հասցեագրված դիմում է ներկայացրել, դիմումը միջադեպից առաջ է ներկայացրել։ Միջադեպից հետո երեխայի վարքագծում փոփոխությունը չի նկատվել։ Ինքը ականատես է եղել, որ մայրը հաճախակի եկել է և նստել է դպրոցի բակում և հետևել երեխային, սակայն որևէ խոչընդոտ չի ստեղծել։ Մայրը խուսափել է հանդիպել մյուս ծնողին։ Տվյալ միջադեպից առաջ չի տեսել, որ իր գալով և երեխային նայելով որևէ անհարմար իրավիճակ ստեղծի (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը):
Փորձագետ *** դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տուժողը ստացել է կզակի արյունազեղում։ Առաջին օրն արյունազեղումը լինում է կարմիր գույնի, 2-րդ օրը կարմրակապտավուն, 3-4-րդ օրերին կարմրականաչավուն, 5-6-րդ օրերին կանաչավուն, իսկ 6-7-րդ օրը կանաչադեղնավուն կախված օրգանիզմի առանձնահատկություններով պայմանավորված։ Չի բացառվում, որ վնասվածքը ապրիլի 5-ի փոխարեն լինի օրինակ ապրիլի 7-ին ստացված, ու եթե տուժողը իրեն բութ գործիքով հարված էր, կարող էր նման վնասվածք ստանալ։ Փորձաքննության ժամանակ տուժողի հայտնած հանգամանքները կասկածի տակ չի կարող դնել։ Նման վնասվածքը հրելու արդյունքում չի կարող առաջանալ, կտրուկ շարժման արդյունքում է առաջանում ուժեղ սեղմելու հետևանքով, ինչ-որ առարկայով կամ բռունցքով։ Մեկ վնասվածք է տուժողի վրա եղել կանաչադեղնավուն, կզակի շրջանում։ Ապտակից նման վնասվածք չի առաջանա, այլ օրինակ բռունցքով հարվածից կարող է առաջանալ, ինչ-որ առարկայով հարվածելուց։ Փորձաքննության ժամանակ հարցադրումներ կատարել է, ասել է, որ դպրոցի դիմաց նախկին ամուսին է հարվածել ձեռքով(տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը):
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ գրավոր ապացույցները.
Հանցագործության մասին բանավոր հաղորդում ընդունելու վերաբերյալ արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 2024 թվականի ապրիլի 05-ին՝ ժամը 16:30-ին, *** ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ԵՔՎ Արաբկիրի բաժնում հաղորդում է ներկայացրել այն մասին, որ 2024 թվականի ապրիլի 05-ին՝ ժամը 14:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հրաչյա Քոչար փողոցում գտնվող թիվ 129 դպրոցի մոտ իր նախկին ամուսինը՝ Հայկը Մկրտիչի Գրիգորյանը, մոտենալով իրեն սկսել է ձեռքերով հարվածներ հասցնել իր դեմքի և գլխի հատվածներին, հարվածների արդյունքում դնչի, շուրթի և ձախ աչքի շրջանում ստացել է կապտուկներ և զգացել ֆիզիկական ցավ (տե´ս դատական նիստի արձանագրություն, քրեական գործ, 1-ին հատոր, 6-րդ թերթ):
Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0478 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ *** մարմնական վնասվածքը կզակի շրջանի արյունազեղման ձևով, հետևանք է բութ, կոշտ առարկայի ներգործության, հնարավոր է նշված ժամկետին և հանգամանքներում, որը առողջությանը թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում (տե´ս դատական նիստի արձանագրություն, քրեական գործ, 1-ին հատոր, 18-19 թերթեր):
Դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ դեպքի վայր է հանդիսանում Երևան քաղաքի Հրաչյա Քոչար փողոցում գտնվող «Գայի» անվան 129 դպրոցի մուտքի հատվածը (տե´ս դատական նիստի արձանագրություն, քրեական գործ, 1-ին հատոր, 38-42-րդ թերթերը):
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, որի համաձայն՝ զննության է ենթարկվել «Վիվա Արմենիա» ՓԲ ընկերության կողմից տեղեկատվության պահանջի հիման վրա ներկայացված էլեկտրոնային պահոցը, որի համաձայն՝ Հայկ Գրիգորյանի կողմից շահագործվող *** բջջային հեռախոսահամարը դեպքի օրը սպասարկվել է նաև Արաբկիր վարչական շրջանում, իսկ տուժողի մատնանշած ժամին՝ Հրաչյա Քոչար 21 հասցեում (տե´ս դատական նիստի արձանագրություն, քրեական գործ, 1-ին հատոր, 54-58-րդ թերթեր):
Պաշտպանական կողմի միջնորդության հիման վրա Դատարանում հետազոտվել են նաև՝
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քաղաքացիական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 6-ի թիվ ԵԴ2/4511/02/24 որոշման եզրափակիչ մասի համաձայն՝ Հայկ Գրիգորյանի հայցը բավարարել մասնակիորեն։ Պատասխանող *** հօգուտ հայցվոր Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանի բռնագանձել կայուն դրամական գումարով ալիմենտ, ամսական 30.000 ՀՀ դրամ՝ որպես հայցվոր Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանի խնամքին գտնվող անչափահաս երեխա՝ ****., ապրուստի միջոց: Բռնագանձումը սկսել 10.06.2024թ. և կատարել մինչև *** չափահաս դառնալը: Վճիռն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից (տե´ս դատական նիստի արձանագրություն, քրեական գործ, 1-ին հատոր, 84-89-րդ թերթեր):
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քաղաքացիական դատարանի 2023 թվականի օգոստոսի 9-ի թիվ ԵԴ2/56299/02/21 որոշման համաձայն՝ հոգեբույժ *** կողմից 16.08.2022 թվականին տրված եզրակացության համաձայն՝ «Երեխայի մոտ վերջին ամիսների ընթացքում նկատվում է փոփոխական տրամադրություն, ակտիվության անկում, ուրախանալու, զվարճանալու, հետաքրքրվելու, կենտրոնանալու ունակությունների իջեցում: Երբեմն տագնապ և անհանգստություն է զգում, որի հետևանքով ունենում է մկանային լարվածություն, գլխապտույտ և այլ սոմատիկ սիպտոմներ: Քունը խանգարված է: Երեխայի հետ զրույցի ընթացքում պարզվել է, որ արդեն քանի տարի է նա ապրում է հոր և հորական տատիկի հետ: Մայրը բացակայել է ինչ-ինչ պատճառներով: Մոր հանկարծակի հայտնվելը, առանց զգուշացման, իր հետ կտրուկ կապ հաստատելու և հարաբերությունները վերականգնելու նրա ցանկությունը դարձել է մեծ սթրես և փորձություն, քանի որ ինքը՝ տղան հոգեբանորեն պատրաստ չէր հանդիպմանը: Տղան սթափ և ադեկվատ է գնահատում իրավիճակը, կապելով այս ծանր իրավիճակի հետ: Դարձել է չափազանց էմոցիոնալ, սակայն ամեն ինչ անում է, որ թաքցնի զգացմունքները: Բացի այդ, ունի մտավախություն, որ դպրոցի դասերը սկսելուն պես մայրը նորից կգա դպրոց, ինչպես անում էր նախկինում, փորձելով ուսուցիչներին և ծնողներին ներքաշել ընտանեկան կոնֆլիկտի մեջ: Գնահատելով երեխայի վիճակը ներկա պահին առաջարկվում է հոգեթերապևտիկ բուժում»:
*** հայցն ընդդեմ Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանի, իրավասու անձ՝ Ավան վարչական շրջանի խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի՝ ամուսնալուծության, երեխայի բնակության վայրը մոր բնակության վայրով սահմանելու պահանջների մասին, բավարարել մասնակի: Լուծել *** և Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանի միջև Երևան քաղաքի Ավան վարչական շրջանի ՔԿԱԳ տարածքային բաժնի կողմից 09.08.2010 թվականին տրված թիվ ***ամուսնության վկայականով հաստատված թիվ 136 համարի ներքո 09.08.2010 թվականին գրանցված ամուսնությունը: Հայցը՝ մնացած մասով, մերժել:
Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանի հակընդդեմ հայցն ընդդեմ ***, իրավասու անձ՝ Ավան վարչական շրջանի խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի՝ երեխայի մշտական բնակության վայրը հոր բնակության վայրով սահմանելու պահանջի մասին, բավարարել: *** (ծնված՝ 19.09.2010թ.) բնակության վայրը սահմանել հոր՝ Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանի բնակության վայրում (տե´ս դատական նիստի արձանագրություն, քրեական գործ, 1-ին հատոր, 90-97-րդ թերթեր):
Հ․Գրիգորյանի դատվածության վերաբերյալ տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Հ․Գրիգորյանը նախկինում դատապարտված չի եղել (տե´ս դատական նիստի արձանագրություն, քրեական գործ, 1-ին հատոր, 37-րդ թերթ):
3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները /.../
Դատարանը, վերլուծելով մեղադրյալ Հ․Գրիգորյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները՝ դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, հաստատված է համարում, որ Հայկ Մկրտիչի Գրիգորյանը, 2024 թվականի ապրիլի 5-ին՝ ժամը 14:30-ի սահմաններում, Արաբկիր վարչական շրջանի Հրաչյա Քոչար փողոցում գտնվող Գայի անվան թիվ 129 դպրոցի մոտակայքում ընտանեկան հարցերի շուրջ առաջացած վիճաբանության ընթացքում ձեռքերով մի քանի հարվածներ է հասցրել իր մերձավոր ազգական հանդիսացող նախկին կնոջ՝ *** դեմքի և գլխի տարբեր մասերին՝ պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող՝ կզակի շրջանի արյունազեղման ձևով մարմնական վնասվածք։
Դատարանի վերոնշված հետևությունը հիմնված է հետազոտված ապացույցների՝ տուժողի, վկայի, փորձագետի ցուցմունքների, դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության, հանցագործության մասին բանավոր հաղորդման վերլուծության և գնահատման արդյունքների վրա: Մասնավորապես՝ Դատարանը գնահատելով տուժող *** ցուցմունքների բովանդակությունը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից իրեն հարվածներ հասցնելու մասով դրանք արժանահավատ են, քանի որ փոխկապակցվում են գործի մյուս ապացույցների հետ, հատկապես՝ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ արձանագրված մարմնական վնասվածքի և դրանց տեղակայման հետ: Այս առումով, առանձնակի ուշադրության արժանի է, որ տուժողի թե´ տրված հանցագործության մասին հաղորդմամբ, և թե´ հետագա ցուցմունքներով նշվել են միանման փաստական տվյալներ, որոնք համընկնում են հիշյալ եզրակացության արդյունքների հետ, ինչը բարձրացնում է դրանց արժանահավատության աստիճանը:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Հ.Գրիգորյանի կողմից հայտնած փաստերին, ապա Դատարանը դրանք ճանաչում է ոչ արժանահավատ, քանի որ դրանք հակասում են գործով հետազոտված ապացույցներից բխող հաստատված փաստական հանգամանքներին: Նման ցուցմունքներ տալով՝ մեղադրյալը փորձում է խուսափել քրեական պատասխանատվությունից։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ գործով ձեռք բերված հավաստի ապացույցների համակցությունը բավարար է հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու մեղադրյալ Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանի կողմից մերձավոր ազգական հանդիսացող տուժողին հարվածներ հասցնելը, այդ արարքն ապացուցված է, ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետի հատկանիշներին:/.../»:

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.

Պաշտպան Հ.Անանյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում քրեական գործի դատավարական նախապատմության, էական նշանակություն ունեցող փաստերի և վերաբերելի իրավանորմերի վկայակոչմամբ մասնավորապես նշել է.
«/.../1.1 Առաջին հերթին անդրադառնանք այն հանգամանքին, որ դատարանը դատաքննության ընթացքում պատշաճ չի հետազոտել և գնահատել ապացույցները, որի արդյունքում հաստատված է համարել, որ Հայկ Մկրտիչի Գրիգորյանը «2024 թվականի ապրիլի 5-ին՝ ժամը 14:30-ի սահմաններում, Արաբկիր վարչական շրջանի Հրաչյա Քոչար փողոցում գտնվող Գայի անվան թիվ 129 դպրոցի մոտակայքում ընտանեկան հարցերի շուրջ առաջացած վիճաբանության ընթացքում ձեռքերով մի քանի հարվածներ է հասցրել իր մերձավոր ազգական հանդիսացող նախկին կնոջ` *** դեմքի և գլխի տարբեր մասերին՝ պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող՝ կզակի շրջանի արյունազեղման ձևով մարմնական վնասվածք:», այն դեպքում, երբ թե՛ նախաքննության և թե՛ դատաքննչության ընթացքում Հայկ Գրիգորյանը, *** իրենց ցուցմունքներով հերքել են 2024 թվականի ապրիլի 5-ին՝ ժամը 14։30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Հրաչյա Քոչար փողոցում գտնվող Գայի անվան թիվ 129 դպրոցի մոտակայքում, կամ տարածքում ***նկատմամբ որևէ բռնություն Հայկ Գրիգորյանի կողմից գործադրվելու հանգամանքը, վկա *** միջադեպի ականատես չի եղել, ու չի հաստատել այն, իսկ դատաբժիշկ փորձագետ *** դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել, որ «․․․տուժողը ստացել է կզակի արյունազեղում։ Առաջին օրը արյունազեղումը լինում է կարմիր գույնի, երկրորդ օրը՝ կարմրակապտավուն, 3-4-րդ օրերին կարմրականաչավուն, 5-6-րդ օրերին կանաչավուն, իսկ 6-7-րդ օրը կանաչադեղնավուն՝ կախված օրգանիզմի առանձնահատկություններով պայմանավորված։ Չի բացառվում, որ վնասվածքը ապրիլի 5-ի փոխարեն լինի օրինակ ապրիլի 7-ին ստացված, ու եթե տուժողը իրեն բութ գործիքով հարվածեր, կարող էր նման վնասվածք ստանալ։ Փորձաքննության ժամանակ տուժողի հայտնած հանգամանքները կասկածի տակ չի կարող դնել։ Նման վնասվածքը հրելու արդյունքում չի կարող առաջանալ, կտրուկ շարժման արդյունքում է առաջանում ուժեղ սեղմելու հետևանքով, ինչ-որ առարկայով կամ բռունցքով։ Մեկ վնասվածք է տուժողի վրա եղել կանաչադեղնավուն, կզակի շրջանում։ Ապտակից նման վնասվածք չի առաջանա, այլ օրինակ բռունցքով հարվածից կարող է առաջանալ, ինչ-որ առարկայով հարվածելուց։ Փորձաքննության ժամանակ հարցադրումներ կատարել է, ասել է, որ դպրոցի դիմաց նախկին ամուսինն է հարվածել ձեռքով»։
Ստացվում է մի իրավիճակ, որ դատարանը մեղադրյալ Հայկ Գրիգորյանի մեղավորությունը հաստատված է համարել միայն քրեական վարույթով շահագրգռված անձ, որպես տուժող ճանաչված *** ցուցմունքով, իսկ Հայկ Գրիգորյանի կողմից հայտնած փաստերը դատարանն առանց որևէ հիմնավորման ճանաչել է ոչ արժանահավատ` պատճառաբանելով, որ մեղադրյալը նման ցուցմունք տալով փորձել է խուսափել քրեական պատասխանատվությունից, իսկ քրեական վարույթի նյութերում տեղեկություններ և տվյալներ առկա լինելով 2024 թվականի ապրիլի 5-ին *** կողմից իր բջջային հեռախոսով տեսանկարահանելու վերաբերյալ վարույթն իրականացնող մարմինը որևէ վարութային և ապացուցողական գործողություն չի կատարել տեսանյութեր հայտնաբերելու համար, այդ կերպ հաստատելու կամ հերքելու հարցաքննված անձանց ցուցմունքների արժանահավատությունը, այս ամենից ելնելով հաստատվում է, որ Դատարանի հետևություններն անընդունելի են ու չփաստարկված։ Այլ կերպ ասած` քրեական հետապնդման մարմինների թերի նախաքննությունը չի կարող բացասական հետևանքներ առաջացնել մեղադրյալի համար, քանի որ ի պաշտպանություն բերված փաստարկները և անմեղության կանխավարկածը չէին կարող հաղթահարվել նման պայմաններում: Հարկ ենք համարում ընդգծել, որ վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննություն չկատարելու հանգամանքը չի կարող և չպետք է բացասական իրավական հետևանքներ առաջացնի մեղադրյալ Հայկ Գրիգորյանի համար: Տվյալ դեպքում մեղադրյալին վերագրվող արարքը, բացի լարված հարաբերություններ և մինչև դեպքը հակադիր շահերով օժտված տուժողի ցուցմունքից, որևէ այլ ինքնուրույն և բավարար ապացույցով չի հաստատվել և ամրապնդվել: Ստեղծվում է մի իրավիճակ, երբ սույն գործով տուժող *** ցուցմունքը արժանահավատ է համարվում ոչ թե դրա բազմակողմանի քննության և հնարավոր հակասությունների վերհանման շրջանակներում, այլ թերի և ոչ ամբողջական քննության պայմաններում: Մինչդեռ, եթե այդ գործողությունները իրականացվեին, հնարավոր էր, որ ձեռք բերված տվյալներով տուժողի ցուցմունքը հերքվեր կամ առնվազն դրա հիմնավորվածությունը դրվեր կասկածի տակ: Այսպիսով` վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից դրսևորած վերոնշյալ անգործությունը չի կարող մեկնաբանվել ի վնաս մեղադրյալի և ծառայել որպես հիմք՝ պատշաճ կերպով չստուգված և չամրապնդված ցուցմունքը բավարար ապացույց դիտելու համար: Հակառակ մոտեցումը խաթարում է անձի արդար դատաքննության իրավունքը և հանգեցնում է վերջինիս ազատության ոչ իրավաչափ և անօրինական սահմանափակման, որպիսին էլ սույն վարույթով տեղի է ունեցել:
2․ Վերաքննիչ դատարանի ուշադրությունն եմ հրավիրում այն հանգամանքին, որ դատաքննության ընթացքում տուժող ***ի թիվս այլնի ցուցմունք է տվել՝ «․․․Մի քանի րոպե սպասել է տնօրենի սենյակում, որ չհանդիպի նախկին ամուսնուն, որից հետո կանչել է տաքսի։ Երբ դուրս է եկել, որ նստի տաքսի, դպրոցի դարպասի մոտ Հայկը դիմացի մայթին դեռ կանգնած էր, տեսնելով իրեն՝ Հայկն անցել է փողոցը, մոտեցել է իրեն և հայհոյելով մի քանի անգամ՝ երեք-չորս անգամ հարվածել է իրեն։ Դուրս է եկել մեքենայից, Հայկն էլի հայհոյել է և ապտակել է, ինքը հետ է վերադարձել դպրոց, այդ ընթացքում մեքենան հասցրել է գնալ, ուսուցիչները մուտքի դիմաց կանգնած էին մոտ 4 ուսուցիչ։․․․», այսինքն` քրեական վարույթի նյութերից ակնհայտ է, որ դեռևս կատարված նախաքննությամբ նույնիսկ վարույթն իրականացնող մարմինը որևէ միջոց չի ձեռնարկել տուժող ճանաչված *** ցուցմունքի արժանահավատությունը ստուգելու և նրա կողմից հանցագործության մասին հաղորդմամբ, ինչպես նաև ցուցմունքով նշված հանգամանքները պարզելու ուղղությամբ, իսկ դատաքննության ժամանակ դատարանը հետազոտել է այդ ապացույցները և գնահատելով դրանք՝ հաստատված է համարել, որ Հայկ Մկրտիչի Գրիգորյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, ինչը նույնպես անընդունելի է։
Նախաքննությամբ չի պարզվել այն տաքսի ավտոմեքենան և դրա վարորդի ինքնությունը, դպրոցի մուտքի դիմացի չորս ուսուցիչների ինքնությունները, ովքեր ըստ տուժող՝ ***ցուցմունքի ականատես են եղել 2024 թվականի ապրիլի 5-ին՝ ժամը 14։30-ի սահմաններում, Հայկ Գրիգորյանի կողմից իր նկատմամբ առերևույթ բռնություն գործադրելու դեպքին։ Քրեական վարույթի նյութերից ակնհայտ է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը նույնիսկ հետաքննության մարմնին տրված հանձնարարությամբ չի ներկայացրել, թե տուժող ***ի՞նչ հանգամանքների մատնանշմամբ է ցուցմունք տվել, որպեսզի հետաքննության մարմինն այդ մասով ևս համապատասխան միջոցառումներ ձեռնարկի և ականատես վկաներ հայտնաբերի, որով կհաստատվեր ***ցուցմունքի արժանահավատությունը։
Դատարանի կողմից տուժող ***ցուցմունքները արժանահավատ ճանաչելու վերաբերյալ եզրահանգումը հիմնավորված և իրավաչափ չի կարող համարվել, քանի որ Դատարանը, չանդրադառնալով գործով առկա մյուս ապացույցների հետ դրա համադրված վերլուծությանը, այնուհետև դրա արժանահավատության կամ անարժանահավատության վերաբերյալ պատճառաբանված և հիմնավորված հետևությանը, սահմանափակվել է սոսկ ձևական հղումներով, ինչը հակասում է ապացույցների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի գնահատման քրեադատավարական սկզբունքին:
Միևնույն ժամանակ հարկ ենք համարում Վերաքննիչ դատարանի ուշադրությունը հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ թիվ ԵԴ/56299/02/21 քաղաքացիական գործի շրջանակներում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը բավարարելով Հայկ Գրիգորյանի հակընդդեմ հայցը՝ երեխայի՝ ***մշտական բնակության վայրը հոր բնակության վայրով սահմանելու պահանջը, որոշակիորեն անբարենպաստ վիճակի մեջ է դրել Մերի Ազարյանին, այսինքն՝ վերոնշյալ փաստը մեկ անգամ ևս հաստատում է վերջիններիս միջև առկա սրված հարաբերությունների և շահերի բախման մասին: Ստեղծված իրավիճակում ողջամիտ կասկած է առաջանում, որ ***կողմից հնարավոր է հետապնդվել են անձնական շահեր՝ պայմանավորված երեխայի խնամքի և տեսակցության հարցերով հետագա իրավական գործընթացներում հաջողության հասնելու, որպիսի հանգամանքը, սակայն ուշադրության չի արժանացել Դատարանի կողմից: Այդ համատեքստում չի բացառվում նաև, որ Հայկ Գրիգորյանին տուժողի կողմից ներկայացված թվացյալ մեղադրանքը կարող է վերջինիս համար ծառայել որպես միջոց՝ նախկին ամուսնու նկատմամբ դատվածություն ձևավորելու և դրանով իսկ սեփական դիրքերը ամրապնդելու: Հետևաբար, Դատարանը պետք է քննության առներ նաև տուժողի նման շահագրգռվածության հարցը և գնահատեր նրա ցուցմունքները ոչ միայն ինքնին, այլև առկա քաղաքացիաիրավական վեճի և դրա հետևանքների համատեքստում:
Բացի այդ պաշտպանության կողմը հարկ է համարում նշել, որ գործի նյութերից ակնհայտ է դառնում, որ ***վարքագիծը չի բնութագրվում որպես հավասարակշռված և զուսպ, ինչն ինքնին կարող էր և պետք է դառնար նրա վերջինիս ցուցմունքների արժանահավատության քննության առարկա: Այսպես՝ ***որդու` ***կամքը հաշվի չառնելով, հակառակ նրա կամքին, հրելով նրան մտել է դպրոց, քաշքշել, լուսանկարել, ինչից հետո որդու մոտ առաջացել է նաև կապտուկներ: Նման վարքագիծը ոչ միայն չի համապատասխանում ծնողական պատշաճ վերաբերմունքի չափանիշներին, այլև վկայում է իրավիճակներում ինքնակառավարման և ինքնատիրապետման բացակայության մասին: Ավելին, ըստ վկա Գուրգեն Հայկի Գրիգորյանի, վերջինիս մոր՝ ***անպատշաճ վարքագիծը շարունակվել է նաև դպրոցի տնօրենի աշխատասենյակում, որտեղ ստեղծված լարված մթնոլորտի պայմաններում դպրոցի տնօրենը հարկադրված է եղել *** դուրս հրավիրել աշխատասենյակից, որից հետո վերջինս շտապել է լվացվելու, ինչի մասին իր ցուցմունքով հաստատել է նաև անձամբ ***: Այս հանգամանքները ևս մեկ անգամ վկայում են վերջինիս էմոցիոնալ և անկառավարելի արձագանքների հակվածությանը, որպիսի հանգամանքը վարույթն իրականացնող մարմնի և Դատարանի կողմից չէին կարող անտեսվել ***ցուցմունքների արժանահավատության գնահատման համատեքստում: Սակայն, հակառակ վերոգրյալի, նշված փաստական հանգամանքներին պատշաճ իրավական գնահատական չի տրվել, և դրանք չեն համադրվել ***ցուցմունքների բովանդակությանը, մինչդեռ նման վարքագծի դրսևորումը օբյեկտիվորեն կարող էր կասկածի տակ դնել նրա ցուցմունքների արժանահավատությունը՝ պայմանավորված հնարավոր սուբյեկտիվ և շահագրգռված մոտեցմամբ: Նշված հանգամանքների անտեսումը հանգեցրել է ապացույցների միակողմանի գնահատման և գործի փաստական հանգամանքների ոչ լիարժեք վերլուծության:
Բացի այդ հարկ է ընդգծել, որ ***վերոնշյալ ոչ ադեկվատ վարքագիծը շարունակական բացասական ազդեցություն է ունեցել նաև երեխայի հոգեվիճակի վրա, ինչը վերջինիս մոտ որոշակիորեն ձևավորել է նաև վախի, անվստահության և ճնշվածության զգացում:
Ստացվում է, որ տուժողն ինչ բովանդակությամբ ցուցմունքներ որ տվել է, անվերապահ դրանում մատնանշված հանգամանքներն իրական են, այն պայմաններում, երբ ***և Հայկ Գրիգորյանի միջև փոխհարաբերությունները նորմալ չեն, առկա են լարված հարաբերություններ, նույնիսկ դատարանը հաշվի չի առել այն, որ Գուրգեն Գրիգորյանը չցանկանալով շփվել մոր՝ ***հետ, վերջինս իր նախաձեռնությամբ գնացել է դպրոց, որդին խնդրել է չմտնել դպրոց ու իրեն չխայտառակել, սակայն ***որդու կամքը հաշվի չառնելով, հակառակ նրա կամքին, հրելով *** մտել է դպրոց, քաշքշել, լուսանկարել է, այսինքն` դրսևորել է ոչ ադեկվատ վարքագիծ ու նշվածներն անտեսելով դատարանը հիմնավորել է իր հետևությունները։
Վերաքննիչ դատարանի ուշադրությունը հարկ ենք համարում հրավիրել նաև Դատարանի հետևյալ եզրահանգմանը՝ «Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Հ.Գրիգորյանի կողմից հայտնած փաստերին, ապա Դատարանը դրանք ճանաչում է ոչ արժանահավատ, քանի որ դրանք հակասում են գործով հետազոտված ապացույցներից բխող հաստատված փաստական հանգամանքներին։ Նման ցուցմունքներ տալով՝ մեղադրյալը փորձում է խուսափել քրեական պատասխանատվությունից»։ Ըստ էության Դատարանը սահմանափակվել է սոսկ ընդհանուր բնույթի ձևակերպմամբ՝ այդպիսով մեղադրյալ Հայկ Գրիգորյանի ցուցմունքը դիտել անարժանահավատ: Մասնավորապես Դատարանը չի մատնանշել, թե կոնկրետ ո՞ր հակասություններն են հիմք հանդիսացել մեղադրյալի ցուցմունքի արժանահավատությունը կասկածի տակ դնելու համար, չի վերլուծել դրանց ներքին տրամաբանությունը և չի համադրել գործում առկա այլ ապացույցների հետ: Բացի այդ չի ներկայացվել որևէ փաստարկված գնահատում այն մասին, թե ինչու պետք է մեղադրյալի պաշտպանական դիրքորոշումը դիտարկվեր որպես պատասխանատվությունից խուսափելու փորձ: Այսպիսով, մեղադրյալի ցուցմունքի անարժանահավատության վերաբերյալ Դատարանի դիրքորոշումը կրում է սոսկ հայտարարական բնույթ և զուրկ է բավարար պատճառաբանությունից, ինչը չի համապատասխանում դատական ակտի հիմնավորվածության և օրինականության պահանջներին:
3․ Դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0478 եզրակացությունը թերի է, անորոշ, քանի որ հստակեցված չէ ***վնասվածքի կոնկրետ տեղակայումը, թե կզակի ո՞ր հատվածում (աջ, ձախ, մեջտեղ) է գտնվում, ի՞նչ քանակի (այսինքն՝ քանի) ներգործության արդյունքում է պատճառվել, վնասվածք ստացողն ի՞նչ դիրքում է գտնվել այն պատճառող անձի հանդեպ, (այսինքն՝ նստած, կանգնած, կռացած և այլն), քանի որ ըստ ***ցուցմունքի նա գտնվել է տաքսի մեքենայի մեջ, երբ երեք-չորս անգամ հարված է ստացել, իսկ մեքենայից իջնելուց Հայկը միայն ապտակել է։ Իսկ դատաբժիշկ փորձագետ *** դատաքննության ընթացքում ցուցմունքով հաստատել է, որ ապտակից նման վնասվածք չի առաջանա, միաժամանակ չի բացառել, որ ***կզակի վնասվածքը կարող էր առաջանալ նաև 2024 թվականի ապրիլի 5-ի փոխարեն օրինակ ապրիլի 7-ին, տուժողի կողմից ինքն իրեն հարվածելու արդյունքում, իսկ դատաբժշկական փորձաքննությունը սկսվել և ավարտվել է 2024 թվականի ապրիլի 11-ին։ Չի հստակեցվել ու պարզվել նաև, թե ըստ տուժող ***ցուցմունքի 3-4 հարվածների արդյունքում հնարավո՞ր է այլ վնասվածքներ, բացի կզակի վնասվածքից, տուժողի նկարագրմամբ մարմնի համապատասխան մասերում չառաջանային, հնարավո՞ր է Հայկ Գրիգորյանի մարմնի վրա առաջանային վնասվածքներ *** ենթադրաբար հարվածներ հասցնելուց, որը նույնպես քննությամբ չի պարզվել, այդ առումով Հայկ Գրիգորյանի նկատմամբ դատաբժշկական փորձաքննություն չի նշանակվել, իսկ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն «Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:» ինչը գործն, ըստ էության, քննող դատարանի կողմից նույնպես անտեսվել է։
Տեղին է դատարանի ուշադրությունը հրավիրել նրան, որ ենթադրյալ դեպքը տեղի է ունեցել ապրիլի 5-ին, նկարագրել է իբր մեղադրյալ Հ.Գրիգորյանն իրեն մի քանի անգամ է հարվածել է գլխի և դեպքի շրջանին, առաջացել են իբր անգամ կապտուկներ, սակայն անտրամաբանական ձևով բուժօգնության չի դիմել: Ողջամիտ չէ, որ անգամ վնասվածքները հեռախոսով չի նկարել,իսկ դատաբժշկի ներկայացել է միայն 11.04.2024 թվականին: Պաշտպանության կողմը պնդում է, որ տուժողի քայլերի հաջորդականության մեջ տրամաբանական կլիներ, որ հենց նույն օրը կամ հաջորդ օրը տուժողը դիմեր բուժօգնության և (կամ) լուսանկարեր իր վնասվածքները, ինչը չանելը ողջամիտ կասկած է առաջացնում դրանց իրականության մեջ գոյության, տուժողի ցուցմունքների արժանահավատության և մանիպուլացված լինելու (սիմուլացիայի) վերաբերյալ:
4․ Հարկ եմ համարում անդրադառնալ նաև դատարանի կողմից հետազոտված դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին արձանագրությանը, որը կատարվել է քննիչի կողմից՝ առանց քրեական վարույթով տուժողի, մեղադրյալի կամ որևէ վկայի մասնակցության, ով զննել է դպրոցի դիմացի ընդարձակ բակային հատվածը և արձանագրել որպես դեպքի վայր, սակայն քննիչը պետք է տուժողի մասնակցությամբ կատարեր ցուցմունքը տեղում ստուգելու քննչական գործողություն, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 225-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն «Ցուցմունքը տեղում ստուգելը նախապես հարցաքննված ձերբակալված անձի, մեղադրյալի, տուժողի կամ վկայի կողմից իր ցուցմունքի պարզաբանումն է այն վայրում, որտեղ տեղի ունեցած իրադարձությունները նկարագրված են եղել այդ ցուցմունքում:», այդ կերպ հնարավոր կլիներ պարզելու տուժողի ցուցմունքի արժանահավատությունը, մասնավորապես կպարզվեր դեպքի կատարման կոնկրետ տեղը, տաքսի մեքենայի կայանման վայրը, դեպքին ականատես անձանց գտնվելու վայրերը և նրանց հնարավոր ականատես լինելը կատարված իրադարձություններին, այսինքն՝ հնարավոր կլիներ պարզելու քրեական վարույթի համար էական նշանակություն ունեցող մի շարք հանգամանքներ։
5․ Հայկ Գրիգորյանի կողմից շահագործվող *** հեռախոսահամարը դեպքի օրը Հրաչյա Քոչար 21 հասցեում տեղակայված ալեհավաքի կողմից սպասարկված լինելու հանգամանքը չի վիճարկվում, քանի որ իրականում Հայկ Գրիգորյանը 2024 թվականի ապրիլի 5-ին՝ ժամը 14։30-ի սահմաններում, գտնվել է Երևան քաղաքի թիվ 129 դպրոցում, դրա հարակից տարածքում, սակայն Հայկ Գրիգորյանի դպրոցում գտնվելը, կամ օգտագործվող հեռախոսահամարը Հրաչյա Քոչար 21 հասցեում տեղակայված ալեհավաքի կողմից սպասարկվելը զննության արձանագրություն կազմելով չի հաստատվում Հայկ Գրիգորյանի կողմից ***նկատմամբ բռնություն գործադրելու հանգամանքը, ինչը ուշադրության է արժանի։
5.1 Տեղին է վերաքննիչ դատարանի ուշադրությունը հրավիրել նրան, որ տուժողը իր նախաքննական ցուցմունքներում նշել է, որ հեռախոսով տաքսի ավտոմեքենա է կանչել և տվյալ մեքենայից միջից է մեղադրյալը իրեն դուրս քաշել և իբր հարվածներ հասցնել, սակայն ո՛չ քննչական մարմինը և ո՛չ էլ դատարանը, ով գործը քննել է ի պաշտոնե (ex officio), չեն ստացել տուժողի հեռախոսազանգերի վերծանումները, հարցում չեն ուղարկել «Յանդեքս» կամ «ԳԳ» տաքսի ծառայության գրասենյակ վարորդին ի հայտ բերելու համար, ով սույն գործով կենտրոնական վկաներից: Ակնհայտ է, որ այդ մասով տուժողը տվել է խուսափողական ցուցմունքներ` ամեն գնով ամեն անելով, որ տաքսի ծառայության ականատես վարորդը չհարցաքննվի: /.../
Վերոնկարագրված իրավանորմերի լույսի ներքո թիվ ԵԴ1/1850/01/25 քրեական գործով՝ ըստ մեղադրանքի Հայկ Մկրտիչի Գրիգորյանի, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 թվականի հունվարի 22-ին կայացված դատավճիռն անվերապահորեն ենթակա է բեկանման, քանի որ դատաքննության ընթացքում տուժող ճանաչված *** դատաքննության ցուցմունքի ձայնային արձանագրումը չի վերարտադրվում, լսելի ու ընկալելի չէ, ինչն իմ գնահատմամբ նույնացվում է քրեական գործով տուժող ***ցուցմունքի բացակայությանը, հետևաբար առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում։/.../»:
Ելնելով վերոգրյալից՝ Հ.Անանյանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
«Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/1850/01/25 քրեական գործով 2026 թվականի հունվարի 22-ին կայացրած դատավճիռն ամբողջությամբ՝ Հայկ Գրիգորյանին արդարացնել կամ վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության։»:

Պաշտպան Վ.Դավթյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում քրեական գործի դատավարական նախապատմության, էական նշանակություն ունեցող փաստական տվյալների‚ վերաբերելի իրավանորմերի և նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ մասնավորապես նշել է.
«/.../2024 թվականի ապրիլի 10-ին քրեական վարույթով քննիչը որոշում է կայացել դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին (Տես՝ քրեական գործ էջ՝ 14-15), որը ծանոթացման համար ներկայացվել է միայն տուժողին, իսկ մեղադրյալ Հայկ Գրիգորյանի ծանոթացման է ներկայացվել 2025 թվականի մարտի 10-ին՝ որոշման կայացման պահից 11 ամիս անց։ Ծանոթանալով հիշյալ որոշմանը պաշտպանական կողմը դիտողության տեսքով արձանագրել է ՀՀ քրեական դատավարական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածով սահմանված պահանջների խախտման հանգամանքը։
Փորձագետի 2024 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ 0478 եզրակացությունը պաշտպանական կողմի ծանոթացման է ներկայացվել (Տես՝քրեական գործ էջ՝ 18-19) 2025 թվականի մարտի 10-ին, որի վերաբերյալ պաշտպանական կողմը կրկին դիտողության տեսքով արձանագրել է քննիչի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին հակասող գործողությունների կատարման հանգամանքը։ /.../
Տվյալ դեպքում քննիչը 2024 թվականի ապրիլի 10-ին կայացրել է դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշում, որը ծանոթացման համար չի ներկայացվել այդ պահի դրությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի իմաստով շահագրգիռ անձ հանդիսացող Հայկ Գրիգորյանին, իսկ համապատասխան գործողությունը կատարվել է որոշման կայացման պահից 11 ամիս անց՝ Հայկ Գրիգորյանին զրկելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-5 կետերով նախատեսված իրավունքներն իրացնելու իրական հնարավորությունից։ Նշված անգործությամբ քննիչը թույլ է տվել սույն օրենսգրքով սահմանված ընթացակարգերի խախտում, որի հետևանքը հնարավոր չէ վերացնել այլ ապացուցողական գործողության պատշաճ կատարմամբ, քանի որ 2024 թվականի ապրիլի 10-ին ***մարմնին ենթադրաբար եղած վնասվածքները հետագայում առկա չեն եղել, հետևաբար հնարավոր չի եղել իրականացնելու լրացուցիչ կամ կրկնակի դատաբժշկական փորձաքննություն։ /.../
Առաջին ատյանի դատարանի այն մեկնաբանությունը, որ փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշմանը (այսուհետ նաև Որոշում) ծանոթանալիս մեղադրյալն ունի բացարկ ներկայացնելու և հարցադրումներ անելու իրավունք և վարույթի այդ փուլում դրանով սահմանափակվում է մեղադրյալի իրավունքները, չեն բխում վերոնշյալ իրավանորմի կարգավորումներից, Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 255-րդ հոդվածով սահմանված վարույթի մասնավոր մասնակցի իրավունքները մեկնաբանել է սահմանափակումներով՝ իրականությունից դուրս թողնելով վարույթի մասնավոր մասնակիցների այն իրավունքները որոնք սահմանված են նույնիսկ մինչև համապատասխան եզրակացություն ստանալու պահը, երբ դեռևս քննիչի կողմից փորձաքննություն նշանակելու մասին, որոշում է կայացվում: Փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշմանը ծանոթանալուց հետո բացի դատարանի արձանագրած իրավունքներից վարույթի մասնավոր մասնակիցներ իրավունք ունեն նաև․
1․ ստանալու նշված հոդվածով սահմանված իրենց իրավունքների վերաբերյալ պարզաբանում,
2․ միջնորդելու, որ իրենց մատնանշած անձը նշանակվի փորձագետ,
3․ միջնորդել, որ փորձագետին առաջադրվեն լրացուցիչ հարցեր,
4․ պարզաբանումներ տալու փորձագետին,
5․ փորձագետի եզրակացությունը քննիչին հանձնելուց հետո երեք օրվա ընթացքում ստանալու դրա պատճենը։
Վերոնշյալ իրավունքների անտեսում նախաքննական մարմնի, հետագայում նաև Առաջին ատյանի դատարանի կողմից զրկել են Հայկ Գրիգորյանին իր պաշտպանությունը պատշաճ իրացնելու իրական հնարավորությունից, դրանք էական խախտումներ են, քանի որ դատաքննության փուլում հնարավոր չի եղել իրացնելու նշված իրավունքները, այն պատճառով որ այդ պահի դրությամբ դեպքից անցել էր 1 տարի 7 ամիս 15 օր, ուստի նշվածով կատարվել է քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընթացակարգերի խախտումներ, որոնց հետևանքները հնարավոր չի եղել վերացնել այլ ապացուցողական գործողության պատշաճ կատարմամբ։ 2024 թվականի ապրիլի 10-ին ***մարմնին ենթադրաբար եղած վնասվածքները 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ի դրությամբ առկա չեն եղել, հետևաբար իմաստ և անհրաժեշտություն չի եղել հետագայում հանդես գալու լրացուցիչ կամ կրկնակի դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին միջնորդությամբ։
Փորձագետի 11․04․2025թ․ թիվ 0478 եզրակացությունը անթույլատրելի ապացույց է, քանի որ ձեռք է բերվել օրենքով սահմանված ընթացակարգերի խախտմամբ։ Հարկ է արձանագրել, որ վերոնշյալ եզրակացության և փորձագետի դատարանում հայտնած հանգամանքների միջև առկա են էական հակասություններ․
1․ փորձագետը հայտնել է,որ նշված վնասվածքը տուժողը կարող է ստացած լինել նաև 07․04․2025թ․։
2․ հայտնել է, որ նշված վնասվածքը տուժողը կարող էր ստացած լինել կզակով ինչ-որ տեղ հարվածելուց, կամ ինչ-որ առարկայով տուժողի կզակին դիպչելու դեպքում։
3․ հատնել է, որ նշված վնասվածքը տուժողը կարող էր ստանալ նույնիսկ կսմթելու արդյունքում։
4․ հատնել է, որ բռունցքով հարվածի դեպքում կզակի ոսկորը կջարդվեր, քանի որ այդ հատվածում ոսկորը շատ բարակ է։
5․ հատնել է, որ նշված վնասվածքը տուժողը կարող էր ինքն իրեն էլ պատճառել։
7․7 Այսպես դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը (6.8 կետ), զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը (6.9 կետ), ապացույցներ են, որոնք պարունակում են որոշակի դեպքերի և իրադարձությունների մասին տեղեկություններ, որոնք որևէ կերպ չեն հիմնավորում պաշտպանյալիս մեղսագրված արարքը՝ ավելի կոնկրետ հանցանքի օբյեկտիվ կողմի հատկանիշները։ Հայկ Գրիգորյանն իր կողմից տրված թե նախաքննական, թե դատաքննական ցուցմունքներով արդեն իսկ ընդունել է, որ 2024 թվականի ապրիլի 05-ին հանդիպել է Մերի Ազարյանին և նրանց միջև տեղի է ունեցել որոշակի բովանդակությամբ զրույց, ուստի վերոնշյալ ապացույցները որևէ կերպ չեն հիմնավորում Հայկ Գրիգորյանի կողմից մեղսագրվող արարքի կատարումը։ /.../
Այսպիսով, կարող ենք արձանագրել, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Ընդհանրացնելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումները կարող ենք արձանագրել, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ, դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում: Ավելին՝ մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի։ Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի, քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով: Կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներն ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը՝ մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունն արժանահավատորեն հերքված չէ:
Վերոնշյալ իրավական վերլուծությունները թույլ են տալիս արձանագրելու, որ առկա են չփարատված կասկածներ, որոնք պետք է մեկնաբանել հօգուտ Հայկ Գրիգորյանի: Բացի այդ, ստեղծված իրավիճակում անաչառ դիտորդի մոտ չի կարող ձևավորվել այն համոզմունքը, որ Հայկ Գրիգորյանին վերագրվող արարքը հիմնավոր է: Այլ խոսքով, գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, դրանք համադրելով մեղադրանքի ձևակերպման, գործով հավաքված թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցների հետ կարող ենք արձանագրել, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Հայկ Գրիգորյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարք: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված և Առաջին ատյանի դատարանում դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Հայկ Գրիգորյանի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած:
Ելնելով վերոշարադրյալից՝ կարող ենք արձանագրել, որ հաղթահարված չէ ապացույցների բավարարության շեմը, այսինքն, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը, որով կհիմնավորվեր Հայկ Գրիգորյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքը:
9. Դատարանը ապացույցների արժանահավատությունը և բավարարությունը գնահատելիս՝ ցուցաբերել է միակողմանի և կանխակալ մոտեցում՝ թույլ տալով ապացույցների գնահատման օրենսդրական և նախադեպային կանոնների խախտում, մասնավորապես՝ հաստատված է համարել, որ մեղադրյալը հարվածներ է հասցրել տուժողին հիմք ընդունելով վերջինիս ցուցմունքը, տուժողի ցուցմունքի արժանահավատությունը կապել է փորձագետի թիվ 0478 եզրակացության հետ, չնայած այն հանգամանքին, որ այն անթույլատրելի ապացույց է հանդիսացել, ինչն էլ հանգեցրել է գործի ոչ ճիշտ լուծման: /.../
Քննարկվող իրադրությունում պաշտպանական կողմը տաքսու վարորդի մասին տեղեկությունների առկայության մասին ավելի վաղ փուլերում չի բարձրաձայնել պաշտպանական մարտավարությունից ելնելով, քանի որ այդ դեպքում մեղադրանքի կողմը կարող էր նշված հանգամանքի վերաբերյալ գործողություններ նախաձեռնել, ինչը հնարավոր է չբխեր պաշտպանական կողմի շահերից, կամ առնվազն անհարկի ձգձգվելու էր քրեական գործի քննությունը։
11. Ամփոփելով նախորդ կետի ենթակետերում շարադրված դիրքորոշումները և դրանք դիտարկելով ապացույցների զանգվածի արժանահավատության և բավարարության վերաբերյալ իրավական նորմերի ու բարձր դատարանների կայուն նախադեպային պրակտիկայում մշակված չափանիշների լույսի ներքո՝ հարկ է փաստել, որ Հայկ Գրիգորյանի կողմից Մերի Ազարյանին հարվածներ հասցրած լինելու հանգամանքը ապացուցված չէ, լուրջ կասկածների տեղիք է տալիս, հիմնավորված չէ հավաստի և փոխկապակցված ապացույցների բավարար համակցությամբ և բխում է բացառապես տուժողի ցուցմունքի ոչ ամբողջական, մյուս ապացույցների հետ ունեցած իրարամերժ հակասությունները չհաղթահարող և ապացույցների գնահատման օրենսդրական պահանջներին ու նախադեպային իրավունքում մշակված չափանիշներին չհամապատասխանող մեկնաբանությունից և գնահատումից, ինչը չի կարող բավարար գնահատվել անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և «Հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան մեղադրյալ Հայկ Գրիգորյանի մեղավորությունը ապացուցված համարելու համար:
2025 թվականի մարտի 07-ին՝ դեպքից 11 ամիս անց հսկող դատախազի կողմից Հայկ Մկրտիչի Գրիգորյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում է կայացվել, որը 2025 թվականի մարտի 10-ին ներկայացվել է Հայկ Գրիգորյանին։
2025 թվականի մարտի 07-ին՝ դեպքից 11 ամիս անց հսկող դատախազի կողմից Հայկ Մկրտիչի Գրիգորյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշում է կայացվել, որը 2025 թվականի մարտի 10-ին ներկայացվել է Հայկ Գրիգորյանին։ /.../
Վերը նշված եզրահանգումների համատեքստում անդրադառնալով սույն քրեական վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ կարող ենք արձանագրել․
- 05․04․2024թ․ *** ներկայացրել է հանցագործության մասին բանավոր հաղորդում այն մասին, որ իր նախկին ամուսինը՝ Հայկ Գրիգորյանը Հրաչյա Քոչար փողոցում գտնվող թիվ 129 դպրոցի մոտ ձեռքերով հարվածներ է հասցրել դեմքի և գլխի հատվածներին։
- 10․04․2024թ․ որոշում է կայացվել *** 14-0401-24 քրեական վարույթով ճանաչել տուժող։
- 10․04․2024թ․ ***հարցաքննվել է որպես տուժող պնդելով, որ Հայկ Գրիգորյանը 05․04․2024թ․ թիվ 129 դպրոցի մոտ հարվածներ է հասցրել դեմքի և գլխի տարբեր հատվածներում։
- 10․04․2024թ․ որոշում է կայացվել դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին։
- 11․04․2024թ․ թիվ 0478 դատաբժշկական եզրակացության համաձայն՝ *** մարմնական վնասվածքը կզակի շրջանի արյունազեղման ձևով, հետևանք է, բութ, կոշտ առարկայի ներգործության, հնարավոր է նշված ժամկետում և հանգամանքներում, որը առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում։
- 23․04․2024թ․ կայացվել է Հայկ Գրիգորյանին վարույթն իրականացնող մարմին հարկադրաբար ներկայացնելու մասին որոշում։
- 07․05․24թ․ Հայկ Գրիգորյանի ծանոթացման է ներկայացվել վկայի իրավունքները և պարտականությունները ծանուցելու մասին արձանագրությունը։
- 07․05․2024թ․ Հայկ Գրիգորյանը հարցաքննվել է որպես վկա և տեղեկացվել, որ նա հարցաքննվում է 14-0401-24 քրեական վարույթով, որի ընթացքում Հայկ Գրիգորյանը հայտնել է, որ չի ցանկանում ցուցմունք տալ և պատասխանել հարցերին, քանի որ իր կողմից հայտնած հանգամանքները հետագայում կարող են օգտագործվել իր դեմ։
- 13․01․2025թ․ քննիչը դատարան է ներկայացրել տեղեկատվության պահանջ ստանալու մասին միջնորդություն, որի վերաբերյալ դատարանի կողմից նույն օրը կայացվել է միջնորդությունը բավարարելու մասին որոշում։
- 05․02․2025թ․ հարցաքննվել է վկա ***։
- 07․03․2025թ․ Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դ․ Կյուրեղյանը որոշում է կայացրել Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանի նկատմամբ հարուցել հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետի հատկանիշներով։
- 10․03․2025թ․, վերոնշյալ որոշումը, դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշումը և թիվ 0478 եզրակացությունը ներկայացվել է պաշտպանության կողմի ծանոթացմանը, որի վերաբերյալ վերջին 2 փաստաթղթերում պաշտպանության կողմը դիտողության տեսքով արձանագրել է տեղի ունեցած ակնհայտ խախտումները։
Վերը նշված փաստական հանգամանքների ամբողջական վերլուծությամբ կարող ենք արձանագրել, որ մինչդատական վարույթում չեն պահպանվել քրեական հետապնդման՝ օրենքով սահմանված ժամկետները, որը անտեսվել է նաև Առաջին ատյանի դատարանի կողմից:
Այսպես՝ Վարույթ իրականացնող մարմնին դեռևս 05.04.2024թ հայտնի է եղել ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի ինքնությունը, որի կապակցությամբ Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում 07․03․2025թ․՝ դեպքից 11 ամիս անց:
Վերոնշյալի կապակցությամբ պաշտպանական կողմը գալիս է այն եզրահանգման, որ վարույթ իրականացնող մարմինը հենց դեպքի օրը կամ առնվազն դեպքից 6 օր անց, ըստ հաստատված մեղադրական եզրակացության, ունենալով բավարար ապացույցների ամբողջություն Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում իրականացնելու համար չի ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցառումներ։ Նման անգործությունը, մեր գնահատմամբ, հակասում է քրեական դատավարության օրենսգրքի պահանջներին և խաթարում է արդար դատաքննության սկզբունքը:
Այսինքն՝ նախաքննության մարմինը 2024 թվականի ապրիլի 05-ից տեղյակ լինելով Հայկ Գրիգորյանի կողմից ենթադրաբար կատարած արարքի մասին վերջինիս նկատմամբ չի իրականացրել դատավարական գործողություններ, դեպքի հանգամանքների ի հայտ գալուց հետո չի միջնորդել հանրային մեղադրողին քրեական հետապնդում իրականացնելու համար։
2024 թվականի մայիսի 07-ին Հայկ Գրիգորյանը փաստացի հարցաքննվել է կասկածի շուրջ, սակայն նախաքննական մարմինն ինքնագլուխ անտեսելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով սահմանված կառուցակարգերը որոշել է Հայկ Գրիգորյանին լսել որպես վկա, սակայն փաստացի Գրիգորյանին հարցաքննության ընթացքում տրվել են մեղադրական բնույթի հարցեր։
Նման պայմաններում, պաշտպանական կողմը փաստում է, որ պետք է սույն քրեական վարույթով հաստատված համարել այն հանգամանքը, որ վարույթ իրականացնող մարմնի կողմից բաց են թողնվել քրեական հետապնդման ժամկետները՝ մասնավորապես 3 ամիսը։ Չնայած նրան, որ հետագայում հարուցվում է հանրային քրեական հետապնդում, այնուհետև քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցվում է, սակայն նման պայմաններում կարող ենք արձանագրել, որ վարույթ իրականացնող մարմինը ցուցաբերել է անգործություն: Տվյալ իրավիճակում վարույթ իրականացնող մարմնի անգործությունը կարելի է արձանագրել ոչ միայն օրենսդրական պահանջների խախտում, այլև կարելի է մեկնաբանել որպես արդարադատությունից խուսափելու օժանդակություն:
Նման պայմաններում պաշտպանական կողմը գտնում է, որ Հայկ Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի հիմքով, այն է՝ լրացել է սույն օրենսգրքով սահմանված քրեական հետապնդման առավելագույն ժամկետը, և դատախազն այդ ժամկետի ընթացքում վարույթի նյութերը չի հանձնել դատարան:
Վերոնշյալ հանգամանքների մասին Առաջին ատյանի դատարանում մանրամասն խոսվել է, սակայն Առաջին ատյանի դատարանը բողոքարկվող դատական ակտում նույնիսկ մեկ տառով չի անդրադարձել քրեական հետապնդման ժամկետը անցած լինելու կամ այդ ժամկետը պահպանված լինելու հանգամանքին։
Բողոքարկվող դատական ակտը գրեթե զուրկ է պատճառաբանություններից, Առաջին ատյանի դատարանը մեկ նախադասությամբ է փորձել մեղադրական դատավճիռը հիմնավորել արձանագրելով որ․ «Դատարանի վերոնշված հետևությունը հիմված է հետազոտված ապացույցների՝ տուժողի, վկայի, փորձագետի ցուցմունքների, դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության, հանցագործության մասին բանավոր հաղորդման վերլուծության և գնահատման արդյունքների վրա։ Մասնավորապես՝ Դատարանը գնահատելով տուժող Մ*** ցուցմունքների բովանդակությունը գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից իրեն հարվածներ հասցնելու մասով դրանք արժանահավատ են, քանի որ փոխկապակցվում են գործի մյուս ապացույցների հետ, հատկապես՝ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ արձանագրված մարմնական վնասվածքի և դրանց տեղակայման հետ։ Այս առումով, առանձնակի ուշադրության արժանի է, որ տուժողի թե տրված հանցագործության մասին հաղորդմամբ, և թե հետագա ցուցմունքներով նշվել են միանման փաստական տվյալներ, որոնք համընկնում են հիշյալ եզրակացության արդյունքների հետ, ինչը բարձրացնում է դրանց արժանահավատության աստիճանը»:
Դատարանը բողոքարկվող դատական ակտով առհասարակ չի անդրադարձել փորձագետի թիվ 0478 եզրակացության իրավաչափ կամ ոչ իրավաչափ լինելու հանգամանքին, չնայած նրան, որ պաշտպանական կողմը դատարան ներկայացված գրավոր եզրափակիչ ելույթում նշել էր մի շարք հանգամանքներ, որից ակնհայտ էր, որ գործ ունենք օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ ձեռք բերված փաստական տվյալի հետ։ Բացի այդ տուժողի հայտնած և դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությամբ արձանագրված մարմնական վնասվածքի ու դրանց տեղակայման մասով ոչ թե դրանք համընկնում են այլ հակառակը հակասում են միմյանց, քանի որ տուժողը իր կողմից տրված թե նախաքննական, թե դատաքննական ցուցմունքներով հայտնել է, որ վնասվածքներ է ստացել գլխի և դեմքի շրջանում, իսկ եզրակացությամբ վնասվածքը արձանագրվել է կզակի շրջանում։
Դատարանը պատշաճ եղանակով գնահատման չի ենթարկել ***կողմից հայտնած հանգամանքները, քանի որ դատարանում Գուրգեն Գրիգորյանը հայտնել է հանգամանքներ, որոնք արտացոլված չեն դատական ակտում, մասնավորապես վկան մանրամասն նկարագրել է, թե ինչու իր և տուժողի միջև չեն կարող լինել նորմալ հարաբերություններ՝ պայմանավորված ***ոչ ադեկվատ վարքագծով։
Առաջին ատյանի դատարանն այնքան անհետևողական է եղել սույն դատական ակտը կայացնելիս, որ նույնիսկ սխալ է արձանագրել դատական ակտի կայացման տարեթիվը, մասնավորապես դատական ակտում նշված է, որ դատական ակտը կայացվել է 2025 թվականի հունվարի 22-ին, մինչդեռ գործի դատավարական նախապատմությունը բաժնում արձանագրված է, որ 2025 թվականի հունիսի 04-ին Դատարանը որոշում է կայացրել վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, հետևաբար 2025 թվականի հունիս ամսին վարույթ ստանձնելու պայմաններում, Առաջին ատյանի դատարանը չէր կարող դրանից 5 ամիս առաջ 2025 թվականի հունվարի 22-ին մեղադրական վերդիկտ կայացնել։
Սխալ է նշվել նաև Հայկ Գրիգորյանի բնակության վայրի հասցեն՝ նշվել է ք․ Երևան, Դ․ Հովհանի 6, 40-րդ տուն, որը հավանաբար մեկ այլ քրեական գործով մեղադրյալի բնակության հասցեն է, իսկ Հայկ Գրիգորյանի բնակության վայրի վերաբերյալ առանձին դիմումով դատարանին հայտնել եմ, որ վերջինս բնակվում է ք․ Երևան, Արաբկիր վարչական շրջան, Նաիրի Զարյան փողոց, 3-րդ տուն հասցեում։ /.../
14. Ամփոփելով սույն բողոքի նախորդ կետերում շարադրված հիմնավորումները և դրանք համադրելով դատական վերանայման և դատական ակտի բեկանման հիմքերի հետ՝ հարկ է արձանագրել, որ բողոքարկվող դատական ակտը կայացնելիս՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ են տրվել մրցակցության քրեադատավարական հիմնարար սկզբունքի, ապացույցների թույլատրելիության, արժանահավատության և բավարարության գնահատման, ապացույցների ազատ և անկանխակալ գնահատման վերաբերյալ քրեադատավարական օրենքի նորմերի էական խախտումներ և կատարվել են ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներին հակասող եզրահանգումներ՝ սույն բողոքի 7-11-րդ կետերով բերված իրավական հիմքերով և վերլուծությամբ, ինչի արդյունքում տեղի է ունեցել նյութական իրավունքի սխալ, այսինքն՝ մեղադրյալ Հայկ Գրիգորյանի արարքում հանցակազմի պարտադիր հատկանիշների բացակայության կամ դրանց առկայությունն ապացուցված չլինելու պայմաններում կիրառվել է քրեական օրենքը, որը ենթակա չէր կիրառման, ինչպես նաև քրեական հետապնդումը բացառող հիմքերի առկայության պայմաններում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու փոխարեն դատապարտվել է, այսինքն՝ չի կիրառվել քրեական օրենքը, որը ենթակա էր կիրառման՝ սույն բողոքի 12-րդ կետում բերված իրավական հիմքերով և վերլուծությամբ, որոնք վճռորոշ ազդեցություն են ունեցել բողոքարկվող դատական ակտի օրինականության ու հիմնավորվածության վրա՝ հանգեցնելով գործի ոչ ճիշտ լուծման, ինչը հիմք է բողոքարկվող դատական ակտը ամբողջությամբ բեկանելու և դրան փոխարինող նոր դատական ակտ կայացնելու համար, ինչպես նաև թույլ է տրվել դատավարական իրավունքի նորմերի խախտումներ, մասնավորապես չեն պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 2-4-րդ մասի պահանջները, չի կիրառվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, 3-րդ մասի 3-րդ կետը՝ անթույլատրելի չի ճանաչվել փորձագետի թիվ 0478 եզրակացությունը, որը ենթակա էր անթույլատրելի ճանաչման, ինչն էլ հանգեցրել է քրեական գործի սխալ լուծման: /.../»:
Ելնելով վերոգրյալից՝ Վ.Դավթյանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
«Ամբողջությամբ բեկանել ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/1850/01/25 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով, 22.01.2026թվականի դատավճիռը՝ կայացնելով նոր դատական ակտ, որով ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Հայկ Մկրտչի Գրիգորյանի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում կամ դադարեցնել քրեական հետապնդումը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի առկայության հիմքով։»:

Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.

Դատական նիստի ընթացքում պաշտպաններ Հ.Անանյանը և Վ.Դավթյանը վերաքննիչ բողոքներում նշված հիմնավորումներով պնդեցին վերաքննիչ բողոքները և խնդրեցին բավարարել:
Մեղադրյալը միացավ պաշտպաններին:
Դատախազն առարկեց վերաքննիչ բողոքների դեմ՝ անհիմն լինելու հիմնավորմամբ, և խնդրեց դրանք մերժել:
Տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ Ա.Կարապետյանը դիմում է ներկայացրել Վերաքննիչ դատարան‚ որով խնդրել է բողոքների քննությունն իրականացնել տուժող Մ.Ազարյանի և իր բացակայությամբ‚ միաժամանակ հայտնել է‚ որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված է, և այն բեկանելու որևէ հիմք առկա չէ:


Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն վերանայման բողոքի քննությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին, թե իրավաչափ են արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի 22.01.2026 թվականի դատավճռով արտահայտված հետևությունները՝ Հայկ Գրիգորյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքը կատարելն ապացուցված համարելու վերաբերյալ։
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածի համաձայն`
Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղքն ապացուցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի` օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: (…):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները(…)։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
4.Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝ (…)
6. Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում:
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ կիրառելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում` պատիժ չկիրառելու կամ պատժից ազատելու մասին դատարանի որոշումը : (…):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 12.02.2010թվականի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 08.05.2013թվականի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումներ/։
Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության։ Որոշելով ապացույցների բավարարությունը՝ վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար։
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից՝ այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը։
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն՝ օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած։ Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը։
Վճռաբեկ դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի համակարգային վերլուծության հիման վրա արձանագրում է ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2) դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած (…)։
Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե՝
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 22.12.2011թվականի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշում/:
Վերահաստատելով և զարգացնելով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահրամ Սահակյանի վերաբերյալ գործով արձանագրել է. «(…) Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար (…)։
«Ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է։ Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ)։ Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ)։
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր՝ անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից։ Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա։ Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա։
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է (…)։
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը)։ Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն (…)։
Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով՝ պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում (…):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 31.10.2014 թվականի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշում/:
Ընդհանրացնելով մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում /Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 18.12.2015 թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը/:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի, վերլուծությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների կիրառմամբ վերլուծելով Առաջին ատյանի դատարանի դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման է ենթարկել դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատել վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, ինչպես նաև դրանց ստացման աղբյուրի և ձևավորման ընթացքի համատեքստում, այդ ապացույցներից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուս աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ, ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, արդյունքում դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, վերաբերելի իրավանորմերի վերլուծության լույսի ներքո գործի փաստական հանգամանքների պատշաճ գնահատմամբ եկել է իրավաչափ եզրահանգման այն մասին, որ մեղադրյալ Հայկ Գրիգորյանի արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցակազմը: Առաջին ատյանի դատարանը կատարել է գործով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցների պատշաճ իրավական վերլուծություն և արդյունքում ճիշտ եզրահանգման է եկել Հայկ Գրիգորյանի մեղավորության հարցում։ Առաջին ատյանի դատարանի կատարած իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար, դրանց հետ չհամաձայնելու օբյեկտիվ հիմքեր չկան: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործով ձեռք բերված և Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցների համակցությունը հնարավորություն է տալիս անհրաժեշտ ու բավարար խորությամբ պարզելու ապացուցման առարկայի բոլոր տարրերը, և հիմնավորված հետևության հանգելու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքում Հայկ Գրիգորյանի մեղավորության մասին, որպիսի հանգամանքը հիմնավորելու տեսանկյունից Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները կազմում են բավարար ամբողջություն, քանի որ սույն գործով հանգամանքները Առաջին ատյանի դատարանում ենթարկվել են լիարժեք քննության:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում առկա է փոխկապակցված ապացույցների այնպիսի բավարար համակցություն, որը, բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը, հիմք է տալիս անվերապահ հետևություն անելու առ այն, որ մեղադրյալը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերաքննիչ բողոքների հիմնավորումները կառուցված են դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները միակողմանի և բացառապես պաշտպանության կողմի համար նախընտրելի սուբյեկտիվ մեկնաբանությունների վրա, որոնք, վերը նշված պատճառաբանությունների համատեքստում, անհիմն են, և բողոքարկված դատական ակտի բեկանման իրավաչափ հիմք հանդիսանալ չեն կարող, հետևաբար անդրադառնալով պաշտպանների պնդումներին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործում առկա չեն, իսկ պաշտպանական կողմը չի ներկայացրել այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք հնարավորություն կտային կասկածի տակ դնել նախաքննության ընթացքում ձեռք բերված և դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները, հետևաբար բողոքաբերների պնդումներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները։
Անդրադառնալով բողոքաբերների այն դիտարկամանը, որ Հայկ Գրիգորյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի հիմքով, այն է՝ լրացել է սույն օրենսգրքով սահմանված քրեական հետապնդման առավելագույն ժամկետը, և դատախազն այդ ժամկետի ընթացքում վարույթի նյութերը չի հանձնել դատարան, նշվածը պատճառաբանելով այն հանգամանքով‚ որ վարույթ իրականացնող մարմնին դեռևս 05.04.2024 թվականին հայտնի է եղել ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի ինքնությունը, որի կապակցությամբ Հայկ Գրիգորյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում 07․03․2025թվականին՝ դեպքից 11 ամիս անց‚ ապա Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ պաշտպանական կողմը սխալ է մեկնաբանել քրեադատավարական օրենքը և կատարել է անհիմն հետևություններ‚ քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 192-րդ հոդվածը սահմանում է, որ մինչդատական վարույթում հանրային քրեական հետապնդման ժամկետները հաշվվում են ենթադրյալ արարք կատարած անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու պահից:
Անդրադառնալով փորձագետի թիվ 0478 եզրակացությունը անթույլատրելի ապացույց ճանաչելու վերաբերյալ բողոքաբերների հիմնավորումներին՝ Վերաքննիչ դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում նշված ապացույցի վերաբերյալ պաշտպանական կողմի բերված փաստարկներին և փաստում է‚ որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում, հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի, և Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ սույն դեպքում թույլ չի տրվել քրեադատավարական օրենսդրության այնպիսի էական խախտում, որը կհանգեցնի ձեռք բերված ապացույցի անթույլատրելիության, հետևաբար վերոնշյալի կապակցությամբ պաշտպանական կողմի փաստարկներն անհիմն են: Իսկ ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի իմաստով շահագրգիռ անձ հանդիսացող Հայկ Գրիգորյանին փորձաքննություն նշանակելու մասին որոշումը ծանոթացման չներկայացնելու մասին դիտարկմանը, ապա անհրաժեշտ է փաստել, որ քրեական վարույթի սկզբնական փուլում վարույթն իրականացնող մարմինը Հայկ Գրիգորյանին չի հայտնաբերել ։
Անդրադառնալով տուժողի ցուցմունքի արժանահավատության վերաբերյալ փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գնահատելով ցուցմունք տված անձանց վերաբերող հատկանիշները, մասնավորապես՝ շահագրգռվածության աստիճանը, ցուցմունքի ձևավորման հանգամանքները, դրանք միմյանց հետ համադրման և գործով ձեռք բերված թույլատրելի և վերաբերելի ապացույցների համակցությամբ գնահատման արդյունքում հանգել է իրավաչափ հետևության՝ բավարար չափով այն պատճառաբանելով: Ինչ վերաբերում է տուժող ***դատաքննական ցուցմունքի ձայնային արձանագրման չվերարտադրման մասին դիտակմանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է‚ որ այն անհիմն է, և ավելին տուժողի դատաքննական ցուցմունքն արդեն իսկ վերարտադրված է Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում:
Վերաքննիչ դատարանը, սույն որոշմամբ վկայակոչված չափանիշների համատեքստում գնահատելով Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, փաստում է, որ մեղսագրված հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված է համարել դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի, հավաստի և քրեական գործին վերաբերող փոխկապակցված ապացույցների այնպիսի համակցությամբ, որը բավարար է հաղթահարելու մեղադրյալի անմեղության կանխավարկածը և բացառելու նրա կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 6-րդ կետով նախատեսված հանցանքը չկատարելու ողջամիտ հավանականությունը, հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հակառակի մասին բողոքաբերների պնդումներն անհիմն են։
Այսպիսով, ստուգելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից գործի փաստական հանգամանքների բացահայտման, նյութական օրենքի կիրառման ճշտությունը և դատավարական օրենքի պահպանումը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործում առկա է վերաբերելի և թույլատրելի ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար է հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատված համարելու, որ մեղադրյալ Հայկ Գրիգորյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, հետևաբար հիմքեր չկան չհամաձայնելու Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությանը, որ ապացուցված է այն արարքը, որի կատարման մեջ մեղադրյալ Հայկ Գրիգորյանը մեղադրվել է, և նրա արարքին տրվել է ճիշտ քրեաիրավական գնահատական: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ առկա չեն օբյեկտիվ իրականության մեջ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ, որոնք հիմք կհանդիսանային Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու համար:
Վերը նշված հետևությունների հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատավճիռն իրավաչափ է, իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներն անհիմն են: Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքում նշված մյուս փաստարկներին ու դատողություններին, ապա անհրաժեշտ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը, առկա պայմաններում, բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև ,,Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին,, եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ /Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61/:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու հիմքեր չկան, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել նյութական կամ դատավարական նորմերի այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու հիմքերը, հետևաբար վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի 22.01.2026 թվականի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 363-րդ և 371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Հայկ Մկրտիչի Գրիգորյանի պաշտպաններ Հ.Անանյանի և Վ.Դավթյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել:
Թիվ ԵԴ1/1850/01/25 քրեական գործով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացված 22.01.2026 թվականի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ












ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ