Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/1844/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
19.1
Պատասխանող
Հակոբ Մելքոնյան Վարազդատի
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Գնել Գասպարյան
Քրեական վերաքննիչ
Մխիթար Պապոյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Գնել Գասպարյան
Քրեական վերաքննիչ
Մխիթար Պապոյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-08-03 | 17:00 | 5 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-06-16 | 14:00 | 5 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-04-29 | 16:30 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-04 | 14:30 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-02-12 | 14:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-09 | 14:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-16 | 13:30 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-10 | 13:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-06-18 | 14:00 | 5 | Նիստը կայացել է |
Բարձրագույն դատական խորհրդի 27․09․2018թ․ թիվ ԲԴԽ-40-Ո-105 որոշման համաձայն ապանձնավորված դատական ակտի տարբերակը։
Իսկականի հետ ճիշտ է։
—————————————————————————————————————————
ԵԴ1/1844/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
«17» ապրիլի 2026թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը` նախագահող դատավոր Մխիթար Պապոյան (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2026 թվականի մարտի 4-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Նախաքննական մարմնի կողմից Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն արարքի համար, որ նա «Հոգեկան և վարքային խանգարումներ ափիոնատիպ նյութերի գործածման հետևանքով, կախվածության համախտանիշ» ախտորոշմամբ հաշվառման մեջ է գտնվել ՀՀ առողջապահության նախարարության «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերությունում (այսուհետ նաև՝ Կենտրոն) և նշված կենտրոնում ընդգրկված լինելով մեթադոնային փոխարինող բուժման ծրագրի շրջանակներում, 2024 թվականի օգոստոսի 28-ից օրենքով սահմանված կարգով որոշակի պարբերականությամբ ու չափաբաժիններով ստացել է «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ստանալով «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոցի հերթական չափաբաժինը՝ նա դուրս է եկել Կենտրոնից և հանդիպել «Միցուբիշի» մակնիշի 35 FV 926 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով Ա.Շ.-ի հետ նշված վայր ժամանած իր ծանոթ Մ.Մ.-ին։ Հանդիպման ընթացքում ընդառաջ գնալով վերջինի խնդրանքներին, նա տվել է նրան «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց իրացնելու վերաբերյալ համաձայնություն, ապա խնդրել իրեն վերոնշյալ ավտոմեքենայով տեղափոխել դեպի ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղ տանող կանգառի մոտ։ Նստելով ավտոմեքենան նա Ա.Շ.-ի և Մ.Մ.-ի հետ ուղևորվել է հիշատակված վայր, որտեղ խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց իրացնելու թույլտվություն, Ա.Շ.-ի ավտոմեքենայի հետևի նստատեղին՝ թողնելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն) խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ին ընդունված թիվ 707-Ն որոշման N1 հավելվածով որպես թմրամիջոց նախատեսված, պոլիմերային տարայի մեջ պարունակվող քրեական վարույթի նախաքննությամբ չափը չպարզված «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց, այն ապօրինի իրացրել է Մ.Մ.-ին, ով վերցնելով վերոնշյալ տարան, ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղի ճանապարհին խմել է դրա պարունակությունը, ապա ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղի Մեսրոպ Մաշտոցի փողոցի 8 հասցեի մոտակայքում՝ դեն է նետել տարան, ինչն էլ հայտնաբերվել է վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից վերոնշյալ վայրում 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին կատարված դեպքի վայրի զննության արդյունքում։
Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշմամբ մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունիսի 21-ը:
Վերը նշված որոշման օրինակը մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանը ստացել է 2026 թվականի մարտի 11-ին:
2026 թվականի մարտի 17-ին Վերաքննիչ դատարանի էլեկտրոնային փոստին է ուղարկվել մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշման դեմ:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2026 թվականի մարտի 26-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին են հանձնվել 2026 թվականի մարտի 27-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձվել է՝ դրանում թույլ տրված թերությունը վերացնելու և հատուկ վերանայման բողոքը կրկին ներկայացնելու համար՝ որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետում։
Վերը նշված որոշման օրինակը մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանը ստացել է 2026 թվականի ապրիլի 6-ին:
2026 թվականի ապրիլի 6-ին Վերաքննիչ դատարանի էլեկտրոնային փոստին է ուղարկվել մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշման դեմ:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Պաշտպանը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային համակցված խափանման միջոցներ՝ տնային կալանք (վերջինի բնակության վայր հանդիսացող ■ ■ ■ ■ մարզ, ■ ■ ■ ■ համայնք, գյուղ ■ ■ ■ ■ , ■ ■ ■ ■ փողոց, ■ ■ ■ ■ հասցեում), 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով գրավ ու բացակայելու արգելք:
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները բավարար չափով փաստարկված չեն և ունեն ընդհանրական բնույթ, քանի որ ժամանակի ընթացքում խափանման միջոցի հիմքերը և արձանագրված ռիսկերը նվազման միտում են ունենում, որն էլ առկա է նաև սույն դեպքում, այսինքն՝ շուրջ մեկ ու կես տարի է ինչ վերջինը գտնվում է կալանքի տակ, հակառակ պարագայում նախկինում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ մեկ անգամ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելուց հետո կստացվի, որ այն անընդհատ պետք է առանց բավարար պատճառաբանության երկարաձգվի, որպեսզի մոտեցումն իհարկե հակասում է ինչպես ներպետական օրենսդրությանը, այնպես է միջազգային կոնվեցիաներին։
Այս առումով հարկ է նշել, որ Եվրոպական դատարանի դիրքորոշումներից հետևում է, որ եթե քրեական գործի քննության սկզբնական փուլում կալանավորման հիմքերն առավելապես կրում են կանխատեսական բնույթ, ապա տևական ժամանակ քննություն իրականացնելուց հետո առաջին պլան է մղվում այդ ընթացքում մեղադրյալի փաստացի դրսևորած վարքագիծը, իսկ ինչպես հետևում է գործի նյութերից՝ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանը դրսևորել և դրսևորում է իրավահպատակ վարքագիծ, իսկ քրեակատարողական հիմնարկից բնութագրվում է բացառապես դրականորեն։
Բացի այդ, հարկ է նշել, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու նպատակի առկայության փաստն ինքնին բավարար չէ արձանագրելու, որ վերջինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառվի հենց կալանավորումը, քանի որ այդ նույն հիմքով հնարավոր է կիրառել նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված որևէ այլ խափանման միջոց և այդ ճանապարհով հասնել քրեական գործով վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակին:
Բողոքարկվող որոշմամբ Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքն անփոփոխ թողնելը պատճառաբանվում է նախկինում նույնասեռ հանցավոր արարք կատարած լինելու և պատժից ազատվելով դատվածությունը չմարված ենթադրյալ նոր հանցանք կատարելով, սակայն Առաջին ատյանի դատարանն այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառման հարցը քննարկելիս պատշաճ ուշադրություն չի դարձրել այն հանգամանքին, որ Հակոբ Մելքոնյանին վերագրվող հանցանքի կատարումն անմիջականորեն փոխկապակցված է անձի ազատ տեղաշարժման հետ, իսկ տնային կալանքի պայմաններում վերջինը սահմանափակված է լինելու տան շառավղով, նման պայմաններում անգամ եթե նոր հանցանք կատարելու մտավախությունն է մեջբերվում, միևնույն է Հակոբ Մելքոնյանը հնարավորություն չի ունենա կատարել նոր հանցանք և առավել ևս առնչություն ունենալ թմրանյութերի ապօրինի շրջանառությանը։
Հարկ է նաև նշել, որ Հակոբ Մելքոնյանը 63 տարեկան է, վատառողջ, ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխա, ունի մշտական հաշվառման և բնակության վայր, իսկ բնակության վայրից բնութագրվում է դրականորեն և վայելում է հարևանների հարգանքը:
Նշված հանգամանքները նույնպես ողջամտորեն նվազեցնում են Հակոբ Մելքոնյանի կողմից հանցանք կատարելու վտանգները:
Վերը նշվածը ՄԻԵԴ-ի իրավական դիրքորոշումների համատեքստում դիտարկելու դեպքում, առավել քան ակնհայտ է, որ անհրաժեշտ է Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներ, այլապես նրան կալանքի տակ պահելը պարունակում է պատժի տարրեր և հանգեցնում է ՄԻԵԿ 5-րդ հոդվածի խախտման:
Համադրելով անձը բնութագրող հանգամանքները դեպքի հանգամանքներին՝ հարկ է նշել, որ հանցանք կատարելու նվազ ռիսկի առկայության դեպքում այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը՝ համակցված բացակայելու արգելք խափանման միջոցով, ամբողջովին ի զորու են զսպելու առկա ռիսկերը, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ ուշադրություն չի դարձրել այլնըտրանքային խափանման միջոցներին, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու պաշտպանության կողմի միջնորդության ուսումնասիրությունը եղել է ձևական առումով:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և նյութերը, գտնում է, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրյալը պարտավոր է ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով, վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել տվյալ օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ, չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին, այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին, ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:
2013 թվականի փետրվարի 15-ի ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ԿԴ1/0062/06/12 որոշմամբ նշվել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: Մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ:
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ Հակոբ Մելքոնյանը նախկինում եղել է դատապարտված՝ այդ թվում, նույնասեռ հանցավոր արարքներ կատարելու համար, 2024 թվականի փետրվարի 13-ին ազատվելով պատժից, դատվածությունը չմարված կատարել է ենթադրյալ նոր հանցանք: Բացի այդ, ներկայումս Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվում է թիվ ԱՎԴ/0249/01/24 դատական գործը, որի շրջանակներում Հակոբ Մելքոնյանը հանդիսանում է մեղադրյալ և վերջինին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ նախատեսված առերևույթ հանցանքի կատարում։
Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ կալանքի հիմքերը և հիմնավորումները դեռևս շարունակում են առկա լինել: Առաջին ատյանի դատարանը հատկանշական է համարել այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, երկարաձգելու որոշումից հետո դեռևս չեն կատարվել այնպիսի դատավարական գործողություններ, որոնց արդյունքում կնվազեր մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանավորման հիմքով պայմանավորված ռիսկը:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ փաստացի կիրառված կալանավորումը երկարացնել 3 ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ, որպիսի մոտեցումը Վերաքննիչ դատարանի համար նույնպես ընդունելի է:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությանը, գտնում է, որ նշված ռիսկն իրատեսական է: Նման եզրահանգման գալիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում ինչպես մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, կատարման եղանակը, նպատակը, դրանում մեղադրյալի դերակատարությունը, այնպես էլ այն, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանին՝ ապօրինի թմրաշրջանառության հետ կապված մեկ այլ քրեական գործով դատապարտված լինելու, պատժից ազատվելու, սակայն դեռևս դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում սույն քրեական գործով մեղսագրվում է նույնասեռ ենթադրյալ հանցանքի կատարում: Բացի այդ, մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի վերաբերյալ դատարանի վարույթում է գտնվում նաև մեկ այլ քրեական գործ, որը կրկին վերաբերում է ապօրինի թմրաշրջանառությանը: Նշված հանգամանքները Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ առավել քան բավարար են գալու ողջամիտ եզրահանգման այն մասին, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը բարձր է:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարւմ նաև նշել, որ թեև ժամանակին զուգընթաց մեղադրյալի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը նվազում է, սակայն տվյալ դեպքում գործի քննության սույն փուլում նշված ռիսկն այն աստիճան չի նվազել, որպեսզի հնարավոր լինի գալու այն եզրահանգմանը, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր կլինի ապահովել այլըտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ:
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ վերջինին վերագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված ծանր ենթադրյալ հանցանքի կատարում, ինչն իր հերթին հիմք է տալիս գալու ողջամիտ հետևության, որ վերջինը, մնալով ազատության մեջ, հնարավոր է դրսևորի ոչ պատշաճ վարքագիծ: Ընդ որում՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշմամբ նշել է, որ մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի՝ տևական ժամանակ անազատության մեջ գտնվելուն, հարկ է համարում նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2023 թվականի մարտի 22-ի թիվ ԵԴ/0137/01/22 որոշմամբ արձանագրել է, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի` հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում համանման մոտեցում ունի նաև Եվրոպական դատարանը։ Bulea v. Romania գործով 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճռով Եվրոպական դատարանը նշել է, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ կալանքի կիրառման պայմանների ու հիմքերի առկայության վերաբերյալ փաստարկված պատճառաբանությունները, ըստ էության, կարող են այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցության կիրառումը նպատակահարմար չհամարելու դիտարկման հիմք հանդիսանալ, որպիսի պայմաններում նոր լրացուցիչ հիմնավորումների ներկայացումը պարտադիր չէ:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի բնութագրական տվյալներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի քննության տվյալ փուլում նշված հանգամանքները դեռևս բավարար չեն գալու հետևության, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների համակցված կիրառմամբ:
Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալը, գտնում է, որ տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ և 395-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշումը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Իսկականի հետ ճիշտ է։
—————————————————————————————————————————
ԵԴ1/1844/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
«17» ապրիլի 2026թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը` նախագահող դատավոր Մխիթար Պապոյան (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2026 թվականի մարտի 4-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Նախաքննական մարմնի կողմից Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն արարքի համար, որ նա «Հոգեկան և վարքային խանգարումներ ափիոնատիպ նյութերի գործածման հետևանքով, կախվածության համախտանիշ» ախտորոշմամբ հաշվառման մեջ է գտնվել ՀՀ առողջապահության նախարարության «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերությունում (այսուհետ նաև՝ Կենտրոն) և նշված կենտրոնում ընդգրկված լինելով մեթադոնային փոխարինող բուժման ծրագրի շրջանակներում, 2024 թվականի օգոստոսի 28-ից օրենքով սահմանված կարգով որոշակի պարբերականությամբ ու չափաբաժիններով ստացել է «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ստանալով «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոցի հերթական չափաբաժինը՝ նա դուրս է եկել Կենտրոնից և հանդիպել «Միցուբիշի» մակնիշի 35 FV 926 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով Ա.Շ.-ի հետ նշված վայր ժամանած իր ծանոթ Մ.Մ.-ին։ Հանդիպման ընթացքում ընդառաջ գնալով վերջինի խնդրանքներին, նա տվել է նրան «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց իրացնելու վերաբերյալ համաձայնություն, ապա խնդրել իրեն վերոնշյալ ավտոմեքենայով տեղափոխել դեպի ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղ տանող կանգառի մոտ։ Նստելով ավտոմեքենան նա Ա.Շ.-ի և Մ.Մ.-ի հետ ուղևորվել է հիշատակված վայր, որտեղ խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց իրացնելու թույլտվություն, Ա.Շ.-ի ավտոմեքենայի հետևի նստատեղին՝ թողնելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն) խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ին ընդունված թիվ 707-Ն որոշման N1 հավելվածով որպես թմրամիջոց նախատեսված, պոլիմերային տարայի մեջ պարունակվող քրեական վարույթի նախաքննությամբ չափը չպարզված «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց, այն ապօրինի իրացրել է Մ.Մ.-ին, ով վերցնելով վերոնշյալ տարան, ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղի ճանապարհին խմել է դրա պարունակությունը, ապա ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղի Մեսրոպ Մաշտոցի փողոցի 8 հասցեի մոտակայքում՝ դեն է նետել տարան, ինչն էլ հայտնաբերվել է վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից վերոնշյալ վայրում 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին կատարված դեպքի վայրի զննության արդյունքում։
Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշմամբ մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունիսի 21-ը:
Վերը նշված որոշման օրինակը մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանը ստացել է 2026 թվականի մարտի 11-ին:
2026 թվականի մարտի 17-ին Վերաքննիչ դատարանի էլեկտրոնային փոստին է ուղարկվել մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշման դեմ:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2026 թվականի մարտի 26-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին են հանձնվել 2026 թվականի մարտի 27-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձվել է՝ դրանում թույլ տրված թերությունը վերացնելու և հատուկ վերանայման բողոքը կրկին ներկայացնելու համար՝ որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետում։
Վերը նշված որոշման օրինակը մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանը ստացել է 2026 թվականի ապրիլի 6-ին:
2026 թվականի ապրիլի 6-ին Վերաքննիչ դատարանի էլեկտրոնային փոստին է ուղարկվել մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշման դեմ:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Պաշտպանը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային համակցված խափանման միջոցներ՝ տնային կալանք (վերջինի բնակության վայր հանդիսացող ■ ■ ■ ■ մարզ, ■ ■ ■ ■ համայնք, գյուղ ■ ■ ■ ■ , ■ ■ ■ ■ փողոց, ■ ■ ■ ■ հասցեում), 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով գրավ ու բացակայելու արգելք:
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները բավարար չափով փաստարկված չեն և ունեն ընդհանրական բնույթ, քանի որ ժամանակի ընթացքում խափանման միջոցի հիմքերը և արձանագրված ռիսկերը նվազման միտում են ունենում, որն էլ առկա է նաև սույն դեպքում, այսինքն՝ շուրջ մեկ ու կես տարի է ինչ վերջինը գտնվում է կալանքի տակ, հակառակ պարագայում նախկինում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ մեկ անգամ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելուց հետո կստացվի, որ այն անընդհատ պետք է առանց բավարար պատճառաբանության երկարաձգվի, որպեսզի մոտեցումն իհարկե հակասում է ինչպես ներպետական օրենսդրությանը, այնպես է միջազգային կոնվեցիաներին։
Այս առումով հարկ է նշել, որ Եվրոպական դատարանի դիրքորոշումներից հետևում է, որ եթե քրեական գործի քննության սկզբնական փուլում կալանավորման հիմքերն առավելապես կրում են կանխատեսական բնույթ, ապա տևական ժամանակ քննություն իրականացնելուց հետո առաջին պլան է մղվում այդ ընթացքում մեղադրյալի փաստացի դրսևորած վարքագիծը, իսկ ինչպես հետևում է գործի նյութերից՝ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանը դրսևորել և դրսևորում է իրավահպատակ վարքագիծ, իսկ քրեակատարողական հիմնարկից բնութագրվում է բացառապես դրականորեն։
Բացի այդ, հարկ է նշել, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու նպատակի առկայության փաստն ինքնին բավարար չէ արձանագրելու, որ վերջինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառվի հենց կալանավորումը, քանի որ այդ նույն հիմքով հնարավոր է կիրառել նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված որևէ այլ խափանման միջոց և այդ ճանապարհով հասնել քրեական գործով վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակին:
Բողոքարկվող որոշմամբ Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքն անփոփոխ թողնելը պատճառաբանվում է նախկինում նույնասեռ հանցավոր արարք կատարած լինելու և պատժից ազատվելով դատվածությունը չմարված ենթադրյալ նոր հանցանք կատարելով, սակայն Առաջին ատյանի դատարանն այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառման հարցը քննարկելիս պատշաճ ուշադրություն չի դարձրել այն հանգամանքին, որ Հակոբ Մելքոնյանին վերագրվող հանցանքի կատարումն անմիջականորեն փոխկապակցված է անձի ազատ տեղաշարժման հետ, իսկ տնային կալանքի պայմաններում վերջինը սահմանափակված է լինելու տան շառավղով, նման պայմաններում անգամ եթե նոր հանցանք կատարելու մտավախությունն է մեջբերվում, միևնույն է Հակոբ Մելքոնյանը հնարավորություն չի ունենա կատարել նոր հանցանք և առավել ևս առնչություն ունենալ թմրանյութերի ապօրինի շրջանառությանը։
Հարկ է նաև նշել, որ Հակոբ Մելքոնյանը 63 տարեկան է, վատառողջ, ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխա, ունի մշտական հաշվառման և բնակության վայր, իսկ բնակության վայրից բնութագրվում է դրականորեն և վայելում է հարևանների հարգանքը:
Նշված հանգամանքները նույնպես ողջամտորեն նվազեցնում են Հակոբ Մելքոնյանի կողմից հանցանք կատարելու վտանգները:
Վերը նշվածը ՄԻԵԴ-ի իրավական դիրքորոշումների համատեքստում դիտարկելու դեպքում, առավել քան ակնհայտ է, որ անհրաժեշտ է Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներ, այլապես նրան կալանքի տակ պահելը պարունակում է պատժի տարրեր և հանգեցնում է ՄԻԵԿ 5-րդ հոդվածի խախտման:
Համադրելով անձը բնութագրող հանգամանքները դեպքի հանգամանքներին՝ հարկ է նշել, որ հանցանք կատարելու նվազ ռիսկի առկայության դեպքում այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը՝ համակցված բացակայելու արգելք խափանման միջոցով, ամբողջովին ի զորու են զսպելու առկա ռիսկերը, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ ուշադրություն չի դարձրել այլնըտրանքային խափանման միջոցներին, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու պաշտպանության կողմի միջնորդության ուսումնասիրությունը եղել է ձևական առումով:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և նյութերը, գտնում է, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրյալը պարտավոր է ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով, վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել տվյալ օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ, չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին, այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին, ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:
2013 թվականի փետրվարի 15-ի ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ԿԴ1/0062/06/12 որոշմամբ նշվել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: Մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ:
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ Հակոբ Մելքոնյանը նախկինում եղել է դատապարտված՝ այդ թվում, նույնասեռ հանցավոր արարքներ կատարելու համար, 2024 թվականի փետրվարի 13-ին ազատվելով պատժից, դատվածությունը չմարված կատարել է ենթադրյալ նոր հանցանք: Բացի այդ, ներկայումս Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվում է թիվ ԱՎԴ/0249/01/24 դատական գործը, որի շրջանակներում Հակոբ Մելքոնյանը հանդիսանում է մեղադրյալ և վերջինին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ նախատեսված առերևույթ հանցանքի կատարում։
Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ կալանքի հիմքերը և հիմնավորումները դեռևս շարունակում են առկա լինել: Առաջին ատյանի դատարանը հատկանշական է համարել այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, երկարաձգելու որոշումից հետո դեռևս չեն կատարվել այնպիսի դատավարական գործողություններ, որոնց արդյունքում կնվազեր մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանավորման հիմքով պայմանավորված ռիսկը:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ փաստացի կիրառված կալանավորումը երկարացնել 3 ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ, որպիսի մոտեցումը Վերաքննիչ դատարանի համար նույնպես ընդունելի է:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությանը, գտնում է, որ նշված ռիսկն իրատեսական է: Նման եզրահանգման գալիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում ինչպես մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, կատարման եղանակը, նպատակը, դրանում մեղադրյալի դերակատարությունը, այնպես էլ այն, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանին՝ ապօրինի թմրաշրջանառության հետ կապված մեկ այլ քրեական գործով դատապարտված լինելու, պատժից ազատվելու, սակայն դեռևս դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում սույն քրեական գործով մեղսագրվում է նույնասեռ ենթադրյալ հանցանքի կատարում: Բացի այդ, մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի վերաբերյալ դատարանի վարույթում է գտնվում նաև մեկ այլ քրեական գործ, որը կրկին վերաբերում է ապօրինի թմրաշրջանառությանը: Նշված հանգամանքները Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ առավել քան բավարար են գալու ողջամիտ եզրահանգման այն մասին, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը բարձր է:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարւմ նաև նշել, որ թեև ժամանակին զուգընթաց մեղադրյալի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը նվազում է, սակայն տվյալ դեպքում գործի քննության սույն փուլում նշված ռիսկն այն աստիճան չի նվազել, որպեսզի հնարավոր լինի գալու այն եզրահանգմանը, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր կլինի ապահովել այլըտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ:
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ վերջինին վերագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված ծանր ենթադրյալ հանցանքի կատարում, ինչն իր հերթին հիմք է տալիս գալու ողջամիտ հետևության, որ վերջինը, մնալով ազատության մեջ, հնարավոր է դրսևորի ոչ պատշաճ վարքագիծ: Ընդ որում՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշմամբ նշել է, որ մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի՝ տևական ժամանակ անազատության մեջ գտնվելուն, հարկ է համարում նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2023 թվականի մարտի 22-ի թիվ ԵԴ/0137/01/22 որոշմամբ արձանագրել է, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի` հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում համանման մոտեցում ունի նաև Եվրոպական դատարանը։ Bulea v. Romania գործով 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճռով Եվրոպական դատարանը նշել է, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ կալանքի կիրառման պայմանների ու հիմքերի առկայության վերաբերյալ փաստարկված պատճառաբանությունները, ըստ էության, կարող են այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցության կիրառումը նպատակահարմար չհամարելու դիտարկման հիմք հանդիսանալ, որպիսի պայմաններում նոր լրացուցիչ հիմնավորումների ներկայացումը պարտադիր չէ:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի բնութագրական տվյալներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի քննության տվյալ փուլում նշված հանգամանքները դեռևս բավարար չեն գալու հետևության, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների համակցված կիրառմամբ:
Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալը, գտնում է, որ տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ և 395-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշումը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/1844/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 02-06-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 17191325 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա նա «Հոգեկան և վարքային խանգարումներ ափիոնատիպ նյութերի գործածման հետևանքով։ Կախվածության համախտանիշ» ախտորոշմամբ հաշվառման մեջ է գտնվել ՀՀ առողջապահության նախարարության «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերությունում (այսուհետ նաև՝ Կենտրոն) և նշված Կենտրոնում ընդգրկված լինելով մեթադոնային փոխարինող բուժման ծրագրի շրջանակներում, 2024թ. օգոստոսի 28-ից օրենքով սահմանված կարգով որոշակի պարբերականությամբ ու չափաբաժիններով ստացել է «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց։ 2024թ. դեկտեմբերի 18-ին ստանալով «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոցի հերթական չափաբաժինը՝ նա դուրս է եկել Կենտրոնից և հանդիպել «Միցուբիշի» մակնիշի 35FV926 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով Արայիկ Շահգելդյանի հետ նշված վայր ժամանած իր ծանոթ Մելիք Մեսրոպյանին։ Հանդիպման ընթացքում ընդառաջ գնալով վերջինիս խնդրանքներին, նա տվել է նրան «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց իրացնելու վերաբերյալ համաձայնություն, ապա խնդրել իրեն վերոնշյալ ավտոմեքենայով տեղափոխել դեպի ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղ տանող կանգառի մոտ։ Նստելով ավտոմեքենան նա Արայիկ Շահգելդյանի և Մելիք Մեսրոպյանի հետ ուղևորվել է հիշատակված վայր, որտեղ խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց իրացնելու թույլտվություն, Արայիկ Շահգելդյանի ավտոմեքենայի հետևի նստատեղին՝ թողնելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն) խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ին ընդունված թիվ 707-Ն որոշման N1 հավելվածով որպես թմրամիջոց նախատեսված, պոլիմերային տարայի մեջ պարունակվող քրեական վարույթի նախաքննությամբ չափը չպարզված «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց, այն ապօրինի իրացրել է Մելիք Մեսրոպյանին, ով վերցնելով վերոնշյալ տարան, ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղի ճանապարհին խմել է դրա պարունակությունը, ապա ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղի Մեսրոպ Մաշտոցի փողոցի 8 հասցեի մոտակայքում՝ դեն է նետել տարան, ինչն էլ հայտնաբերվել է վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից վերոնշյալ վայրում 2024թ. դեկտեմբերի 19-ին կատարված դեպքի վայրի զննության արդյունքում։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հակոբ |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Հայրանուն | Վարազդատի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 393 Մաս 1 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Պաշտպան | |
| Անուն | Աբգար |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 02-06-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գնել |
| Ազգանուն | Գասպարյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 04-06-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/1844/01/25 ՈՐՈՇՈւՄ ՎԱՐՈւՅԹԸ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈւ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈւՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈւ ՄԱՍԻՆ «04» հունիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (նախագահող դատավոր՝ Գ.Գասպարյան) 2025թ. հունիսի 04-ին ուսումնասիրելով թիվ ԵԴ1/1844/01/25 (նախաքննական համար՝ 17191325) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ Պ Ա Ր Զ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/1844/01/25 (նախաքննական համար՝ 17191325) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով 02.06.2025թ. մակագրվել և 03.06.2025թ. հանձնվել է դատավոր Գ.Գասպարյանի աշխատակազմին: Մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրված կալանքը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ստանձնել թիվ ԵԴ1/1844/01/25 քրեական գործի վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Քրեական գործով նախնական դատալսումներ նշանակել 2025թ. հունիսի 18-ին՝ ժամը 14:00-ին, որը տեղի կունենա Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Շենգավիթի նստավայրում (ք.Երևան, Արշակունյանց պ. 24/1)՝ թիվ 5 դահլիճում՝ դռնբաց դատական նիստում՝ դատավոր Գ.Գասպարյանի նախագահությամբ: ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հակոբ |
| Ազգանուն | Վարազդատի |
| Հայրանուն | Մելքոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ն. |
| Ազգանուն | Թոփուզյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Աբգար |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 18-06-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1844/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «18» հունիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Գ.Գասպարյանի, քարտուղարությամբ Է.Մատինյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ն․Թոփուզյանի, պաշտպան՝ Ա․Պողոսյանի, մեղադրյալ Հ․Մելքոնյանի, նախնական դատական լսումների ընթացքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024թ․ դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժն քննիչ Գ.Սիրականյանը կազմել է թիվ 17189624 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2024թ․ դեկտեմբերի 18-ին ձերբակալվել է Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը։ 2024թ․ դեկտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2024թ․ դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ փետրվարի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ ապրիլի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ մայիսի 26-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025թ․ մայիսի 30-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ հաստատվել է թիվ 84113024 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։ 2025թ․ հունիսի 2-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/1844/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: 2025թ․ հունիսի 4-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/1844/01/25 համարի քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: 2.Դատաքննության ընթացքում․ Հանրային մեղադրողը, դիրքորոշում հայտնելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի վերաբերյալ, նշեց, որ խափանման միջոց կալանքի ժամկետը անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ, քանի որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել։ Պաշտպանը առարկեց հանրային մեղադրողի միջնորդության դեմ, հայտնելով, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները, մասնավորապես՝ տնային կալանքը ի զորու է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը։ Մեղադրյալը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը՝ խնդրելով բավարարել պաշտպանի միջնորդությունը։ 3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Այսպիսով, Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցների կարծիքները, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: (...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝ Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը:» Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: Համաձայն «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...) գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (...) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: 7. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր ժամկետի մեջ չի հաշվակցվում այն ժամանակը, որի ընթացքում անձը արգելանքի տակ է գտնվել այլ պետության տարածքում` պայմանավորված վարույթի փոխանցմամբ կամ անձի հանձնմամբ:» Մարդու ազատությունը` որպես բարձրագույն արժեք, երաշխավորված է, թե ներպետական օրենսդրությամբ, թե միջազգային պայմանագրերով: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված կարգով: Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով, կալանավորվել, ենթարկվել դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների, այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` Եվրոպական դատարան), իր մի շարք նախադեպային որոշումներում նշել է, որ քրեական իրավախախտում կատարված լինելու «հիմնավոր կասկածը» ենթադրում է այնպիսի փաստերի կամ տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Ընդ որում, հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցող՝ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, այնուամենայնիվ, «կասկածը» պետք է լինի ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռքբերված որոշակի փաստական տվյալների վրա (համանման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Վճռաբեկ Դատարանը 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 քրեական գործով): Անդրադառնալով Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքի հիմնավոր կասկածի առկայությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը և հաշվի առնելով, որ գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, ապա առկա է հիմնավոր կասկածն առ այն, որ վերջինս ենթադրաբար կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը և դատաքննության այս փուլում Դատարանը նշվածի վերաբերյալ առավել մանրամասն վերլուծություն և գնահատում չի կարող կատարել։ Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հիմքերին, արձանագրում է հետևյալը. Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու փաստարկներին` Դատարանն արձանագրում է, որ սույն հավանականությունը ներկա փուլում նվազ է: Հանրային մեղադրողի կողմից չնշվեցին, ինչպես նաև քրեական գործի նյութերում առկա չեն նշված հավանականության մասին վկայող այնպիսի փաստարկներ, որոնք հիմք կհանդիսանան մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման ռիսկը բարձր համարելու համար։ Դատարանը հատկանշական է համարում այն հանգամանքը, որ քրեական գործի նախաքննությունը ավարտվել է, հարցաքննվել են գործով անցնող բոլոր անձինք և իրականացվել են այն բոլոր դատավարական գործողությունները, որոնք անհրաժեշտ են եղել քրեական վարույթի շրջանականերում և նախաքննության մարմինը, բավարարվելով ապացույցների ձեռքբերված ծավալով, ավարտել է մինչդատական վարույթը և գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկել դատարան: Քննարկելով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված կալանքի ժամկետի երկարաձգման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ շարունակում է առկա լինել մեղադրյալի կողմից քրեական օրենքով արգելված արարք կատարելու ռիսկը: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը նախկինում եղել է դատապարտված՝ այդ թվում, նույնասեռ հանցավոր արարքներ կատարելու համար, 2024 թվականի փետրվարի 13-ին ազատվելով պատժից դատվածությունը չմարված կատարել է ենթադրյալ նոր հանցանք: Բացի այդ, ներկայումս Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվում է թիվ ԱՎԴ/0249/01/24 դատական գործը, որի շրջանակներում Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը հանդիսանում է մեղադրյալ և վերջինիս մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ նախատեսված առերևույթ հանցանքի կատարում։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ թեև արարքի/ների ծանրությունը և պատժի խստությունը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք, ի թիվս այլնի, էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ փաստացի կիրառված կալանավորումը երկարացնել 3 ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 118-րդ, 119-րդ, 270-րդ, 316-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ 2. Որոշումը պաշտպանության կողմը կարող է բողոքարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:35 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 10-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 10-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
|---|---|
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1844/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «10» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Գ.Գասպարյանի, քարտուղարությամբ Դ.Գրիգորյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Վ․Ռուստամյանի, պաշտպան՝ Ա․Պողոսյանի, մեղադրյալ Հ․Մելքոնյանի, հիմնական դատական լսումների ընթացքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024թ․ դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժն քննիչ Գ.Սիրականյանը կազմել է թիվ 17189624 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2024թ․ դեկտեմբերի 18-ին ձերբակալվել է Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը։ 2024թ․ դեկտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2024թ․ դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ փետրվարի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ ապրիլի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ մայիսի 26-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025թ․ մայիսի 30-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ հաստատվել է թիվ 84113024 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։ 2025թ․ հունիսի 2-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/1844/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: 2025թ․ հունիսի 4-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/1844/01/25 համարի քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: 2.Դատաքննության ընթացքում․ Հանրային մեղադրողը, դիրքորոշում հայտնելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի վերաբերյալ, նշեց, որ խափանման միջոց կալանքի ժամկետը անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ, քանի որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել։ Պաշտպանն ըստ էության առարկեց հանրային մեղադրողի միջնորդության դեմ, հայտնելով, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու են ապահովել մեղադրյալի պսատշաճ վարքագիծը։ Մեղադրյալը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը՝ խնդրելով մեղմ վարվել իր հետ։ 3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Այսպիսով, Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցների կարծիքները, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: (...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝ Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը:» Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: Համաձայն «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...) գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (...) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: 7. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր ժամկետի մեջ չի հաշվակցվում այն ժամանակը, որի ընթացքում անձը արգելանքի տակ է գտնվել այլ պետության տարածքում` պայմանավորված վարույթի փոխանցմամբ կամ անձի հանձնմամբ:» Մարդու ազատությունը` որպես բարձրագույն արժեք, երաշխավորված է, թե ներպետական օրենսդրությամբ, թե միջազգային պայմանագրերով: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված կարգով: Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով, կալանավորվել, ենթարկվել դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների, այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` Եվրոպական դատարան), իր մի շարք նախադեպային որոշումներում նշել է, որ քրեական իրավախախտում կատարված լինելու «հիմնավոր կասկածը» ենթադրում է այնպիսի փաստերի կամ տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Ընդ որում, հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցող՝ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, այնուամենայնիվ, «կասկածը» պետք է լինի ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռքբերված որոշակի փաստական տվյալների վրա (համանման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Վճռաբեկ Դատարանը 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 քրեական գործով): Անդրադառնալով Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքի հիմնավոր կասկածի առկայությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը և հաշվի առնելով, որ գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, ապա առկա է հիմնավոր կասկածն առ այն, որ վերջինս ենթադրաբար կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը և դատաքննության այս փուլում Դատարանը նշվածի վերաբերյալ առավել մանրամասն վերլուծություն և գնահատում չի կարող կատարել։ Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հիմքերին վերահաստատելով նախորդ որոշմամբ արձանագրված հիմքերը գտնում է, որ դեռևս իրատեսական է մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու ռիսկը հիմքը։ Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը նախկինում եղել է դատապարտված՝ այդ թվում, նույնասեռ հանցավոր արարքներ կատարելու համար, 2024 թվականի փետրվարի 13-ին ազատվելով պատժից դատվածությունը չմարված կատարել է ենթադրյալ նոր հանցանք: Բացի այդ, ներկայումս Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվում է թիվ ԱՎԴ/0249/01/24 դատական գործը, որի շրջանակներում Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը հանդիսանում է մեղադրյալ և վերջինիս մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ նախատեսված առերևույթ հանցանքի կատարում։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ թեև արարքի/ների ծանրությունը և պատժի խստությունը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք, ի թիվս այլնի, էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ փաստացի կիրառված կալանավորումը երկարացնել 3 ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ: Անդրադառնալով քրեական գործի ողջամիտ ժամկետներում քննության և վարույթն իրականացնող մարմնի դրսևորած պատշաճ ջանասիրությանը Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկումից հետո Դատարանի կողմից հնարավորինս սեղմ ժամկետներում նշանակվել են դատական նիստեր նպատակ ունենալով ապահովել գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության ընթացքը, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով հնարավոր չի եղել ավարտել այն մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու ժամկետում: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 118-րդ, 119-րդ, 270-րդ, 316-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 21-ը։ 2. Որոշումը պաշտպանության կողմը կարող է բողոքարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 16-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
|---|---|
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1844/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «09» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Գ.Գասպարյանի, քարտուղարությամբ Դ.Գրիգորյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Վ․Գասպարյանի, պաշտպան՝ Հ․Գասպարյանի, մեղադրյալ Հ․Մելքոնյանի, հիմնական դատական լսումների ընթացքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024թ․ դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժն քննիչ Գ.Սիրականյանը կազմել է թիվ 17189624 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2024թ․ դեկտեմբերի 18-ին ձերբակալվել է Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը։ 2024թ․ դեկտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2024թ․ դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ փետրվարի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ ապրիլի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ մայիսի 26-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025թ․ մայիսի 30-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ հաստատվել է թիվ 84113024 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։ 2025թ․ հունիսի 2-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/1844/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: 2025թ․ հունիսի 4-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/1844/01/25 համարի քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: 2.Դատաքննության ընթացքում․ Հանրային մեղադրողը, դիրքորոշում հայտնելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի վերաբերյալ, նշեց, որ խափանման միջոց կալանքի ժամկետը անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ, քանի որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել։ Պաշտպանն ըստ էության առարկեց հանրային մեղադրողի միջնորդության դեմ, հայտնելով, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու են ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը։ Հայտնեց, որ իր պաշտպանյալն արդեն տևական ժամանակ է ինչ գտնվում է անազատության մեջ, ուստի ներկայումս խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը նվազ են։ Մեղադրյալն ըստ էության միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։ 3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Այսպիսով, Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցների կարծիքները, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: (...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝ Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը:» Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: Համաձայն «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...) գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (...) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: 7. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր ժամկետի մեջ չի հաշվակցվում այն ժամանակը, որի ընթացքում անձը արգելանքի տակ է գտնվել այլ պետության տարածքում` պայմանավորված վարույթի փոխանցմամբ կամ անձի հանձնմամբ:» Մարդու ազատությունը` որպես բարձրագույն արժեք, երաշխավորված է, թե ներպետական օրենսդրությամբ, թե միջազգային պայմանագրերով: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված կարգով: Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով, կալանավորվել, ենթարկվել դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների, այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` Եվրոպական դատարան), իր մի շարք նախադեպային որոշումներում նշել է, որ քրեական իրավախախտում կատարված լինելու «հիմնավոր կասկածը» ենթադրում է այնպիսի փաստերի կամ տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Ընդ որում, հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցող՝ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, այնուամենայնիվ, «կասկածը» պետք է լինի ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռքբերված որոշակի փաստական տվյալների վրա (համանման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Վճռաբեկ Դատարանը 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 քրեական գործով): Անդրադառնալով Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքի հիմնավոր կասկածի առկայությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը և հաշվի առնելով, որ գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, ապա առկա է հիմնավոր կասկածն առ այն, որ վերջինս ենթադրաբար կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը և դատաքննության այս փուլում Դատարանը նշվածի վերաբերյալ առավել մանրամասն վերլուծություն և գնահատում չի կարող կատարել։ Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հիմքերին վերահաստատելով նախորդ որոշումներում արձանագրված հիմքերը գտնում է, որ դեռևս իրատեսական է մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու ռիսկը հիմքը։ Դատարանն արձանագրում է, որ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը նախկինում եղել է դատապարտված՝ այդ թվում, նույնասեռ հանցավոր արարքներ կատարելու համար, 2024 թվականի փետրվարի 13-ին ազատվելով պատժից դատվածությունը չմարված կատարել է ենթադրյալ նոր հանցանք: Բացի այդ, ներկայումս Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվում է թիվ ԱՎԴ/0249/01/24 դատական գործը, որի շրջանակներում Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը հանդիսանում է մեղադրյալ և վերջինիս մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ նախատեսված առերևույթ հանցանքի կատարում։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ փաստացի կիրառված կալանավորումը երկարացնել 3 ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ: Անդրադառնալով քրեական գործի ողջամիտ ժամկետներում քննության և վարույթն իրականացնող մարմնի դրսևորած պատշաճ ջանասիրությանը Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկումից հետո Դատարանի կողմից հնարավորինս սեղմ ժամկետներում նշանակվել են դատական նիստեր նպատակ ունենալով ապահովել գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության ընթացքը, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով հնարավոր չի եղել ավարտել այն մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու ժամկետում: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 118-րդ, 119-րդ, 270-րդ, 316-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով մինչև 2026 թվականի փետրվարի 21-ը։ 2. Որոշումը պաշտպանության կողմը կարող է բողոքարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 12-02-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 04-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 04-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 04-03-2026 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1844/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԸ ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ՓՈԽԵԼՈՒ, ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ԿԱՄ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «04» մարտի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Գ.Գասպարյանի, քարտուղարությամբ Դ.Գրիգորյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Վ․Գասպարյանի, պաշտպան՝ Ա․Պողոսյանի, մեղադրյալ Հ․Մելքոնյանի, հիմնական դատական լսումների ընթացքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2024թ․ դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժն քննիչ Գ.Սիրականյանը կազմել է թիվ 17189624 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2024թ․ դեկտեմբերի 18-ին ձերբակալվել է Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը։ 2024թ․ դեկտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2024թ․ դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ փետրվարի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ ապրիլի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ մայիսի 26-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025թ․ մայիսի 30-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ հաստատվել է թիվ 84113024 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։ 2025թ․ հունիսի 2-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/1844/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: 2025թ․ հունիսի 4-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/1844/01/25 համարի քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: 2.Դատաքննության ընթացքում․ Հանրային մեղադրողը, դիրքորոշում հայտնելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի վերաբերյալ, նշեց, որ խափանման միջոց կալանքի ժամկետը անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ, քանի որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը դեռևս շարունակում են առկա լինել։ Պաշտպանն ըստ էության առարկեց հանրային մեղադրողի միջնորդության դեմ, հայտնելով, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները ի զորու են ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը։ Մեղադրյալն ըստ էության միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։ 3.Դատարանի իրավական վերլուծությունները. Այսպիսով, Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցների կարծիքները, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: (...) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝ Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը:» Համաձայն ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: Համաձայն «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (...) գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը:» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն 1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (...) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: Կալանքի տակ պահելու ժամկետի մեջ հաշվակցվում է նաև այն ժամանակը, երբ մեղադրյալը դատարանի որոշմամբ գտնվել է բժշկական հաստատությունում` փորձաքննություն կատարելու համար կամ նրա նկատմամբ որպես անվտանգության միջոց կիրառվել է բժշկական հսկողությունը: 7. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր ժամկետի մեջ չի հաշվակցվում այն ժամանակը, որի ընթացքում անձը արգելանքի տակ է գտնվել այլ պետության տարածքում` պայմանավորված վարույթի փոխանցմամբ կամ անձի հանձնմամբ:» Մարդու ազատությունը` որպես բարձրագույն արժեք, երաշխավորված է, թե ներպետական օրենսդրությամբ, թե միջազգային պայմանագրերով: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված կարգով: Ոչ ոք չի կարող քրեական գործով, կալանավորվել, ենթարկվել դատավարական հարկադրանքի այլ միջոցների, ինչպես նաև իրավունքների ու ազատությունների այլ սահմանափակումների, այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` Եվրոպական դատարան), իր մի շարք նախադեպային որոշումներում նշել է, որ քրեական իրավախախտում կատարված լինելու «հիմնավոր կասկածը» ենթադրում է այնպիսի փաստերի կամ տեղեկությունների առկայություն, որոնք անաչառ դիտորդին կհամոզեն, որ տվյալ անձը կարող է կատարած լինել իրավախախտում: Ընդ որում, հիմնավոր կասկածը չի պահանջում կատարված արարքի մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցող՝ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցման չափանիշին համապատասխան բավարար փաստերի առկայություն, այնուամենայնիվ, «կասկածը» պետք է լինի ողջամիտ, այն պետք է հիմնված լինի օրենքով սահմանված կարգով ձեռքբերված որոշակի փաստական տվյալների վրա (համանման իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Վճռաբեկ Դատարանը 2017 թվականի հունիսի 22-ի թիվ ԵԱՆԴ/0017/06/16 քրեական գործով): Անդրադառնալով Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքի հիմնավոր կասկածի առկայությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը և հաշվի առնելով, որ գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, ապա առկա է հիմնավոր կասկածն առ այն, որ վերջինս ենթադրաբար կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը և դատաքննության այս փուլում Դատարանը նշվածի վերաբերյալ առավել մանրամասն վերլուծություն և գնահատում չի կարող կատարել։ Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հիմքերին, արձանագրել է հետևյալը. «Դատարանն արձանագրում է, որ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը նախկինում եղել է դատապարտված՝ այդ թվում, նույնասեռ հանցավոր արարքներ կատարելու համար, 2024 թվականի փետրվարի 13-ին ազատվելով պատժից դատվածությունը չմարված կատարել է ենթադրյալ նոր հանցանք: Բացի այդ, ներկայումս Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվում է թիվ ԱՎԴ/0249/01/24 դատական գործը, որի շրջանակներում Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը հանդիսանում է մեղադրյալ և վերջինիս մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ նախատեսված առերևույթ հանցանքի կատարում։ » Ներկայումս քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ կիրաված խափանման միջոցի՝ կալանքի հիմքերը և հիմնավորումները դեռևս շարունակում են առկա լինել: Դատարանը հատկանշական է համարում այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավումը, երկարաձգելու որոշումից հետո դեռևս չեն կատարվել այնպիսի դատավարական գործողություններ որոնց արդյունքում կնվազեր մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանավորման հիմքով պայմանավորված ռիսկը: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ փաստացի կիրառված կալանավորումը երկարացնել 3 ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ: Անդրադառնալով քրեական գործի ողջամիտ ժամկետներում քննության և վարույթն իրականացնող մարմնի դրսևորած պատշաճ ջանասիրությանը Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկումից հետո Դատարանի կողմից հնարավորինս սեղմ ժամկետներում նշանակվել են դատական նիստեր նպատակ ունենալով ապահովել գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության ընթացքը, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով հնարավոր չի եղել ավարտել այն մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու ժամկետում: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 118-րդ, 119-րդ, 270-րդ, 316-րդ և 389-390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով մինչև 2026 թվականի հունիսի 21-ը։ 2. Որոշումը պաշտպանության կողմը կարող է բողոքարկել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու պահից 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ԳԱՍՊԱՐՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 29-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը հետաձգվել է
| Ամսաթիվ | 29-04-2026 |
|---|---|
| Հետաձգման պատճառը | Դատական նիստին չեն ներկայացրել տնային կալանքի տակ գտնվող վկային |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-06-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 16-06-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-08-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/1844/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 02-07-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 02-07-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Աբգար |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հակոբ Մելքոնյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Շենգավիթ/՝ մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու , փոխելու , դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին 18.06.2025թ. որոշումը և Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել տնային կալանք ու բացակայելու արգելք : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 11-07-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 11-07-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 17-07-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 28-07-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/1844/01/25 ¬¬¬¬ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆԻ «28» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Ա.Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2025 թվականի հունիսի 18-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշումը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը․ 2024թ․ դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժն քննիչ Գ.Սիրականյանը կազմել է թիվ 17189624 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2024թ․ դեկտեմբերի 18-ին ձերբակալվել է Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը։ 2024թ․ դեկտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2024թ․ դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ փետրվարի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ ապրիլի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ մայիսի 26-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025թ․ մայիսի 30-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ հաստատվել է թիվ 84113024 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։ 2025թ․ հունիսի 2-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/1844/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: 2025թ․ հունիսի 4-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/1844/01/25 համարի քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: Դատարանի 18.06.2025 թվականի որոշմամբ մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի հուլիսի 02-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Դատարանի վերը նշված որոշման դեմ մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի պաշտպան Ա.Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը։ 2025 թվականի հուլիսի 11-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել են թիվ ԵԴ1/1844/01/25 վարույթի նյութերը, որոնք դատավոր Ն.Հովակիմյանի աշխատակազմին են փոխանցվել 2025 թվականի հուլիսի 14-ին: Վերաքննիչ դատարանի 17.07.2025թ. որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ: Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան չի ներկայացվել: Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն բանի համար, որ նա. «(…) Հոգեկան և վարքային խանգարումներ ափիոնատիպ նյութերի գործածման հետևանքով։ Կախվածության համախտանիշ» ախտորոշմամբ հաշվառման մեջ է գտնվել ՀՀ առողջապահության նախարարության «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերությունում (այսուհետ նաև՝ Կենտրոն) և նշված Կենտրոնում ընդգրկված լինելով մեթադոնային փոխարինող բուժման ծրագրի շրջանակներում, 2024թ. օգոստոսի 28-ից օրենքով սահմանված կարգով որոշակի պարբերականությամբ ու չափաբաժիններով ստացել է «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց։ 2024թ. դեկտեմբերի 18-ին ստանալով «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոցի հերթական չափաբաժինը՝ նա դուրս է եկել Կենտրոնից և հանդիպել «Միցուբիշի» մակնիշի 35FV926 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով Արայիկ Շահգելդյանի հետ նշված վայր ժամանած իր ծանոթ Մելիք Մեսրոպյանին։ Հանդիպման ընթացքում ընդառաջ գնալով վերջինիս խնդրանքներին, նա տվել է նրան «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց իրացնելու վերաբերյալ համաձայնություն, ապա խնդրել իրեն վերոնշյալ ավտոմեքենայով տեղափոխել դեպի ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղ տանող կանգառի մոտ։ Նստելով ավտոմեքենան նա Արայիկ Շահգելդյանի և Մելիք Մեսրոպյանի հետ ուղևորվել է հիշատակված վայր, որտեղ խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց իրացնելու թույլտվություն, Արայիկ Շահգելդյանի ավտոմեքենայի հետևի նստատեղին՝ թողնելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն) խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ին ընդունված թիվ 707-Ն որոշման N1 հավելվածով որպես թմրամիջոց նախատեսված, պոլիմերային տարայի մեջ պարունակվող քրեական վարույթի նախաքննությամբ չափը չպարզված «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց, այն ապօրինի իրացրել է Մելիք Մեսրոպյանին, ով վերցնելով վերոնշյալ տարան, ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղի ճանապարհին խմել է դրա պարունակությունը, ապա ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղի Մեսրոպ Մաշտոցի փողոցի 8 հասցեի մոտակայքում՝ դեն է նետել տարան, ինչն էլ հայտնաբերվել է վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից վերոնշյալ վայրում 2024թ. դեկտեմբերի 19-ին կատարված դեպքի վայրի զննության արդյունքում։ (...)»: Դատարանը՝ 2025 թվականի հունիսի 18-ին կայացված որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը. «Անդրադառնալով Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքի հիմնավոր կասկածի առկայությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը և հաշվի առնելով, որ գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, ապա առկա է հիմնավոր կասկածն առ այն, որ վերջինս ենթադրաբար կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը և դատաքննության այս փուլում Դատարանը նշվածի վերաբերյալ առավել մանրամասն վերլուծություն և գնահատում չի կարող կատարել։ Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հիմքերին, արձանագրում է հետևյալը. Անդրադառնալով մեղադրյալի վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու փաստարկներին` Դատարանն արձանագրում է, որ սույն հավանականությունը ներկա փուլում նվազ է: Հանրային մեղադրողի կողմից չնշվեցին, ինչպես նաև քրեական գործի նյութերում առկա չեն նշված հավանականության մասին վկայող այնպիսի փաստարկներ, որոնք հիմք կհանդիսանան մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունների չկատարման ռիսկը բարձր համարելու համար։ Դատարանը հատկանշական է համարում այն հանգամանքը, որ քրեական գործի նախաքննությունը ավարտվել է, հարցաքննվել են գործով անցնող բոլոր անձինք և իրականացվել են այն բոլոր դատավարական գործողությունները, որոնք անհրաժեշտ են եղել քրեական վարույթի շրջանակներում և նախաքննության մարմինը, բավարարվելով ապացույցների ձեռքբերված ծավալով, ավարտել է մինչդատական վարույթը և գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկել դատարան: Քննարկելով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված կալանքի ժամկետի երկարաձգման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ շարունակում է առկա լինել մեղադրյալի կողմից քրեական օրենքով արգելված արարք կատարելու ռիսկը: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը նախկինում եղել է դատապարտված՝ այդ թվում, նույնասեռ հանցավոր արարքներ կատարելու համար, 2024 թվականի փետրվարի 13-ին ազատվելով պատժից, դատվածությունը չմարված կատարել է ենթադրյալ նոր հանցանք: Բացի այդ, ներկայումս Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվում է թիվ ԱՎԴ/0249/01/24 դատական գործը, որի շրջանակներում Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը հանդիսանում է մեղադրյալ և վերջինիս մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ նախատեսված առերևույթ հանցանքի կատարում։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ թեև արարքի/ների ծանրությունը և պատժի խստությունը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք, ի թիվս այլնի, էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ փաստացի կիրառված կալանավորումը երկարացնել 3 ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ: (...)»: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստարկներով. Բողոքի հեղինակի՝ պաշտպան Աբգար Պողոսյանի կարծիքով, Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական օրենքների այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են կայացված որոշման ելքի վրա: Որոշումը պատճառաբանված չէ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի հիմքով ենթակա է բեկանման ու փոփոխման։ Բողոքի հեղինակը վկայակոչելով «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի (այսուհետ՝ նաև Կոնվենցիա) 5-րդ հոդվածը, ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածը, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի վերաբերելի իրավանորմեր, նշել է, որ Դատարանի յուրաքանչյուր որոշում պետք է լինի պատճառաբանված, առավել ևս երբ խոսքը գնում է ամենախիստ խափանման միջոցի մասին, քանի որ յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի իմանալու իր նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցի բուն պատճառների մասին։ Բառացի մեջբերելով կալանքի կիրառման անհրաժեշտության մասին վիճարկվող դատական ակտի պատառաբանությունները, բողոքաբերը գտել է, որ Դատարանի նշված պատճառաբանությունը բավարար չափով փաստարկված չեն և ունեն ընդհանրական բնույթ, քանի որ ժամանակի ընթացքում խափանման միջոցի հիմքերը և արձանագրված ռիսկերը նվազման միտում են ունենում, որն էլ առկա է նաև սույն դեպքում, այսինքն՝ մոտ 5 ամիս է ինչ մեղադրյալը գտնվում է կալանքի տակ, հակառակ պարագայում նախկինում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ մեկ անգամ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելուց հետո կստացվի, որ այն անընդհատ պետք է առանց բավարար պատճառաբանության երկարաձգվի, որպեսզի մոտեցումը իհարկե հակասում է ինչպես ներպետական օրենսդրությանը, այնպես է միջազգային իրավունքին։ Եվրոպական դատարանը Մամեդով ընդդեմ Ռոսաստանի գործով 2006թ. հոկտեմբերի 23-ին կայացված վճռով իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «շարունակական կալանքի դեպքում դատարանները պետք է հաստատեն և համոզիչ կերպով ներկայացնեն այնպիսի կոնկրետ փաստեր, որոնք կհիմնավորեն իրենց կողմից արված հետևություններն առ այն, որ դիմողը կարող էր փախուստի դիմել, խոչընդոտել ճշմարտության բացահայտմանը կամ կատարել նոր հանցագործություն։ Ներպետական իշխանությունների պարտականությունն է կալանքի ժամկետի երկարացման հիմքերին համապատասխանող կոնկրետ փաստերի առկայությունն ապացուցելը։ Այսինքն Եվրոպական դատարանի վերոնշված դիրքորոշումից հետևում է, որ եթե քրեական գործի քննության սկզբնական փուլում կալանավորման հիմքերն առավելապես կրում են կանխատեսական բնույթ, ապա տևական ժամանակ քննություն իրականացնելուց հետո առաջին պլան է մղվում այդ ընթացքում մեղադրյալի փաստացի դրսևորած վարքագիծը, իսկ ինչպես հետևում է գործի նյութերից մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանը դրսևորել է և դրսևորում է իրավահպատակ վարքագիծ, իսկ քրեակատարողական հիմնարկից բնութագրվում է բացառապես դրականորեն։ Թե իրավական ակտերով և թե ներպետական ու միջազգային դատական պրակտիկայով շարունակական կալանքի համար ավելի բարձր նիշ է սահմանված: Այսինքն՝ եթե անձի նկատմամբ ընտրված խիստ խափանման միջոցն ունենում է շարունակական բնույթ, դրա անհրաժեշտության հիմնավորումը պետք է ավելի բարձր նիշ ունենա, սույն վարույթով այդ հանգամանքը ևս անտեսվել է, ժամանակի ընթացքում հիմքերը նվազում են, և խիստ խափանման միջոցի պայմաններում յուրաքանչյուր դեպքում դատարանը պետք է հիմնավորի դրա առավել անհրաժեշտությունը, որպեսզի հանգամանքը վիճարկվող որոշման մեջ իսպառ բացակայում է: Ավելին՝ տպավորություն է ստեղծվում, որ այդ ամենը կատարվում է մեղսագրվող հանցանքի բնույթից ելնելով և իր մեջ ակնհայտ պատժի տարրեր է պարունակում, որը քրեադատավարական օրենսդրության տեսանկյունից անթույլատրելի է։ Եթե առաջնորդվենք Դատարանի կողմից արձանագրված տրամաբանությամբ, ապա մինչև գործի քննության ավարտը Հակոբ Մելքոնյանը չի կարող իր նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառվելու ակնկալիք ունենալ, որպեսզի հանգամանքը չի կարող արդարացի համարվել։ Բողոքի հեղինակի կարծիքով մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու նպատակի առկայության փաստն ինքնին բավարար չէ արձանագրելու, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառվի հենց կալանավորումը, քանի որ այդ նույն հիմքով հնարավոր է կիրառել նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված որևէ այլ խափանման միջոց և այդ ճանապարհով հասնել քրեական գործով վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համատեքստում օրենսդիրը հատուկ չի սահմանել և առանձնացրել կալանավորման հիմքերը, այլ նախատեսել է, որ բոլոր խափանման միջոցների համար միասնական հիմքերի կամ դրանցից մեկի առկայության պայմաններում, կոնկրետ դեպքում առավել խիստ խափանման միջոցն ընտրելու համար էական և որոշիչ նշանակություն ունեն մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, որոնք յուրաքանչյուր դեպքում պետք է պատշաճ վերլուծության և գնահատման արժանան դատարանների կողմից կալանավորման հարցը քննարկելիս: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-119-րդ հոդվածների պահանջն այն է, որ քննիչը կամ դատախազը պարտավոր են հիմնավորել, իսկ դատարանը՝ պատճառաբանված հաստատել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում սահմանված՝ խափանման միջոցների նպատակներին հնարավոր չէ հասնել այլ կերպ, քան անձին հասարակությունից մեկուսացնելով, անձի ազատության իրավունքն առավելագույն չափով սահմանափակելով: Հետևաբար, անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորում կիրառելու համար անհրաժեշտ է մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքներից բխող ծանրակշիռ փաստարկներով հիմնավորել ոչ միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նախատեսված խափանման միջոցների կիրառման որևէ նպատակի (նպատակների) առկայությունը, այլև այն, որ բացառապես խափանման միջոց կալանավորումն է ի զորու կանխել քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը։ Այսինքն՝ կիրառված միջոցի՝ կալանավորման, և հետապնդվող նպատակի միջև պետք է լինի համաչափության ողջամիտ հարաբերակցություն, որպիսի եզրահանգումը բխում է նաև սահմանադրի կամքից։ Այլ կերպ ասած՝ խափանման միջոցները կիրառվում են միատեսակ հիմքերով /չկա բացառապես կալանավորում կիրառելու համար նախատեսված յուրատեսակ հիմքը/, սակայն այդ խափանման միջոցներից յուրաքանչյուրի համար այդ կիրառման հիմքերն ունեն տարբեր ինտենսիվություն՝ ռիսկայնության տարբեր աստիճաններ: Դրանով է պայմանավորված, որ կալանավորումը կիրառվում է որպես ծայրահեղ միջոց (last resort), այն դեպքում, երբ այլ խափանման միջոցներով հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Քրեական դատավարության օրենսգիրքը հստակ սահմանում է, որ խափանման միջոցի հարցում Դատարանը պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այսինքն առաջին հերթին պետք է քննարկման առարկա դարձնի ամենա նվազ խստությամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը, որից հետո միայն ծանրակշիռ փաստերի առկայության դեպքում, առավել խիստ խափանման միջոցի կիրառման հարցը, իսկ բողոքարկվող որոշմամբ Դատարանը չի անդրադարձել և չի պատճառաբանել որևէ այլընտրանքային խափանման միջոցի՝ այդ թվում տնային կալանքի կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորության հարցը։ Անձը բնութագրող հանգամանքների վերաբերյալ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն այս առումով նշել է, որ անգամ այնպիսի առավել ծանր հանցագործությունների պարագայում, ինչպես օրինակ, ծանրացուցիչ հանգամանքներում կատարված սպանությունն է, մինչև կալանքի թույլտվություն տալը, անպայման պետք է ուսումնասիրել մեղադրյալի անձը և այն հանգամանքները, որոնցում նա գտնվում է /Քլուսն ընդդեմ Բելգիայի/: Հակոբ Մելքոնյանը 63 տարեկան է, վատառողջ է, ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխա, ունի մշտական հաշվառման և բնակության վայր, իսկ բնակության վայրից բնութագրվում է դրականորեն և վայելում է հարևանների հարգանքը: Նշված հանգամանքները նույնպես ողջամտորեն նվազեցնում են Հակոբ Մելքոնյանի կողմից հանցանք կատարելու վտանգները: Վերը նշվածը ՄԻԵԴ-ի իրավական դիրքորոշումների համատեքստում դիտարկելու դեպքում, առավել քան ակնհայտ է, որ անհրաժեշտ է Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներ, այլապես նրան կալանքի տակ պահելը պարունակում է պատժի տարրեր և հանգեցնում է ՄԻԵԿ 5-րդ հոդվածի խախտման: Համադրելով անձը բնութագրող հանգամանքները, դեպքի հանգամանքներին, կարծում է, որ այնուամենայնիվ եթե Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ առկա են նվազ հիմքեր հանցանքի կատարման առումով, ապա այդ պարագայում գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքը՝ համակցված բացակայելու արգելք խափանման միջոցով ամբողջովին ի զորու են զսպելու առկա ռիսկերը: Փաստացի, թե վարույթն իրականացնող մարմինը և թե Դատարանը պատշաճ ուշադրության չեն դարձրել այլնըտրանքային խափանման միջոցներին և տնային կալանքն ու բացակայության արգելքը ևս կիրառվում են այն ժամանակ երբ առկա են որոշակի ռիսկեր, այսինքն այս դեպքում խոսք չի գնում առհասարակ հիմքերի բացակայության մասին, հետևաբար համադրելով վերը նշված հանգամանքները գալիս ենք հետևության, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու պաշտպանության կողմից միջնորդության ուսումնասիրությունը եղել է ձևական առումով: Վերոգրյալ հիմնավորումներով բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. հունիսի 18-ի՝ թիվ ԵԴ1/0844/01/25 վարույթով որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային համակցված խափանման միջոցներ՝ տնային կալանք ու բացակայելու արգելք: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3.Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Այսպիսով՝ հատուկ վերանայման բողոքի և դրան հաստատող փաստական տվյալների հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատական ակտը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)»։ Արամ Ճուղուրյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը»: Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)»: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արա Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. «(...) Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (...)»: Այսինքն՝ Դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը պետք է զերծ մնա Դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերների կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի տեսակը, տվյալ դեպքում կալանավորումը փոփոխելու գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Վերաքննիչ դատարանը մեջբերված իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով պաշտպանի փաստարկներին, արձանագրում է, որ Դատարանը հերթական անգամ քննարկման առարկա է դարձրել մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը և հիմնավոր հետևության եկել այն մասին, որ մեղադրյալին շարունակական կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունն առկա է: Տվյալ դեպքում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի անձը, նրան մեղսագրվող հանցանքների բնույթն ու վտանգավորությունը, մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը վարույթի ընթացքում, Դատարանը հերթական անգամ քննարկելով մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանի խափանման միջոցի հարցը, եկել է իրավաչափ հետևության, որ կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել, փաստելով, որ վերջինիս պատշաճ վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել ավելի մեղմ խափանման միջոցի կիրառման պայմաններում, հաշվի առնելով նրա նախկին դատվածությունը, վերջինիս վերաբերյալ ընթացքի մեջ գտնվող մեկ այլ քրեական վարույթի առկայությունը: Պաշտպանի պնդումները հակառակի մասին ընդունելի չեն Վերաքննիչ դատարանի համար: Վերաքննիչ դատարանը վարույթի նյութերն ուսումնասիրելով ևս գտնում է, որ կալանքից բացի՝ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցության կիրառմամբ դատաքննության այս փուլում, հնարավոր չէ կանխել մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Դատարանի հետևություններն այդ մասին հիմնավոր են, բխում են վարույթի փաստական տվյալներից: Ինչ վերաբերում է Հ.Մելքոնյանի անձի, մասնավորապես, 63 տարեկան լինելու մշտական բնակության վայր ունենալու, ամուսնացած լինելու, խնամքին երկու անչափահաս երեխա ունենալու, վատառողջ լինելու պաշտպանի ներկայացրած փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը, գտնում է, որ նշված փաստարկներն ինքնին, սույն որոշման մեջ արված վերլուծության համատեքստում, բավարար չեն այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանի կողմից նոր հանցանք կատարելու մտահոգությունները չեզոքացնելու համար: Այլ կերպ՝ հիմնավոր են Դատարանի այն հետևությունները, որ քրեական գործի քննության տվյալ փուլում կալանքն այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: Պաշտպանը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ կալանքից զատ որևէ այլընտրանքային խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար։ Ինչ վերաբերում է պաշտպանի այն փաստարկներին, թե մեղադրյալը սույն գործով շուրջ 5/հինգ/ ամիս է գտնվում է անազատության մեջ, ապա պետք է արձանագրել, որ մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու այդ ժամանակահատվածն ինքնին հիմք չի կարող հանդիսանալ արձանագրելու, որ այն իր մեջ արդեն իսկ պարունակում է պատժի տարրեր՝ այդ ժամանակահատվածը համակցության մեջ գնահատելով մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանի անձի, նրա կողմից ենթադրաբար կատարած արարքների բնույթի, դրանց վտանգավորության աստիճանի և կատարման եղանակի հետ : Անդրադառնալով մեղադրալի կողմից նոր հանցանք կատարելու ռիսկին, Դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ նշված ռիսկն առկա է, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը նախկինում եղել է դատապարտված նույնասեռ հանցանքի կատարման համար, դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում կատարել է ենթադրյալ նոր հանցանք: Ներկայումս Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվում է թիվ ԱՎԴ/0249/01/24 դատական գործը, որի շրջանակներում Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը հանդիսանում է մեղադրյալ և վերջինիս մեղսագրվում է համասեռ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ նախատեսված առերևույթ հանցանքի կատարում։ Ամփոփելով սույն որոշման մեջ տեղ գտած դատողություններն ու եզրահանգումները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը երեք ամսով երկարաձգելով, Դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ուստի վիճարկվող որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանի բողոքը` մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Ա.Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 18-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 28-07-2025 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 02-09-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 90 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 02-09-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 90 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 73620/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 29-09-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 25-09-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Աբգար |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հակոբ Մելքոնյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Շենգավիթ/՝ մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու , փոխելու , դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին 10.09.2025թ. որոշումը և Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել տնային կալանք ու բացակայելու արգելք : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Որոշման բովանդակություն | Գործ ԵԴ1/1844/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ «13» հոկտեմբերի 2025թ. ք. Երևան մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի պաշտպան Ա.Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի սեպտեմբերի 10-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշումը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը․ 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժն քննիչ Գ.Սիրականյանը կազմել է թիվ 17189624 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի փետրվարի 18-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի ապրիլի 18-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի մայիսի 30-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ հաստատվել է թիվ 84113024 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։ 2025 թվականի հունիսի 2-ին քրեական վարույթը մուտքագրվել է եղել Առաջին ատյանի դատարան: 2025 թվականի հունիսի 4-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/1844/01/25 համարի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: 2025 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը երկարաձգվել է՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 2025 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ պաշտպան Ա.Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը։ Նույն օրը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել են թիվ ԿԴ/0932/01/25 վարույթի նյութերը, որոնք դատավոր Հ.Պետրոսյանի աշխատակազմին են փոխանցվել 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 3-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ: Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Առաջին ատյանի դատարանը՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 10-ին կայացված որոշմամբ, արձանագրել է հետևյալը. «(...) Անդրադառնալով Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքի հիմնավոր կասկածի առկայությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը և հաշվի առնելով, որ գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, ապա առկա է հիմնավոր կասկածն առ այն, որ վերջինս ենթադրաբար կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը և դատաքննության այս փուլում Դատարանը նշվածի վերաբերյալ առավել մանրամասն վերլուծություն և գնահատում չի կարող կատարել։ Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հիմքերին վերահաստատելով նախորդ որոշմամբ արձանագրված հիմքերը գտնում է, որ դեռևս իրատեսական է մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու ռիսկը հիմքը։ Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը նախկինում եղել է դատապարտված՝ այդ թվում, նույնասեռ հանցավոր արարքներ կատարելու համար, 2024 թվականի փետրվարի 13-ին ազատվելով պատժից դատվածությունը չմարված կատարել է ենթադրյալ նոր հանցանք: Բացի այդ, ներկայումս Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվում է թիվ ԱՎԴ/0249/01/24 դատական գործը, որի շրջանակներում Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը հանդիսանում է մեղադրյալ և վերջինիս մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ նախատեսված առերևույթ հանցանքի կատարում։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ թեև արարքի/ների ծանրությունը և պատժի խստությունը չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք, ի թիվս այլնի, էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ փաստացի կիրառված կալանավորումը երկարացնել 3 ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ: Անդրադառնալով քրեական գործի ողջամիտ ժամկետներում քննության և վարույթն իրականացնող մարմնի դրսևորած պատշաճ ջանասիրությանը Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկումից հետո Դատարանի կողմից հնարավորինս սեղմ ժամկետներում նշանակվել են դատական նիստեր նպատակ ունենալով ապահովել գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության ընթացքը, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով հնարավոր չի եղել ավարտել այն մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու ժամկետում: (...)»: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստերով. Պաշտպան Ա. Պողոսյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) ներկայացրած բողոքում նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական օրենքների այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են կայացված որոշման ելքի վրա: Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունը բավարար չափով փաստարկված չէ և ունի ընդհանրական բնույթ, քանի որ ժամանակի ընթացքում խափանման միջոցի հիմքերը և արձանագրված ռիսկերը նվազման միտում են ունենում, որն էլ առկա է նաև սույն դեպքում, այսինքն՝ մոտ 5 ամիս է ինչ վերջինս գտնվում է կալանքի տակ, հակառակ պարագայում նախկինում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ մեկ անգամ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելուց հետո կստացվի, որ այն անընդհատ պետք է առանց բավարար պատճառաբանության երկարաձգվի, որպեսզի մոտեցում իհարկե հակասում է ինչպես ներպետական օրենսդրությանը, այնպես է միջազգային կոնվեցիաներին։ Եվրոպական դատարանը Մամեդով ընդդեմ Ռոսաստանի գործով 2006թ. հոկտեմբերի 23-ին կայացված վճռով իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «շարունակական կալանքի դեպքում դատարանները պետք է հաստատեն և համոզիչ կերպով ներկայացնեն այնպիսի կոնկրետ փաստեր, որոնք կհիմնավորեն իրենց կողմից արված հետևություններն առ այն, որ դիմողը կարող էր փախուստի դիմել, խոչընդոտել ճշմարտության բացահայտմանը կամ կատարել նոր հանցագործություն։ Ներպետական իշխանությունների պարտականությունն է կալանքի ժամկետի երկարացման հիմքերին համապատասխանող կոնկրետ փաստերի առկայությունն ապացուցելը։ Այսինքն Եվրոպական դատարանի վերոնշված դիրքորոշումից հետևում է, որ եթե քրեական գործի քննության սկզբնական փուլում կալանավորման հիմքերն առավելապես կրում են կանխատեսական բնույթ, ապա տևական ժամանակ քննություն իրականացնելուց հետո առաջին պլան է մղվում այդ ընթացքում մեղադրյալի փաստացի դրսևորած վարքագիծը, իսկ ինչպես հետևում է գործի նյութերից մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանը դրսևորել է և դրսևորում է իրավահպատակ վարքագիծ, իսկ քրեակատարողական հիմնարկից բնութագրվում է բացառապես դրականորեն։ Թե իրավական ակտերով և թե ներպետական ու միջազգային դատական պրակտիկայով շարունակական կալանքի համար ավելի բարձր նիշ է սահմանված: Այսինքն՝ եթե անձի նկատմամբ ընտրված խիստ խափանման միջոցն ունենում է շարունակական բնույթ դրա անհրաժեշտության հիմնավորումը պետք է ավելի բարձր նիշ ունենա, սույն վարույթով այդ հանգամանքը ևս անտեսվել է, ժամանակի ընթացքում հիմքերը նվազում են, և խիստ խափանման միջոցի պայմաններում յուրաքանչյուր դեպքում դատարանը պետք է հիմնավորի դրա առավել անհրաժեշտությունը, որպեսզի հանգամանքը վիճարկվող որոշման մեջ իսպառ բացակայում է: Տպավորություն է ստեղծվում, որ այդ ամենը կատարվում է մեղսագրվող հանցանքի բնույթից ելնելով և իր մեջ ակնհայտ պատժի տարրեր է պարունակում, որը քրեադատավարական օրենսդրության տեսնակյունից անթույլատրել է։ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված տրամաբանությունից բխում է, որ մինչև գործի քննության ավարտը Հ.Մելքոնյանը չի կարող իր նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառվելու ակնկալիք ունենալ, որպեսզի հանգամանքը չի կարող արդարացի համարվել։ Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու նպատակի առկայության փաստն ինքնին բավարար չէ արձանագրելու, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառվի հենց կալանավորումը, քանի որ այդ նույն հիմքով հնարավոր է կիրառել նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված որևէ այլ խափանման միջոց և այդ ճանապարհով հասնել քրեական գործով վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակին: Այդ առումով պետք է արձանագրել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համատեքստում օրենսդիրը հատուկ չի սահմանել և առանձնացրել կալանավորման հիմքերը, այլ նախատեսել է, որ բոլոր խափանման միջոցների համար միասնական հիմքերի կամ դրանցից մեկի առկայության պայմաններում, կոնկրետ դեպքում առավել խիստ խափանման միջոցն ընտրելու համար էական և որոշիչ նշանակություն ունեն մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, որոնք յուրաքանչյուր դեպքում պետք է պատշաճ վերլուծության և գնահատման արժանան դատարանների կողմից կալանավորման հարցը քննարկելիս: Քրեական դատավարության օրենսգիրքը հստակ սահմանում է, որ խափանման միջոցի հարցում դատարանը պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այսինքն առաջին հերթին պետք է քննարկման առարկա դարձնի ամենա նվազ խստությամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը, որից հետո միայն ծանրակշիռ փաստերի առկայության դեպքում, առավել խիստ խափանման միջոցի կիրառման հարցը, իսկ բողոքարկվող որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանը չի անդրադարձել և չի պատճառաբանել որևէ այլընտրանքային խափանման միջոցի՝ այդ թվում տնային կալանքի, մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորության հարցը։ Անձը բնութագրող հանգամանքների վերաբերյալ. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն այս առումով նշել է, որ անգամ այնպիսի առավել ծանր հանցագործությունների պարագայում, ինչպես օրինակ, ծանրացուցիչ հանգամանքներում կատարված սպանությունն է, մինչև կալանքի թույլտվություն տալը, անպայման պետք է ուսումնասիրել մեղադրյալի անձը և այն հանգամանքները, որոնցում նա գտնվում է /Քլուսն ընդդեմ Բելգիայի/: Հ. Մելքոնյանը 63 տարեկան է, վատառողջ, ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխա, ունի մշտական հաշվառման և բնակության վայր, իսկ բնակության վայրից բնութագրվում է դրականորեն և վայելում է հարևանների հարգանքը: Նշված հանգամանքները նույնպես ողջամտորեն նվազեցնում են Հ.Մելքոնյանի կողմից հանցանք կատարելու վտանգները: Վերը նշվածը ՄԻԵԴ-ի իրավական դիրքորոշումների համատեքստում դիտարկելու դեպքում, ակնհայտ է, որ անհրաժեշտ է Հ.Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներ, այլապես նրան կալանքի տակ պահելը պարունակում է պատժի տարրեր և հանգեցնում է ՄԻԵԿ 5-րդ հոդվածի խախտման: Համադրելով անձը բնութագրող հանգամանքները, դեպքի հանգամանքներին, պետք է նշել, որ այնուամենայնիվ, եթե Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ առկա են նվազ հիմքեր հանցանք կատարման առումով, ապա այդ պարագայում պետք է փաստել, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքը՝ համակցված բացակայելու արգելք խափանման միջոցով ամբողջովին ի զորու են զսպելու առկա ռիսկերը: Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ ուշադրության չի դարձրել այլընտրանքային խափանման միջոցներին՝ և տնային կալանքն ու բացակայության արգելքը ևս կիրառվում են այն ժամանակ երբ առկա են որոշակի ռիսկեր, այսինքն այս դեպքում խոսք չի գնում առհասարակ հիմքերի բացակայության մասին, հետևաբար այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու պաշտպանության կողմից միջնորդության ուսումնասիրությունը եղել է ձևական առումով: Ելնելով վերոգրյալից բողոքաբերը խնդրել է. «Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. սեպտեմբեերի 10-ի՝ թիվ ԵԴ1/0844/01/25 վարույթով վարույթով «մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային համակցված խափանման միջոցներ՝ տնային կալանք ու բացակայելու արգելք»։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «4.Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3.Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Հատուկ վերանայման բողոքի և դրանք հաստատող փաստական տվյալների հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատական ակտը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)»։ Արամ Ճուղուրյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը»: Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)»: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արա Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. «(...) Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (...)»: Այսինքն՝ Դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը պետք է զերծ մնա Դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի տեսակը, տվյալ դեպքում կալանավորումը փոփոխելու գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Վերոգրյալ իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով վիճարկվող որոշման օրինականությանն ու հիմնավորվածությանը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, եկել է իրավաչափ հետևության, որ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունն առկա է: Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու պայմանների առկայությանը, Առաջին ատյանի դատարանը քրեական գործի փաստական հանգամանքների վերլուծությամբ, մեղադրյալի նախկինում դրսևորած վարքագիծը, իրավացիորեն արձանագրել է, որ դեռևս պահպանվում են վերջինիս՝ նոր հանցանք կատարելու ռիսկը, ուստի մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը կալանքից զատ, այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել: Վերաքննիչ դատարանը գործի նյութերն ուսումնասիրելով, արձանագրում է, որ հիմնավոր են Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասին, որ գործի քննության սույն փուլում, մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել միայն կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետի երկարաձգմամբ: Պաշտպանի պնդումը հակառակի մասին հիմնավոր չէ, չի բխում վարույթի նյութերից: Ինչ վերաբերում է պաշտպանի պնդմանն այն մասին, թե մեղադրյալին շարունակաբար կալանքի տակ պահելը պարունակում է պատժի տարրեր, հիմնավոր չէ: Անհիմն է նաև պաշտպանի այն պդնումը, թե Առաջին ատյանի դատարանը չի անդրադարձել և պատճառաբանել որևէ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ, մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորության հարցը: Անդրադառնալով պաշտպանի պնդմանը՝ մեղադրյալի անձի վերաբերյալ և այդ հանգամանքով պայմանավորված՝ վերջինիս նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ, պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորության մասին, Վերաքննիչ դատարանը վարույթի փաստական տվայլների վերլուծությամբ, արձանագրում է, որ դրանք սույն փուլում բավարար չեն գալու հետևության, որ այդ ռիսկը հնարավոր է չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելով: Վերաքննիչ դատարանն գտնում է, որ առկա փաստական տվյալները բավարար են արձանագրելու, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հիմքերի առկայության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են, բխում են վարույթի օբյեկտիվ տվյալներից: պաշտպանի պնդումները հակառակի մասին, հիմնավոր չեն: Պաշտպանն իր ներկայացրած բողոքով չի նշել ծանրակշիռ այնպիսի փաստական տվյալներ, որոնք հիմք կտային եզրահանգելու, որ մեղադրյալի պատշած վարքագիծը հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ: Ամփոփելով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատական ակտն օրինական է, հիմնավորված ու պատճառաբանված, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի պաշտպան Ա. Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 10-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 29-09-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 29-09-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 24-12-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-12-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հռիփսիմե |
| Ազգանուն | Գասպարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հակոբ Մելքոնյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Շենգավիթ/՝ մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու , փոխելու , դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին 09.12.2025թ. որոշումը և Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել տնային կալանք , 500.000 ՀՀ դրամի չափով գրավ ու բացակայելու արգելք : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 25-12-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 25-12-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 29-12-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 09-01-2026 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/1844/01/5 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆԻ «08» հունվարի 2026թ. ք. Երևան մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի պաշտպան Հ.Գասպարյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 2025 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշումը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը. 2024թ․ դեկտեմբերի 18-ին ՀՀ Քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Գ.Սիրականյանը կազմել է թիվ 17189624 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ 2024թ․ դեկտեմբերի 18-ին ձերբակալվել է Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը։ 2024թ․ դեկտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2024թ․ դեկտեմբերի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ փետրվարի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ ապրիլի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգվել է երկու ամիս ժամկետով։ 2025թ․ մայիսի 26-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։ 2025թ․ մայիսի 30-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ հաստատվել է թիվ 84113024 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։ 2025թ․ հունիսի 2-ին քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/1844/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Գ.Գասպարյանին: 2025թ․ հունիսի 4-ին կայացվել է որոշում թիվ ԵԴ1/1844/01/25 համարի քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատական լսումներ նշանակելու մասին: 2025 թվականի դեկտեմբերի 09-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով մինչև 2026 թվականի փետրվարի 21-ը։ 2025 թվականի դեկտեմբերի 24-ին Դատարանի վերը նշված որոշման դեմ Վերաքննիչ դատարան հատուկ վերանայման բողոք է ստացվել պաշտպան Հ.Գասպարյանից: Թիվ ԵԴ1/1844/01/25 վարույթի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել են 2025 թվականի դեկտեմբերի 26-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 29-ի որոշմամբ պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան չի ներկայացվել։ Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ. նա «(…«Հոգեկան և վարքային խանգարումներ ափիոնատիպ նյութերի գործածման հետևանքով, կախվածության համախտանիշ» ախտորոշմամբ հաշվառման մեջ է գտնվել ՀՀ առողջապահության նախարարության «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերությունում (այսուհետ նաև՝ Կենտրոն) և նշված կենտրոնում ընդգրկված լինելով մեթադոնային փոխարինող բուժման ծրագրի շրջանակներում, 2024թ. օգոստոսի 28-ից օրենքով սահմանված կարգով որոշակի պարբերականությամբ ու չափաբաժիններով ստացել է «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց։ 2024թ. դեկտեմբերի 18-ին ստանալով «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոցի հերթական չափաբաժինը՝ նա դուրս է եկել Կենտրոնից և հանդիպել «Միցուբիշի» մակնիշի 35FV926 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով Արայիկ Շահգելդյանի հետ նշված վայր ժամանած իր ծանոթ Մելիք Մեսրոպյանին։ Հանդիպման ընթացքում ընդառաջ գնալով վերջինիս խնդրանքներին, նա տվել է նրան «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց իրացնելու վերաբերյալ համաձայնություն, ապա խնդրել իրեն վերոնշյալ ավտոմեքենայով տեղափոխել դեպի ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղ տանող կանգառի մոտ։ Նստելով ավտոմեքենան նա Արայիկ Շահգելդյանի և Մելիք Մեսրոպյանի հետ ուղևորվել է հիշատակված վայր, որտեղ խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց իրացնելու թույլտվություն, Արայիկ Շահգելդյանի ավտոմեքենայի հետևի նստատեղին՝ թողնելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն) խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ին ընդունված թիվ 707-Ն որոշման N1 հավելվածով որպես թմրամիջոց նախատեսված, պոլիմերային տարայի մեջ պարունակվող քրեական վարույթի նախաքննությամբ չափը չպարզված «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց, այն ապօրինի իրացրել է Մելիք Մեսրոպյանին, ով վերցնելով վերոնշյալ տարան, ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղի ճանապարհին խմել է դրա պարունակությունը, ապա ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղի Մեսրոպ Մաշտոցի փողոցի 8 հասցեի մոտակայքում՝ դեն է նետել տարան, ինչն էլ հայտնաբերվել է վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից վերոնշյալ վայրում 2024թ. դեկտեմբերի 19-ին կատարված դեպքի վայրի զննության արդյունքում։ (…)»: Դատարանը 2025 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ Թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշմամբ արձանագրել է հետևյալը. «(...) Դատարանը, հետազոտելով քրեական գործի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցների կարծիքները, գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել 3 ամիս ժամկետով՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. (...) Անդրադառնալով Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի կողմից ենթադրաբար կատարված արարքի հիմնավոր կասկածի առկայությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը և հաշվի առնելով, որ գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, ապա առկա է հիմնավոր կասկածն առ այն, որ վերջինս ենթադրաբար կատարել է իրեն մեղսագրվող արարքը և դատաքննության այս փուլում Դատարանը նշվածի վերաբերյալ առավել մանրամասն վերլուծություն և գնահատում չի կարող կատարել։ Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հիմքերին վերահաստատելով նախորդ որոշումներում արձանագրված հիմքերը գտնում է, որ դեռևս իրատեսական է մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու ռիսկը հիմքը։ Դատարանն արձանագրում է, որ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը նախկինում եղել է դատապարտված՝ այդ թվում, նույնասեռ հանցավոր արարքներ կատարելու համար, 2024 թվականի փետրվարի 13-ին ազատվելով պատժից դատվածությունը չմարված կատարել է ենթադրյալ նոր հանցանք: Բացի այդ, ներկայումս Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվում է թիվ ԱՎԴ/0249/01/24 դատական գործը, որի շրջանակներում Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը հանդիսանում է մեղադրյալ և վերջինիս մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ նախատեսված առերևույթ հանցանքի կատարում։ Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ փաստացի կիրառված կալանավորումը երկարացնել 3 ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ: Անդրադառնալով քրեական գործի ողջամիտ ժամկետներում քննության և վարույթն իրականացնող մարմնի դրսևորած պատշաճ ջանասիրությանը Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկումից հետո Դատարանի կողմից հնարավորինս սեղմ ժամկետներում նշանակվել են դատական նիստեր նպատակ ունենալով ապահովել գործի բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության ընթացքը, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով հնարավոր չի եղել ավարտել այն մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու ժամկետում: (…)»: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը. Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ փաստերով. Բողոքաբերի՝ պաշտպան Հռիփսիմե Գասպարյանի կարծիքով, Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ` նյութական և դատավարական օրենքների այնպիսի խախտումներ, որոնք ազդել են կայացված որոշման ելքի վրա: Որոշումը պատճառաբանված չէ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի հիմքով ենթակա է բեկանման ու փոփոխման։ (…) Դատարանի յուրաքանչյուր որոշում պետք է լինի պատճառաբանված, առավել ևս երբ խոսքը գնում է ամենախիստ խափանման միջոցի մասին, քանի որ յուրաքանչյուր ոք իրավունք ունի իմանալու իր նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցի բուն պատճառների մասին։ Դատարանն անդրադառնալով կալանքի կիրառման անհրաժեշտությանը՝ արձանագրել է, որ. «Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը նախկինում եղել է դատապարտված՝ այդ թվում, նույնասեռ հանցավոր արարքներ կատարելու համար, 2024 թվականի փետրվարի 13-ին ազատվելով պատժից դատվածությունը չմարված կատարել է ենթադրյալ նոր հանցանք: Բացի այդ, ներկայումս Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվում է թիվ ԱՎԴ/0249/01/24 դատական գործը, որի շրջանակներում Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը հանդիսանում է մեղադրյալ և վերջինիս մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ նախատեսված առերևույթ հանցանքի կատարում:»։ Դատարանի նշված պատճառաբանությունը բավարար չափով փաստարկված չէ և ունի ընդհանրական բնույթ, քանի որ ժամանակի ընթացքում խափանման միջոցի հիմքերը և արձանագրված ռիսկերը նվազման միտում են ունենում, որն էլ առկա է նաև սույն դեպքում, այսինքն՝ շուրջ մեկ տարի է ինչ վերջինս գտնվում է կալանքի տակ, հակառակ պարագայում նախկինում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ մեկ անգամ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելուց հետո կստացվի, որ այն անընդհատ պետք է առանց բավարար պատճառաբանության երկարաձգվի, որպեսզի մոտեցում իհարկե հակասում է ինչպես ներպետական օրենսդրությանը, այնպես է միջազգային կոնվեցիաներին։ Թե իրավական ակտերով և թե ներպետական ու միջազգային դատական պրակտիկայով շարունակական կալանքի համար ավելի բարձր նիշ է սահմանված: Այսինքն՝ եթե անձի նկատմամբ ընտրված խիստ խափանման միջոցն ունենում է շարունակական բնույթ դրա անհրաժեշտության հիմնավորումը պետք է ավելի բարձր նիշ ունենա, սույն վարույթով այդ հանգամանքը ևս անտեսվել է, ժամանակի ընթացքում հիմքերը նվազում են, և խիստ խափանման միջոցի պայմաններում յուրաքանչյուր դեպքում դատարանը պետք է հիմնավորի դրա առավել անհրաժեշտությունը, որպեսզի հանգամանքը վիճարկվող որոշման մեջ իսպառ բացակայում է: Ավելին՝ տպավորություն է ստեղծվում, որ այդ ամենը կատարվում է մեղսագրվող հանցանքի բնույթից ելնելով և իր մեջ ակնհայտ պատժի տարրեր է պարունակում, որը քրեադատավարական օրենսդրության տեսնակյունից անթույլատրելի է։ Եթե առաջնորդվենք Դատարանի կողմից արձանագրված վերը նշված տրամաբանությամբ, ապա մինչև գործի քննության ավարտը Հակոբ Մելքոնյանը չի կարող իր նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառվելու ակնկալիք ունենալ, որպեսզի հանգամանքը չի կարող արդարացի համարվել։ Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու նպատակի առկայության փաստն ինքնին բավարար չէ արձանագրելու, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառվի հենց կալանավորումը, քանի որ այդ նույն հիմքով հնարավոր է կիրառել նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված որևէ այլ խափանման միջոց և այդ ճանապարհով հասնել քրեական գործով վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համատեքստում օրենսդիրը հատուկ չի սահմանել և առանձնացրել կալանավորման հիմքերը, այլ նախատեսել է, որ բոլոր խափանման միջոցների համար միասնական հիմքերի կամ դրանցից մեկի առկայության պայմաններում, կոնկրետ դեպքում առավել խիստ խափանման միջոցն ընտրելու համար էական և որոշիչ նշանակություն ունեն մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, որոնք յուրաքանչյուր դեպքում պետք է պատշաճ վերլուծության և գնահատման արժանան դատարանների կողմից կալանավորման հարցը քննարկելիս: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-119-րդ հոդվածների պահանջն այն է, որ քննիչը կամ դատախազը պարտավոր են հիմնավորել, իսկ դատարանը՝ պատճառաբանված հաստատել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում սահմանված՝ խափանման միջոցների նպատակներին հնարավոր չէ հասնել այլ կերպ, քան անձին հասարակությունից մեկուսացնելով, անձի ազատության իրավունքն առավելագույն չափով սահմանափակելով: Հետևաբար, անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորում կիրառելու համար անհրաժեշտ է մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքներից բխող ծանրակշիռ փաստարկներով հիմնավորել ոչ միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նախատեսված խափանման միջոցների կիրառման որևէ նպատակի (նպատակների) առկայությունը, այլև այն, որ բացառապես խափանման միջոց կալանավորումն է ի զորու կանխել քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը։ Այսինքն՝ կիրառված միջոցի՝ կալանավորման, և հետապնդվող նպատակի միջև պետք է լինի համաչափության ողջամիտ հարաբերակցություն, որպիսի եզրահանգումը բխում է նաև սահմանադրի կամքից։ Այլ կերպ ասած՝ խափանման միջոցները կիրառվում են միատեսակ հիմքերով /չկա բացառապես կալանավորում կիրառելու համար նախատեսված յուրատեսակ հիմքը/, սակայն այդ խափանման միջոցներից յուրաքանչյուրի համար այդ կիրառման հիմքերն ունեն տարբեր ինտենսիվություն՝ ռիսկայնության տարբեր աստիճաններ: Դրանով է պայմանավորված, որ կալանավորումը կիրառվում է որպես ծայրահեղ միջոց (last resort), այն դեպքում, երբ այլ խափանման միջոցներով հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: (…) Քրեական դատավարության օրենսգիրքը հստակ սահմանում է, որ խափանման միջոցի հարցում Դատարանը պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այսինքն առաջին հերթին պետք է քննարկման առարկա դարձնի ամենա նվազ խստությամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը, որից հետո միայն ծանրակշիռ փաստերի առկայության դեպքում, առավել խիստ խափանման միջոցի կիրառման հարցը, իսկ բողոքարկվող որոշմամբ Դատարանը չի անդրադարձել և չի պատճառաբանել որևէ այլընտրանքային խափանման միջոցի՝ այդ թվում տնային կալանքի, մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորության հարցը։ (…) Բողոքարկվող որոշմամբ Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքն անփոփոխ թողնելը պատճառաբանվում է նախկինում նույնասեռ հանցավոր արաք կատարած լինելու և պատժից ազատվելով դատվածությունը չմարված ենթադրյալ նոր հանցանք կատարելով, սակայն Դատարանը այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառման հարցը քննարկելիս պատշաճ չի անդրադարձել այն հանգամանքին, որ Հակոբ Մելքոնյանին վերագրվող հանցանքի կատարումն անմիջականորեն փոխկապակցված է անձի ազատ տեղաշարժման հետ, իսկ տնային կալանքի պայմաններոում վերջինս սահմանափակված է լինելու տան շառավիղով, նման պայմաններում անգամ եթե նոր հանցանք կատարելու մտավախությունն է մեջբերվում /հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածը/ միևնույն է Հակոբ Մելքոնյանը հնարավորություն չի ունենա կատարել նոր հանցանք և առավել ևս առնչություն ունենալ թմրանյութերի ապօրինի շրջանառության հետ։ Անձը բնութագրող հանգամանքների վերաբերյալ. Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն այս առումով նշել է, որ անգամ այնպիսի առավել ծանր հանցագործությունների պարագայում, ինչպես օրինակ, ծանրացուցիչ հանգամանքներում կատարված սպանությունն է, մինչև կալանքի թույլտվություն տալը, անպայման պետք է ուսումնասիրել մեղադրյալի անձը և այն հանգամանքները, որոնցում նա գտնվում է /Քլուսն ընդդեմ Բելգիայի/: Հակոբ Մելքոնյանը 63 տարեկան է, վատառողջ, ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխա, ունի մշտական հաշվառման և բնակության վայր, իսկ բնակության վայրից բնութագրվում է դրականորեն և վայելում է հարևանների հարգանքը: Նշված հանգամանքները նույնպես ողջամտորեն նվազեցնում են Հակոբ Մելքոնյանի կողմից հանցանք կատարելու վտանգները: Վերը նշվածը ՄԻԵԴ-ի իրավական դիրքորոշումների համատեքստում դիտարկելու դեպքում, առավել քան ակնհայտ է, որ անհրաժեշտ է Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներ, այլապես նրան կալանքի տակ պահելը պարունակում է պատժի տարրեր և հանգեցնում է ՄԻԵԿ 5-րդ հոդվածի խախտման: Համադրելով անձը բնութագրող հանգամանքները, դեպքի հանգամանքներին, կարծում է, որ այնուամենայնիվ եթե Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ առկա են նվազ հիմքեր հանցանքի կատարման առումով, ապա այդ պարագայում գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքը՝ համակցված բացակայելու արգելք խափանման միջոցով ամբողջովին ի զորու են զսպելու առկա ռիսկերը: Դատարանը պատշաճ ուշադրության չի դարձրել այլընտրանքային խափանման միջոցներին՝ և տնային կալանքը, գրավն ու բացակայության արգելքը ևս կիրառվում են այն ժամանակ, երբ առկա են որոշակի ռիսկեր, այսինքն այս դեպքում խոսք չի գնում առհասարակ հիմքերի բացակայության մասին, հետևաբար համադրելով վերը նշված հանգամանքները գալիս է հետևության, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու պաշտպանության կողմից միջնորդության ուսումնասիրությունը եղել է ձևական առումով: Դատարանի՝ 2025թ. դեկտեմբերի 09-ի՝ թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշումը պատճառաբանված, հիմնավոր և օրինական չէ: Վերոգրյալ հիմնավորումներով պաշտպանը խնդրել է. «Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. դեկտեմբերի 09-ի՝ թիվ ԵԴ1/0844/01/25 վարույթով «մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին» որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային համակցված խափանման միջոցներ՝ տնային կալանք /վերջինիս բնակության վայր հանդիսացող Արարատի մարզ, Արտաշատ համայնք, գյուղ Դալար, Վ․Սարգսյան փողոց տուն 56 հասցեում/, 500․000 ՀՀ դրամի չափով գրավ ու բացակայելու արգելք:»: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «4.Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3.Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»: Այսպիսով՝ պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքի և այն հաստատող փաստական տվյալների հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով վիճարկվող դատական ակտը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (...) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, (…)»։ Արամ Ճուղուրյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը»: Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)»: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արա Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. «(...) Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (...)»: Այսինքն՝ Դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը պետք է զերծ մնա Դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի տեսակը, տվյալ դեպքում կալանավորումը փոփոխելու գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Վերը նշված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ 2025 թվականի դեկտեմբերի 09-ի Դատարանը քննարկման առարկա է դարձրել մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը և վերահաստատելով նախորդ որոշումներում արտահայտած դատողությունները, փաստել է, որ առկա է մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանին շարունակական կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը: Տվյալ դեպքում՝ հաշվի առնելով մեղադրյալի անձը, նրան մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, Դատարանը հերթական անգամ քննարկելով մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանի խափանման միջոցի հարցը, եկել է իրավաչափ հետևության, որ կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել, փաստելով, որ վերջինիս պատշաճ վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել ավելի մեղմ խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառման պայմաններում: Պաշտպանի պնդումները հակառակի մասին ընդունելի չեն Վերաքննիչ դատարանի համար: Վերաքննիչ դատարանը վարույթի նյութերն ուսումնասիրելով ևս գտնում է, որ կալանքից բացի՝ այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցության կիրառմամբ դատաքննության այս փուլում, հնարավոր չէ կանխել մեղադրյալի հավանական ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Դատարանի հետևություններն այդ մասին հիմնավոր են, բխում են վարույթի փաստական տվյալներից: Ինչ վերաբերում է Հ.Մելքոնյանի անձի, մասնավորապես 63 տարեկան լինելու, վատառողջ լինելու, ամուսնացած լինելու, խնամքին երկու անչափահաս երեխա գտնվելու, մշտական հաշվառման և բնակության վայր ունենալու, դրական բնութագրվելու, հարևանների հարգանքը վայելելու պաշտպանի ներկայացրած փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը, գտնում է, որ դրանք ինքնին, սույն որոշման մեջ արված վերլուծության համատեքստում, բավարար չեն այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանի կողմից հանցանք կատարելու մտահոգությունները չեզոքացնելու համար, պաշտպանի ներկայացրած փաստարկները համակցության մեջ գնահատելով այն հանգամանքւ հետ, որ Հ.Մելքոնյանը սույն գործով իրեն մեղսագրված արարքը կատարել է նախկինում նույնասեռ հանցանքի համար դատվածություն ունենալու, մեկ այլ գործով դատաքննության փուլում գտնվող, համասեռ հանցանքի կատարման համար մեղադրյալի կարգավիճակ ունենալու պարագայում: Այլ կերպ՝ հիմնավոր են Դատարանի այն հետևությունները, որ քրեական գործի քննության տվյալ փուլում կալանքն այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու ռիսկերին, Դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ բարձր է գնահատում հանցանք կատարելու հիմքը՝ հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանը նախկինում դատապարտված լինելով նույնասեռ հանցավոր արարքներ կատարելու համար, դատվածությունը դեռևս չմարված կատարել է ենթադրյալ նոր հանցանք: Բացի այդ, Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվող թիվ ԱՎԴ/0249/01/24 դատական գործի շրջանակներում Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանը հանդիսանում է մեղադրյալ: Ինչ վերաբերում է պաշտպանի այն փաստարկին, թե մեղադրյալը սույն գործով շուրջ 1 /մեկ/ տարի գտնվում է անազատության մեջ, և վերջինիս շարունակական կալանքի տակ պահելը պարունակում է պատժի տարրեր, ապա պետք է արձանագրել, որ մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու այդ ժամանակահատվածն ինքնին հիմք չի կարող հանդիսանալ արձանագրելու, որ այն իր մեջ արդեն իսկ պարունակում է պատժի տարրեր՝ այդ ժամանակահատվածը համակցության մեջ գնահատելով մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանի անձի, նրա կողմից ենթադրաբար կատարած արարքի բնույթի, դրա վտանգավորության աստիճանի և կատարման եղանակի հետ: Անդրադառնալով պաշտպանի պնդմանը՝ մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանի տևական ժամանակահատված կալանքի տակ գտնվելու և այդ ընթացքում իրականացված քննության վերաբերյալ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ժամանակի հոսքի առումով դատողություններ կատարելու համար, յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում պետք է գնահատման ենթարկել ենթադրյալ հանցանքի բնույթը, դրա կատարման կոնկրետ հանգամանքները՝ համակցության մեջ, այսինքն կալանք խափանման միջոցի կիրառման տևողությունն ինքնին դրա համաչափության գնահատման բավարար գործոն չէ, հետևաբար մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակի հոսքը, վերջինիս նկատմամբ կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունն առկա լինելու պայմաններում, բավարար չէ արձանագրելու՝ այդպիսի անհրաժեշտությունը վերանալու հանգամանքը։ Պաշտպանը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ կալանքից զատ որևէ այլընտրանքային խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար։ Ամփոփելով սույն որոշման մեջ տեղ գտած դատողություններն ու եզրահանգումները` Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ կալանքի ժամկետը 3 (երեք) ամիս ժամանակով երկարաձգելով, Դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ուստի վիճարկվող որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպանի բողոքը` մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Հ.Մելքոնյանի պաշտպան Հ.Գասպարյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 09-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 08-01-2026 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 25-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 90 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 25-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 90 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | Ե-15625/26 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 18-03-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 17-03-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Աբգար |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հակոբ Մելքոնյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Շենգավիթ/՝ մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու , փոխելու , դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին 04.03.2026թ. որոշումը և Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել տնային կալանք , 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով ու բացակայելու արգելք : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Երկշաբաթյա ժամկետում կրկին ներկայացվել է բողոք | 07-04-2026 |
| Այլ նշումներ | 30.03.2026թ. որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձվել է: |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 26-03-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 26-03-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մխիթար |
| Ազգանուն | Պապոյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 08-04-2026 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 17-04-2026 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | Դատական ակտի հրապարակման օր: |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Բարձրագույն դատական խորհրդի 27․09․2018թ․ թիվ ԲԴԽ-40-Ո-105 որոշման համաձայն ապանձնավորված դատական ակտի տարբերակը։ Իսկականի հետ ճիշտ է։ ————————————————————————————————————————— ԵԴ1/1844/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈւՄ «17» ապրիլի 2026թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը` նախագահող դատավոր Մխիթար Պապոյան (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2026 թվականի մարտի 4-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. Նախաքննական մարմնի կողմից Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն արարքի համար, որ նա «Հոգեկան և վարքային խանգարումներ ափիոնատիպ նյութերի գործածման հետևանքով, կախվածության համախտանիշ» ախտորոշմամբ հաշվառման մեջ է գտնվել ՀՀ առողջապահության նախարարության «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերությունում (այսուհետ նաև՝ Կենտրոն) և նշված կենտրոնում ընդգրկված լինելով մեթադոնային փոխարինող բուժման ծրագրի շրջանակներում, 2024 թվականի օգոստոսի 28-ից օրենքով սահմանված կարգով որոշակի պարբերականությամբ ու չափաբաժիններով ստացել է «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց։ 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ին ստանալով «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոցի հերթական չափաբաժինը՝ նա դուրս է եկել Կենտրոնից և հանդիպել «Միցուբիշի» մակնիշի 35 FV 926 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով Ա.Շ.-ի հետ նշված վայր ժամանած իր ծանոթ Մ.Մ.-ին։ Հանդիպման ընթացքում ընդառաջ գնալով վերջինի խնդրանքներին, նա տվել է նրան «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց իրացնելու վերաբերյալ համաձայնություն, ապա խնդրել իրեն վերոնշյալ ավտոմեքենայով տեղափոխել դեպի ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղ տանող կանգառի մոտ։ Նստելով ավտոմեքենան նա Ա.Շ.-ի և Մ.Մ.-ի հետ ուղևորվել է հիշատակված վայր, որտեղ խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց իրացնելու թույլտվություն, Ա.Շ.-ի ավտոմեքենայի հետևի նստատեղին՝ թողնելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն) խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ին ընդունված թիվ 707-Ն որոշման N1 հավելվածով որպես թմրամիջոց նախատեսված, պոլիմերային տարայի մեջ պարունակվող քրեական վարույթի նախաքննությամբ չափը չպարզված «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց, այն ապօրինի իրացրել է Մ.Մ.-ին, ով վերցնելով վերոնշյալ տարան, ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղի ճանապարհին խմել է դրա պարունակությունը, ապա ՀՀ Կոտայքի մարզի Առինջ գյուղի Մեսրոպ Մաշտոցի փողոցի 8 հասցեի մոտակայքում՝ դեն է նետել տարան, ինչն էլ հայտնաբերվել է վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից վերոնշյալ վայրում 2024 թվականի դեկտեմբերի 19-ին կատարված դեպքի վայրի զննության արդյունքում։ Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշմամբ մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունիսի 21-ը: Վերը նշված որոշման օրինակը մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանը ստացել է 2026 թվականի մարտի 11-ին: 2026 թվականի մարտի 17-ին Վերաքննիչ դատարանի էլեկտրոնային փոստին է ուղարկվել մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշման դեմ: Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2026 թվականի մարտի 26-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին են հանձնվել 2026 թվականի մարտի 27-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի մարտի 30-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը վերադարձվել է՝ դրանում թույլ տրված թերությունը վերացնելու և հատուկ վերանայման բողոքը կրկին ներկայացնելու համար՝ որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետում։ Վերը նշված որոշման օրինակը մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանը ստացել է 2026 թվականի ապրիլի 6-ին: 2026 թվականի ապրիլի 6-ին Վերաքննիչ դատարանի էլեկտրոնային փոստին է ուղարկվել մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշման դեմ: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Պաշտպանը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային համակցված խափանման միջոցներ՝ տնային կալանք (վերջինի բնակության վայր հանդիսացող ■ ■ ■ ■ մարզ, ■ ■ ■ ■ համայնք, գյուղ ■ ■ ■ ■ , ■ ■ ■ ■ փողոց, ■ ■ ■ ■ հասցեում), 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով գրավ ու բացակայելու արգելք: Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում մասնավորապես նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները բավարար չափով փաստարկված չեն և ունեն ընդհանրական բնույթ, քանի որ ժամանակի ընթացքում խափանման միջոցի հիմքերը և արձանագրված ռիսկերը նվազման միտում են ունենում, որն էլ առկա է նաև սույն դեպքում, այսինքն՝ շուրջ մեկ ու կես տարի է ինչ վերջինը գտնվում է կալանքի տակ, հակառակ պարագայում նախկինում հանցանք կատարած անձի նկատմամբ մեկ անգամ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելուց հետո կստացվի, որ այն անընդհատ պետք է առանց բավարար պատճառաբանության երկարաձգվի, որպեսզի մոտեցումն իհարկե հակասում է ինչպես ներպետական օրենսդրությանը, այնպես է միջազգային կոնվեցիաներին։ Այս առումով հարկ է նշել, որ Եվրոպական դատարանի դիրքորոշումներից հետևում է, որ եթե քրեական գործի քննության սկզբնական փուլում կալանավորման հիմքերն առավելապես կրում են կանխատեսական բնույթ, ապա տևական ժամանակ քննություն իրականացնելուց հետո առաջին պլան է մղվում այդ ընթացքում մեղադրյալի փաստացի դրսևորած վարքագիծը, իսկ ինչպես հետևում է գործի նյութերից՝ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանը դրսևորել և դրսևորում է իրավահպատակ վարքագիծ, իսկ քրեակատարողական հիմնարկից բնութագրվում է բացառապես դրականորեն։ Բացի այդ, հարկ է նշել, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու նպատակի առկայության փաստն ինքնին բավարար չէ արձանագրելու, որ վերջինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց պետք է կիրառվի հենց կալանավորումը, քանի որ այդ նույն հիմքով հնարավոր է կիրառել նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված որևէ այլ խափանման միջոց և այդ ճանապարհով հասնել քրեական գործով վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակին: Բողոքարկվող որոշմամբ Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքն անփոփոխ թողնելը պատճառաբանվում է նախկինում նույնասեռ հանցավոր արարք կատարած լինելու և պատժից ազատվելով դատվածությունը չմարված ենթադրյալ նոր հանցանք կատարելով, սակայն Առաջին ատյանի դատարանն այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառման հարցը քննարկելիս պատշաճ ուշադրություն չի դարձրել այն հանգամանքին, որ Հակոբ Մելքոնյանին վերագրվող հանցանքի կատարումն անմիջականորեն փոխկապակցված է անձի ազատ տեղաշարժման հետ, իսկ տնային կալանքի պայմաններում վերջինը սահմանափակված է լինելու տան շառավղով, նման պայմաններում անգամ եթե նոր հանցանք կատարելու մտավախությունն է մեջբերվում, միևնույն է Հակոբ Մելքոնյանը հնարավորություն չի ունենա կատարել նոր հանցանք և առավել ևս առնչություն ունենալ թմրանյութերի ապօրինի շրջանառությանը։ Հարկ է նաև նշել, որ Հակոբ Մելքոնյանը 63 տարեկան է, վատառողջ, ամուսնացած է, խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխա, ունի մշտական հաշվառման և բնակության վայր, իսկ բնակության վայրից բնութագրվում է դրականորեն և վայելում է հարևանների հարգանքը: Նշված հանգամանքները նույնպես ողջամտորեն նվազեցնում են Հակոբ Մելքոնյանի կողմից հանցանք կատարելու վտանգները: Վերը նշվածը ՄԻԵԴ-ի իրավական դիրքորոշումների համատեքստում դիտարկելու դեպքում, առավել քան ակնհայտ է, որ անհրաժեշտ է Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներ, այլապես նրան կալանքի տակ պահելը պարունակում է պատժի տարրեր և հանգեցնում է ՄԻԵԿ 5-րդ հոդվածի խախտման: Համադրելով անձը բնութագրող հանգամանքները դեպքի հանգամանքներին՝ հարկ է նշել, որ հանցանք կատարելու նվազ ռիսկի առկայության դեպքում այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը՝ համակցված բացակայելու արգելք խափանման միջոցով, ամբողջովին ի զորու են զսպելու առկա ռիսկերը, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ ուշադրություն չի դարձրել այլնըտրանքային խափանման միջոցներին, իսկ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու պաշտպանության կողմի միջնորդության ուսումնասիրությունը եղել է ձևական առումով: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և նյութերը, գտնում է, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ մեղադրյալը պարտավոր է ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով, վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել տվյալ օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ, չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին, այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին, ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: 2013 թվականի փետրվարի 15-ի ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ԿԴ1/0062/06/12 որոշմամբ նշվել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: Մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ Հակոբ Մելքոնյանը նախկինում եղել է դատապարտված՝ այդ թվում, նույնասեռ հանցավոր արարքներ կատարելու համար, 2024 թվականի փետրվարի 13-ին ազատվելով պատժից, դատվածությունը չմարված կատարել է ենթադրյալ նոր հանցանք: Բացի այդ, ներկայումս Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում քննվում է թիվ ԱՎԴ/0249/01/24 դատական գործը, որի շրջանակներում Հակոբ Մելքոնյանը հանդիսանում է մեղադրյալ և վերջինին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ նախատեսված առերևույթ հանցանքի կատարում։ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ կալանքի հիմքերը և հիմնավորումները դեռևս շարունակում են առկա լինել: Առաջին ատյանի դատարանը հատկանշական է համարել այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ կալանավորումը, երկարաձգելու որոշումից հետո դեռևս չեն կատարվել այնպիսի դատավարական գործողություններ, որոնց արդյունքում կնվազեր մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանավորման հիմքով պայմանավորված ռիսկը: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պահանջների կատարումն ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է մեղադրյալի նկատմամբ փաստացի կիրառված կալանավորումը երկարացնել 3 ամիս ժամկետով, քանի որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր չէ ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կիրառմամբ կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ, որպիսի մոտեցումը Վերաքննիչ դատարանի համար նույնպես ընդունելի է: Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությանը, գտնում է, որ նշված ռիսկն իրատեսական է: Նման եզրահանգման գալիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում ինչպես մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, կատարման եղանակը, նպատակը, դրանում մեղադրյալի դերակատարությունը, այնպես էլ այն, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանին՝ ապօրինի թմրաշրջանառության հետ կապված մեկ այլ քրեական գործով դատապարտված լինելու, պատժից ազատվելու, սակայն դեռևս դատվածությունը մարված չլինելու պայմաններում սույն քրեական գործով մեղսագրվում է նույնասեռ ենթադրյալ հանցանքի կատարում: Բացի այդ, մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի վերաբերյալ դատարանի վարույթում է գտնվում նաև մեկ այլ քրեական գործ, որը կրկին վերաբերում է ապօրինի թմրաշրջանառությանը: Նշված հանգամանքները Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ առավել քան բավարար են գալու ողջամիտ եզրահանգման այն մասին, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությունը բարձր է: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարւմ նաև նշել, որ թեև ժամանակին զուգընթաց մեղադրյալի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը նվազում է, սակայն տվյալ դեպքում գործի քննության սույն փուլում նշված ռիսկն այն աստիճան չի նվազել, որպեսզի հնարավոր լինի գալու այն եզրահանգմանը, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր կլինի ապահովել այլըտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ վերջինին վերագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված ծանր ենթադրյալ հանցանքի կատարում, ինչն իր հերթին հիմք է տալիս գալու ողջամիտ հետևության, որ վերջինը, մնալով ազատության մեջ, հնարավոր է դրսևորի ոչ պատշաճ վարքագիծ: Ընդ որում՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշմամբ նշել է, որ մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի՝ տևական ժամանակ անազատության մեջ գտնվելուն, հարկ է համարում նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2023 թվականի մարտի 22-ի թիվ ԵԴ/0137/01/22 որոշմամբ արձանագրել է, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի` հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում համանման մոտեցում ունի նաև Եվրոպական դատարանը։ Bulea v. Romania գործով 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճռով Եվրոպական դատարանը նշել է, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ կալանքի կիրառման պայմանների ու հիմքերի առկայության վերաբերյալ փաստարկված պատճառաբանությունները, ըստ էության, կարող են այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցության կիրառումը նպատակահարմար չհամարելու դիտարկման հիմք հանդիսանալ, որպիսի պայմաններում նոր լրացուցիչ հիմնավորումների ներկայացումը պարտադիր չէ: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի բնութագրական տվյալներին, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի քննության տվյալ փուլում նշված հանգամանքները դեռևս բավարար չեն գալու հետևության, որ մեղադրյալ Հակոբ Մելքոնյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների համակցված կիրառմամբ: Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալը, գտնում է, որ տվյալ փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, հետևաբար՝ Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ և 395-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի պաշտպան Աբգար Պողոսյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2026 թվականի մարտի 4-ի թիվ ԵԴ1/1844/01/25 որոշումը թողնելով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ՊԱՊՈՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 17-04-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 19-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր, 1-ին հատորը 57 թերթ, 2-րդ հատորը 72 թերթ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 19-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր, 1-ին հատորը 57 թերթ, 2-րդ հատորը 72 թերթ |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 43271/26 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 26-06-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 26-06-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Աբգար |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հակոբ Մելքոնյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Շենգավիթ/՝ մեղադրյալ Հակոբ Վարազդատի Մելքոնյանի / ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով / նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու , փոխելու , դրա ժամկետը երկարաձգելու կամ խափանման միջոց կիրառելու հարցը քննարկելու մասին 16.06.2026թ. որոշումը և Հակոբ Մելքոնյանի նկատմամբ կիրառել տնային կալանք , 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով ու բացակայելու արգելք : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 30-06-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 30-06-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մխիթար |
| Ազգանուն | Պապոյան |