ԵԴ1/1853/01/25







Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),

Նախագահող դատավոր Ս.ԳԶՈԳՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Լ.ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Կ․ԻՍՐԱԵԼՅԱՆԻ
Ա․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
տուժողներ Ռ․ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆԻ
Զ․ՄԱՆՍՈՒՐՅԱՆԻ
Ա․ՂՐԴԻԼՅԱՆԻ
Տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ Ս․ԱՍԼԱՆՅԱՆԻ
պաշտպան Տ․ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻ

2026 թվականի մարտի 27-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Արտավազդ Հայկանի Մանուկյանի՝ ծնված 1972 թվականի օգոստոսի 8-ին, Երևան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, աշխատում է Երևան Ավտոբուս» ՓԲԸ-ում՝ որպես վարորդ, նախկինում չդատապարտված, ամուսնացած, հաշվառված է և բնակվում է Արարատ, Նորաբաց, Երևանյան փողոց 57 տուն հասցեում, մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,


ՊԱՐԶԵՑ

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
2024 թվականի մարտի 25-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-1090-24 քրեական վարույթը:
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի մարտի 25-ի որոշումներով Մանվել Արամի Ղրդիլյանը, Զորայր Սարգսի Մանսուրյանը և Ռուբեն Ավետիքի Մնացականյանը ճանաչվել են տուժող։
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի ապրիլի 8-ի որոշմամբ մահացած տուժող Մանվել Արամի Ղրդիլյանի փոխարեն տուժող է ճանաչվել Արամ Մանվելի Ղրդիլյանը։
Նախաքննության մարմնի 2025 թվականի ապրիլի 7-ի որոշմամբ Արտավազդ Հայկանի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չի հարուցվել Քնարիկ Թադևոսյանի դրվագով։
Նախաքննության մարմնի 2025 թվականի ապրիլի 7-ի որոշմամբ Արտավազդ Հայկանի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն արարքի համար, որ նա, աշխատելով «Երևանի ավտոբուս» ՓԲ ընկերությունում որպես վարորդ, 2024 թվականի մարտի 25-ին՝ ժամը 13:30-ի սահմաններում, «ԺոնգՏոնգ» մակնիշի 54038 դեղին հաշվառման համարանիշի ավտոբուսը վարել է Երևան քաղաքի Մյասնիկյան պողոտայի երթևեկելի մասի միջնամասով՝ Աբովյան պուրակի կողմից դեպի Աճառյան փողոցի ուղղությամբ մոտ 30 ուղևորով, 40-50կմ/ժ արագությամբ և հասնելով Մյասնիկյան պողոտայի թիվ 20 հասցեի դիմացի հատվածին՝ թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ ի վիճակի լինելով ժամանակին՝ շուրջ 10 վայրկյան առաջ, հայտնաբերել իր երթևեկության համար առաջացած խոչընդոտը՝ իր ուղղության երթևեկելի ուղեմասում կանգնած (վթարված) վիճակում գտնվող «Նիսսան տիանա» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի և «Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենաները, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար, չի հետևել իր առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրության և առջևում իր վարած ավտոբուսի ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասում կանգնած (վթարված) վիճակում գտնվող «Նիսսան տիանա» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի և «Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենաներին բախվելու ճանապարհատրանսպորտային պատահարի առաջացումը բացառելու համար, ժամանակին չի ձեռնարկել համապատասխան միջոցներ՝ ավտոբուսի ընթացքի արագությունը արգելակման միջոցով իջեցնելու և մինչ այդ ավտոմեքենաներին հասնելն, ընդհուպ կանգնեցնելու կամ էլ անվտանգ մանևրումով «Նիսսան տիանա» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի և «Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենաներին իր ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասով շրջանցելու համար, որի արդյունքում նշված ավտոբուսի առջևի մասով բախվել է «Նիսսան» տիանա» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի հետնամասին, իսկ տվյալ ավտոմեքենան առաջ ընթանալով բախվել է «Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի հետնամասին՝ իր այդ գործողություններով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի առաջացումն՝ ինքն իրեն զրկելով այն էլ պայմանավորել է տվյալ կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որի հետևանքով «Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդ Մանվել Արամի Ղրդիլյանը և Զորայր Սարգսի Մանսուրյանը մնացել են «Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի և «Նիսսան տիանա» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենաների արանքում, իսկ «Նիսսան տիանա» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի վարորդ Ռուբեն Ավետիքի Մնացականյանը՝ գտնվել է «Նիսսան տիանա» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի մոտ և նշված ճանապարհատրանսպորտային պատահարի հետևանքով վերջինիս առողջությանը անզգուշությամբ պատճառել է միջին ծանրության վնաս՝ առողջության տևական քայքայումով, Զորայր Սարգսի Մանսուրյանի առողջությանը՝ անզգուշությամբ պատճառել է ծանր վնաս՝ ընդհանուր աշխատունակության 1/3-ից ավելի կայուն կորուստով և, տրավմատիկ ու հեմոռագիկ շոկից համակցված որովայնի, կոնքի, ողնաշարի, ստորին վերջույթների փակ, բութ վնասվածքներ պատճառելով, անզգուշությամբ առաջացրել է Մանվել Արամի Ղրդիլյանի մահ»։
Նախաքննության մարմնի 2025 թվականի ապրիլի 7-ի մեկ այլ որոշմամբ Արտավազդ Հայկանի Մանուկյանի նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է 2025 թվականի հունիսի 2-ին:
2025 թվականի հունիսի 4-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս․Գզոգյանը ստանձնել է քրեական գործի վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ:
2026 թվականի մարտի 19-ին Դատարանը Արտավազդ Հայկանի Մանուկյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական վերդիկտ։



2.Դատարանում հետազոտված և գնահատված ապացույցներ
Մեղադրյա Արտավազդ Մանուկյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում, ցուցմունք է տվել այն մասին որ դեպքի օրը գնացել է աշխատանքի, բուժզննում է անցել, նորմալ վիճակում է սկսել աշխատանքը, եղանակը անպամած էր, օրվա ընթացքում եղանակը ազդել է ինքնազգացողության վրա և իրեն լավ չի զգացել, ցանկացել է զանգել գառաժ, որպեսզի հայտնի, որ իրեն լավ չի զգում և դուրս գա, բժժած վիճակ էր իր մոտ, պահի տակ ուշադրությունը շեղվել է, ջուր է ցանկացել խմել, վերցրել է ջրի շիշը և նկատել է, որ մեքենաներ են հավաքված, արգելակել է, բայց ուշ է եղել և բախվել է, դրանից հետո իր ինքնազգացողությունը ավելի է վատացել, շտապօգնությունը առաջարկել է հիվանդանոց տանել, բայց հրաժարվել է։ Իջել է մեքենայից նայել է դեպքի վայրում ինչ է կատարվում, բայց իր վիճակից պայմանավորված որևէ գործողություն չի արել։ Տուժողների հետ կապի եղել են, անձամբ ինքը չի հանդիպել ինքնազգացողությունից ելնելով իր քրոջ որդին է հանդիպել, ինչով կարողացել է օգնել է, 2022թ մայիսից է աշխատում Երևան-Ավտոբուս ՓԲԸ-ում։ Երթի սկիզբը Շենգավիթից է սկսում մինչև Ավան Դուրյան թաղամաս, օրվա ընթացքում 6 երթ է իրականացնում, դեպքը տեղի է ունեցել 3-րդ երթի ժամանակ։ Յուրաքանչյուր օր երթից դուրս գալուց առաջ զննության է ենթարկվել դեպքի օրնել է զննություն է անցել որևէ խնդիր ի հայտ չի եկել։ Առողջական խնդիրներ ունի, սրտի հետ կապված զարկերակային ճնշում ունի, համապատասխան դեղորայք է խմում, այդ օրն էլ խմել էր իր դեղը։ Երթի ժամանակ, երբ դուրս է եկել Շենգաիթից մոտ 30 րոպե հետո զգացել է, որ ինքնազգացողությունը վատացել է, մոտավորապես Խանջյան փողոցի մոտակայքում, դուրս գալիս իրեն լավ է զգացել։ Ինքնազգացողության վատացման ժաման կանգնեցրել են մեքենան ասել են, որ վատ է զգում չի կարող շարանուկել իր դեպքից մեքենան ։Չի զգացել, որ ի վիճակի չէ և կարող է նման բան լինի։ Դեպքի ժամանակ կիսաքնած բժժած վիճակում է եղել, չի զգացել, նիսսան մակնիշի մեքենան 3-4 մ-ից է նկատել։ Ավտոբուսը ավելի բարձր է, ավելի բարձր դիրքից է երևում, 100 մետրից կարելի է տեսնել երբ ազատ կլինի պողոտան, այդ ընթացքում ինքը կողք է նայել։ Հնարավոր է, որ քնած վիճակում լինի, քանի որ բժժած թույլ վիճակում է եղել, հստակ չի կարող ասել։ Կոնկրետ չի հիշում, թե քանի կմ/ժ է ընթացել, բայց այդ հատվածում մեքենան 40-45 կմ/ժ է կարողանում ընթանալ։ Մեքենայում մոտ 30 ուղևոր է եղել։ Արագություն մինչ 80-100կմ/ժ կարող է գնալ, բայց այդ ճանապարհը չի կարող արագությամբ ընթանալ։ Միասնիկյան պողոտա միշտ ծանրաբեռնված է միայն մոտ մեքենաներն են տեսադաշտում լինում։ Բախումը պայմնանավորված է եղել ինքնազգացողության պատտճառով։ Հնարավոր է, որ ննջած լինի։ 1990 թ ունի վարորդական իրավունք D կարգը մոտ 1997-1998թթ է ունի, գույքային հարցի հետ համաձայն չէ (տե´ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
Տուժող Ռուբեն Մնացականյանը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ 2024 թվականի մարտի 25-ին՝ ժամը 13։30-ի սահմաններում, բարձրացել է դեպի Միայասնիկյան պողոտայով 60-70 կ,/ժ արագությամբ երրորդ գծից անցել է 2-րդ գիծ հասել է արագաչափի մոտ նկատել է, որ դիմացի մեքենան արգելակել է, փորձել է ինքնել կանգնեցնել, բայց մեքենան սահելով կպել է առջևի Օպել մակնիշի մեքենային, իջել է որպեսզի հասկանա ինչ է տեղի ունեցել, ոչ ինքը ոչ դիմացի մեքենայի վարորդը մարմնաական վնասված չեն ստացել։ (տե´ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
Տուժող Արամ Ղրդիլյանը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, որ դեպքի մասին տեղեկացել է մորաքրոջից դեպքի հաջորդ օրը այդ ժամանակ եղել է Ռուսաստանում, բողոք բահանջ չունի, դեպքը եղել է Միասնիկյան պողոտայում, Նիսան մակնիշի մեքենան բախվել է Օպել մակնիշի մեքենային, այլ մանրամասների չի տիրապետում (տե´ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
Տուժող Զորայր Մանսուրյանը դատաքննության ընթացքում հայտնել է, 2020թ-ից աշխատում է ոստիկանության զորքերում, դեպքի օրն ծառայություն է իրականացրել, ճանապարհային սպասրկում է իրականացրել, ժամը 9-ից այդտեղ է եղել, դեպքը տեղի է ունեցել 13։00-ից մինչ 13։30-ն ընկած ժամանակահատվածում, օպելի և Նիսսանի վթարը այդ ժամանակ է եղել, մի քիչ ներքևում է կանգնած եղել, մոտ 5-10 մ այն կողմ է եղել, ինքը չի տեսել վթարը հետո զանգել են մոտեցել է դեպքի վայր։ Մոտեցել է ասել է, որ զեկուցել է պարեկները շուտ կմոտենան ճանապարը կբացեն։ Մի փոքր ավելի վերև իր մյուս գործընկերն էր կանգնած, ուզում էի նրան գնար կանչեր և դրանից հետո բան չի հիշում։ Մեջքով է կանգնած եղել մեքենաների ձախ հատվածում է կանգնած եղել հայացքով դեպի վերև է նայելուց եղել, որ կանչի մյուս գործընկերոջը, հարված է ստացել ու արդեն ոչինչ չի հիշում։ Ըստ կանոնակարգի գրված է, որ վթար է լինում պետք է գնան և սպասարկեն, եթե շտապօգնության կարիք կա կանչեն, ճանապարը փակ լինելու դեպքում բացեն։ Երբ մոտեցել է, արդեն վարորդները համաձայնության էին եկել, զեկուցել է իր վաշտի հրամանատարին, իր պարտականությունների մեջ չի մտնում, որ ասի մայթին կանգնեն խոսեն կամ ինչպես միմյանց հետ պայմանավորվեն (տե´ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ գրավոր ապացույցները.
Մանվել Արամի Ղրդիլյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 0429 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ հիմնվելով Մ.Ղրդիլյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության և բժշկական փաստաթղթերի տվյալների վրա, առաջնորդվելով որոշմամբ առաջադրված հարցերով՝ Մ.Ղրդիլյանի մահը վրա է հասել տրավմատիկ և հեմոռագիկ շոկից համակցված որովայնի, կոնքի, ողնաշարի, ստորին վերջույթների փակ, բութ վնասվածքներ ստանալու հետևանքով: Տվյալ հետևությունը հիմնավորվում է դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված հետևյալ վնասվածքների առկայություններով՝ քերծվածքներ ձախ ազդրի վերին երրորդի հետին մակերեսին, ձախ ծնկահոդի առաջային, ներսային և հետին մակերեսներին, ձախ ոտնաթաթի ներսային մակերեսին, առ և ձախ արմնկահոդերի հետին մակերեսներին: Տարածուն արյունազեղումներ զույգ ազդրերի հետին մակերեսներին և ձախ սրունքի վերին ու միջին երրորդների հետին մակերեսներին, ձախից՝ զստոսկրի թևի կոտրվածք՝ տարածումով մարմնի և քացախափոսի վերին պատ, բարակ աղու միջընդերքի կպումների պատռվածքներ, հեմոպրետոնեում, տարածուն ենթալյարդային հետորովայնամզային հեմատոմա, աջ և ձախ ազդոսկրերի ստորին երրորդների փակ կոտրվածքներ, ձախ սրունքի զույգ ոսկրերի վերին երրորդների փակ բազմաբեկոր կոտրվածքներ, գոտկային 2-րդ, 3-րդ և 4-րդ ողերի աջ լայնական ելունների կոտրվածքներ, ձախ անրակոսկրի կրծոսկրային ծայրի կոտրվածք, արտահայտված սակավարյունություն, թոքերի այտուց: Բոլոր վնասվածքները պատճառվել են կենդանության օրոք, բութ առարկաների ներգործությամբ, հնարավոր է որոշման մեջ նշված ժամկետին և հանգամանքներում, ունեն կյանքին վտանգ սպառնացող առողջության ծանր վնասի պատճառման հատկանիշներ և տվյալ դեպքում բերել են մահվան: Ըստ հիվանդության պատմագրի տվյալների Մ.Ղրդիլյանի մահը վրա է հասել 26.03.2024թ. ժամը 14:30-ին։ Մ. Ղրդիլյանի դիակից վերցված արյունը պատկանում է արյան 0 խմբին: Մ.Ղրդիլյանի դիակից վերցված արյան քիմիական քննությամբ էթիլ սպիրտ չի հայտնաբերվել: Ըստ դատաբժշկական փորձաքննության տվյալների՝ Մ.Ղրդիլյանը, կենդանության օրոք տառապել է ընդհանուր արտահայտված աթերոսկլերոզով, սրտի փականային հիվանդությամբ, աորտալ փականի առաջին աստիճանի անբավարարությամբ և լյարդի ցիռոզով, որոնք մահվան պատճառի հետ չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ: Ըստ դատաբժշկական փորձաքննության տվյալների առաջին տրավմատիկ հարվածը հասցվել է Մ.Ղրդիլյանի մարմնի ձախ կեսին՝ կոնքի և ձախ ստորին վերջույթի շրջաններին, սակայն նշված հարցը ստույգ հնարավոր է պարզել հագուստների հետքաբանական փորձաքննությամբ։ Մ.Ղրդիլյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ ավտոմեքենայի անվադողի գծանախշեր և վրաանցման հետքեր չեն հայտնաբերվել, սակայն նշված հարցը ստույգ հնարավոր է պարզել հագուստների հետքաբանական փորձաքննությամբ: U.Ղրդիլյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերվել են նաև ծակած վերքեր աջ և ձախ արմնկափոսերում, պարանոցի աջ կողմնային մակերեսին և ձախ դաստակի հետին մակերեսին՝ ստորադիր երակների պրոյեկցիաներով, հետվիրահատական վերքեր որովայնի առաջային և կողմնային մակերեսներին, կրծոսկրի կոտրվածք, աջից, միջին անրակային գծով 6-րդ կողի և ձախից միջին անրակային գծով 4,5,6,7-րդ կողերի կոտրվածքներ, որոնք հետևանք են բժշկական վերակենդանացման միջամտությունների (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, քրեական գործ, 124-128-րդ թերթեր):
Զորայր Սարգսի Մանսուրյանի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 3344/հ եզրակացությունը, որի համաձայն՝ Զ. Մանսուրյանի ստացած մարմնական վնասվածքներն ըստ բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ ձախ սրունքի շրջանի ջնջխված վերքի, ձախ սրունքի վերին և միջին երրորդականների բաց, բազմաբեկոր, ներհոդային կոտրվածքների, սրունքի առաջային և զ հետին խմբի մկանների ջնջխման, հետին ոլոքային զարկերակի ճյուղերի պոկման ձևով, պատճառվել են բութ առարկա /ներով/, հնարավոր է նշված ժամկետին և պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս, ի նկատի ունենալով ընդհանուր աշխատունակության 1/3-ից ավելի կայուն կորուստը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, քրեական գործ, 190-191-րդ թերթեր):
Ռուբեն Ավետիքի Մնացականյանի դատաբժշկական փորձաքննության թիվ 1822/հ եզրակացությունը, որի համաձայն՝ Ռ. Մնացականյանի ստացած մարմնական վնասվածքները, համաձայն ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ Ձախ անրակի միջին երրորդականի և ձախից 2- 4-րդ կողոսկրերի կոտրվածքների» ձևով, պատճառվել են բութ առարկայով /ներով, հնարավոր է նշված ժամկետում և պատճառվել է առողջությանը միջին ծանրության վնաս՝ առողջության տևական քայքայումով, նկատի ունենալով վնասվածքների հետ անմիջական պատճառական կապի մեջ եղած հետևանքների տևողությունը 21-օրից ավելի (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, քրեական գործ, 149-150-րդ թերթեր):
Դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության հմ՝ 62ա-24 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ «1.Առաջադրված ճանապարհատրանսպորտային իրադրության պայմաններում ZHONG-TONG մակնիշի 54035 ավտոբուսի վարորդը, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար, պետք է հետևեր երթևեկության ուղղությամբ առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանն ու առջևում՝ իր վարած ավտոբուսի ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասում կանգնած (վթարված) վիճակում գտնվող NISSAN մակնիշի 23 RM 003 h/h և OPEL մակնիշի 37 LN 664 h/հ ավտոմեքենաների առկայության տվյալ պայմաններում, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու, վթարային իրադրություն չստեղծելու և տվյալ ճանապարհատրանսպորտային պատահարի առաջացումը բացառելու համար, պետք է ժամանակին կատարված համապատասխան միջոցներ ձեռնարկեր՝ ավտոբուսի ընթացքի արագությունը կատարված արգելակումով իջեցնելու և, մինչև այդ ավտոմեքենաներին հասնելն, ընդհուպ ավտոբուսը կանգնեցնելու, կամ էլ՝ անվտանգ մանևրումով NISSAN մակնիշի 23 RM 003 h/h և OPEL մակնիշի 37 LN 664 h/h ավտոմեքենաներին իր ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասով շրջանցելու համար, ինչի տեխնիկական հնարավորությունը պատահարի պարագաներում ZHONG-TONG մակնիշի 5403 Տ ավտոբուսի վարորդն ունեցել է և, ինչը կատարելով, նա կխուսափեր տվյալ պատահարի առաջացումից:
Դրա փոխարեն առաջադրված պայմաններում առջևում՝ իր վարած ավտոբուսի ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասում կանգնած (վթարված) վիճակում գտնվող NISSAN մակնիշի 23 RM 003 h/h և OPEL մակնիշի 37 LN 664 h/h ավտոմեքենաների առկայության տվյալ պայմաններում, ժամանակին կատարված համապատասխան միջոցներ չձեռնարկելով՝ իր վարած ավտոբուսի ընթացքը դանդաղեցնելու և ընդհուպ մինչև ավտոբուսը կանգնեցնելու, կամ էլ՝ այդ ավտոմեքենաներին անվտանգ մանևրումով շրջանցելու համար, ZHONG-TONG մակնիշի 5403 Տ ավտոբուսի վարորդը տեխնիկական տեսակետից թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 67 կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ:
Իր այդ գործողություններով էլ ZHONG-TONG մակնիշի 5403 S ավտոբուսի վարորդը պայմանավորել է տվյալ ճանապարհատրանսպորտային պատահարի առաջացումն՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
Առաջադրված պայմաններում NISSAN մակնիշի 23 RM 003 h/h ավտոմեքենայի վարորդի կողմից՝ ինչպես տվյալ ճանապարհատրանսպորտային պատահարը կանխելու տեխնիկական հնարավորություններ, այնպես էլ՝ թույլ տրված այնպիսի գործողություններ, որպիսիք տեխնիկական տեսակետից հակասելով ՃԵԿ-ի կամ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի պահանջներին, պայմանավորած լինեին տվյալ պատահարի առաջացումը՝ չեն դիտվել:
Առաջադրված պայմաններում OPEL մակնիշի 37 LN 664 /հ ավտոմեքենայի վարորդի կողմից՝ ինչպես տվյալ ճանապարհատրանսպորտային պատահարը կանխելու տեխնիկական հնարավորություններ, այնպես էլ՝ թույլ տրված այնպիսի գործողություններ, որպիսիք տեխնիկական տեսակետից հակասելով ՃԵԿ-ի կամ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի պահանջներին, պայմանավորած լինեին տվյալ պատահարի առաջացումը, չեն դիտվել:
2. Հետիոտն Մանվել Ղրդիլյանի գործողությունների գնահատման համար ավտոտեխնիկական փորձագետի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ չեն պահանջվում: Դրանք, ինչպես նաև՝ այդ գործողությունների և տեղ գտած ճանապարհատրանսպորտային պատահարի առաջացման միջև պատճառական կապը ենթակա են իրավական գնահատման՝ ելնելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25 հոդվածի պահանջների տեսանկյունից» (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, քրեական գործ, 174-181-րդ թերթեր):
Ճանապարհատրանսպորտային պատահարի դեպքի վայրի և տրանսպորտային միջոցների զննության մասին 2024 թվականի մարտի 25-ին կազմված արձանագրությունները և տեսաձայնագրությունը, որոնց համաձայն` դեպքը տեղի է ունեցել Երևան քաղաքի Մյասնիկյան պողոտայի թիվ 20 հասցեի դիմաց: Մյասնիկյան պողոտան ունի 2 երթևեկելի ուղեմաս, որոնք միմյանցից բաժանված են բետոնե բաժանարար պատով: Մյասնիկյան պողոտայի Հերացի փողոցի կողմից Գայի պողոտա տանող ուղեմասն ունի 1 աստիճան վերելք: Նշված ուղեմասի մայթի լայնքը՝ 2,3 մետր է, երթևեկելի մասում բացակայում են գծանշումները, որի ընդհանուր լայնքը՝ 10 մետր է: Երթևեկելի հատվածում առկա է արնանման հետք, որը մայթեզրին առկա թիվ 16 էլ. սյունից ուղիղ գծով գտնվում է 1,5 մետր հեռավորության վրա: Բետոնե բաժանարար պատի բարձրությունը 0,6 մետր է։ Երթևեկելի մասում առկա են պլաստմասե և ապակե կոտրված բեկորներ: «Նիսսան» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ձախ անկյունը կոտրված է, շարժիչի հովացման համակարգի արտաքին երեսպատիչը կոտրված, շարժիչի ծածկոցը վնասված: Առջևի աջ լուսարձակը կոտրված: Առջևի ձախ անվաթևը վնասված։ Հետևի ձախ անվաթևը վնասված, հետևի ձախ կողմի դռան պատուհանի անկյունը ճաքած: Բեռնախցիկը դեֆորմացված, հետևի լուսարձակները կոտրված են: Հետևի հողմապակին կոտրված է, հետևի աջ անվաթևը՝ վնասված Օպել» մակնիշի 37 LN 664 h/h-ի դիմապակու վրա առկա են ճաքեր, հետևի թափարգելը և բեռնախցիկը վնասված են: Հետևի աջ լուսարձակը կոտրված է: Հետևի աջ անվաթևը վնասված է, շարժիչի ծածկոցի վրա առկա է ներկաթափված հետք: ԺոնգՏոնգ» մակնիշի 5403 S h/h- ի ավտոբուսի առջևի ձախ լուսարձակը կոտրված է, թափարգելը՝ վնասված, դիմապակու վրա առկա են ճաքեր: Ձախ հայելու հետնամասի պլաստմասե դետալը բացակայում է: Հետևի թափարգելի ձախ անկյունային հատվածը վնասված է, ձախ հայելին ճաքած (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, քրեական գործ, 6-15-րդ թերթեր):
Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին 2024 թվականի մարտի 25-ի որոշումը, որի համաձայն՝ իրեղեն ապացույց են ճանաչվել Ժոնգ Տոնգ» մակնիշի 54035 հաշվառման համարանիշի ավտոբուսը,Նիսսան» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի և Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենաները (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, քրեական գործ, 62-63-րդ թերթեր):
Երևանի Ավտոբուս» ՓԲԸ-ից ստացված լազերային սկավառակը՝ առկա տեսագրությնունները, որի զննության համաձայն՝ «Երևանի Ավտոբուս» ՓԲԸ-ից ստացված լազերային սկավառակի՝ առկա տեսագրությնուններով, զննելու մասին նույն օրը կազմված արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ պարզվել է, որ (...) այն կատարվել է բնական լուսավորության պայմաններում ավտոբուսի սրահում տեղադրված տեսախցիկի միջոցով: Տեսագրությամբ երևում է ավտոբուսի սրահի առջևի հատվածը և ընթացքի մեջ գտնվող ավտոբուսի վարորդը: Տեսագրությամբ երևում է, որ վարորդ ավտոբուսը վարում է ղեկը ձախ ձեռքով բռնած վիճակում: Տեսագրության 13:30:25 վայրկյանին ավտոբուսի վարորդը աչքերը փակում է և տեսագրության 13:30:27 վայրկյանին աչքերը բացում ու տեսագրության 13:30:28 վայրկյանին ավտոբուսի ղեկը թեքում է աջ, որից հետո տեսագրության 13:30:30 վայրկյանին ավտոբուսի ղեկը աջ ձեռքով բռնած վիճակում թեքվում է ձախ և ձախ ձեռքով վերցնում է իր ձախ կողմում գտնվող շիշը: Տեսագրության 13:30:31 վայրկյանին ավտոբուսի վարորդը ուշադրությունն ուղղում է իր առջև և տեսագրության 13:30:32 վայրկյանին էկրանը սևանում է, հայտնվում է «NO VIDEO» գրառումը: Հետագա վայրկյանների ընթացքում քննության համար հետաքրքրություն ներկայացնող հանգամանքներ առկա չեն: Տեսագրությունն ավարտվում է 13:33:26 վայրկյանին: (...) Դիտելով տեսագրությունը՝ պարզվում է, որ այն կատարվել է բնական լուսավորության պայմաններում ընթացքի մեջ գտնվող ավտոբուսի սրահում տեղադրված տեսախցիկի միջոցով: Տեսագրությամբ երևում է Մյասնիկյան պողոտան, որն ունի 2 երթևեկելի ուղեմաս, որոնք միմյանցից բաժանված են բետոնե արգելապատնեշով: Ավտոբուսն ընթանում է Մյասնիկյան պողոտայով՝ Հերացի փողոցի կողմից Գայի պողոտա տանող ուղեմասի ուղղությամբ: Ավտոբուսն ընթանում է նշված ուղեմասի միջնամասով, որտեղ ճանապարհային գծանշումները բացակայում են: Տեսագրության 13:30:22 վայրկյանին տեսախցիկի տեսադաշտում երևում է ավտոբուսի դիմաց՝ որոշակի հեռավորության վրա բեռնախցիկը բացված վիճակում կանգնած, սպիտակ գույնի, սեդան թափքով ավտոմեքենան: Տեսագրության 13:30:26 վայրկյանին ավտոբուսի ուղղությունը թեքվում է ձախ և տեսագրության 13:30:28 ավտոբուսի դիրքը ուղղվում է աջ։ Տեսագրության 13:30:29 վայրկյանին տեսախցիկի տեսադաշտում երևում է ավտոբուսի ձախ կողմից ուղիղ ընթացող «Տոյոտա» մակնիշի 35 MG 395 h/h-ի ավտոմեքենան, որը առաջ է անցնում ավտոբուսի ձախ կողմով: Տեսագրության 13:30:30 վայրկյանին Մյասնիկյան պողոտայի միջնամասում բեռնախցիկը բացված վիճակում կանգնած ավտոմեքենայի առջևի աջ դուռը գտնվում է կիսաբաց վիճակում, իսկ «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենայի դիմաց գտնվում է «Օպել» մակնիշի 37 LN 66 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: Նշված ավտոմեքենաների միջնամասում կանգնած են երեք քաղաքացիներ, որոնցից մեկը գտնվում է «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենայի առջևի աջ անկյունում, իսկ երկուսը, որոնցից մեկը ոստիկանի համազգեստով է, կանգնած են «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենայի առջևի ձախ անկյունում։ Տեսագրության 13:30:32 վայրկյանին ավտոբուսը բախվում է «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենայի հետևի հատվածին: Նույն պահին տեսագրությամբ երևում է «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենայի առջևի ձախ դուռը գտնվում է կիսաբաց վիճակում և երևում է հարվածի պահին «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենայի առջևի ձախ դռան կողմից դուրս եկած քաղաքացու գլուխը: Բախման արդյունքում «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենան առաջ է ընթանում վրաերթի է ենթարկում առջևի աջ անկյունում սև հագուստով կանգնած քաղաքացուն, ով հայտնվում է «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենայի շարժիչի ծածկոցի վրա և ընկնում է ճանապարհի աջ կողմում, որից հետո բախվում է «Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, իսկ «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենայի առջևի ձախ հատվածում կանգնած երկու քաղաքացիներից մեկը հայտնվում է «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենայի և «Տոյոտա» մակնիշի 35 MG 395_h/h-ի ավտոմեքենաների արանքում, իսկ ոստիկանական համազգեստով քաղաքացին բախման արդյունքում ընկնում է գետնին: «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենան առաջ է ընթանում և բախվում է «Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի հետևի հատվածին, որն էլ առաջ է ընթանում և կանգնում: Տեսագրության 13:30:37 վայրկյանին բացվում է «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենայի առջևի ձախ դուռը և դուրս է գալիս մի քաղաքացի ով կքանստում է, կանգնում է ձեռքը դնում է կրծքավանդակին և դուրս է գալիս տեսախցիկի տեսադաշտից: «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենայի և «Տոյոտա» մակնիշի ավտոմեքենաների արանքում մնացած քաղաքացին վազելով մոտենում է գետնին ընկած ոստիկանական համազգեստով ընկած քաղաքացուն և փորձում է ընկած տեղից վեր բարձրացնել: Տեսագրության 13:30:38 վայրկյանին «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենայի ձախ կողքին կանգնում է շագանակագույն գույնի ամենագնաց ավտոմեքենան: Նույն վայրկյանին վազելով մոտենում է ոստիկանական համազգեստով մի քաղաքացի, ով հեռախոսով զանգահարում է: Տեսագրության 13:30:52 վայրկյանին տեսախցիկի տեսադաշտում երևում է «Հյունդայի» մակնիշի ավտոմեքենանան՝ որը կանգնում է «Նիսսան» մակնիշի ավտոմեքենայի ձախ կողային հատվածում: Տեսագրության 13:31:12 վայրկյանին «Հյունդայի» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը դուրս է գալիս ավտոմեքենայից և երկու քաղաքացի մոտենում են սև հագուստով վրաերթի ենթարկված քաղաքացուն: Տեսագրությունն ավարտվում է 13:31:14 վայրկյանին» (տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, քրեական գործ, 53-55-րդ, 203-204-րդ թերթեր):
Ա․Մանուկյանի դատավածության վերաբերյալ տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Արտավազդ Հայկանի Մանուկյանը նախկինում դատապարտված չի եղել (տե´ս դատական նիստի արձանագրություն):

3․ Դատարանի իրավական վերլուծությունները
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝ «1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոն խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` երկուսից հինգ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երկուսից հինգ տարի ժամկետով»:
Դատարանը, վերլուծելով մեղադրյալ Արտավազդ Հայկանի Մանուկյանի առաջադրված մեղադրանքի հիմքում դրված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները՝ դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, հաստատված է համարում, որ Արտավազդ Հայկանի Մանուկյանը, աշխատելով «Երևանի ավտոբուս» ՓԲ ընկերությունում որպես վարորդ, 2024 թվականի մարտի 25-ին՝ ժամը 13:30-ի սահմաններում, «ԺոնգՏոնգ» մակնիշի 54038 դեղին հաշվառման համարանիշի ավտոբուսը վարել է Երևան քաղաքի Մյասնիկյան պողոտայի երթևեկելի մասի միջնամասով՝ Աբովյան պուրակի կողմից դեպի Աճառյան փողոցի ուղղությամբ մոտ 30 ուղևորով, 40-50կմ/ժ արագությամբ և հասնելով Մյասնիկյան պողոտայի թիվ 20 հասցեի դիմացի հատվածին՝ թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների 67 կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ ի վիճակի լինելով ժամանակին՝ շուրջ 10 վայրկյան առաջ, հայտնաբերել իր երթևեկության համար առաջացած խոչընդոտը՝ իր ուղղության երթևեկելի ուղեմասում կանգնած (վթարված) վիճակում գտնվող «Նիսսան տիանա» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի և «Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենաները, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար, չի հետևել իր առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրության և առջևում իր վարած ավտոբուսի ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասում կանգնած (վթարված) վիճակում գտնվող «Նիսսան տիանա» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի և «Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենաներին բախվելու ճանապարհատրանսպորտային պատահարի առաջացումը բացառելու համար, ժամանակին չի ձեռնարկել համապատասխան միջոցներ՝ ավտոբուսի ընթացքի արագությունը արգելակման միջոցով իջեցնելու և մինչ այդ ավտոմեքենաներին հասնելն, ընդհուպ կանգնեցնելու կամ էլ անվտանգ մանևրումով «Նիսսան տիանա» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի և «Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենաներին իր ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասով շրջանցելու համար, որի արդյունքում նշված ավտոբուսի առջևի մասով բախվել է «Նիսսան» տիանա» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի հետնամասին, իսկ տվյալ ավտոմեքենան առաջ ընթանալով բախվել է «Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի հետնամասին՝ իր այդ գործողություններով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի առաջացումն՝ ինքն իրեն զրկելով այն էլ պայմանավորել է տվյալ կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որի հետևանքով «Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդ Մանվել Արամի Ղրդիլյանը և Զորայր Սարգսի Մանսուրյանը մնացել են «Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի և «Նիսսան տիանա» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենաների արանքում, իսկ «Նիսսան տիանա» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի վարորդ Ռուբեն Ավետիքի Մնացականյանը՝ գտնվել է «Նիսսան տիանա» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի մոտ և նշված ճանապարհատրանսպորտային պատահարի հետևանքով վերջինիս առողջությանը անզգուշությամբ պատճառել է միջին ծանրության վնաս՝ առողջության տևական քայքայումով, Զորայր Սարգսի Մանսուրյանի առողջությանը՝ անզգուշությամբ պատճառել է ծանր վնաս՝ ընդհանուր աշխատունակության 1/3-ից ավելի կայուն կորուստով և, տրավմատիկ ու հեմոռագիկ շոկից համակցված որովայնի, կոնքի, ողնաշարի, ստորին վերջույթների փակ, բութ վնասվածքներ պատճառելով, անզգուշությամբ առաջացրել է Մանվել Արամի Ղրդիլյանի մահը։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ սույն գործով ձեռք բերված հավաստի ապացույցների համակցությունը բավարար է հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու մեղադրյալ ճանապարհային երթևեկության կանոնները և ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջը խախտելը, որի հետևանքով անզգուշությամբ առաջացրել է տուժող Մանվել Արամի Ղրդիլյանի մահն ապացուցված է, այդ արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին։
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվելիք պատժի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ (․․․)»։
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Արտավազդ Հայկանի Մանուկյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Ա․Մանուկյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Ա․Մանուկյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նակինում դատապարտված չի եղել։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Հ․Վարդանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար,
Դատարանը, արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ա․Մանուկյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Ճանապարհատրանսպորտային հանցագործություն կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելու, ինչպես նաև նրանց կողմից պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելու ընթացքում դատարանի կողմից հաշվի առնվող հանգամանքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ա.Սահակյանի գործով կայացված որոշմամբ։ Այդ որոշման համաձայն՝ «(․․․) պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս դատարանները պետք է հաշվի առնեն հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները, ինչպես նաև հանցանքի կատարումից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը։
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ վերոնշյալ գործերով դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթին, որի արդյունքում տեղի է ունեցել հանցագործությունը։ Նշված հանգամանքի կարևորումը պայմանավորված է նրանով, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-րդ գլխով նախատեսված՝ ճանապարհային երթևեկության կանոնների առավել կոպիտ խախտումները (լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն) վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը։ Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարողի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը կարևոր նշանակություն ունի նաև հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին ճիշտ պատկերացում կազմելու համար» (տե՛ս Արամ Սերյոժայի Սահակյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 19-20-րդ կետերը)։
Զարգացնելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումները՝ Է.Ասատրյանի գործով որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը շեշտել է, որ «(․․․)ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը ճիշտ գնահատելու և որպես արդյունք հանցավորի նկատմամբ քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոց կիրառելու համար դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել։ Բացի այդ, դատարանները պետք է գնահատեն, թե տվյալ խախտման արդյունքում, ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հավանականությունը և որքանով էր ակնհայտ տրանսպորտային միջոցը վարողի համար իր կողմից թույլ տրված խախտման և հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման միջև պատճառական կապի զարգացման հավանականությունը։ Այլ խոսքով՝ համապատասխան գնահատականի պետք է արժանացվի կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։
Ուստի, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ առանց նշված հանգամանքների գնահատման հնարավոր չէ ճիշտ պատկերացում կազմել ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով հանցավորի անձնավորության և հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին» (տե՛ս Էդմոն Գարասիմի Ասատրյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը)։
Արտավազդ Մանուկյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցագործության կատարման հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ մեղադրյալի մեղավորության աստիճանը, տեղի ունեցած ճանապարհատրասնպորտային պատահարին հանգեցրած՝ մեղադրյալի կողմից թույլ տրված ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը, հանցանքի կատարումից հետո դրսևորած վարքագիծը, ինչպես նաև հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ նրա դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը:
Տվյալ դեպքում, անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ Արտավազդ Մանուկյանը գործել է հանցավոր անփութությամբ, այսինքն՝ չի նախատեսել իր գործողության (անգործության) արդյունքում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, ինչը պարտավոր էր նախատեսել:
Հաշվի առնելով վերը շարադրվածը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արտավազդ Մանուկյանի կատարած արարքի համար նրա նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայի սահմաններում` ազատազարկման ձևով` 2 (երկու) տարի ժամկետով` զուգորդված տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելով՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակներն իրագործելու համար:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, դիքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Սամսոն Ամիրխանյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումներ)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը՝ Արամայիս Հովհաննիսյանի գործով 2017 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշմամբ անդրադառնալով սույն հանցակազմով սահմանված արարքի կատարման դեպքում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորության հարցին, դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ քննարկվող հոդվածով նախատեսված հանցանքի կատարման դեպքում պատիժ նշանակելիս և այն կրելու անհրաժեշտության հարցը որոշելիս հատկապես կարևոր է գնահատել նաև հանցագործությամբ պատճառված վնասը: Վերջինս ցանկացած հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը բնութագրող հիմնական ցուցանիշներից է, այդ թվում` այն հանցակազմերի, որոնցով սահմանված չէ որպես հանցակազմի տարր: Այն իր համարժեք գնահատականը պետք է ստանա նաև ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնները խախտելու վերաբերյալ հանցագործություններով պատիժ նշանակելիս, քանի որ այդպիսի հանցագործությունների հետևանքով կարող են պատճառվել հանցակազմով նախատեսված, ինչպես նաև դրանից դուրս գտնվող ամենատարբեր բնույթի հետևանքներ, այդ թվում՝ մարդու առողջության միջին ծանրության կամ ծանր վնաս, մարդու մահ (այդ թվում՝ երկու կամ ավելի մարդու), գույքային վնաս:
Մասնավորապես, հանրորեն վտանգավոր հետևանքներով պայմանավորված` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես հանցակազմի ծանրացնող հանգամանք է նախատեսված անզգուշությամբ մարդու մահ առաջանալը, իսկ 3-րդ մասով՝ հանցակազմի առավել ծանրացնող հանգամանք՝ անզգուշությամբ երկու կամ ավելի մարդու մահ առաջանալը: Վերոնշյալից հետևում է, որ կախված օրենքով պահպանվող հարաբերության (հանցակազմի ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ օբյեկտ) իրավական արժեքից, դրան պատճառված վնասը պայմանավորում է տվյալ հանցագործության հանրային վտանգավորության, հետևաբար նաև պատժելիության աստիճանը: Սույն դեպքում պաշտպանվող հարաբերությունը մարդու կյանքն է (լրացուցիչ օբյեկտ), որը հիմնարար սոցիալական արժեք է և այդպիսով օժտված է քրեաիրավական պաշտպանության բարձր աստիճանով: Ակնհայտ է՝ որքան ծանր է վրա հասած հետևանքը, մեծ՝ վնասի չափը, այնքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը: Վերջինս հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը:
Հաշվի առնելով կատարված արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, դրա հետևանքները, մասնավորապես՝ մեկ անձի մահ պատճառելը, երկու անձի առողջությանը` համապատասխանաբար միջին և ծանր վնաս պատճառելը, ելնելով պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արտավազդ Մանուկյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, այն պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են և միայն ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ռեալ կրելու պայմաններում է հնարավոր ապահովել պատժի նպատակները:
Մեղադրյալի պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել փաստացի արգելանքի տակ վերցնելու պահից:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված Ժոնգ Տոնգ» մակնիշի 5403Տ հաշվառման համարանիշի ավտոբուսը, Նիսսան» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան պետք է հանձնել սեփականատերերի տնօրինությանը՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ։
Տուժող Զորայր Սարգսի Մանսուրյանի լիազոր ներկայացուցիչ Ս․Ասլանյանի գույքային հայցը թողնել առանց քննության՝ իրավունք վերապահելով քաղաքացիական դատավարության կարգով դիմել դատարան, քանի որ դատարանին չներկայացվեցին գույքային հայցը հիմնավորող որևէ հանգամանք։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալից ենթակա է բռնագանձման նախաքննության ընթացքում նշանակված փորձաքննությունների համար կատարված դատական ծախսը՝ ընդհանուր 156․000 (հարյուր հիսուն վեց հազար) ՀՀ դրամ:
Մեղադրյալի գույքի՝ Արարատի մարզի Նորաբաց, Երևանյան 57 հասցեում գտնվող գույքի վրա դրված կալանքը թողնել անփոնոխ մինչև դատավճռի փաստացի կատարումը, որիվ հետո վերացնել։
Քննարկելով մեղադրյալ Ա․Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-349-րդ հոդվածներով` Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց


Մեղադրյալ Արտավազդ Հայկանի Մանուկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ զրկելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Մեղադրյալ Արտավազդ Հայկանի Մանուկյանի պատժի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվել փաստացի արգելանքի տակ վերցնելու պահից:
Պատիժը պետք է կրի համապատասխան ՀՀ ԱՆ քրեակատարողական հիմնարկում։
Մեղադրյալ Արտավազդ Հայկանի Մանուկյանին նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնել։
Տուժող Զորայր Սարգսի Մանսուրյանի լիազոր ներկայացուցիչ Ս․Ասլանյանի գույքային հայցը թողնել առանց քննության՝ իրավունք վերապահելով քաղաքացիական դատավարության կարգով դիմել դատարան։
Մեղադրյալից բռնագանձել 156․000 ՀՀ դրամ որպես դատական ծախս։
Մեղադրյալի գույքի՝ Արարատի մարզի Նորաբաց, Երևանյան 57 հասցեում գտնվող վրա դրված կալանքը թողնել անփոնոխ մինչև դատավճռի փաստացի կատարումը։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված Ժոնգ Տոնգ» մակնիշի 5403Տ հաշվառման համարանիշի ավտոբուսը, Նիսսան» մակնիշի 23 RM 003 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և Օպել» մակնիշի 37 LN 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան հանձնել սեփականատերերի տնօրինությանը՝ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ