Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/1839/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
19.4
Պատասխանող
Արսեն Զաքարյան Մարատի
Արսեն Զաքարյան
Արսեն Զաքարյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մանվել Շահվերդյան
Քրեական վերաքննիչ
Արմեն Բեկթաշյան
Ադրինե Ղուկասյան
Մնացական Հարությունյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մանվել Շահվերդյան
Քրեական վերաքննիչ
Արմեն Բեկթաշյան
Ադրինե Ղուկասյան
Մնացական Հարությունյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-10-06 | 15:00 | 5 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-06-19 | 17:10 | 5 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-06-16 | 17:30 | 5 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/1839/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ու Թ Յ Ա Ն Ա Ն Ու Ն Ի Ց
19.06.2025թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈւԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ՝ Հ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ
Մասնակցությամբ՝
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ռ. ԱՐՍԵՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Վ. ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ա. ԶԱՔԱՐՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Արսեն Մարատի Զաքարյանի, ծնված՝ 31.03.1990թ., ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատված, ամուսնացած, խնամքին երկու անխափահաս երեխաներ, ըստ իր հայտարարության՝ բարձրագույն կրթությամբ և աշխատում է «Լեգիոն պարիսպ» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես մենեջեր-ինժեներ, հաշվառված է՝ ք.Երևան Ղ.Փարպեցու 17 շենք, բն. 9, փաստացի բնակվում է՝ ք.Երևան Վարդանանց 5Ա շենքի 223-րդ բնակարանում:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Ձերբակալման ձևով արգելանքի տակ է գտնվել 10.01.2025թ. մինչև 12.01.2025թ.:
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հարությունյանի կողմից 10.01.2025թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 15107225 քրեական վարույթը:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի 12.01.2025թ. որոշմամբ՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հարությունյանի կողմից 12.01.2025թ. Արսեն Մարատի Զաքարյանին հանձնվել է հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ 12.01.2025թ. որոշման պատճենը, պարզաբանվել մեղադրանքի փաստական հիմքը և իրավական գնահատականն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածով նախատեսված՝ նրա իրավունքները և պարտականությունները, ինչպես նաև նրան է հանձնվել դրանց ցանկը, որի մասին կազմվել է արձանագրություն:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Հ.Մարդյանի 27.05.2025թ. որոշմամբ՝ թիվ 15107225 քրեական վարույթից թիվ 15131625 համարով անջատվել և առանձին վարույթ է առանձնացվել քննությամբ դեռևս ինքնությունը չպարզված անձի կողմից թմրամիջոցներ իրացնելու վերաբերյալ վարույթը:
Թիվ 15107225 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ 30.05.2025թ. մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում:
Արսեն Մարատի Զաքարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և պահել խոշոր չափերի «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ:
Այսպես՝
Արսեն Մարատի Զաքարյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անձից, առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է խոշոր չափերի` 0.34 գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ, որը հայտնաբերվել է 2025թ. հունվարի 10-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ Երևան քաղաքի վարչությունում կատարված անձնական խուզարկությամբ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը դատարանին միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, ինչպես նաև գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը մեղադրվում է ոչ միջին ծանրության հանցանք կատարելու համար, առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ դատարանը բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը:
Արագացված վարույթով դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով ապացույցների հետազոտում չիրականացնելով և հիմք ընդունելով մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի կողմից իրեն ներկայացված մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստը՝ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանին մեղսագրվող արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում է մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ և 10-րդ մասերի համաձայն՝
«4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
(…)
10. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար»:
Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ արարքը կատարելու համար մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը պետք է սահմանվի՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածով նախատեսված՝ վերը նշված պայմանները:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտում նախկինում դատապարտված չլինելը:
Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում այն, որ նրա խնամքի տակ առկա են երկու անչափահաս երեխաներ՝ Մարատ Արսենի Զաքարյանը, ծնված՝ 02.10.2017թ. և Դավիթ Արսենի Զաքարյանը, ծնված՝ 01.03.2022թ., զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար:
Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակներն են.
«(…) վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները» (Տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասը):
Շարադրված հոդվածների վերլուծությունից հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի բովանդակությունից: Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի ու «Պատիժ» հասկացությանը և դրա նպատակների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-201/07 և թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»:
Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Գառնիկ Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Էդվարդ Ադամյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵԷԴ/0048/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով` 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13, Արմեն Շահբազյանի գործով` 15.08.2014թ., թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Նարեկ Սարգսյանի գործով` 22.12.2011թ., թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 և Գարուշ Մադաթյանի գործով՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումները):
Մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի՝ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Ավելին՝ Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Գառնիկ Սեյրանի Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով՝ 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 և այլ որոշումներ):
Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում: Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն:
Դրանից բացի, դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (տե՛ս թիվ ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԱՔԴ/0091/01/14 և ՎԲ-50/70 գործերով որոշումները):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Դրանից բացի, Վճռաբեկ դատարանն Ա.Սարգսյանի գործով կայացրած որոշմամբ ընդգծել է, որ. «28. (...) [Ը]նտանեկան դրությունը որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել [մեղադրյալի] նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր անգամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերին՝
1. արդյոք [մեղադրյալը] հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը:
2. արդյոք նրա խնամքին գտնվում են անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները:
3. արդյոք առկա են ընտանիքում նրա բացասական վարքագիծը (հարբեցողություն, թմրամոլություն, դաժան վերաբերմունք ընտանիքի անդամների նկատմամբ և այլն) հիմնավորող փաստական տվյալներ: (...)» (տե՛ս Ալեքսան Երեմի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 02.06.2009թ., թիվ ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08 որոշման 28-րդ կետը):
Ինչպես հետևում է վերոգրյալից, ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի կամ զառամյալ ծնողների առկայությունը, որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար՝ նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, պետք է առանձին գնահատվեն և մեկի գոյությունը չպետք է կապվի մյուսի հետ: Կոնկրետ դեպքում Ա.Զաքարյանի խնամքին են գտնվում 7 և 3 տարեկան մանկահասակ երեխաները, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել նաև վերջինիս նկատմամբ նշանակվող պատժի ազդեցությունը նրա ընտանիքի անդամների և կենսապայմանների վրա:
Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Արսեն Մարատի Զաքարյանի կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթն ու նպատակը, գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և հանցագործության ծանրությունը, նրա անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով պատիժ պետք է նշանակել այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի՝ տուգանքի ձևով, քանի որ այն կարող է ապահովել պատժի նպատակները:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը նախկինում դատված չի եղել, առաջին անգամ կատարել է միջին ծանրության հանցանք, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար, վարույթը քննվել է արագացված կարգով, հայտնաբերվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց է, որը, դատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 4-6-րդ մասերից և ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածից, թեպետ համեմատաբար խիստ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է, քանի որ հարաբերականորեն ավելի փոքր քաշն է պատժելի համարվում, սակայն հանցագործության առարկայի քաշը կազմել է 0.34 գրամ, ինչը գրեթե հավասար է ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածի 110-րդ կետով՝ թմրամիջոցի այդ տեսակի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված խոշոր չափի նվազագույն սահմանին (0,01-0,05): Հետևաբար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս, ելնելով վերը շարադրվածից և պատժի արդարացիության սկզբունքից, ինչպես նաև, ի թիվս այլ հանգամանքների, հաշվի առնելով նաև Ա.Զաքարյանի դրսևորած հետհանցավոր դրական վարքագիծը, ընտանեկան և սոցիալական դրությունը, սոցիալական միջավայրում մեղադրյալի զբաղեցրած տեղը և սոցիալական միջավայրում նրա բնութագրերն ու բոլոր այս հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ դատարանը հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ՝ ազատության սահմանափակման, կարճաժամկետ ազատազրկման կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալ Ա.Զաքարյանի նկատմամբ ծայրահեղ միջոցի դիմելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը հանգում է հետևության, որ տուգանքի նվազագույն չափը նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Նման պատիժ սահմանելով դատարանը նպատակ է հետապնդում նպաստելու հասարակության մեջ նախկինում չարատավորված մեղադրյալի՝ վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն, և հնարավորություն ընձեռել ձևավորելու օրինապահ քաղաքացուն բնորոշ վարքագիծ:
Տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս դատարանն ուշադրություն է դարձնում նաև մեղադրյալի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությանը, ինչպես նաև մեղադրյալի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությանը(նրա վաստակի չափը, ընտանիքի ապահովվածությունը և այլն), մասնավորապես՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տեղեկատվության հիման վրա կատարված հաշվարկի արդյունքում՝ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանին մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան՝ 10.01.2025թ. նախորդող 12 ամիսների ընթացքում վերջինիս ամսական եկամտի չափը պակաս է ստացվել նվազագույն աշխատավարձի չափից, հետևաբար՝ դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000(յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Միևնույն ժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանը 10.01.2025թ. մինչև 12.01.2025թ. գտնվել է ձերբակալման ձևով արգելանքի տակ, հետևաբար՝ հաշվի առնելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2(երկու) օր ժամկետը՝ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է մեղմացնել:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցներ գրավը և բացակայելու արգելքը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, սակայն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 14.01.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Ա.Մանուկյան» մասնաճյուղում վճարման թիվ 62702440 հանձնարարագրով թիվ 900008000375 դեպոզիտ հաշվին Ռուբեն Մարատի Զաքարյանի կողմից Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել գրավատուին՝ Ռուբեն Զաքարյանին:
Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը՝ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված 0.34 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ թիվ 15131625 քրեական վարույթին կից քննություն կատարելու համար:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ ՀՀ պետական սահմանից ելքի և նոր անձնագիր ստանալու արգելքները, պետք է վերացնել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ դատարանը.
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արսեն Մարատի Զաքարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000(յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ հաշվի առնելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2(երկու) օր ժամկետը՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնել՝ վերջնական թողնելով տուգանք՝ 700.000(յոթ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 14.01.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Ա.Մանուկյան» մասնաճյուղում վճարման թիվ 62702440 հանձնարարագրով թիվ 900008000375 դեպոզիտ հաշվին Ռուբեն Մարատի Զաքարյանի կողմից Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին՝ Ռուբեն Զաքարյանին:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 0.34 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ թիվ 15131625 քրեական վարույթին կից քննություն կատարելու համար:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ ՀՀ պետական սահմանից ելքի և նոր անձնագիր ստանալու արգելքները, վերացնել:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ու Թ Յ Ա Ն Ա Ն Ու Ն Ի Ց
19.06.2025թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈւԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ՝ Հ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ
Մասնակցությամբ՝
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ռ. ԱՐՍԵՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Վ. ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ա. ԶԱՔԱՐՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Արսեն Մարատի Զաքարյանի, ծնված՝ 31.03.1990թ., ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատված, ամուսնացած, խնամքին երկու անխափահաս երեխաներ, ըստ իր հայտարարության՝ բարձրագույն կրթությամբ և աշխատում է «Լեգիոն պարիսպ» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես մենեջեր-ինժեներ, հաշվառված է՝ ք.Երևան Ղ.Փարպեցու 17 շենք, բն. 9, փաստացի բնակվում է՝ ք.Երևան Վարդանանց 5Ա շենքի 223-րդ բնակարանում:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Ձերբակալման ձևով արգելանքի տակ է գտնվել 10.01.2025թ. մինչև 12.01.2025թ.:
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հարությունյանի կողմից 10.01.2025թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 15107225 քրեական վարույթը:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի 12.01.2025թ. որոշմամբ՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հարությունյանի կողմից 12.01.2025թ. Արսեն Մարատի Զաքարյանին հանձնվել է հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ 12.01.2025թ. որոշման պատճենը, պարզաբանվել մեղադրանքի փաստական հիմքը և իրավական գնահատականն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածով նախատեսված՝ նրա իրավունքները և պարտականությունները, ինչպես նաև նրան է հանձնվել դրանց ցանկը, որի մասին կազմվել է արձանագրություն:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Հ.Մարդյանի 27.05.2025թ. որոշմամբ՝ թիվ 15107225 քրեական վարույթից թիվ 15131625 համարով անջատվել և առանձին վարույթ է առանձնացվել քննությամբ դեռևս ինքնությունը չպարզված անձի կողմից թմրամիջոցներ իրացնելու վերաբերյալ վարույթը:
Թիվ 15107225 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ 30.05.2025թ. մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում:
Արսեն Մարատի Զաքարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և պահել խոշոր չափերի «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ:
Այսպես՝
Արսեն Մարատի Զաքարյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անձից, առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է խոշոր չափերի` 0.34 գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ, որը հայտնաբերվել է 2025թ. հունվարի 10-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ Երևան քաղաքի վարչությունում կատարված անձնական խուզարկությամբ:
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը դատարանին միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, ինչպես նաև գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը մեղադրվում է ոչ միջին ծանրության հանցանք կատարելու համար, առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ դատարանը բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը:
Արագացված վարույթով դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով ապացույցների հետազոտում չիրականացնելով և հիմք ընդունելով մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի կողմից իրեն ներկայացված մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստը՝ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանին մեղսագրվող արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում է մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ և 10-րդ մասերի համաձայն՝
«4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
(…)
10. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար»:
Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ արարքը կատարելու համար մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը պետք է սահմանվի՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածով նախատեսված՝ վերը նշված պայմանները:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտում նախկինում դատապարտված չլինելը:
Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում այն, որ նրա խնամքի տակ առկա են երկու անչափահաս երեխաներ՝ Մարատ Արսենի Զաքարյանը, ծնված՝ 02.10.2017թ. և Դավիթ Արսենի Զաքարյանը, ծնված՝ 01.03.2022թ., զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար:
Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակներն են.
«(…) վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները» (Տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասը):
Շարադրված հոդվածների վերլուծությունից հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի բովանդակությունից: Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի ու «Պատիժ» հասկացությանը և դրա նպատակների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-201/07 և թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»:
Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Գառնիկ Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Էդվարդ Ադամյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵԷԴ/0048/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով` 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13, Արմեն Շահբազյանի գործով` 15.08.2014թ., թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Նարեկ Սարգսյանի գործով` 22.12.2011թ., թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 և Գարուշ Մադաթյանի գործով՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումները):
Մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի՝ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Ավելին՝ Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Գառնիկ Սեյրանի Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով՝ 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 և այլ որոշումներ):
Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում: Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն:
Դրանից բացի, դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (տե՛ս թիվ ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԱՔԴ/0091/01/14 և ՎԲ-50/70 գործերով որոշումները):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Դրանից բացի, Վճռաբեկ դատարանն Ա.Սարգսյանի գործով կայացրած որոշմամբ ընդգծել է, որ. «28. (...) [Ը]նտանեկան դրությունը որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել [մեղադրյալի] նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր անգամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերին՝
1. արդյոք [մեղադրյալը] հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը:
2. արդյոք նրա խնամքին գտնվում են անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները:
3. արդյոք առկա են ընտանիքում նրա բացասական վարքագիծը (հարբեցողություն, թմրամոլություն, դաժան վերաբերմունք ընտանիքի անդամների նկատմամբ և այլն) հիմնավորող փաստական տվյալներ: (...)» (տե՛ս Ալեքսան Երեմի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 02.06.2009թ., թիվ ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08 որոշման 28-րդ կետը):
Ինչպես հետևում է վերոգրյալից, ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի կամ զառամյալ ծնողների առկայությունը, որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար՝ նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, պետք է առանձին գնահատվեն և մեկի գոյությունը չպետք է կապվի մյուսի հետ: Կոնկրետ դեպքում Ա.Զաքարյանի խնամքին են գտնվում 7 և 3 տարեկան մանկահասակ երեխաները, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել նաև վերջինիս նկատմամբ նշանակվող պատժի ազդեցությունը նրա ընտանիքի անդամների և կենսապայմանների վրա:
Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Արսեն Մարատի Զաքարյանի կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթն ու նպատակը, գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և հանցագործության ծանրությունը, նրա անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով պատիժ պետք է նշանակել այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի՝ տուգանքի ձևով, քանի որ այն կարող է ապահովել պատժի նպատակները:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը նախկինում դատված չի եղել, առաջին անգամ կատարել է միջին ծանրության հանցանք, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար, վարույթը քննվել է արագացված կարգով, հայտնաբերվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց է, որը, դատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 4-6-րդ մասերից և ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածից, թեպետ համեմատաբար խիստ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է, քանի որ հարաբերականորեն ավելի փոքր քաշն է պատժելի համարվում, սակայն հանցագործության առարկայի քաշը կազմել է 0.34 գրամ, ինչը գրեթե հավասար է ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածի 110-րդ կետով՝ թմրամիջոցի այդ տեսակի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված խոշոր չափի նվազագույն սահմանին (0,01-0,05): Հետևաբար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս, ելնելով վերը շարադրվածից և պատժի արդարացիության սկզբունքից, ինչպես նաև, ի թիվս այլ հանգամանքների, հաշվի առնելով նաև Ա.Զաքարյանի դրսևորած հետհանցավոր դրական վարքագիծը, ընտանեկան և սոցիալական դրությունը, սոցիալական միջավայրում մեղադրյալի զբաղեցրած տեղը և սոցիալական միջավայրում նրա բնութագրերն ու բոլոր այս հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ դատարանը հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ՝ ազատության սահմանափակման, կարճաժամկետ ազատազրկման կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալ Ա.Զաքարյանի նկատմամբ ծայրահեղ միջոցի դիմելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը հանգում է հետևության, որ տուգանքի նվազագույն չափը նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Նման պատիժ սահմանելով դատարանը նպատակ է հետապնդում նպաստելու հասարակության մեջ նախկինում չարատավորված մեղադրյալի՝ վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն, և հնարավորություն ընձեռել ձևավորելու օրինապահ քաղաքացուն բնորոշ վարքագիծ:
Տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս դատարանն ուշադրություն է դարձնում նաև մեղադրյալի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությանը, ինչպես նաև մեղադրյալի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությանը(նրա վաստակի չափը, ընտանիքի ապահովվածությունը և այլն), մասնավորապես՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տեղեկատվության հիման վրա կատարված հաշվարկի արդյունքում՝ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանին մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան՝ 10.01.2025թ. նախորդող 12 ամիսների ընթացքում վերջինիս ամսական եկամտի չափը պակաս է ստացվել նվազագույն աշխատավարձի չափից, հետևաբար՝ դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000(յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Միևնույն ժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանը 10.01.2025թ. մինչև 12.01.2025թ. գտնվել է ձերբակալման ձևով արգելանքի տակ, հետևաբար՝ հաշվի առնելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2(երկու) օր ժամկետը՝ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է մեղմացնել:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցներ գրավը և բացակայելու արգելքը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, սակայն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 14.01.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Ա.Մանուկյան» մասնաճյուղում վճարման թիվ 62702440 հանձնարարագրով թիվ 900008000375 դեպոզիտ հաշվին Ռուբեն Մարատի Զաքարյանի կողմից Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել գրավատուին՝ Ռուբեն Զաքարյանին:
Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը՝ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված 0.34 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ թիվ 15131625 քրեական վարույթին կից քննություն կատարելու համար:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ ՀՀ պետական սահմանից ելքի և նոր անձնագիր ստանալու արգելքները, պետք է վերացնել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ դատարանը.
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արսեն Մարատի Զաքարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000(յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ հաշվի առնելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2(երկու) օր ժամկետը՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնել՝ վերջնական թողնելով տուգանք՝ 700.000(յոթ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 14.01.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Ա.Մանուկյան» մասնաճյուղում վճարման թիվ 62702440 հանձնարարագրով թիվ 900008000375 դեպոզիտ հաշվին Ռուբեն Մարատի Զաքարյանի կողմից Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին՝ Ռուբեն Զաքարյանին:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 0.34 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ թիվ 15131625 քրեական վարույթին կից քննություն կատարելու համար:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ ՀՀ պետական սահմանից ելքի և նոր անձնագիր ստանալու արգելքները, վերացնել:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ
ԵԴ1/1839/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«06» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյան
Դատավորներ Ա.Ղուկասյան
Մ.Հարությունյան
դատական նիստերի քարտուղար Ա․Կարապետյան
մասնակցությամբ՝
դատախազ Ռ․Արսենյան
պաշտպան Հ․Քոչարյան
մեղադրյալ Ա․Զաքարյան
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի ծնված՝ 1990 թվականի մարտի 31-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատապարտված, ամուսնացած, խնամքին՝ երկու անխափահաս երեխաներ, հաշվառված է՝ ք.Երևան, Ղ.Փարպեցու 17 շենք, բն.9 հասցեում, փաստացի բնակվում է՝ ք.Երևան Վարդանանց 5Ա շենքի 223-րդ բնակարան հասցեում վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հունիսի 19-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Ըստ վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ նյութերի՝ 2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հարությունյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 15107225 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունվարի 12-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի 2025թ. որոշմամբ՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «նա առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և պահել խոշոր չափերի «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ:
Այսպես՝
Արսեն Մարատի Զաքարյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անձից, առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է խոշոր չափերի` 0.34 գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ, որը հայտնաբերվել է 2025թ. հունվարի 10-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ Երևան քաղաքի վարչությունում կատարված անձնական խուզարկությամբ»:
2025 թվականի մայիսի 27-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Հ.Մարդյանի որոշմամբ՝ թիվ 15107225 քրեական վարույթից թիվ 15131625 համարով անջատվել և առանձին վարույթ է առանձնացվել քննությամբ դեռևս ինքնությունը չպարզված անձի կողմից թմրամիջոցներ իրացնելու վերաբերյալ վարույթը:
2025 թվականի մայիսի 30-ին թիվ 15107225 քրեական վարույթն՝ ըստ մեղադրանքի Արսեն Մարատի Զաքարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան: Դատական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1839/01/25 համարը։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունիսի 19-ի դատավճռով վճռվել է․
«Արսեն Մարատի Զաքարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000(յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ հաշվի առնելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2(երկու) օր ժամկետը՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնել՝ վերջնական թողնելով տուգանք՝ 700.000(յոթ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 14.01.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Ա.Մանուկյան» մասնաճյուղում վճարման թիվ 62702440 հանձնարարագրով թիվ 900008000375 դեպոզիտ հաշվին Ռուբեն Մարատի Զաքարյանի կողմից Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին՝ Ռուբեն Զաքարյանին:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 0.34 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ թիվ 15131625 քրեական վարույթին կից քննություն կատարելու համար:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ ՀՀ պետական սահմանից ելքի և նոր անձնագիր ստանալու արգելքները, վերացնել:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում»։
Վերը նշված դատավճիռը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի հունիսի 26-ին։
2025 թվականի հունիսի 30-ին էլեկտրոնային փոստի միջոցով Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը։
Թիվ ԵԴ1/1839/01/25 քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի հուլիսի 18-ին, իսկ նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյանին են հանձնվել 2025 թվականի հուլիսի 21-ին։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 31-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և թիվ ԵԴ1/1839/01/25 քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։
Նույն որոշմամբ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ գրավը և բացակայելու արգելքը թողնվել են անփոփոխ։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, մասնավորապես, նշված է.
«(…) Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը դատարանին միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, ինչպես նաև գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը մեղադրվում է ոչ միջին ծանրության հանցանք կատարելու համար, առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ դատարանը բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը:
Արագացված վարույթով դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով ապացույցների հետազոտում չիրականացնելով և հիմք ընդունելով մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի կողմից իրեն ներկայացված մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստը՝ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանին մեղսագրվող արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում է մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության:
(…)
Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ արարքը կատարելու համար մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը պետք է սահմանվի՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածով նախատեսված՝ վերը նշված պայմանները:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտում նախկինում դատապարտված չլինելը:
Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում այն, որ նրա խնամքի տակ առկա են երկու անչափահաս երեխաներ՝ Մարատ Արսենի Զաքարյանը, ծնված՝ 02.10.2017թ. և Դավիթ Արսենի Զաքարյանը, ծնված՝ 01.03.2022թ., զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար:
Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
(…)
Ինչպես հետևում է վերոգրյալից, ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի կամ զառամյալ ծնողների առկայությունը, որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար՝ նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, պետք է առանձին գնահատվեն և մեկի գոյությունը չպետք է կապվի մյուսի հետ: Կոնկրետ դեպքում Ա.Զաքարյանի խնամքին են գտնվում 7 և 3 տարեկան մանկահասակ երեխաները, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել նաև վերջինիս նկատմամբ նշանակվող պատժի ազդեցությունը նրա ընտանիքի անդամների և կենսապայմանների վրա:
Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Արսեն Մարատի Զաքարյանի կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթն ու նպատակը, գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և հանցագործության ծանրությունը, նրա անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով պատիժ պետք է նշանակել այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի՝ տուգանքի ձևով, քանի որ այն կարող է ապահովել պատժի նպատակները:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը նախկինում դատված չի եղել, առաջին անգամ կատարել է միջին ծանրության հանցանք, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար, վարույթը քննվել է արագացված կարգով, հայտնաբերվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց է, որը, դատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 4-6-րդ մասերից և ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածից, թեպետ համեմատաբար խիստ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է, քանի որ հարաբերականորեն ավելի փոքր քաշն է պատժելի համարվում, սակայն հանցագործության առարկայի քաշը կազմել է 0.34 գրամ, ինչը գրեթե հավասար է ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածի 110-րդ կետով՝ թմրամիջոցի այդ տեսակի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված խոշոր չափի նվազագույն սահմանին (0,01-0,05): Հետևաբար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս, ելնելով վերը շարադրվածից և պատժի արդարացիության սկզբունքից, ինչպես նաև, ի թիվս այլ հանգամանքների, հաշվի առնելով նաև Ա.Զաքարյանի դրսևորած հետհանցավոր դրական վարքագիծը, ընտանեկան և սոցիալական դրությունը, սոցիալական միջավայրում մեղադրյալի զբաղեցրած տեղը և սոցիալական միջավայրում նրա բնութագրերն ու բոլոր այս հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ դատարանը հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ՝ ազատության սահմանափակման, կարճաժամկետ ազատազրկման կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալ Ա.Զաքարյանի նկատմամբ ծայրահեղ միջոցի դիմելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը հանգում է հետևության, որ տուգանքի նվազագույն չափը նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Նման պատիժ սահմանելով դատարանը նպատակ է հետապնդում նպաստելու հասարակության մեջ նախկինում չարատավորված մեղադրյալի՝ վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն, և հնարավորություն ընձեռել ձևավորելու օրինապահ քաղաքացուն բնորոշ վարքագիծ:
Տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս դատարանն ուշադրություն է դարձնում նաև մեղադրյալի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությանը, ինչպես նաև մեղադրյալի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությանը(նրա վաստակի չափը, ընտանիքի ապահովվածությունը և այլն), մասնավորապես՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տեղեկատվության հիման վրա կատարված հաշվարկի արդյունքում՝ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանին մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան՝ 10.01.2025թ. նախորդող 12 ամիսների ընթացքում վերջինիս ամսական եկամտի չափը պակաս է ստացվել նվազագույն աշխատավարձի չափից, հետևաբար՝ դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000(յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Միևնույն ժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանը 10.01.2025թ. մինչև 12.01.2025թ. գտնվել է ձերբակալման ձևով արգելանքի տակ, հետևաբար՝ հաշվի առնելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2(երկու) օր ժամկետը՝ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է մեղմացնել:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցներ գրավը և բացակայելու արգելքը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, սակայն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 14.01.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Ա.Մանուկյան» մասնաճյուղում վճարման թիվ 62702440 հանձնարարագրով թիվ 900008000375 դեպոզիտ հաշվին Ռուբեն Մարատի Զաքարյանի կողմից Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել գրավատուին՝ Ռուբեն Զաքարյանին:
Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը՝ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված 0.34 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ թիվ 15131625 քրեական վարույթին կից քննություն կատարելու համար:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ ՀՀ պետական սահմանից ելքի և նոր անձնագիր ստանալու արգելքները, պետք է վերացնել: (…)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանը խնդրել է մասնակի բեկանել թիվ ԵԴ1/1839/01/25 գործով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 19-ի դատավճիռը, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար և վերջինիս նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է, որ․ «(…) Գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ առկա է նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, ուստի դատավճիռն օրինական և հիմնավոր չէ և ենթակա է բեկանման ու փոփոխման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության վտանգավորությունը պայմանավորված է նրանով, որ թմրամիջոցների ապօրինի համատարած օգտագործումը վնաս է հասցնում ոչ միայն առանձին մարդկանց առողջությանը, այլև ամբողջ բնակչության ֆիզիկական և հոգեկան առողջական վիճակին։ Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է, որով էլ պայմանավորված էր թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարին ուղղված կոնվենցիաների ընդունումը, ինչպիսիք են օրինակ՝ ՄԱԿ-ի 1961 թվականի «Թմրամիջոցների մասին» միասնական կոնվենցիան, ՄԱԿ-ի 1971 թվականի «Հոգեմետ նյութերի մասին» կոնվենցիան, ՄԱԿ-ի 1988 թվականի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի մասին» կոնվենցիան և այլն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության անմիջական օբյեկտը բնակչության առողջության անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են, իսկ հանցագործության առարկան՝ թմրամիջոցները, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերը և պրեկուրսորները։
Թմրամիջոցներ են համարվում սինթետիկ և բնական ծագում ունեցող նյութերը, բույսերը, դեղամիջոցները, որոնք պարունակում են թմրանյութեր և որոնք հատուկ ձևով ներգործում են (խթանող, գրգռող, ընկճող, ցնորական) կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա։ Թմրամիջոցն իրենից ներկայացնում է նյութական օբյեկտի որոշակի տեսակ, որն ունի ծավալ, քաշ։
Թմրամիջոցի կամ հոգեմետ նյութի որակաքանակական հատկանիշները կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության որակման համար, քանի որ առավել խիստ պատասխանատվություն է նախատեսվում քննարկվող հանցագործության համար, եթե այն կատարվել է խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերով։
ՀՀ կառավարության` 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշմամբ սահմանվել է թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, ինչպես նաև թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը։
Ինչ վերաբերում է հանցագործության օբյեկտիվ կողմին, ապա պետք է ասել, որ հանցանքի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է արտադրելով, պատրաստելով, վերամշակելով, ձեռք բերելով, պահելով, տեղափոխելով կամ առաքելով։ Ըստ էության պահել ասելով հասկանում ենք ցանկացած դիտավորյալ գործողություն, որն ուղղված է թմրամիջոցը կամ հոգեմետ նյութը իր վրա կրելուն, շինությունում, գաղտնարանում կամ այլ վայրում թաքցնելուն, իսկ ապօրինի ձեռք բերել ասելով հասկանում ենք այնպիսի հատուցվող կամ անհատույց գործողության կատարում, որով անձն ապահովում է թմրամիջոցին կամ հոգեմետ նյութին տիրանալու հնարավորությունը։ Սույն դեպքում անձը չունենալով դրա իրավունքը, ֆիզիկական առումով տիրապետում է այդ միջոցին՝ անկախ դրա գտնվելու վայրից և ժամանակից։ Հանցագործությունը տևող է և այն ավարտվում է, երբ համապատասխան մարմինները հայտնաբերում են պահածը։
Քննարկվող հանցագործությունը սուբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ. հանցավորը գիտակցում է, որ ինքն ապօրինի կերպով պահում է թմրամիջոց, հոգեմետ նյութ, իսկ հանցագործության սուբյեկտ կարող է լինել 16 տարին լրացած մեղսունակ ֆիզիկական անձը։
Անդրադառնալով դատարանի այն պնդմանը, որ մեղադրյալը կատարված հանցագործությանն իրեն մեղավոր է ճանաչել, նախկինում դատապարտված չի եղել, խնամքին ունի անչափահաս երեխաներ, ապա հարկ է նշել, որ ճիշտ է վերը նշված մեղմացնող հանգամանքները հայտնի են, սակայն հաշվի առնելով մեղադրյալի մոտ հայտնաբերված թմրանյութի տեսակը, չափը, գտնում եմ, որ պատժի նպատակներին տվյալ դեպքում չի կարող հասնել ամենամեղմ պատիժ նշանակելով:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը հարկ է արձանագրել, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված նվազագույն չափով տուգանք պատժատեսակը համաչափ չէ վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի համատեքստում, հիմք ընդունելով նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները հիշյալ արարքի նկատմամբ առավել խիստ քրեական քաղաքականություն իրականացնելու վերաբերյալ առկա դիրքորոշումները եզրահանգում եմ, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ՝ մեկ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով:
Ուստի, եզրահանգում եմ, որ Դատարանի վիճարկվող դատավճիռն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, կայացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված նորմի խախտմամբ դատավճիռ, ուստի Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, որի պարագայում կայացված դատական ակտը ենթակա է բեկանման: (…)»։
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ դատախազը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։
Պաշտպանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել։
Մեղադրյալը միացավ պաշտպանի առարկություններին։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով դատախազի հիմնավորումները՝ ներկայացված վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, պաշտպանի և մեղադրյալի առարկությունները՝ ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը Հայաստանի Հանրապետությունում քրեական պատասխանատվության ենթակա օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից հեռացնելն է՝ արգելելով նրան գտնվել Հայաստանի Հանրապետությունում:
2. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է 5-10 տարի ժամկետով:
3. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս դրա ժամկետի հաշվարկն սկսվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու պահից:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(…)»:
Ա.Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ անդրադառնալով վերոնշյալ չափանիշներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե՛ս, mutatis mutandis, Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե՛ս, mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթները, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն դրանք վերաբերելի մասով նույնպես կիրառելի են 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար՝ պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Արդարության՝ որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ, ուստի Վճռաբեկ դատարանը նշում է, որ պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ի թիվս վերոնշյալ հանգամանքների, դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնել այնպիսի լրացուցիչ հանգամանքներ, ինչպիսիք են մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, կոնկրետ հանցագործության փաստական հանգամանքները, հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակն ու շարժառիթները և այլն:
Վերաքննիչ դատարանն, ուսումնասիրելով վերը նշված իրավական նորմերն ու սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, հարկ է համարում նկատել, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունն ու պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատշաճ գնահատման է արժանացրել նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում վերջինի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, վտանգավորության աստիճանին, որոնք անհրաժեշտ և բավարար են նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար ու կարող են ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Առաջին ատյանի դատարանը, hետազոտելով մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջինիս անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, արձանագրել է հետևյալը.
- որպես անձը բնութագրող հանգամանք արձանագրվել է այն, որ Արսեն Զաքարյանը նախկինում դատապարտված կամ որևէ այլ կերպ արատավորված չի եղել, ըստ իր հայտարարության՝ ունի բարձրագույն կրթություն և աշխատում է «Լեգիոն պարիսպ» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես մենեջեր-ինժեներ,
- որպես պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ են դիտարկվել այն, որ ներկայացված մեղադրանքում մեղադրյալը իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար, ինչպես նաև այն, որ Արսեն Զաքարյանի խնամքին են գտնվում 7 և 3 տարեկան մանկահասակ երեխաները,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք չի արձանագրվել։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ հայտնաբերվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց է, որը, դատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 4-6-րդ մասերից և ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածից, թեպետ համեմատաբար խիստ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է, քանի որ հարաբերականորեն ավելի փոքր քաշն է պատժելի համարվում, սակայն հանցագործության առարկայի քաշը կազմել է 0.34 գրամ, ինչը գրեթե հավասար է ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածի 110-րդ կետով՝ թմրամիջոցի այդ տեսակի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված խոշոր չափի նվազագույն սահմանին (0,01-0,05), միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքների համակցությունը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով դատախազի՝ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի ակնհայտ անարդարացի լինելու վերաբերյալ պնդումներին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք անհիմն են, քանի որ բողոքարկված դատավճռի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ կերպով անդրադարձել և գնահատել է սույն քրեական գործում առկա բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել մեղադրյալի կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ հանգելով իրավաչափ հետևության:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը, հիմնավոր չհամարելով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի մյուս փաստարկները, հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատավճռի պատճառաբանությունները՝ պատժի տեսակի և չափի վերաբերյալ, կառուցված են տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, և որպես այդպիսին ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ իրավաչափ հետևություններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից բավարար չափով հիմնավորված են, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361-րդ, 362-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-373-րդ, 375-376-րդ և 378-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարան
ՈՐՈՇԵՑ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 19-ի թիվ ԵԴ1/1839/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
Մ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«06» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյան
Դատավորներ Ա.Ղուկասյան
Մ.Հարությունյան
դատական նիստերի քարտուղար Ա․Կարապետյան
մասնակցությամբ՝
դատախազ Ռ․Արսենյան
պաշտպան Հ․Քոչարյան
մեղադրյալ Ա․Զաքարյան
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի ծնված՝ 1990 թվականի մարտի 31-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատապարտված, ամուսնացած, խնամքին՝ երկու անխափահաս երեխաներ, հաշվառված է՝ ք.Երևան, Ղ.Փարպեցու 17 շենք, բն.9 հասցեում, փաստացի բնակվում է՝ ք.Երևան Վարդանանց 5Ա շենքի 223-րդ բնակարան հասցեում վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հունիսի 19-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Ըստ վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ նյութերի՝ 2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հարությունյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 15107225 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունվարի 12-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի 2025թ. որոշմամբ՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «նա առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և պահել խոշոր չափերի «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ:
Այսպես՝
Արսեն Մարատի Զաքարյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անձից, առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է խոշոր չափերի` 0.34 գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ, որը հայտնաբերվել է 2025թ. հունվարի 10-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ Երևան քաղաքի վարչությունում կատարված անձնական խուզարկությամբ»:
2025 թվականի մայիսի 27-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Հ.Մարդյանի որոշմամբ՝ թիվ 15107225 քրեական վարույթից թիվ 15131625 համարով անջատվել և առանձին վարույթ է առանձնացվել քննությամբ դեռևս ինքնությունը չպարզված անձի կողմից թմրամիջոցներ իրացնելու վերաբերյալ վարույթը:
2025 թվականի մայիսի 30-ին թիվ 15107225 քրեական վարույթն՝ ըստ մեղադրանքի Արսեն Մարատի Զաքարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան: Դատական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1839/01/25 համարը։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունիսի 19-ի դատավճռով վճռվել է․
«Արսեն Մարատի Զաքարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000(յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ հաշվի առնելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2(երկու) օր ժամկետը՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնել՝ վերջնական թողնելով տուգանք՝ 700.000(յոթ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 14.01.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Ա.Մանուկյան» մասնաճյուղում վճարման թիվ 62702440 հանձնարարագրով թիվ 900008000375 դեպոզիտ հաշվին Ռուբեն Մարատի Զաքարյանի կողմից Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին՝ Ռուբեն Զաքարյանին:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 0.34 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ թիվ 15131625 քրեական վարույթին կից քննություն կատարելու համար:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ ՀՀ պետական սահմանից ելքի և նոր անձնագիր ստանալու արգելքները, վերացնել:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում»։
Վերը նշված դատավճիռը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի հունիսի 26-ին։
2025 թվականի հունիսի 30-ին էլեկտրոնային փոստի միջոցով Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը։
Թիվ ԵԴ1/1839/01/25 քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի հուլիսի 18-ին, իսկ նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյանին են հանձնվել 2025 թվականի հուլիսի 21-ին։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 31-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և թիվ ԵԴ1/1839/01/25 քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։
Նույն որոշմամբ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ գրավը և բացակայելու արգելքը թողնվել են անփոփոխ։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, մասնավորապես, նշված է.
«(…) Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը դատարանին միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, ինչպես նաև գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը մեղադրվում է ոչ միջին ծանրության հանցանք կատարելու համար, առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ դատարանը բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը:
Արագացված վարույթով դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով ապացույցների հետազոտում չիրականացնելով և հիմք ընդունելով մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի կողմից իրեն ներկայացված մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստը՝ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանին մեղսագրվող արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում է մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության:
(…)
Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ արարքը կատարելու համար մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը պետք է սահմանվի՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածով նախատեսված՝ վերը նշված պայմանները:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտում նախկինում դատապարտված չլինելը:
Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում այն, որ նրա խնամքի տակ առկա են երկու անչափահաս երեխաներ՝ Մարատ Արսենի Զաքարյանը, ծնված՝ 02.10.2017թ. և Դավիթ Արսենի Զաքարյանը, ծնված՝ 01.03.2022թ., զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար:
Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
(…)
Ինչպես հետևում է վերոգրյալից, ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի կամ զառամյալ ծնողների առկայությունը, որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար՝ նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, պետք է առանձին գնահատվեն և մեկի գոյությունը չպետք է կապվի մյուսի հետ: Կոնկրետ դեպքում Ա.Զաքարյանի խնամքին են գտնվում 7 և 3 տարեկան մանկահասակ երեխաները, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել նաև վերջինիս նկատմամբ նշանակվող պատժի ազդեցությունը նրա ընտանիքի անդամների և կենսապայմանների վրա:
Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Արսեն Մարատի Զաքարյանի կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթն ու նպատակը, գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և հանցագործության ծանրությունը, նրա անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով պատիժ պետք է նշանակել այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի՝ տուգանքի ձևով, քանի որ այն կարող է ապահովել պատժի նպատակները:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը նախկինում դատված չի եղել, առաջին անգամ կատարել է միջին ծանրության հանցանք, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար, վարույթը քննվել է արագացված կարգով, հայտնաբերվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց է, որը, դատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 4-6-րդ մասերից և ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածից, թեպետ համեմատաբար խիստ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է, քանի որ հարաբերականորեն ավելի փոքր քաշն է պատժելի համարվում, սակայն հանցագործության առարկայի քաշը կազմել է 0.34 գրամ, ինչը գրեթե հավասար է ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածի 110-րդ կետով՝ թմրամիջոցի այդ տեսակի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված խոշոր չափի նվազագույն սահմանին (0,01-0,05): Հետևաբար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս, ելնելով վերը շարադրվածից և պատժի արդարացիության սկզբունքից, ինչպես նաև, ի թիվս այլ հանգամանքների, հաշվի առնելով նաև Ա.Զաքարյանի դրսևորած հետհանցավոր դրական վարքագիծը, ընտանեկան և սոցիալական դրությունը, սոցիալական միջավայրում մեղադրյալի զբաղեցրած տեղը և սոցիալական միջավայրում նրա բնութագրերն ու բոլոր այս հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ դատարանը հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ՝ ազատության սահմանափակման, կարճաժամկետ ազատազրկման կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալ Ա.Զաքարյանի նկատմամբ ծայրահեղ միջոցի դիմելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը հանգում է հետևության, որ տուգանքի նվազագույն չափը նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Նման պատիժ սահմանելով դատարանը նպատակ է հետապնդում նպաստելու հասարակության մեջ նախկինում չարատավորված մեղադրյալի՝ վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն, և հնարավորություն ընձեռել ձևավորելու օրինապահ քաղաքացուն բնորոշ վարքագիծ:
Տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս դատարանն ուշադրություն է դարձնում նաև մեղադրյալի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությանը, ինչպես նաև մեղադրյալի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությանը(նրա վաստակի չափը, ընտանիքի ապահովվածությունը և այլն), մասնավորապես՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տեղեկատվության հիման վրա կատարված հաշվարկի արդյունքում՝ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանին մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան՝ 10.01.2025թ. նախորդող 12 ամիսների ընթացքում վերջինիս ամսական եկամտի չափը պակաս է ստացվել նվազագույն աշխատավարձի չափից, հետևաբար՝ դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000(յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Միևնույն ժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանը 10.01.2025թ. մինչև 12.01.2025թ. գտնվել է ձերբակալման ձևով արգելանքի տակ, հետևաբար՝ հաշվի առնելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2(երկու) օր ժամկետը՝ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է մեղմացնել:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցներ գրավը և բացակայելու արգելքը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, սակայն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 14.01.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Ա.Մանուկյան» մասնաճյուղում վճարման թիվ 62702440 հանձնարարագրով թիվ 900008000375 դեպոզիտ հաշվին Ռուբեն Մարատի Զաքարյանի կողմից Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել գրավատուին՝ Ռուբեն Զաքարյանին:
Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը՝ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված 0.34 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ թիվ 15131625 քրեական վարույթին կից քննություն կատարելու համար:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ ՀՀ պետական սահմանից ելքի և նոր անձնագիր ստանալու արգելքները, պետք է վերացնել: (…)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանը խնդրել է մասնակի բեկանել թիվ ԵԴ1/1839/01/25 գործով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 19-ի դատավճիռը, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար և վերջինիս նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է, որ․ «(…) Գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ առկա է նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, ուստի դատավճիռն օրինական և հիմնավոր չէ և ենթակա է բեկանման ու փոփոխման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության վտանգավորությունը պայմանավորված է նրանով, որ թմրամիջոցների ապօրինի համատարած օգտագործումը վնաս է հասցնում ոչ միայն առանձին մարդկանց առողջությանը, այլև ամբողջ բնակչության ֆիզիկական և հոգեկան առողջական վիճակին։ Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է, որով էլ պայմանավորված էր թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարին ուղղված կոնվենցիաների ընդունումը, ինչպիսիք են օրինակ՝ ՄԱԿ-ի 1961 թվականի «Թմրամիջոցների մասին» միասնական կոնվենցիան, ՄԱԿ-ի 1971 թվականի «Հոգեմետ նյութերի մասին» կոնվենցիան, ՄԱԿ-ի 1988 թվականի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի մասին» կոնվենցիան և այլն։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության անմիջական օբյեկտը բնակչության առողջության անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են, իսկ հանցագործության առարկան՝ թմրամիջոցները, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերը և պրեկուրսորները։
Թմրամիջոցներ են համարվում սինթետիկ և բնական ծագում ունեցող նյութերը, բույսերը, դեղամիջոցները, որոնք պարունակում են թմրանյութեր և որոնք հատուկ ձևով ներգործում են (խթանող, գրգռող, ընկճող, ցնորական) կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա։ Թմրամիջոցն իրենից ներկայացնում է նյութական օբյեկտի որոշակի տեսակ, որն ունի ծավալ, քաշ։
Թմրամիջոցի կամ հոգեմետ նյութի որակաքանակական հատկանիշները կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության որակման համար, քանի որ առավել խիստ պատասխանատվություն է նախատեսվում քննարկվող հանցագործության համար, եթե այն կատարվել է խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերով։
ՀՀ կառավարության` 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշմամբ սահմանվել է թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, ինչպես նաև թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը։
Ինչ վերաբերում է հանցագործության օբյեկտիվ կողմին, ապա պետք է ասել, որ հանցանքի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է արտադրելով, պատրաստելով, վերամշակելով, ձեռք բերելով, պահելով, տեղափոխելով կամ առաքելով։ Ըստ էության պահել ասելով հասկանում ենք ցանկացած դիտավորյալ գործողություն, որն ուղղված է թմրամիջոցը կամ հոգեմետ նյութը իր վրա կրելուն, շինությունում, գաղտնարանում կամ այլ վայրում թաքցնելուն, իսկ ապօրինի ձեռք բերել ասելով հասկանում ենք այնպիսի հատուցվող կամ անհատույց գործողության կատարում, որով անձն ապահովում է թմրամիջոցին կամ հոգեմետ նյութին տիրանալու հնարավորությունը։ Սույն դեպքում անձը չունենալով դրա իրավունքը, ֆիզիկական առումով տիրապետում է այդ միջոցին՝ անկախ դրա գտնվելու վայրից և ժամանակից։ Հանցագործությունը տևող է և այն ավարտվում է, երբ համապատասխան մարմինները հայտնաբերում են պահածը։
Քննարկվող հանցագործությունը սուբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ. հանցավորը գիտակցում է, որ ինքն ապօրինի կերպով պահում է թմրամիջոց, հոգեմետ նյութ, իսկ հանցագործության սուբյեկտ կարող է լինել 16 տարին լրացած մեղսունակ ֆիզիկական անձը։
Անդրադառնալով դատարանի այն պնդմանը, որ մեղադրյալը կատարված հանցագործությանն իրեն մեղավոր է ճանաչել, նախկինում դատապարտված չի եղել, խնամքին ունի անչափահաս երեխաներ, ապա հարկ է նշել, որ ճիշտ է վերը նշված մեղմացնող հանգամանքները հայտնի են, սակայն հաշվի առնելով մեղադրյալի մոտ հայտնաբերված թմրանյութի տեսակը, չափը, գտնում եմ, որ պատժի նպատակներին տվյալ դեպքում չի կարող հասնել ամենամեղմ պատիժ նշանակելով:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը հարկ է արձանագրել, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված նվազագույն չափով տուգանք պատժատեսակը համաչափ չէ վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի համատեքստում, հիմք ընդունելով նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները հիշյալ արարքի նկատմամբ առավել խիստ քրեական քաղաքականություն իրականացնելու վերաբերյալ առկա դիրքորոշումները եզրահանգում եմ, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ՝ մեկ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով:
Ուստի, եզրահանգում եմ, որ Դատարանի վիճարկվող դատավճիռն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, կայացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված նորմի խախտմամբ դատավճիռ, ուստի Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, որի պարագայում կայացված դատական ակտը ենթակա է բեկանման: (…)»։
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ դատախազը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։
Պաշտպանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել։
Մեղադրյալը միացավ պաշտպանի առարկություններին։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով դատախազի հիմնավորումները՝ ներկայացված վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, պաշտպանի և մեղադրյալի առարկությունները՝ ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը Հայաստանի Հանրապետությունում քրեական պատասխանատվության ենթակա օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից հեռացնելն է՝ արգելելով նրան գտնվել Հայաստանի Հանրապետությունում:
2. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է 5-10 տարի ժամկետով:
3. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս դրա ժամկետի հաշվարկն սկսվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու պահից:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
(…)»:
Ա.Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ անդրադառնալով վերոնշյալ չափանիշներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե՛ս, mutatis mutandis, Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե՛ս, mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթները, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն դրանք վերաբերելի մասով նույնպես կիրառելի են 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար՝ պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Արդարության՝ որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ, ուստի Վճռաբեկ դատարանը նշում է, որ պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ի թիվս վերոնշյալ հանգամանքների, դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնել այնպիսի լրացուցիչ հանգամանքներ, ինչպիսիք են մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, կոնկրետ հանցագործության փաստական հանգամանքները, հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակն ու շարժառիթները և այլն:
Վերաքննիչ դատարանն, ուսումնասիրելով վերը նշված իրավական նորմերն ու սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, հարկ է համարում նկատել, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունն ու պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատշաճ գնահատման է արժանացրել նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում վերջինի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, վտանգավորության աստիճանին, որոնք անհրաժեշտ և բավարար են նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար ու կարող են ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Առաջին ատյանի դատարանը, hետազոտելով մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջինիս անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, արձանագրել է հետևյալը.
- որպես անձը բնութագրող հանգամանք արձանագրվել է այն, որ Արսեն Զաքարյանը նախկինում դատապարտված կամ որևէ այլ կերպ արատավորված չի եղել, ըստ իր հայտարարության՝ ունի բարձրագույն կրթություն և աշխատում է «Լեգիոն պարիսպ» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես մենեջեր-ինժեներ,
- որպես պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ են դիտարկվել այն, որ ներկայացված մեղադրանքում մեղադրյալը իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար, ինչպես նաև այն, որ Արսեն Զաքարյանի խնամքին են գտնվում 7 և 3 տարեկան մանկահասակ երեխաները,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք չի արձանագրվել։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ հայտնաբերվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց է, որը, դատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 4-6-րդ մասերից և ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածից, թեպետ համեմատաբար խիստ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է, քանի որ հարաբերականորեն ավելի փոքր քաշն է պատժելի համարվում, սակայն հանցագործության առարկայի քաշը կազմել է 0.34 գրամ, ինչը գրեթե հավասար է ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածի 110-րդ կետով՝ թմրամիջոցի այդ տեսակի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված խոշոր չափի նվազագույն սահմանին (0,01-0,05), միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքների համակցությունը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով դատախազի՝ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի ակնհայտ անարդարացի լինելու վերաբերյալ պնդումներին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք անհիմն են, քանի որ բողոքարկված դատավճռի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ կերպով անդրադարձել և գնահատել է սույն քրեական գործում առկա բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել մեղադրյալի կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ հանգելով իրավաչափ հետևության:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը, հիմնավոր չհամարելով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի մյուս փաստարկները, հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատավճռի պատճառաբանությունները՝ պատժի տեսակի և չափի վերաբերյալ, կառուցված են տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, և որպես այդպիսին ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ իրավաչափ հետևություններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից բավարար չափով հիմնավորված են, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361-րդ, 362-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-373-րդ, 375-376-րդ և 378-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարան
ՈՐՈՇԵՑ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 19-ի թիվ ԵԴ1/1839/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
Մ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/1839/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 30-05-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 15107225 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արսեն Զաքարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և պահել խոշոր չափերի «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ: Այսպես՛ Արսեն Մարատի Զաքարյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հողվածի 2-րդ կետի պահանջը, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անձից առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է խոշոր չափերի' 0.34 գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ, որն էլ հայտնաբերվել է 2025թ. հունվարի 10-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ Երևան քաղաքի վարչությունում կատարված անձնական խուզարկությամբ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Զաքարյան |
| Հայրանուն | Մարատի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 396 Մաս 2 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Պաշտպան | |
| Անուն | Վահագն |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
| Այլ նշումներ | 1 /մեկ/ ծրար կցված գործի կազմին |
Մակագրել
| Երբ | 30-05-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մանվել |
| Ազգանուն | Շահվերդյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 04-06-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/1839/01/25 Ո Ր Ո Շ Ու Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՎ ՎԱՐՈւՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈւ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈւՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈւ ՄԱՍԻՆ 04.06.2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝ նախագահությամբ դատավոր Մ.Շահվերդյանի, ստանալով մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թիվ ԵԴ1/1839/01/25 քրեական վարույթը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 30.05.2025թ. մակագրվել և 02.06.2025թ. դատավոր Մ.Շահվերդյանին է հանձնվել մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թիվ ԵԴ1/1839/01/25 (մինչդատական վարույթի համարը՝ 15107225) քրեական վարույթը: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց • Մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, թիվ ԵԴ1/1839/01/25 քրեական վարույթն ստանձնել և 2025թ. հունիսի 16-ին, ժամը 1730-ին, դատարանի Ավան նստավայրում նշանակել նախնական դատալսումներ: • Սույն որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին` մեղադրյալին և նրա պաշտպանին: • Մեղադրյալին նաև ուղարկել վերջինիս իրավունքների և պարտականությունների, այդ թվում նաև՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին՝ սահմանված ձևի հուշաթերթ: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռ |
| Ազգանուն | Արսենյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վ |
| Ազգանուն | Սիմոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Զաքարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 16-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 16-06-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 18:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 16-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:10 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 19-06-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Զաքարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 19-06-2025 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/1839/01/25 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ու Թ Յ Ա Ն Ա Ն Ու Ն Ի Ց 19.06.2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈւԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ՝ Հ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ Մասնակցությամբ՝ ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Ռ. ԱՐՍԵՆՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Վ. ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ա. ԶԱՔԱՐՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի, ծնված՝ 31.03.1990թ., ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատված, ամուսնացած, խնամքին երկու անխափահաս երեխաներ, ըստ իր հայտարարության՝ բարձրագույն կրթությամբ և աշխատում է «Լեգիոն պարիսպ» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես մենեջեր-ինժեներ, հաշվառված է՝ ք.Երևան Ղ.Փարպեցու 17 շենք, բն. 9, փաստացի բնակվում է՝ ք.Երևան Վարդանանց 5Ա շենքի 223-րդ բնակարանում: Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: Ձերբակալման ձևով արգելանքի տակ է գտնվել 10.01.2025թ. մինչև 12.01.2025թ.: Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հարությունյանի կողմից 10.01.2025թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 15107225 քրեական վարույթը: Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի 12.01.2025թ. որոշմամբ՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հարությունյանի կողմից 12.01.2025թ. Արսեն Մարատի Զաքարյանին հանձնվել է հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին՝ 12.01.2025թ. որոշման պատճենը, պարզաբանվել մեղադրանքի փաստական հիմքը և իրավական գնահատականն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածով նախատեսված՝ նրա իրավունքները և պարտականությունները, ինչպես նաև նրան է հանձնվել դրանց ցանկը, որի մասին կազմվել է արձանագրություն: ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Հ.Մարդյանի 27.05.2025թ. որոշմամբ՝ թիվ 15107225 քրեական վարույթից թիվ 15131625 համարով անջատվել և առանձին վարույթ է առանձնացվել քննությամբ դեռևս ինքնությունը չպարզված անձի կողմից թմրամիջոցներ իրացնելու վերաբերյալ վարույթը: Թիվ 15107225 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ 30.05.2025թ. մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Արսեն Մարատի Զաքարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և պահել խոշոր չափերի «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ: Այսպես՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անձից, առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է խոշոր չափերի` 0.34 գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ, որը հայտնաբերվել է 2025թ. հունվարի 10-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ Երևան քաղաքի վարչությունում կատարված անձնական խուզարկությամբ: Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը դատարանին միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, ինչպես նաև գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը մեղադրվում է ոչ միջին ծանրության հանցանք կատարելու համար, առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ դատարանը բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը: Արագացված վարույթով դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով ապացույցների հետազոտում չիրականացնելով և հիմք ընդունելով մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի կողմից իրեն ներկայացված մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստը՝ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանին մեղսագրվող արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում է մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ և 10-րդ մասերի համաձայն՝ «4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ (…) 10. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար»: Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ արարքը կատարելու համար մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը պետք է սահմանվի՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածով նախատեսված՝ վերը նշված պայմանները: Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը: Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտում նախկինում դատապարտված չլինելը: Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում այն, որ նրա խնամքի տակ առկա են երկու անչափահաս երեխաներ՝ Մարատ Արսենի Զաքարյանը, ծնված՝ 02.10.2017թ. և Դավիթ Արսենի Զաքարյանը, ծնված՝ 01.03.2022թ., զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար: Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց: Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակներն են. «(…) վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները» (Տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասը): Շարադրված հոդվածների վերլուծությունից հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի բովանդակությունից: Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի ու «Պատիժ» հասկացությանը և դրա նպատակների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-201/07 և թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»: Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Գառնիկ Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Էդվարդ Ադամյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵԷԴ/0048/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով` 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13, Արմեն Շահբազյանի գործով` 15.08.2014թ., թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Նարեկ Սարգսյանի գործով` 22.12.2011թ., թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 և Գարուշ Մադաթյանի գործով՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումները): Մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի՝ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը): Ավելին՝ Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Գառնիկ Սեյրանի Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով՝ 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 և այլ որոշումներ): Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում: Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն: Դրանից բացի, դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (տե՛ս թիվ ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԱՔԴ/0091/01/14 և ՎԲ-50/70 գործերով որոշումները): ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: Դրանից բացի, Վճռաբեկ դատարանն Ա.Սարգսյանի գործով կայացրած որոշմամբ ընդգծել է, որ. «28. (...) [Ը]նտանեկան դրությունը որպես այլ մեղմացնող հանգամանք, անհրաժեշտ է հաշվի առնել [մեղադրյալի] նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այդ կապակցությամբ դատարանը յուրաքանչյուր անգամ պետք է անդրադառնա հետևյալ հարցերին՝ 1. արդյոք [մեղադրյալը] հանդիսանում է իր ընտանիքի միակ կերակրողը: 2. արդյոք նրա խնամքին գտնվում են անչափահաս երեխան կամ զառամյալ ծնողները: 3. արդյոք առկա են ընտանիքում նրա բացասական վարքագիծը (հարբեցողություն, թմրամոլություն, դաժան վերաբերմունք ընտանիքի անդամների նկատմամբ և այլն) հիմնավորող փաստական տվյալներ: (...)» (տե՛ս Ալեքսան Երեմի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 02.06.2009թ., թիվ ՀՅՔՐԴ3/0109/01/08 որոշման 28-րդ կետը): Ինչպես հետևում է վերոգրյալից, ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի կամ զառամյալ ծնողների առկայությունը, որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար՝ նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, պետք է առանձին գնահատվեն և մեկի գոյությունը չպետք է կապվի մյուսի հետ: Կոնկրետ դեպքում Ա.Զաքարյանի խնամքին են գտնվում 7 և 3 տարեկան մանկահասակ երեխաները, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել նաև վերջինիս նկատմամբ նշանակվող պատժի ազդեցությունը նրա ընտանիքի անդամների և կենսապայմանների վրա: Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Արսեն Մարատի Զաքարյանի կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթն ու նպատակը, գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և հանցագործության ծանրությունը, նրա անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով պատիժ պետք է նշանակել այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի՝ տուգանքի ձևով, քանի որ այն կարող է ապահովել պատժի նպատակները: Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը նախկինում դատված չի եղել, առաջին անգամ կատարել է միջին ծանրության հանցանք, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար, վարույթը քննվել է արագացված կարգով, հայտնաբերվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց է, որը, դատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 4-6-րդ մասերից և ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածից, թեպետ համեմատաբար խիստ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է, քանի որ հարաբերականորեն ավելի փոքր քաշն է պատժելի համարվում, սակայն հանցագործության առարկայի քաշը կազմել է 0.34 գրամ, ինչը գրեթե հավասար է ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածի 110-րդ կետով՝ թմրամիջոցի այդ տեսակի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված խոշոր չափի նվազագույն սահմանին (0,01-0,05): Հետևաբար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս, ելնելով վերը շարադրվածից և պատժի արդարացիության սկզբունքից, ինչպես նաև, ի թիվս այլ հանգամանքների, հաշվի առնելով նաև Ա.Զաքարյանի դրսևորած հետհանցավոր դրական վարքագիծը, ընտանեկան և սոցիալական դրությունը, սոցիալական միջավայրում մեղադրյալի զբաղեցրած տեղը և սոցիալական միջավայրում նրա բնութագրերն ու բոլոր այս հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ դատարանը հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ՝ ազատության սահմանափակման, կարճաժամկետ ազատազրկման կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալ Ա.Զաքարյանի նկատմամբ ծայրահեղ միջոցի դիմելու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը հանգում է հետևության, որ տուգանքի նվազագույն չափը նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Նման պատիժ սահմանելով դատարանը նպատակ է հետապնդում նպաստելու հասարակության մեջ նախկինում չարատավորված մեղադրյալի՝ վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն, և հնարավորություն ընձեռել ձևավորելու օրինապահ քաղաքացուն բնորոշ վարքագիծ: Տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս դատարանն ուշադրություն է դարձնում նաև մեղադրյալի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությանը, ինչպես նաև մեղադրյալի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությանը(նրա վաստակի չափը, ընտանիքի ապահովվածությունը և այլն), մասնավորապես՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տեղեկատվության հիման վրա կատարված հաշվարկի արդյունքում՝ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանին մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան՝ 10.01.2025թ. նախորդող 12 ամիսների ընթացքում վերջինիս ամսական եկամտի չափը պակաս է ստացվել նվազագույն աշխատավարձի չափից, հետևաբար՝ դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000(յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Միևնույն ժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանը 10.01.2025թ. մինչև 12.01.2025թ. գտնվել է ձերբակալման ձևով արգելանքի տակ, հետևաբար՝ հաշվի առնելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2(երկու) օր ժամկետը՝ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է մեղմացնել: Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցներ գրավը և բացակայելու արգելքը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, սակայն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 14.01.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Ա.Մանուկյան» մասնաճյուղում վճարման թիվ 62702440 հանձնարարագրով թիվ 900008000375 դեպոզիտ հաշվին Ռուբեն Մարատի Զաքարյանի կողմից Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել գրավատուին՝ Ռուբեն Զաքարյանին: Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը՝ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված 0.34 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ թիվ 15131625 քրեական վարույթին կից քննություն կատարելու համար: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ ՀՀ պետական սահմանից ելքի և նոր անձնագիր ստանալու արգելքները, պետք է վերացնել: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ դատարանը. Վ Ճ Ռ Ե Ց Արսեն Մարատի Զաքարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000(յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ հաշվի առնելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2(երկու) օր ժամկետը՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնել՝ վերջնական թողնելով տուգանք՝ 700.000(յոթ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 14.01.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Ա.Մանուկյան» մասնաճյուղում վճարման թիվ 62702440 հանձնարարագրով թիվ 900008000375 դեպոզիտ հաշվին Ռուբեն Մարատի Զաքարյանի կողմից Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին՝ Ռուբեն Զաքարյանին: Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 0.34 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ թիվ 15131625 քրեական վարույթին կից քննություն կատարելու համար: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ ՀՀ պետական սահմանից ելքի և նոր անձնագիր ստանալու արգելքները, վերացնել: Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 19-06-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 16-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր՝ 160 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 47 թերթ: |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կից լազեռային սկավառակ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 30-06-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 16-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից՝ 1-ին հատոր 160 թերթ,2-րդ հատոր 47 թերթ |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին հատորին կից՝ լազերային սկավառակ: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴԱ-8.1-Ե-82563/25 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 15-05-2026 |
|---|
Դատական գործ N: ԵԴ1/1839/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 30-06-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 30-06-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ռազմիկ |
| Ազգանուն | Արսենյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արսեն Զաքարյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 19.06.2025թ. դատավճիռը , Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար և վերջինիս նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ 1 տարի ժամկետով ազատազրկում : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 18-07-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 18-07-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ադրինե |
| Ազգանուն | Ղուկասյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 31-07-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Չի կայացել |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 06-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 06-10-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Զաքարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/1839/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈւՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ «06» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) Նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյան Դատավորներ Ա.Ղուկասյան Մ.Հարությունյան դատական նիստերի քարտուղար Ա․Կարապետյան մասնակցությամբ՝ դատախազ Ռ․Արսենյան պաշտպան Հ․Քոչարյան մեղադրյալ Ա․Զաքարյան դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի ծնված՝ 1990 թվականի մարտի 31-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատապարտված, ամուսնացած, խնամքին՝ երկու անխափահաս երեխաներ, հաշվառված է՝ ք.Երևան, Ղ.Փարպեցու 17 շենք, բն.9 հասցեում, փաստացի բնակվում է՝ ք.Երևան Վարդանանց 5Ա շենքի 223-րդ բնակարան հասցեում վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հունիսի 19-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. Ըստ վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ նյութերի՝ 2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Ն.Հարությունյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 15107225 քրեական վարույթը: 2025 թվականի հունվարի 12-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Արսենյանի 2025թ. որոշմամբ՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «նա առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և պահել խոշոր չափերի «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ: Այսպես՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ՝ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու, այսինքն՝ թմրամիջոց պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու կամ առաքելու թույլտվություն, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և անձից, առանց իրացման նպատակի ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել է խոշոր չափերի` 0.34 գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութ, որը հայտնաբերվել է 2025թ. հունվարի 10-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ Երևան քաղաքի վարչությունում կատարված անձնական խուզարկությամբ»: 2025 թվականի մայիսի 27-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի ավագ քննիչ Հ.Մարդյանի որոշմամբ՝ թիվ 15107225 քրեական վարույթից թիվ 15131625 համարով անջատվել և առանձին վարույթ է առանձնացվել քննությամբ դեռևս ինքնությունը չպարզված անձի կողմից թմրամիջոցներ իրացնելու վերաբերյալ վարույթը: 2025 թվականի մայիսի 30-ին թիվ 15107225 քրեական վարույթն՝ ըստ մեղադրանքի Արսեն Մարատի Զաքարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան: Դատական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1839/01/25 համարը։ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունիսի 19-ի դատավճռով վճռվել է․ «Արսեն Մարատի Զաքարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000(յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ հաշվի առնելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2(երկու) օր ժամկետը՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնել՝ վերջնական թողնելով տուգանք՝ 700.000(յոթ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավը և բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 14.01.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Ա.Մանուկյան» մասնաճյուղում վճարման թիվ 62702440 հանձնարարագրով թիվ 900008000375 դեպոզիտ հաշվին Ռուբեն Մարատի Զաքարյանի կողմից Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին՝ Ռուբեն Զաքարյանին: Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 0.34 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ թիվ 15131625 քրեական վարույթին կից քննություն կատարելու համար: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ ՀՀ պետական սահմանից ելքի և նոր անձնագիր ստանալու արգելքները, վերացնել: Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում»։ Վերը նշված դատավճիռը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի հունիսի 26-ին։ 2025 թվականի հունիսի 30-ին էլեկտրոնային փոստի միջոցով Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը։ Թիվ ԵԴ1/1839/01/25 քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի հուլիսի 18-ին, իսկ նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյանին են հանձնվել 2025 թվականի հուլիսի 21-ին։ Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 31-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և թիվ ԵԴ1/1839/01/25 քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։ Նույն որոշմամբ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ գրավը և բացակայելու արգելքը թողնվել են անփոփոխ։ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, մասնավորապես, նշված է. «(…) Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը դատարանին միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, ինչպես նաև գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը մեղադրվում է ոչ միջին ծանրության հանցանք կատարելու համար, առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ դատարանը բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը: Արագացված վարույթով դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով ապացույցների հետազոտում չիրականացնելով և հիմք ընդունելով մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի կողմից իրեն ներկայացված մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստը՝ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանին մեղսագրվող արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում է մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության: (…) Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ արարքը կատարելու համար մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը պետք է սահմանվի՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածով նախատեսված՝ վերը նշված պայմանները: Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը: Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտում նախկինում դատապարտված չլինելը: Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում այն, որ նրա խնամքի տակ առկա են երկու անչափահաս երեխաներ՝ Մարատ Արսենի Զաքարյանը, ծնված՝ 02.10.2017թ. և Դավիթ Արսենի Զաքարյանը, ծնված՝ 01.03.2022թ., զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար: Դատարանը մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չհայտնաբերեց: Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը: (…) Ինչպես հետևում է վերոգրյալից, ընտանիքի միակ կերակրող հանդիսանալը և խնամքին անչափահաս երեխայի կամ զառամյալ ծնողների առկայությունը, որպես ընտանիքում անձի ունեցած դերը բնութագրող և հետևաբար՝ նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, պետք է առանձին գնահատվեն և մեկի գոյությունը չպետք է կապվի մյուսի հետ: Կոնկրետ դեպքում Ա.Զաքարյանի խնամքին են գտնվում 7 և 3 տարեկան մանկահասակ երեխաները, որպիսի պայմաններում ամբաստանյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել նաև վերջինիս նկատմամբ նշանակվող պատժի ազդեցությունը նրա ընտանիքի անդամների և կենսապայմանների վրա: Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Արսեն Մարատի Զաքարյանի կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթն ու նպատակը, գործի հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը և հանցագործության ծանրությունը, նրա անձը բնութագրող, այդ թվում՝ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով պատիժ պետք է նշանակել այդ հանցագործության համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժի՝ տուգանքի ձևով, քանի որ այն կարող է ապահովել պատժի նպատակները: Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը նախկինում դատված չի եղել, առաջին անգամ կատարել է միջին ծանրության հանցանք, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար, վարույթը քննվել է արագացված կարգով, հայտնաբերվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց է, որը, դատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 4-6-րդ մասերից և ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածից, թեպետ համեմատաբար խիստ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է, քանի որ հարաբերականորեն ավելի փոքր քաշն է պատժելի համարվում, սակայն հանցագործության առարկայի քաշը կազմել է 0.34 գրամ, ինչը գրեթե հավասար է ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածի 110-րդ կետով՝ թմրամիջոցի այդ տեսակի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված խոշոր չափի նվազագույն սահմանին (0,01-0,05): Հետևաբար՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս, ելնելով վերը շարադրվածից և պատժի արդարացիության սկզբունքից, ինչպես նաև, ի թիվս այլ հանգամանքների, հաշվի առնելով նաև Ա.Զաքարյանի դրսևորած հետհանցավոր դրական վարքագիծը, ընտանեկան և սոցիալական դրությունը, սոցիալական միջավայրում մեղադրյալի զբաղեցրած տեղը և սոցիալական միջավայրում նրա բնութագրերն ու բոլոր այս հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ դատարանը հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ՝ ազատության սահմանափակման, կարճաժամկետ ազատազրկման կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալ Ա.Զաքարյանի նկատմամբ ծայրահեղ միջոցի դիմելու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը հանգում է հետևության, որ տուգանքի նվազագույն չափը նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Նման պատիժ սահմանելով դատարանը նպատակ է հետապնդում նպաստելու հասարակության մեջ նախկինում չարատավորված մեղադրյալի՝ վերաինտեգրացման և հետագա դրական դեր խաղալուն, և հնարավորություն ընձեռել ձևավորելու օրինապահ քաղաքացուն բնորոշ վարքագիծ: Տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս դատարանն ուշադրություն է դարձնում նաև մեղադրյալի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությանը, ինչպես նաև մեղադրյալի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությանը(նրա վաստակի չափը, ընտանիքի ապահովվածությունը և այլն), մասնավորապես՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տեղեկատվության հիման վրա կատարված հաշվարկի արդյունքում՝ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանին մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան՝ 10.01.2025թ. նախորդող 12 ամիսների ընթացքում վերջինիս ամսական եկամտի չափը պակաս է ստացվել նվազագույն աշխատավարձի չափից, հետևաբար՝ դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի՝ 75.000(յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Միևնույն ժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանը 10.01.2025թ. մինչև 12.01.2025թ. գտնվել է ձերբակալման ձևով արգելանքի տակ, հետևաբար՝ հաշվի առնելով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2(երկու) օր ժամկետը՝ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է մեղմացնել: Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցներ գրավը և բացակայելու արգելքը վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, սակայն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 14.01.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Ա.Մանուկյան» մասնաճյուղում վճարման թիվ 62702440 հանձնարարագրով թիվ 900008000375 դեպոզիտ հաշվին Ռուբեն Մարատի Զաքարյանի կողմից Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել գրավատուին՝ Ռուբեն Զաքարյանին: Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը՝ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Արսեն Մարատի Զաքարյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված 0.34 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ թիվ 15131625 քրեական վարույթին կից քննություն կատարելու համար: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ սույն քրեական վարույթի շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ ՀՀ պետական սահմանից ելքի և նոր անձնագիր ստանալու արգելքները, պետք է վերացնել: (…)»։ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանը խնդրել է մասնակի բեկանել թիվ ԵԴ1/1839/01/25 գործով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 19-ի դատավճիռը, Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար և վերջինիս նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում: Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է, որ․ «(…) Գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ առկա է նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, ուստի դատավճիռն օրինական և հիմնավոր չէ և ենթակա է բեկանման ու փոփոխման հետևյալ պատճառաբանությամբ. (…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության վտանգավորությունը պայմանավորված է նրանով, որ թմրամիջոցների ապօրինի համատարած օգտագործումը վնաս է հասցնում ոչ միայն առանձին մարդկանց առողջությանը, այլև ամբողջ բնակչության ֆիզիկական և հոգեկան առողջական վիճակին։ Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է, որով էլ պայմանավորված էր թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարին ուղղված կոնվենցիաների ընդունումը, ինչպիսիք են օրինակ՝ ՄԱԿ-ի 1961 թվականի «Թմրամիջոցների մասին» միասնական կոնվենցիան, ՄԱԿ-ի 1971 թվականի «Հոգեմետ նյութերի մասին» կոնվենցիան, ՄԱԿ-ի 1988 թվականի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի մասին» կոնվենցիան և այլն։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության անմիջական օբյեկտը բնակչության առողջության անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են, իսկ հանցագործության առարկան՝ թմրամիջոցները, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերը և պրեկուրսորները։ Թմրամիջոցներ են համարվում սինթետիկ և բնական ծագում ունեցող նյութերը, բույսերը, դեղամիջոցները, որոնք պարունակում են թմրանյութեր և որոնք հատուկ ձևով ներգործում են (խթանող, գրգռող, ընկճող, ցնորական) կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա։ Թմրամիջոցն իրենից ներկայացնում է նյութական օբյեկտի որոշակի տեսակ, որն ունի ծավալ, քաշ։ Թմրամիջոցի կամ հոգեմետ նյութի որակաքանակական հատկանիշները կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության որակման համար, քանի որ առավել խիստ պատասխանատվություն է նախատեսվում քննարկվող հանցագործության համար, եթե այն կատարվել է խոշոր կամ առանձնապես խոշոր չափերով։ ՀՀ կառավարության` 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշմամբ սահմանվել է թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, ինչպես նաև թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը։ Ինչ վերաբերում է հանցագործության օբյեկտիվ կողմին, ապա պետք է ասել, որ հանցանքի օբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է արտադրելով, պատրաստելով, վերամշակելով, ձեռք բերելով, պահելով, տեղափոխելով կամ առաքելով։ Ըստ էության պահել ասելով հասկանում ենք ցանկացած դիտավորյալ գործողություն, որն ուղղված է թմրամիջոցը կամ հոգեմետ նյութը իր վրա կրելուն, շինությունում, գաղտնարանում կամ այլ վայրում թաքցնելուն, իսկ ապօրինի ձեռք բերել ասելով հասկանում ենք այնպիսի հատուցվող կամ անհատույց գործողության կատարում, որով անձն ապահովում է թմրամիջոցին կամ հոգեմետ նյութին տիրանալու հնարավորությունը։ Սույն դեպքում անձը չունենալով դրա իրավունքը, ֆիզիկական առումով տիրապետում է այդ միջոցին՝ անկախ դրա գտնվելու վայրից և ժամանակից։ Հանցագործությունը տևող է և այն ավարտվում է, երբ համապատասխան մարմինները հայտնաբերում են պահածը։ Քննարկվող հանցագործությունը սուբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է միայն ուղղակի դիտավորությամբ. հանցավորը գիտակցում է, որ ինքն ապօրինի կերպով պահում է թմրամիջոց, հոգեմետ նյութ, իսկ հանցագործության սուբյեկտ կարող է լինել 16 տարին լրացած մեղսունակ ֆիզիկական անձը։ Անդրադառնալով դատարանի այն պնդմանը, որ մեղադրյալը կատարված հանցագործությանն իրեն մեղավոր է ճանաչել, նախկինում դատապարտված չի եղել, խնամքին ունի անչափահաս երեխաներ, ապա հարկ է նշել, որ ճիշտ է վերը նշված մեղմացնող հանգամանքները հայտնի են, սակայն հաշվի առնելով մեղադրյալի մոտ հայտնաբերված թմրանյութի տեսակը, չափը, գտնում եմ, որ պատժի նպատակներին տվյալ դեպքում չի կարող հասնել ամենամեղմ պատիժ նշանակելով: Ամփոփելով վերոշարադրյալը հարկ է արձանագրել, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված նվազագույն չափով տուգանք պատժատեսակը համաչափ չէ վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի համատեքստում, հիմք ընդունելով նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները հիշյալ արարքի նկատմամբ առավել խիստ քրեական քաղաքականություն իրականացնելու վերաբերյալ առկա դիրքորոշումները եզրահանգում եմ, որ Արսեն Մարատի Զաքարյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ՝ մեկ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով: Ուստի, եզրահանգում եմ, որ Դատարանի վիճարկվող դատավճիռն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, կայացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված նորմի խախտմամբ դատավճիռ, ուստի Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, որի պարագայում կայացված դատական ակտը ենթակա է բեկանման: (…)»։ Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Դատական նիստի ժամանակ դատախազը պնդեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել։ Պաշտպանն առարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել։ Մեղադրյալը միացավ պաշտպանի առարկություններին։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով դատախազի հիմնավորումները՝ ներկայացված վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ, պաշտպանի և մեղադրյալի առարկությունները՝ ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը Հայաստանի Հանրապետությունում քրեական պատասխանատվության ենթակա օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից հեռացնելն է՝ արգելելով նրան գտնվել Հայաստանի Հանրապետությունում: 2. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է 5-10 տարի ժամկետով: 3. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս դրա ժամկետի հաշվարկն սկսվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու պահից: (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ (…) 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)»: Ա.Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ անդրադառնալով վերոնշյալ չափանիշներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է ձևավորել նաև այն մասին, որ «(…)Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (...) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ` իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում` անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ` գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները` վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն (…) (տե՛ս, mutatis mutandis, Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը)»: Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե՛ս, mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը): Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթները, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս, mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը): Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն դրանք վերաբերելի մասով նույնպես կիրառելի են 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում։ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար՝ պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Արդարության՝ որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ, ուստի Վճռաբեկ դատարանը նշում է, որ պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ի թիվս վերոնշյալ հանգամանքների, դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնել այնպիսի լրացուցիչ հանգամանքներ, ինչպիսիք են մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, կոնկրետ հանցագործության փաստական հանգամանքները, հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակն ու շարժառիթները և այլն: Վերաքննիչ դատարանն, ուսումնասիրելով վերը նշված իրավական նորմերն ու սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, հարկ է համարում նկատել, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունն ու պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատշաճ գնահատման է արժանացրել նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում վերջինի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքի ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, վտանգավորության աստիճանին, որոնք անհրաժեշտ և բավարար են նրան ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար ու կարող են ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Առաջին ատյանի դատարանը, hետազոտելով մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջինիս անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, արձանագրել է հետևյալը. - որպես անձը բնութագրող հանգամանք արձանագրվել է այն, որ Արսեն Զաքարյանը նախկինում դատապարտված կամ որևէ այլ կերպ արատավորված չի եղել, ըստ իր հայտարարության՝ ունի բարձրագույն կրթություն և աշխատում է «Լեգիոն պարիսպ» ՍՊ ընկերությունում՝ որպես մենեջեր-ինժեներ, - որպես պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ են դիտարկվել այն, որ ներկայացված մեղադրանքում մեղադրյալը իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել մեղքը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը և զղջացել է դրա համար, ինչպես նաև այն, որ Արսեն Զաքարյանի խնամքին են գտնվում 7 և 3 տարեկան մանկահասակ երեխաները, - մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք չի արձանագրվել։ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ հայտնաբերվածը՝ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց է, որը, դատելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 4-6-րդ մասերից և ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածից, թեպետ համեմատաբար խիստ վտանգավորություն ունեցող թմրամիջոցի տեսակ է, քանի որ հարաբերականորեն ավելի փոքր քաշն է պատժելի համարվում, սակայն հանցագործության առարկայի քաշը կազմել է 0.34 գրամ, ինչը գրեթե հավասար է ՀՀ Կառավարության՝ 27.06.2018թ., թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածի 110-րդ կետով՝ թմրամիջոցի այդ տեսակի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված խոշոր չափի նվազագույն սահմանին (0,01-0,05), միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքների համակցությունը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով դատախազի՝ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի ակնհայտ անարդարացի լինելու վերաբերյալ պնդումներին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք անհիմն են, քանի որ բողոքարկված դատավճռի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ կերպով անդրադարձել և գնահատել է սույն քրեական գործում առկա բոլոր հանգամանքները, մասնավորապես՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել մեղադրյալի կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ հանգելով իրավաչափ հետևության: Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը, հիմնավոր չհամարելով Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի մյուս փաստարկները, հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված դատավճռի պատճառաբանությունները՝ պատժի տեսակի և չափի վերաբերյալ, կառուցված են տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, և որպես այդպիսին ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ իրավաչափ հետևություններում: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արսեն Զաքարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից բավարար չափով հիմնավորված են, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Արսենյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361-րդ, 362-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-373-րդ, 375-376-րդ և 378-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարան ՈՐՈՇԵՑ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ռ․Արսենյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունիսի 19-ի թիվ ԵԴ1/1839/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ Մ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 06-10-2025 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ադրինե |
| Ազգանուն | Ղուկասյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 12-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը «160» թերթից և կից լազերային կրիչ, 2-րդ հատորը «47» թերթից, 3-րդ հատորը «82» թերթից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 12-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը «160» թերթ, 2-րդ հատորը «47» թերթ, 3-րդ հատորը «82» թերթ |
| Գործին կից նյութերը | կից լազերային կրիչ |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 40520/26 |