ԵԴ1/1831/01/25







ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ու Մ

«02» փետրվարի 2025թ. ք. Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

Մեղադրյալ Ալի Ռամազանի Սեիֆիի պաշտպան Սեդա Յուզբաշյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Վարույթի դատավարական ընթացքը.
ԵԴ1/1831/01/25 (69121625) քրեական վարույթով Ալի Ռամազանի Սեիֆին մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և նույն օրենսգրքի 44-393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված այն արարքների կատարման համար, որ «նա ԻԻՀ քաղաքացիներ՝ Էբրահիմ Մոհամմադ Նաջիզադեհն (ծնված՝ 04.02.1990 թվականին), Մեհդի Կոմարին (ծնված՝ 12.02.1997 թվականին, ազգությամբ ադրբեջանցի, բնակվում է ԻԻՀ Ջուլֆայի տարածաշրջանի Դուզալ գյուղում) և ոմն Մեհդի Միրֆաթը քննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում միմյանց հետ պայմանավորվածություն են ձեռք բերել, շահադիտական դրդումներով, իրացնելու նպատակով, մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Իրանի Իսլամական Հանրապետությունից Հայաստանի Հանրապետություն առանձնապես խոշոր չափերի՝ 1881,98 գրամ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ապօրինի տեղափոխելու վերաբերյալ, ինչից հետո իրենց դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցանքն իրագործելու նպատակով Էբրահիմ Նաջիզադեհն «Տելեգրամյան» հավելվածում գրանցված +989149930686 բջջային հեռախոսահամարով 2025 թվականի փետրվարի 09-ին կապ է հաստատել համագործակցող վկա Գրետա Նորայրի Գասպարյանի հետ և նրան առաջարկել է գումարի դիմաց ՀՀ-ԻԻՀ սահմանի հարակից տարածքում իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք բերել, տեղափոխել և հետագայում իր ցանկացած վայրում տեղադրել մաքսանենգությամբ ՀՀ ապօրինի տեղափոխված թմրամիջոցն, ինչին Գրետա Գասպարյանը համաձայնել է։ Դրանից հետո ձեռք բերված պայմանավորվածության համաձայն՝ ԻԻՀ-ում գտնվող դեռևս ինքնությունը չպարզված անձը Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանի վրայով նետելու եղանակով ԻԻՀ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, սև պոլիէթիլենային փաթեթի մեջ փաթեթավորված վիճակում, ՀՀ է ապօրինի տեղափոխել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի N 707-Ն որոշման հավելված N 1-ով սահմանված առանձնապես խոշոր չափերով` 1881,98 գրամ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց: Այնուհետև ԻԻՀ-ում գտնվող Էբրահիմ Նաջիզադեհը թմրամիջոցների գտնվելու վայրի մասին տեղեկացրել է համագործակցող վկա Գրետա Գասպարյանին, որը 2025 թվականի փետրվարի 19-ին նույն վայրում վերցրել է առանձնապես խոշոր չափերով` ընդհանուրը 1881,98 գրամ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ, 3 առանձին փաթեթներից (905,43 գրամ, 900,43 գրամ և 76,12 գրամ նախնական քաշերով) բաղկացած պոլիէթիլենային փաթեթն, ինչն էլ առգրավվել և «Վերահսկելի մատակարարում և գնում» օպերատիվ-հետախուզական միջոցառման շրջանակներում փոխարինվել է նմանատիպ այլ զանգվածներով ու տեղադրվել Երևան քաղաքի Դավթաշեն թաղամասի գերեզմանատան հատվածում պատրաստված երկու առանձին թաքստոցներում։
ԻԻՀ քաղաքացի, ոմն Մեհդի Միրֆաթը, ԻԻՀ քաղաքացիներ՝ Միրղասեմ Միրհոսեինի Շամսիի, Ալի Ռամազանի Սեիֆիի և ՀՀ-ում գտնվող Մհեր Վլադիմիրի Զարգարյանի ու Արտիկ Հովսեփ Միրզաջանյանի հետ նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում, շահադիտական դրդումներով, իրացնելու նպատակով, մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով, Իրանի Իսլամական Հանրապետությունից Հայաստանի Հանրապետություն առանձնապես խոշոր չափերով՝ առնվազն 1881,98 գրամ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ապօրինի տեղափոխելու դիտավորությամբ, 2025 թվականի փետրվարի 21-ից մինչև փետրվարի 23-ն ընկած ժամանակահատվածում, հեռահաղորդակցման «Վոթսափ» հավելվածով կապ է հաստատել ՀՀ-ում գտնվող իր ծանոթներ՝ Մհեր Վլադիմիրի Զարգարյանի, Միրղասեմ Միրհոսեինի Շամսիի և Ալի Ռամազանի Սեիֆիի հետ ու նրանց առաջարկել է գումարի դիմաց՝ շահադիտական դրդումներով, իրացնելու նպատակով, ՀՀ տարածքում ապօրինի ձեռք բերել առանձնապես խոշոր չափերով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, ինչին վերջիններս համաձայնել են և նախապես խոստացել են մաքսանենգությամբ Հայաստանի Հանրապետություն տեղափոխելուց հետո, շահադիտական դրդումներով, իրացնելու նպատակով, ապօրինի ձեռք բերել առանձնապես խոշոր չափերով՝ 1881,98 գրամ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցից առանձնացված առանձնապես խոշոր չափերով՝ 900,43 գրամ քաշով զանգվածը, ինչից հետո իրենց հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու համար Մհեր Զարգարյանը հանցանքի կատարմանը ներգրավել է նաև ընկերոջը՝ Արտիկ Հովսեփի Միրզաջանյանին:
Այնուհետև ԻԻՀ-ում գտնվող Էբրահիմ Նաջիզադեհի ցուցումով հիշյալ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցին փոխարինված զանգվածներից առանձնացվել է սև, կարմիր և դեղին գույներով թղթե տարբերակիչ նշանով, պայմանականորեն 3-րդ համարի տակ համարակալված 900,43 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցին փոխարինված զանգվածը և Գրետա Գասպարյանի կողմից նույն միջոցառման շրջանակներում տեղադրվել է Երևան քաղաքի Դավթաշեն թաղամասի գերեզմանատանը պատրաստված թաքստոցում՝ 40.223341, 44.4805515 աշխարհագրական կոորդինատների ներքո, ապա տեղադրման վայրի կոորդինատներն ուղարկվել են Էբրահիմ Նաջիզադեհին, որը նշված կոորդինատները քննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում ուղարկել է ԻԻՀ-ում գտնվող Մեհդի Միրֆաթին, իսկ վերջինս էլ իր հերթին տեղադրման վայրի կոորդինատներն ուղարկել է ՀՀ-ում գտնվող իր ծանոթներ՝ Միրղասեմ Միրհոսեինի Շամսիին, Ալի Ռամազանի Սեիֆիին և Մհեր Վլադիմիրի Զարգարյանին:
Դրանից հետո՝ 2025 թվականի փետրվարի 23-ին, Միրղասեմ Միրհոսեինի Շամսին, Ալի Ռամազանի Սեիֆին, Մհեր Վլադիմիրի Զարգարյանը և Արտիկ Հովսեփի Միրզաջանյանը, նախնական համաձայնությամբ, խմբի կազմում, շահադիտական դրդումներով, իրացնելու նպատակով, առանձնապես խոշոր չափերով նշված թմրամիջոցներն ապօրինի ձեռք բերելու դիտավորությամբ գնացել են Երևան քաղաքի Դավթաշեն թաղամասի գերեզմանատուն, որտեղ Միրղասեմ Միրհոսեինի Շամսիին, Ալի Ռամազանի Սեիֆիին, Մհեր Վլադիմիրի Զարգարյանը և Արտիկ Հովսեփի Միրզաջանյանը վերցրել են նախաքննության ընթացքում իրականացված «Վերահսկելի մատակարարում» ՕՀՄ-ի շրջանակներում նշված վայրում պատրաստված թաքստոցում տեղադրված 900,43 գրամ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցին փոխարինված զանգվածի պարունակությամբ փաթեթը, տեղադրել են Վարդան Համլետի Վարդանյանի կողմից շահագործվող՝ «Օպել» մակնիշի 80 GN 077 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի սրահում, ինչից հետո նշված ավտոմեքենայով հեռացել են: Սակայն նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում գործող՝ Միրղասեմ Միրհոսեինի Շամսիին, Ալի Ռամազանի Սեիֆիին, Մհեր Վլադիմիրի Զարգարյանը և Արտիկ Հովսեփի Միրզաջանյանն իրենց կամքից անկախ հանգամանքներով չեն կարողացել ավարտին հասցնել առանձնապես խոշոր չափերով՝ 900,43 գրամ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցները շահադիտական դրդումներով, իրացնելու նպատակով, ապօրինի ձեռք բերելու և տեղափոխելու հանցավոր մտադրությունը, քանի որ մաքսանենգությամբ ՀՀ տեղափոխված նշված չափի ու տեսակի թմրամիջոցներն արդեն իսկ փոխարինված են եղել նմանատիպ այլ զանգվածով, իսկ Երևան քաղաքի Եղվարդի խճուղի 131 հասցեին հարակից հատվածի մոտ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից Միրղասեմ Միրհոսեինի Շամսիին, Ալի Ռամազանի Սեիֆիին, Մհեր Վլադիմիրի Զարգարյանը, Արտիկ Հովսեփի Միրզաջանյանը և Վարդան Համլետի Վարդանյանը ձերբակալվել ու ներկայացվել են վարույթն իրականացնող մարմին։»։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի ԵԴ1/1831/01/25 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Ալի Ռամազանի Սեիֆիի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամսով՝ մինչև 2026 թվականի մարտի 23-ը ներառյալ, այդ ընթացքում սահմանափակելով նաև՝ Ալի Ռամազանի Սեիֆիի կողմից այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների։
2026 թվականի հունվարի 5-ին ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի ԵԴ1/1831/01/25 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Ալի Ռամազանի Սեիֆիի պաշտպան Սեդա Յուզբաշյանի հատուկ վերանայման բողոքը:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2026 թվականի հունվարի 16-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի հունվարի 19-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ալի Ռամազանի Սեիֆիի պաշտպան Սեդա Յուզբաշյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ: Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ:
Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել:

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Ալի Ռամազանի Սեիֆիի պաշտպան Սեդա Յուզբաշյանն իր կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 16․12․2025թ․ թիվ ԵԴ1/1831/01/25 որոշումը՝ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառելով այլընտրանքային խափանման միջոց կամ դրանց համակցություն:
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշված է հետևյալը.
«(…) Դատարանը գտել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքն ընտրելու համար առկա են օրենքով նախատեսված հետևյալ հիմքերն՝ ազատության մեջ լինելու դեպքում կարող է՝
ա) խոչընդոտել գործի քննությանն՝ ապօրինի միջամտելով ապացուցման գործընթացին,
բ) կդիմի փախուստի:
Մեղադրյալի կողմից նշված գործողությունները կատարելու հավանականության վերաբերյալ ենթադրությունները Դատարանը փորձել է հիմնավորել բացառապես նրան վերագրվող արարքի ծանրությամբ, ՀՀ-ում կայուն սոցիալական կապեր չունենալու հանգամանքով:
Սակայն հանցանքի ծանրությունն ինքնին չի կարող համարվել խափանման միջոցի կիրառման հիմք, իսկ ինչ վերաբերում է ՀՀ-ում կայուն սոցիալական կապեր չունենալու հանգամանքին, փաստեմ, որ սա ևս ինքնին չի կարող դիտարկվել որպես փախուստի ռիսկի հիմնավորում, քանի որ ՀՀ սահմանի հատման համար անհրաժեշտ է «անցնել որոշակի գործընթաց», որն անհնար է պատկերացնել մեղադրյալի նկատմամբ նույնիսկ ամենամեղմ խափանման միջոցի կիրառման դեպքում:
Իսկ դատաքննության՝ դեռևս սկսված չլինելու, ապացույցները հետազոտած չլինելու հանգամանքը՝ գտնում եմ, որ իրավաչափ չէ այս պարագայում համարել խոչընդոտման հիմք, քանի որ ապացույցներն արդեն իսկ ձեռք են բերվել, գտնվում են քրեական գործում, դրանց փոփոխումն անհնար է, իսկ վկաների ցուցմունքների փոփոխությունը չի կարող իրատեսական համարվել, քանի որ այդ դեպքում բացասական հետևանքներ կառաջանան հենց վերջինների համար։
(…)
Ինչ վերաբերում է գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությանն, ապա հարկ է փաստել, որ մեղադրյալը տվել է ցուցմունքներ, նշել է, թե դեպքի օրն ում հետ է եղել, ինչ նպատակով է եկել ՀՀ, ուստի գտնում եմ, որ կալանքի այս հիմքն առկա չէ։
(...)»:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ առերևույթ (prima facie) հաստատված է համարում մեղադրյալ Ալի Ռամազանի Սեիֆիի կողմից ենթադրյալ հանցանքներ կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը (թեև հիմնավոր կասկածի առկայությունը հատուկ վերանայման բողոքում վիճարկված չէ)։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»:


Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով մեղադրյալի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման և այն զսպելու անհրաժեշտ քրեադատավարական մեխանիզմի ընտրության հարցն, արձանագրել է, որ դեռևս առկա է և չի վերացել մեղադրյալ Ալի Ռամազանի Սեիֆիի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պահպանման անհարժեշտությունը: Մասնավորապես՝ Դատարանը գտել է, որ մեղադրյալ Ալի Ռամազանի Սեիֆիին կալանքի տակ պահելն անհրաժեշտ է՝ նրա կողմից՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելը՝ այդ թվում նաև ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելը և փախուստի դիմելը կանխելու համար։
Դատարանի գնահատմամբ՝ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալ Ալի Ռամազանի Սեիֆիի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը, դեռևս շարունակվում է լինել այն արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցը, որը կարող է կաշկանդել վերջինին դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և հնարավորություն է տալիս հասնել ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին:
Դատարանի վերոհիշյալ եզրահանգումը պայմանավորված է եղել ինչպես մեղադրյալ Ալի Ռամազանի Սեիֆիին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հերքող նոր փաստական տվյալների բացակայությամբ, այնպես էլ նրան կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող Դատարանի՝ 2025 թվականի հունիսի 10-ի և 2025 թվականի սեպտեմբերի 11-ի որոշումներով արձանագրված հանգամանքներով (տես սույն որոշման 2.1 և 2.2 կետերը):
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերն, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և որոշմամբ կատարված եզրահանգումները, գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու, ինչպես նաև փախուստի դիմելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել:
Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները.
- քրեական վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, դեռևս հետազոտված չեն բոլոր ապացույցները,
- մեղադրյալը կապեր ունի վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների տիրապետող անձանց հետ,
- Ալի Ռամազանի Սեիֆին Հայաստանի Հանրապետությունում չունի մշտական բնակության վայր, կայուն սոցիալական կապեր,
- Ալի Ռամազանի Սեիֆին մեղսագրվող հանցագործությունների բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ենթադրյալ հանցանքների կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես վերջինին մեղսագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործությունների հանցակցություն և հանցափորձ, որոնց համար որպես պատիժ է նախատեսված բացառապես ազատազրկման ձևով՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով։
Հարկ է արձանարգրել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանա¬գրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրա¬ժեշտությունը, սակայն մեղադրյալին վերագրվող հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Վերաքննիչ դատարանն ուշադրության է արժանացնում նաև այն հանգամանքին, որ մեղադրյալը գործով անցնող մյուս անձանց հետ պայմանավորվածություն է ձեռք բերել շահադիտական դրդումներով իրացնելու նպատակով, մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Իրանի Իսլամական Հանրապետությունից Հայաստանի Հանրապետություն առանձնապես խոշոր չափերի՝ 1881,98 գրամ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց ապօրինի տեղափոխելու վերաբերյալ։
Ուշադրության է արժանի նաև այն հանգամանքը, որ հանցանքները մեղադրյալի կողմից ենթադրաբար կատարվել են նախնական համաձայնությամբ խմբի կազմում, և այս համատեքստում հարկ է փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Սիմոնովն ընդդեմ Լեհաստանի (Simonov v. Poland) գործով 2012 թվականի ապրիլի 17-ի վճռով արտահայտել է իրավական դիրքորոշում առ այն, որ ենթադրյալ հանցավոր գործունեության կազմակերպված բնույթից բխող ընդհանրական ռիսկի առկայությունը կարող է որպես հիմք ընդունելի լինել քննության նախնական փուլում անձին անազատության մեջ պահելու, ինչպես նաև որոշ դեպքերում՝ կալանավորման հետագա երկարացումների համար։
Ընդունելի է նաև, որ այնպիսի դեպքերում, երբ գործում ներգրավված են բազմաթիվ մեղադրյալներ ապացույցների հավաքման գործընթացը բավականին բարդ խնդիր է: Ավելին՝ կազմակերպված հանցավոր խմբերի վերաբերյալ քննվող գործերով բնականաբար ավելի բարձր է ռիսկը, որ ազատության մեջ գտնվելու պայմաններում անձը կարող է ազդեցություն գործադրել վկաների կամ այլ համախոհների վրա կամ այլ կերպ խոչընդոտել քննությանը»:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց շարունակաբար կիրառելու միջոցով:
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու մեղադրյալին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել մեղմ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի շարունակական կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու անհրաժեշտությունն՝ ի հակառակ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորության վերաբերյալ Պաշտպանի հատուկ վերանայման բողոքում բերված փաստարկների։
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կոնկրետ դեպքում, այլընտրանքային խափանման միջոցները պիտանի չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը:
Ինչ վերաբերում է Պաշտպանի կողմից նշված այն փաստարկին, որ «(…) մեղադրյալը տվել է ցուցմունքներ, նշել է, թե դեպքի օրն ում հետ է եղել, ինչ նպատակով է եկել ՀՀ, (…)», ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ նշվածը չի կարող գնահատվել կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելն անթույլատրելի ճանաչելու ծանրակշիռ հիմնավորում, և այն, սույն որոշմամբ արձանագրված փաստական տվյալների պայմաններում, ողջամտորեն չի կարող դիտարկվել որպես բավարար հակակշռող գործոն` մեղադրյալի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը չեզոքացնելու համար։
Բացի դա՝ հարկ է նաև նշել, որ մեղադրյալին սպառնացող հնարավոր պատժի համատեքստում վերջինի նկատմամբ կալանք խափանման միջոցի կիրառումն այս փուլում անհամաչափ չի կարող համարվել, և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն է տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անելու անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության մասին։
Վերոգրյալի կապակցությամբ հարկ է նշել, որ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վահագն Պողոսյանի գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ գտել է, որ մինչև մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում նախատեսող և ավելի բարձր հանրային վտանգավորությամբ օժտված, այդ թվում՝ առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար մեղադրվող անձանց ազատությունից զրկելու իրավական հիմքերի առկայությունը փաստելու համար չեն կարող սահմանվել նույնանման չափորոշիչներ:
Ամփոփելով՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի մեղադրյալ Ալի Ռամազանի Սեիֆիի պաշտպան Սեդա Յուզբաշյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի ԵԴ1/1831/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ