ԵԴ1/1840/01/25






ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«25» նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)

Նախագահող դատավոր Կ.Հովհաննիսյան
դատավորներ Լ.Ալավերդյան
Հ.Պետրոսյան

քարտուղարությամբ՝ Ա.Հակոբյանի
մասնակցությամբ`
դատախազ Ռ.Մհերյանի
պաշտպան Գ.Պապոյանի
մեղադրյալ Մ.Պլիևայի
թարգմանիչ Գ.Գրիգորյանի

դռնբաց դատական նիստում, քննելով թիվ ԵԴ1/1840/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան) 2025 թվականի սեպտեմբերի 26-ի դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Մհերյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մարտի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության չորրորդ վարչություն գործուղված ավագ քննիչ Ն.Քասյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 58209225 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մարտի 28-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58209225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Մալիկա ***** Պլիևայի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2025 թվականի մայիսի 30-ին Մալիկա **** Պլիևայի վերաբերյալ թիվ 58209225 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1840/01/25 համարը:
2025 թվականի սեպտեմբերի 26-ի թիվ ԵԴ1/1840/01/25 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով.
-Ճանաչվել և հռչակվել է Մալիկա ********* Պլիևայի (Ելիզավետա Յուխիկովայի) անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքներում՝ իրեն մեղսագրվող արարքները կատարած չլինելու հիմքով:
-Մալիկա ***** Պլիևայի (Ելիզավետա Յուխիկովայի) նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը վերացվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
-Լուծվել է իրեղեն ապացույցների ճակատագիրը:
-Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարվել է լուծված։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի պատճենը ՀՀ գլխավոր դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 8-ին:
2025 թվականի նոյեմբերի 3-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Մհերյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը:
Թիվ ԵԴ1/1840/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2025 թվականի նոյեմբերի 7-ին, իսկ նախագահող դատավոր Կ.Հովհաննիսյանի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի նոյեմբերի 10-ին:
2025 թվականի նոյեմբերի 17-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և ստացված քրեական գործը նշանակվել է դատական նիստում քննության:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
2025 թվականի մարտի 28-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ.Հարությունյանի որոշմամբ թիվ 58209225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Մալիկա ***** Պլիևայի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ «նա հանդիսանալով ՌԴ քաղաքացի, դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ձեռք է բերել պետական մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող, իր լուսանկարով, սակայն Ելիզավետա Յուխիկովա (ծնվ․******թ., անձ.*****6, ազգությամբ՝ չեչեն) կենսորոշիչ տվյալներով, Մեծ Բրիտանիայի Թագավորության քաղաքացու բովանդակությամբ կեղծ անձնագիր, որի օգտագործմամբ ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ, խախտելով «Պետական սահմանի մասին» ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի և «ՀՀ պետական սահմանի ռեժիմ սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2011 թվականի մայիսի 12-ի թիվ 702-Ն որոշման պահանջները, 2025թ. մարտի 28-ին Վիեննա-Երևան թիվ 691 չվերթով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք գործել ՀՀ»:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, մասնավորապես նշվել է.
«3. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
Մեղադրյալ Մալիկա ***** Պլիևան ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը Յուխիկովա Ելիզավետան է, ծնված՝ 1970 թվականի հունվարի 25-ին, ազգությամբ չեչեն է, մինչև 2006 թվականը բնակվել է Չեչնիայի Հանրապետությունում։ Պատերազմի ժամանակ ռուսներն ամուսնուն սպանել են, որից հետո դստեր հետ փախել է Մեծ Բրիտանիա և այնտեղ դիմել է քաղաքական ապաստան ստանալու համար: Մեծ Բրիտանիայի օրենքներով ինքն իրավունք ուներ փոխել իր տվյալները, օգտվելով այդ հնարավորությունից, ինքը փոխել է Մալիկա Պլիևա անունը-ազգանունը Ելիզավետա Յուխիկովա անվան հետ, փոխել է նաև իր ծննդյան տարեթիվը։ Ռուսական անձնագրում իր ծննդյան տվյալները սխալ են նշված, ինչպես իր մայրն է իրեն ասել, այդ սխալը գրանցման ժամանակ է կատարվել և ինքը վերադարձրել է իր իսկական ծննդյան տվյալները՝ 25-ը հունվարի 1970 թվական: Իր ծննդյան օրն իր ամբողջ կյանքում իրենք նշել են հունվարի 25-ին և ինքը օգտվելով Մեծ Բրիտանիայի օրենքներից՝ վերադարձրել է իր իսկական տվյալները, որի համար շատ ուրախ է: Երբ ինքն ապրում էր Ռուսաստանում, իր ծննդյան վկայականում առկա վրիպակը միտք չի ունեցել շտկելու: Մեծ Բրիտանիայում սկզբում հարցազրույց է տվել, հետո անցել է բոլոր գործընթացները ներքին գործերի նախարարության միջոցով, այնուհետև՝ եղել է դատը, որից հետո ստացել է քաղաքացիություն և 2016 թվականին ստացել է Մեծ Բրիտանիայի անձնագիրը՝ 10 տարով: Ինքը միշտ շրջագայել է այդ անձնագրով, որևէ խնդիր երբեք չի եղել և կարծում է, որ դա իր օրինական և վերջին անձնագիրն է: 2025 թվականի մարտի 28-ին եկել է Հայաստան իր բրիտանական անձնագրով և որևէ խնդիր չի եղել: Ինքը ցանկանում էր մեկնել Ռուսաստան, քանի որ այնտեղ իր ամուսնուց հողակտոր էր մնացել, որի վրա որևէ բան կառուցված չէր, ուղղակի հողակտոր էր, իսկ Ռուսաստանի կառավարությունը օրենք էր ընդունել, որ եթե հողակտորը բնակեցված չէ, նրանք այն պետականացնում են։ Ինքը ցանկանում էր վաճառել այդ հողակտորը և գումարը տալ իր մահացած եղբոր որդուն: Իր հարազատները մնացել են Չեչնիայում և ինքը միշտ ցանկացել է նրանց օգնել: Հայաստանից առանց վիզա կարող էր մեկնել Ռուսաստան, իսկ բրիտանական անձնագիրը ցանկացել է թողնել իր ծանոթ Աննայի մոտ, քանի որ վախեցել է այն վերցնել իր հետ, որովհետև ռուսներն այն կվերցնեին և ինքը չէր կարող վերադառնալ Մեծ Բրիտանիա: Ինքը կարծում է, որ իր անձնագիրը, նրանում նշված տվյալները օրինական են և որևէ օրենք չի խախտել: Շատ ժամանակ է անցել, իր կյանքը Բրիտանիայում է, ինքը աղջիկ ունի, նրան դաստիարակել է այսքան տարի, իր կյանքը, իր տունը, իր հարազատներն այնտեղ են, Ռուսաստանում որևէ բան չի մնացել։ Շատ է ափսոսում, որ անհարմարություններ է պատճառել, սակայն ուղղակի ցանկացել է հեշտ մեկնել և վերադառնալ: Նախկինում բրիտանական անձնագրով, համապատասխան վիզայով, մեկնել է Ռուսաստան: Այս անգամ ռուսական անձնագրով է ցանկացել գնալ, որվհետև դա հեշտացված տարբերակ էր, ինքը ցանկանում էր արագ գնալ և վերադառնալ, իսկ հիմնական պատճառն այն էր, որ բրիտանական անձնագրով վախենում էր գնալ Ռուսաստան։ Ինքը շատ հարազատներ ունի, որոնց տարել են պատերազմ, Չեչնիա չէր գնա, դրանից առաջ էլ երբ մեկնել է Ռուսաստան, քույրը և եղբայրը եկել են Մոսկվա իրեն հանդիպելու համար, քանի որ ինքը փախել է, իր համար Չեչնիա գնալը լուրջ հետևանքներ կարող էր ունենալ: Ինքն այնքան վախեցած էր, երբ իրեն սահմանապահները կանգնեցրել են, վերցրել են անձնագիրը, հիշում է, որ ուշագնաց է եղել, իրեն ուշքի են բերել, հանգստացնող են տվել, 12 ժամ հարցաքննել են, ինքը շատ աղոտ է այդ ամենը հիշում, չի հիշում, թե ինչ է խոսել: Համազգեստով մարդ տեսնելիս, դեռ պատերազմական ժամանակներից ծանր հիշողություններ են մնացել, այդ պատճառով ինքը շատ վախեցած էր: Իր ռուսական անձնագրում 7 տարվա տարբերությամբ սխալ տարեթիվ է նշվել, ծննդյան օրն էլ սեպտեմբերին է նշված եղել, բայց իրականում հունվարի 25-ին է ու միշտ ինքը ծնունդն այդ օրն է նշել: Նկարներ չի կարող ներկայացնել, որտեղ երևա, որ ծնունդը նշել է հունվարի 25-ին, քանի որ նկարվել չի սիրում, բացի դա միշտ ընտանիքի անդամների հետ է նշել: Քանի որ իր ծնողներն անգրագետ են եղել, իր մայրը չի տեսել սխալը, բացի դա, այն ժամանակ շատ տարածված է եղել, որ սխալ ծննդյան տվյալները և անուններ են նշվել: Իր ամուսնուն պատերազմի ժամանակ ռուսներն են սպանել, ինչպես կարող է ռուսներից չվախենալ, ինքը մինչև հիմա այդ ցավը զգում է, պատերազմ է անցել, այդքան կորուստներ են ունեցել, կորցրել է ամուսնուն, 2 եղբայրներին, ծնողներին, տունը: Ինքն իրականում ծնվել է 1970 թվականին, ամուսնու անունը Պլիև Ամիր էր, բնակվել են Չեչնիայում, ամուսնացել են 1990 թվականին, մեկ աղջիկ ունի՝ Պլիևա Լինդա, ծնված՝ 1991 թվականին: Ամուսինը սպանվել է պատերազմի ժամանակ, ամբողջ ընթացքում մասնակցել է պատերազմական գործողություններին, նրան 1997 թվականին են սպանել: ՌԴ-ից մեկնել է 2006 թվականին, քանի որ խնամել է ամուսնու ծնողներին, չէր կարող նրանց թողնել: Անմիջապես Մեծ Բրիտանիա է մեկնել, Մալիկա Պլիևա անվամբ անձնագրով և միանգամից ասել է, որ Չեչնիայից փախստական է, անմիջապես անձնագիրը վերցրել են, ինքն այլևս այն չի տեսել: Չգիտի, թե ինչու է քննիչի մոտ նշել, որ անձնագիրը պատռել է, բայց իրականում այն տվել է սահմանապահներին, չի հիշում ինչ վիճակում է քննիչի մոտ ցուցմունք տվել, ինչ-որ ցուցմունք տվել է, բայց չի հիշում։ Իրականում իր ռուսական անձնագիրը չի պատռել, Մեծ Բրիտանիայի սահմանմապահներն են վերցրել: Իրենց տարել են մեծ հյուրանոց, որտեղ շատ փախստականներ են եղել, այնտեղ ապրել է մի քանի տարի, սննդի և մյուս ծախսերը պետությունն է հոգացել: Առաջին հարցազրույցի ժամանակ պատմել է իր կյանքի պատմությունը, ասել է, որ ցանկանում է փոխել իր անունը և ազգանունը՝ Ելիզավետա Յուխիկովայի, նրանց օրենքներով դա թույլատրվում է, իրենք կարող են փոփոխել ինչ ուզում են, դա իրենց իրավունքն է, ազատ երկիր է: Իր դստեր անուն-ազգանունը ծննդյան վկայականով Պլիևա Լինդա է, դա իր ամուսնու ազգանունն է, իր ազգանունը մինչ ամուսնանալը Սաիդովա է եղել: Ինքը աղջկան հարցրել, թե ցանկանում է փոխել ազգանունը Յուխիկովայի, նա համաձայնել է: Մեծ Բրիտանիայից առաջին անգամ Գերմանիա է մեկնել 2016 կամ 2017 թվականին: Երբ բրիտանական անձնագիր է ստացել, դրա հետ իրենց նաև կապույտ ճամփորդական անձնագիր են տվել, դրանով է Գերմանիա մեկնել: 2006 թվականից հետո առաջին անգամ Ռուսաստան 2008 թվականին է մեկնել, 45 տարեկանում պետք է ռուսական անձնագիրը փոխեր, այդ ճամփորդական անձնագրով մեկնել է Ուկրաինա, քանի որ դրանով յուրաքանչյուր երկիր կարող էր մեկնել, բացի Ռուսաստանից, այնտեղ իր ծանոթների մոտ թողել է իր ճամփորդական անձնագիրը և Կիևից գնացքով մեկնել է Մոսկվա, երկարաձգել է իր ռուսական անձնագիրը: Իրենք՝ չեչենները, որտեղ էլ մահանան, բոլորը վերադառնում են իրենց արմատներ, դա արել է, որ իր մարմինը թաղեն Չեչնիայում: Իր անձնագիրը Մոսկվայում բնակվող քույրն է իր խնդրանքով ուղարկել Աննային: Հայաստանից հեշտացված տարբերակով կարող էր մեկնել Ռուսաստան և ինքը ցանկացել է օգտվել այդ հնարավորությունից, մեկնել տուն և վաճառել իր հողակտորը: Բրիտանական անձնագրով վիզա է անհրաժեշտ Ռուսաստան մեկնելու համար, դա երկար ժամանակ է պահանջում, ինքն աշխատում է, այդքան ժամանակ չէր կարող տրամադրել և իրեն ինչ-որ մեկն ասել է, որ Հայաստանից հեշտացված տարբերակով կարող է մեկնել Ռուսաստան: Միշտ, երբ ինքը Ռուսաստան էր մեկնում վիզայով, իրեն ժամերով հարցաքննում էին, որովհետև ազգությամբ չեչենուհի է: Մեծ Բրիտանիայի անձնագիրը թողել է Աննայի մոտ, որովհետև վախեցել է, որ ռուսներն այն կվերցնեն իր մոտից: Հայաստան իր քրոջ՝ Մակա Սաիդովայի հետ է ժամանել մարտի 28-ին՝ առավոտյան ժամը 6-ին, իսկ Ռուսաստան պետք է մեկներ ժամը 14:00-ին։ Աննան իրենց դիմավորել է, տվել է իր ռուսական անձնագիրը, ինքն իր բրիտանական անձնագիրը տվել է նրան, իրենց ճանապարհել է կենտրոն, իրենք մի փոքր զբոսնել են, հետո վերադարձել են օդանավակայան, որտեղից քույրը մեկնել է: Ինքը շատ է ափսոսում բոլոր անհարմարությունների համար, ներողություն է խնդրում, որ ցանկացել է Հայաստանից մեկնել Ռուսաստան, ցանկանում է վերաառնալ Բրիտանիա, այդտեղ իր տունն է, ինքը կառուցել է իր կյանքը: Իր բոլոր տվյալները փոխելով որևէ օրենք չի խախտել, Հայաստանի Հանրապետություն մուտք գործելով էլ օրենք չի խախտել, ինքն այդ անձնագրով շատ երկրներ է մեկնել: Իր օրինական անձնագիրն ինքը համարում է վերջին, բրիտանական անձնագիրը, որով վերադարձրել է իր ճիշտ անձնական տվյալները: Չի կարծում, որ դրանից հետո իր ռուսական անձնագիրը պետք է վերադարձնել Ռուսաստանի Դաշնությանը, քանի որ ինքը փախել է Ռուսաստանից և քաղաքական ապաստան է խնդրել: Մեծ Բրիտանիայում ծերանոցում է աշխատում, պաշտոնապես հարկեր է վճարում, անգլերեն խոսել, գրել, կարդալ գիտի, այնտեղ քոլեջում է սովորել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Վկա Աննա Վալտերի Սաֆրազյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ բնակվում է Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ է: ԱՄՆ-ում բնակվող իր քրոջ՝ Ալվարդ Սաֆրազյանի խնդրանքով 2025 թվականի մարտի 28-ի վաղ առավոտյան «Զվարթնոց» օդանավակայանում դիմավորել է Լոնդոն-Վիենա-Երևան թիվ 641 չվերթով ՀՀ ժամանած երկու քույրերի։ Իսկ մինչ այդ՝ շուրջ 1 ամիս առաջ, Ալվարդը, նախապես իրենից ստանալով համաձայնություն, իր բջջային հեռախոսահամարը և բնակության հասցեն փոխանցել էր իր ծանոթներից մեկին՝ իր տան հասցեով ծրար ուղարկելու համար և իրեն հայտնել էր, որ իրեն զանգահարելու է իր ծանոթի քույրը։ Թեև խոսակցություն չի եղել, թե ի՞նչ պետք է լիներ ծրարում, սակայն, ճանաչելով իր քրոջը՝ վստահ է եղել, որ դրանում չէր կարող իրեն անհանգստացնող, ոչ ցանկալի իր լինել: Քույրիկի կողմից իրեն նման խնդրանքով դիմելուց մի քանի օր անց Լոնդոն քաղաքից իր հետ «Վոթսափ» հավելվածով կապ է հաստատել Մակկա անունով մի կին՝ հայտնելով, որ իր քույրը ՌԴ Մոսկվա քաղաքից ծրար է ուղարկելու իր տան հասցեով, որը փաստացի ինքը ստացել է 2025 թվականի փետրվարի 27-ին, սակայն ծրարը չի բացել: 2025 թվականի մարտի 6-ին Մակկան «Վոթսափ» հավելվածով ուղարկել է իր և քրոջ տոմսերի լուսանկարները, որպեսզի ինքը նրանց Երևանի օդանավակայանում դիմավորի: Պայմանավորվածության համաձայն՝ 2025 թվականի մարտի 28-ի վաղ առավոտյան մեկնել է «Զվարթնոց» օդանավակայան, Մակկային և նրա քրոջը դիմավորելուց հետո ծրարը փոխանցել է Մակկային, որից հետո հասարակական տրանսպորտով օդանավակայանից մեկնել են Երևանի կենտրոն։ Ինչպես նրանցից է տեղեկացել, նույն օրը՝ ժամը 15։00-ի սահմաններում, Մակկան և քույրը, որի անունը չի հիշում, Երևանից մեկնելու էին Մոսկվա։ Երևանում նրանց հետ մոտ մեկ ժամ մնալուց հետո մեկնել է աշխատանքի, իսկ մինչ այդ Մակկայի խնդրանքով իր հետ է վերցրել նրա քրոջ անձնագիրը՝ հետագայում այն նրանց փոխանցելու համար: Ինքը նրանց չի մերժել, քանի որ Մակկան ու քույրը 2025 թվականի ապրիլի 20-ին Երևանից էին մեկնելու Լոնդոն: Իր քրոջից նախապես տեղեկացված է եղել, որ նրանք Չեչնիայից են, փախստականներ են (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը)։
Վկա Մեսրոպ Սիրեկանի Մեսրոպյանը վարույթի քննության ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ 2015 թվականի մայիսի 18-ից աշխատում է ՀՀ ԱԱԾ-ում, իր գործառույթն է ՀՀ պետական սահմանի պահպանությունը, կազմակերպել հերթափոխը, իրականացնել ստուգում և հատուկ ստուգում, հայտնաբերել հնարավոր կեղծիքները և սահմանախախտման դեպքերը։ 2025 թվականի մարտի 28-ին ենթասպա, ավագ հսկիչ Ռուդիկ Աբազյանից ստացել է տեղեկություն այն մասին, որ ուղևոր Մալիկա Պլիևայի ՀՀ մուտքի պատմությունը բացակայել է, որի պայմաններում վերջինս ցանկացել է մեկնել ՌԴ։ Ինքը, վերցնելով Մալիկայի անձնագիրը, համապատասխան բազայով ստուգել և չի հայտնաբերել սահմանահատման պատմությունը, որի հիմքով վերջինիս հարցրել է, թե ինչն է պատճառը, որ չկա նրա՝ ՀՀ մուտքի վերաբերյալ տվյալները, ինչին ի պատասխան՝ Մալիկան հայտնել է, որ ՀՀ է մուտք գործել վրաց–հայկական սահմանն ապօրինի հատելով, որի վերաբերյալ իրենց կողմից հատուկ ստուգման ակտ է կազմվել, վերցվել է անձնագիրը և կազմված փաստաթղթերը փոխանցել են ԱԱԾ օպերատիվ ծառայողներին (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 129-134-րդ թերթերը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները.
Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ ՌԴ նմուշի թիվ 4509530232 սերիա–համարի և ՄԹ նմուշի թիվ 539100306 սերիա-համարի անձնագրերը և դրանց զննման արձանագրությունը, համաձայն որի՝ առաջին անձնագիրը բաղկացած է 19 էջից, անձնագրի սերիա համարն է՝ 4509530232, անձնագիրը տրված է Մալիկա Ախմուդի Պլիևային (ծնվ.05.09.1963թ.) 2008 թվականի սեպտեմբերի 8-ին։ Անձնագրի նույնականացման լուսանկարը նույնականացվում է Մալիկա Ախմուդի Պլիևայի լուսանկարի հետ:
Երկրորդ անձնագրի զննությամբ պարզվել է, որ այն բաղկացած է 34 էջից, անձնագրի սերիա համարն է՝ 539100306, անձնագիրը տրված է Ելիզավետա Յուխիկովա (ծնվ.25.01.1970թ., ազգությամբ չեչեն) 2016 թվականի հոկտեմբերի 6-ին։ Անձնագրի նույնականացման լուսանկարը նույնականացվում է Մալիկա Ախմուդի Պլիևայի լուսանկարի հետ: Անձնագրի 33-րդ էջում առկա է «Զվարթնոց» օդանավակայանով ՀՀ մուտքի դրոշմ (167 համարի), դրոշմվել է 2025 թվականի մարտի 28-ին (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 103-108-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
ՀՀ ԱԱԾ ծառայողի համապատասխան հաղորդումը, համաձայն որի՝ ՌԴ քաղաքացի Մալիկա ***Պլիևան (ծնված՝ 05.09.1963թ.), դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ձեռք է բերել պետական մարմնի կողմից տրված, իրավաբանական նշանակություն ունեցող, փաստ հավաստող, իր լուսանկարով, սակայն Ելիզավետա Յուխիկովա (ծնված՝ 25.01.1970թ., անձ.539100306, ազգությամբ չեչեն) կենսորոշիչ տվյալներով, Մեծ Բրիտանիայի Թագավորության քաղաքացու կեղծ անձնագիր, որի օգտագործմամբ 2025 թվականի մարտի 28-ին, Վիեննա-Երևան թիվ 691 չվերթով ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության հատել է ՀՀ պետական սահմանը և մուտք է գործել ՀՀ (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 20-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Ելիզավետա Յուխիկովայի և Մալիկա Պլիևայի վերաբերյալ սահմանահատումների պատմությունը, համաձայն որի՝ Ելիզավետա Յուխիկովան թիվ 539100306 սերիա-համարի ՄԹ նմուշի բովանդակությամբ կեղծ անձնագրով 2025 թվականի մարտի 28-ին՝ ժամը 05։41-ին, մուտք է գործել ՀՀ, այնուհետև 2025 թվականի փետրվարի 28-ին՝ ժամը 15։52-ին, Մալիկա Պլիևա տվյալներով թիվ 4509530232 սերիա–համարի ՌԴ նմուշի անձնագրով փորձել է մեկնել է ՀՀ-ից դեպի ՌԴ, որը չի հաջողվել (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 16-րդ, 110-րդ թերթերը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Անձանց և փաստաթղթերի հատուկ ստուգման ենթարկելու թիվ 3/270901 ակտը, համաձայն որի՝ այն բաղկացած է 1 էջից, կազմվել է 2025 թվականի մարտի 28-ին՝ ժամը 13:10-ին։ Հայտնաբերողը հանդիսանում է Ռուդիկ Աբազյանը, անձի տվյալները՝ Մալիկա Ախմուդի Պլիևային (ծնված՝ 05/09/1963թ., Ռուսաստանի Դաշնություն։ Եզրակացություն՝ ՍԷԿՏ համակարգով արտացոլվել է, որ վերջինս չունի սահմանահատման պատմություն։ Հատուկ ստուգմամբ անձնագրում կեղծիքի տարրեր չեն հայտնաբերվել։ Ուղևորը հայտնել է, որ հատել է վրաց–հայկական սահմանն ապօրինի՝ 2025 թվականի մարտի 28-ին (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 2-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
ՀՀ ԱԱԾ կողմից տրված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ տրամադրված Ելիզավետա Յուխիկովայի և Մալիկա Պլիևայի լուսանկարներն ունեն ակնհայտ դիմանկարային նմանություն (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 153-160-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
(...)
Վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումների և վերլուծությունների համատեքստում անդրադառնալով Մալիկա Պլիևային ներկայացված մեղադրանքներին, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների վրա և մեղադրյալի մեղավորության մաuին չփարատված բոլոր կաuկածները նրա oգտին մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ հնարավոր չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարել, որ Մալիկա ***ն կատարել է իրեն մեղսագրվող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքները։
(...)
Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական վերլուծությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով սույն վարույթով հետազոտված ապացույցները և հաստատված փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ հնարավոր չէ իրավաչափ եզրահանգում կատարել այն մասին, որ սույն վարույթով Մալիկա Պլիևայի մեղադրանքների հիմքում դրված՝ Ելիզավետա Յուխիկովա տվյալներով Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թիվ 539100306 սերիա-համարի անձնագիրը ակնհայտ կեղծ է։
Այդ առնչությամբ նախևառաջ հարկ է փաստել, որ Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թիվ 539100306 սերիա-համարի անձնագիրն իրական, սահմանված կարգով տրված փաստաթուղթ է, որի մասին վկայում են ոչ միայն մեղադրյալի ցուցմունքները, այլև՝ ՀՀ ԱԱԾ իրավասու մարմնի կողմից կազմված՝ անձանց և փաստաթղթերի հատուկ ստուգման ենթարկելու թիվ 3/270901 ակտը, որում ուղղակիորեն արձանագրվել է, որ հատուկ ստուգմամբ անձնագրում կեղծիքի տարրեր չեն հայտնաբերվել, ինչպես նաև այն, որ անձնագիրը տևական ժամանակ գտնվել է մեղադրյալի տրամադրության ներքո և դրանով վերջինն այցելել է բազմաթիվ երկրներ, այդ թվում՝ մի քանի անգամ այցելել է Ռուսաստանի Դաշնություն։
Այլ խոսքով՝ սույն վարույթով հաստատված փաստական տվյալ է այն, որ Ելիզավետա Յուխիկովա տվյալներով թիվ 539100306 սերիա-համարի անձնագիրը տրված է Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության իրավասու մարմինների կողմից, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ ապացույց Դատարանին չի ներկայացվել։
Առկա պայմաններում, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի թիվ ՏԴ2/0039/01/17 որոշման հիմնավորումների համատեքստում հարկ է փաստել, որ Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թիվ 539100306 սերիա-համարի անձնագիրը չի կարող դիտարկվել որպես ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու հանցակազմի առարկա։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ սույն քրեական վարույթով մեղադրանքի կողմն իր համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում հաստատված է համարել, որ հանցագործության առարկա հանդիսացող՝ Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թիվ 539100306 սերիա-համարի անձնագրում ներառված կենսաչափական տվյալները, այն է՝ Ելիզավետա Յուխիկովա անուն-ազգանունը և 25.01.1970թ. ծննդյան տվյալներն իրական չեն։
Այլ խոսքով՝ սույն վարույթով մեղադրանքի կողմը փաստացի կեղծ (ոչ իրական) է դիտարկել նշված անձնագրի հիմքերը և այդ հանգամանքը հիմնավորել է նրանով, որ նույն անձի մոտ առկա է մեկ այլ՝ Մալիկա Պլիևա անուն-ազգանունով, 05․09․1963թ․ ծննդյան տվյալներով թիվ 4509530232 սերիա–համարի Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու անձնագիր։
Վերոգրյալի առնչությամբ Դատարանն արձանագրում է, որ միայն այն հանգամանքը, որ պաշտոնական փաստաթղթում, այդ թվում՝ անձնագրում ներառված անձի կենսաչափական տվյալները չեն համապատասխանում նույն անձի վերաբերյալ ավելի վաղ տրված մեկ այլ պաշտոնական փաստաթղթի տվյալներին, դեռևս չի կարող հիմք հանդիսանալ հաստատված համարելու, որ առաջին փաստաթուղթն ակնհայտ կեղծ է կամ այդ փաստաթղթի հիմքերն իրական չեն։
Ավելին, Դատարանը գտնում է, որ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում կատարված և Հայաստանի Հանրապետության իրավազորության ներքո գտնվող ենթադրյալ հանցագործության դեպքերին քրեաիրավական գնահատական տալիս իրավակիրառ մարմինն ընդհանրապես իրավասու չէ կեղծ համարել օտարերկրյա պետության կողմից պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում տրամադրած փաստաթղթերը՝ առանց տվյալ պետության համապատասխան իրավասություն ունեցող մարմնի (պաշտոնատար անձի) դիրքորոշումը տվյալ հարցի առնչությամբ ճշտելու, այդ կապակցությամբ ապացույցներ ստանալու և հետազոտելու։
Այդ հարցի առնչությամբ ողջամտորեն հնարավոր չէ բացառել, որ օտարերկյա պետության համապատասխան պաշտոնական փաստաթղթերում անձի կենսորոշիչ տվյալները, այդ թվում՝ անուն-ազգանունը, ծննդյան տվյալները և այլք, փոփոխվել են տվյալ պետության իրավասու մարմնի գիտությամբ և թույլտվությամբ՝ այդ պետության օրենսդրությանը և ներքին ընթացակարգերին համապատասխան։
Հետևաբար, այն դեպքերում, երբ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորության ներքո գտնվող ենթադրյալ հանցագործության դեպքի առնչությամբ կատարվող քննության շրջանակներում ծագում է օտարերկյա պետության կողմից տրված պաշտոնական փաստաթղթի հիմքերի կեղծ լինելու մասին հիմնավոր ենթադրություն, ապա տվյալ ենթադրությունը չի կարող փարատված համարվել և անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարվել՝ առանց այդ փաստաթղթի ստացման հանգամանքները պարզելու նպատակով միջազգային-իրավական օգնության շրջանակներում փաստաթուղթը տրամադրած օտարերկյա պետության իրավասու մարմնից ստացված տեղեկատվության։
Սույն դեպքում, մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմինը ձեռք չի բերել և դատարանին չի ներկայացրել որևէ ապացույց, որի հետազոտմամբ հնարավոր կլիներ եզրահանգում կատարել մեղադրյալի կողմից Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թիվ 539100306 սերիա-համարի անձնագիրը ստանալու, ինչպես նաև՝ դրանում «Ելիզավետա Յուխիկովա, ծնված՝ 25.01.1970թ.» կենսաչափական տվյալները ներառելու հանգամանքների վերաբերյալ։
Դրա հետ կապված՝ մեղադրանքի կողմը բավարարվել է բացառապես այն հանգամանքի վկայակոչմամբ, որ նույն անձն ավելի վաղ ստացել է Ռուսաստանի Դաշնության թիվ 4509530232 սերիա–համարի անձնագիրը, որում ներառված են եղել «Մալիկա Պլիևա, ծնված՝ 05.09.1963թ.» կենսաչափական տվյալները։
Մինչդեռ, Դատարանը ողջամիտ ենթադրության մակարդակով չի կարող բացառել այն, որ քննարկված կենսաչափական տվյալները փոփոխվել են Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության իրավասու մարմինների գիտությամբ և թույլտվությամբ՝ տվյալ պետության օրենսդրությանը և ներքին ընթացակարգերին համապատասխան։
Այդ առնչությամբ հարկ է փաստել, որ վարույթի քննության ընթացքում մեղադրյալը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Մեծ Բրիտանիա է մեկնել որպես փախստական, այնտեղ հայցել է քաղաքական ապաստան և համապատասխան ընթացակարգերն անցնելուց հետո իրեն շնորհվել է քաղաքացիություն և տրվել է անձնագիր, ինչը հերքող որևէ ապացույց չի ստացվել։
Միևնույն ժամանակ, վարույթի քննության ընթացքում պաշտպանության կողմը, ի թիվս այլնի, նաև պնդել է, որ Միացյալ Թագավորության օրենսդրության, մասնավորապես՝ 2007 թվականի խմբագրության «Asylum and Immigration (Treatment of Claimants, etc.) Act 2004»-ի 7-րդ կետի կիրառմամբ՝ անձը կարող է չներկայացնել իր նախկինում ունեցած անձը հաստատող փաստաթուղթը՝ ողջամիտ պատճառների ներկայացման դեպքում (ինչպես օրինակ՝ կարող է լինել քաղաքական հետապնդման ենթարկվելը)։ Այս համատեքստում կարևոր է նկատի ունենալ, որ քաղաքական հետապնդման ենթարկվելիս անձը կարող է նպատակ ունենալ կորցնելու իր հետքը՝ ելնելով իր կյանքին և առողջությանը սպառնացող վտանգներից պաշտպանվելու անհրաժեշտությունից։ Հետևաբար, նման պայմաններում ոչ թե էական նշանակություն է ստանում այն, թե անձն ինչ բնույթի անձնագրով կամ տվյալներով է ներկայացել ընդունող երկիր, այլ թե ինչ պատճառաբանություն է ներկայացնում և արդյոք այն ընդունելի կարող է լինել նրան ապաստան տրամադրելու համար։
Դատարանի գնահատմամբ՝ պաշտպանության կողմի վերոգրյալ փաստարկները ողջամիտ են և որևէ պատշաճ ապացույցով չեն հերքվել, որպիսի պայմաններում Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թիվ 539100306 սերիա-համարի անձնագիրն օգտագործելով Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն անցնելու համար Մալիկա Պլիևան չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության։
Այսպիսով, գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, դրանք համադրելով մեղադրանքի ձևակերպման, գործով հավաքված ապացույցների և դրանց հիման վրա ձևավորված ներքին համոզմունքի հետ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Մալիկա Ախմուդի Պլիևան (*****) կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքներ։
Սույն դեպքում հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Մալիկա Ախմուդի Պլիևայի (***********) անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրան մեղսագրվող հանցավոր արարքների փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
(...)
Հիմք ընդունելով վերոգրյալ հիմնավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է ճանաչել և հռչակել Մալիկա ******* Պլիևայի (Ելիզավետա Յուխիկովայի) անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքներում՝ իրեն մեղսագրվող արարքները կատարած չլինելու հիմքով:
Անդրադառնալով մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում պաշտպանության կողմը հայտարարել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածով սահմանված որևէ պահանջ չունեն, հետևաբար այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Քննարկելով մեղադրյալ Մալիկա Ախմուդի Պլիևայի (Ելիզավետա Յուխիկովայի) նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածով նախատեսված կարգավորումների համաձայն՝ Դատարանը գտնում է, որ մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Ելիզավետա Յուխիկովա տվյալներով Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թիվ 539100306 սերիա-համարի անձնագիրը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել մեղադրյալին, իսկ Մալիկա Ախմուդի Պլիևա տվյալներով Ռուսաստանի Դաշնության թիվ 4509530232 սերիա-համարի անձնագիրը անհրաժեշտ է հանձնել ՌԴ իրավասու մարմիններին՝ դրա հետագա տնօրինման հարցը լուծելու համար։
Անդրադառնալով վարույթային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ դրանց վերաբերյալ տվյալները բացակայում են, ավելին՝ գործի քննության ընթացքում նման պահանջ չի ներկայացվել, Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ.Մհերյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մեղադրյալի ցուցունքի առնչությամբ նշել է, որ Պլիևայի հայտնած տվյալներն իրականությանը չեն համապատասխանում. ողջամտորեն հնարավոր չէ պատկերացնել մի իրավիճակ, երբ փաստաթղթում սխալ նշվի ոչ միայն անձի ծննդյան օրն ու ամիսը, այլ նաև՝ տարեթիվը, ընդ որում՝ 7 տարվա տարբերությամբ, իսկ իր կողմից հնչեցված «ստուգողական» այն հարցին, թե կարող է արդյոք մեղադրյալը՝ ի հիմնավորումն իր այն պնդման, որ ծննդյան օրը միշտ հունվարի 25-ին է նշել, ներկայացնել իր բջջային հեռախոսում առկա որևէ լուսանկար, որը կհավաստի այդ փաստը, վերջինս նշել է, որ իբրև լուսանկարվել չի սիրում և այդպիսով՝ չունի այդպիսի լուսանկար:
Բողոքաբերը նշել է, որ մեղադրյալի՝ փախստականի կարգավիճակ ձեռք բերելու և բացառապես դրանով պայմանավորված իր կենսաչափական տվյալներն ամբողջությամբ փոփոխելու վերաբերյալ պնդումները բխում են բացառապես իր իսկ հայտնած տվյալներից և զուրկ են արժանահավատ հիմքեր ունենալուց, շուրջ 7 ամիս տևած նախաքննության և դատաքննության ընթացքում մեղադրյալի կողմից չի ներկայացվել իր՝ Միացյալ Թագավորությունում փախստականի կարգավիճակ ձեռք բերած լինելու վերաբերյալ գեթ մեկ փաստաթղթային հիմք, կամ տվյալներ՝ իր ներկայացրած «պատմության» իրական լինելու հանգամանքը հավաստելու վերաբերյալ: Ուշադրության է արժանի նաև այն, որ նախաքննության ընթացքում մեղադրյալը նշել է, որ պատռել է իր անձնագիրը, մինչդեռ իր՝ Միացյալ Թագավորությունում ստացած անձնագրի ստացման պրոցեսը «լեգիտիմացնելու» նպատակով Դատարանում, ի պատասխան հանրային մեղադրողի հարցի, հայտնեց, որ այն ոչ թե պատռել է, այլ հանձնել է տեղի իշխանություններին (ըստ ցուցմունքի՝ «անմիջապես Մեծ Բրիտանիա է մեկնել, Մալիկա Պլիևա անվամբ անձնագրով և միանգամից ասել է, որ Չեչնիայից փախստական է, անմիջապես անձնագիրը վերցրել են, ինքն այլևս այն չի տեսել»:): Նշված տվյալն ուղղակիորեն նպատակ է հետապնդում արհեստական հիմքերի ստեղծմամբ օրինական դաշտ բերել Միացյալ Թագավորության իրավասու մարմիններին իր անձնական տվյալների վերաբերյալ մեղադրյալի հայտնած բովանդակային կեղծ տվյալները, ստեղծել տպավորություն, թե իբրև ինքն իրականում այդ ժամանակ է ծնվել:
Արդյունքում բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը արդարացման դատավճիռ կայացնելով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, ինչի արդյունքում մեղադրյալն անհիմն արդարացվել է:
Ամփոփելով, բողոքաբերը խնդրել է վիճարկվող դատավճիռը բեկանել՝ վարույթը փոխանցելով Առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխանի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
2025 թվականի նոյեմբերի 14-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է մեղադրյալ Մալիկա Պլիևայի պաշտպան Գայանե Պապոյանի հատուկ վերանայման բողոքի պատասխանը, որտեղ վերջինս անդրադառնալով դատախազի կողմից բերված բողոքի հիմքերին և հիմնավորումներին ներկայացրել է իր դիրքորոշումը, գտել է, որ դատախազի բողոքն ամբողջությամբ անհիմն է, վերջինիս կողմից նշված հանգամանքները չեն հաստատվում «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշով, ինչի արդյունքում դրանք՝ որպես չփարատված կասկածներ, պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի, որպիսի հանգամանքներն էլ հենց ընկած են Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, ուստի գտել է, որ ներկայացված բողոքը ենթական է մերժման:
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ դատախազ Ռ.Մհերյանը պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց այն բավարարել:
Պաշտպան Գ.Պապոյանը առարկեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել` Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ, իսկ մեղադրյալը միացավ պաշտպանին։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործը` Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«(…)
4.Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«(…)
1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
«1.Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1.Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»:
Անձի անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 մեջ ամրագրել է. «(…) հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում» (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու հանցակազմի առարկա հանդիսացող կեղծ փաստաթղթի քրեաիրավական հատկանիշները, արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(...) փաստաթղթեր կեղծելու, իրացնելու կամ օգտագործելու հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է հետևյալ գործողություններից որևէ մեկն իրականացնելով` պաշտոնական փաստաթուղթ կեղծելով` կեղծողի կողմից անձամբ կամ այլ անձի կողմից դրանք օգտագործելու կամ իրացնելու նպատակով, կեղծ փաստաթուղթ իրացնելով, ինչպես նաև ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու եղանակով:
Անդրադառնալով ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու հանցակազմին` հարկ է նկատել, որ վերոնշյալ հանցագործության առարկա հանդիսացող փաստաթուղթը ևս պետք է համապատասխանի պաշտոնական փաստաթղթի չափանիշներին, այն է` հավաստի իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ, իրադարձություն, որն անձին վերապահում է որևէ իրավունք կամ ազատում պատասխանատվությունից, պետք է գտնվի նյութական կամ էլեկտրոնային կրիչի վրա, ունենա որոշակի վավերապայմաններ, օրինակ` կնիք, դրոշմ, ստորագրություն և այլն: Ընդ որում, պաշտոնական փաստաթուղթը կարող է տրվել ինչպես պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ու դրանց կազմակերպությունների, այնպես էլ այլ իրավաբանական անձանց կողմից:
Ինչ վերաբերում է քննարկվող հանցագործության առարկա ակնհայտ կեղծ փաստաթղթին, ապա որպես այդպիսին կարող են հանդես գալ`
ա) տարբեր եղանակներով աղավաղված, փոփոխված իրական փաստաթուղթը (ջնջում, քերծվածք, լրացում): Ընդ որում, կարող են կեղծվել ինչպես իրական փաստաթղթի վավերապայմանները (օրինակ՝ ստորագրությունը), այնպես էլ դրա բովանդակությունը (օրինակ՝ այն անձի վերաբերյալ տվյալները, ով կարող է օգտվել փաստաթղթում նշված իրավունքներից),
բ) ամբողջովին կեղծ փաստաթուղթը: Տվյալ դեպքում կեղծվում են ոչ թե իրական փաստաթղթի բովանդակությունը կամ վավերապայմանները, այլ ամբողջությամբ կեղծ փաստաթուղթ է պատրաստվում:
Այսպիսով, փաստաթղթերը կարող են կեղծ լինել թե՛ բովանդակության, թե՛ ձևի առումով: Բովանդակային կեղծ փաստաթուղթ է ինչպես իրական փաստաթուղթը, որում կեղծ տվյալներ կամ գրառումներ են կատարված, կամ տարբեր եղանակներով փաստաթղթի իրական բովանդակությունը խեղաթյուրված է, այնպես էլ բովանդակությամբ ամբողջովին կեղծ փաստաթուղթը, այսինքն` այնպիսին, որը պարունակում է իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ: Ձևով կեղծ փաստաթղթի դեպքում փոփոխված կամ աղավաղված են փաստաթղթի վավերապայմանները:
Ընդ որում, փաստաթղթի կեղծված լինելը պետք է ակնհայտ լինի, այսինքն` անձը գիտակցի, որ օգտագործում է կեղծ փաստաթուղթ և ցանկանա այն կատարել, ուստի քննարկվող հանցանքը սուբյեկտիվ կողմից կարող է դրսևորվել միայն ուղղակի դիտավորությամբ:
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ որպես «ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ» որևէ պարագայում չի կարող հանդես գալ իրական, սահմանված կարգով տրված փաստաթուղթը: Նման փաստաթուղթ ապօրինի ձեռք բերելու կամ իրացնելու դեպքում կարող է խոսք գնալ իրական (օրինական) փաստաթղթի ապօրինի շրջանառության մասին, որը պատասխանատվություն է առաջացնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 326-րդ հոդվածով: Այլ կերպ` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ և 326-րդ հոդվածները նախևառաջ տարբերվում են հանցագործության առարկայով, մասնավորապես, եթե ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում պաշտոնական փաստաթղթի կեղծման և կեղծված փաստաթղթի ապօրինի շրջանառության համար, ապա նույն օրենսգրքի 326-րդ հոդվածը` իրավունք վերապահող կամ պատասխանատվությունից ազատող իրական փաստաթղթի ապօրինի շրջանառության համար: Հետևաբար իրական փաստաթուղթը, որում որևէ կեղծիք առկա չէ, դուրս է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանցագործության առարկայի շրջանակներից: (...)»։ (տե΄ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2018 թվականի սեպտեմբերի 20-ի թիվ ՏԴ2/0039/01/17 որոշումը)։
Մեջբերված նորմերը վերլուծության ենթարկելիս Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը` որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով, այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ: Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից: Այդ համատեքստում Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում` կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով` հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի և օբյեկտիվ ստուգման է ենթարկել դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, ինչի արդյունքում իրավաչափ եզրահանգում է կատարել առ այն, որ քրեական գործով ձեռք չի բերվել Մալիկա Պլիևային ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունն ապացուցված համարելու համար, ինչը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ, ինչն էլ իր հերթին վկայում է այն մասին, որ նման պայմաններում պետք է փաստել Մալիկա Պլիևայի անմեղության ապացուցված լինելը, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում Մալիկա Պլիևային պետք է արդարացնել, ճանաչել և հռչակել նրա անմեղությունը՝ արարքում հանցակազմի բացակայության պատճառաբանությամբ:
Այսպես, անդրադառնալով Մալիկա Պլիևայի կողմից կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու և դրա օգտագործմամբ ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատելու համար ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությանը և ապացուցվածությանը, Վերաքննիչ դատարանը նույնպես գտնում է, որ հնարավոր չէ իրավաչափ եզրահանգում կատարել առ մասին, որ սույն վարույթով Մալիկա Պլիևայի մեղադրանքների հիմքում դրված՝ Ելիզավետա Յուխիկովա տվյալներով Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թիվ 539100306 սերիա-համարի անձնագիրը ակնհայտ կեղծ է։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թիվ 539100306 սերիա-համարի անձնագիրն իրական, սահմանված կարգով տրված փաստաթուղթ է, որի մասին վկայում են ոչ միայն մեղադրյալի ցուցմունքները, այլև՝ ՀՀ ԱԱԾ իրավասու մարմնի կողմից կազմված՝ անձանց և փաստաթղթերի հատուկ ստուգման ենթարկելու թիվ 3/270901 ակտը, որում ուղղակիորեն արձանագրվել է, որ հատուկ ստուգմամբ անձնագրում կեղծիքի տարրեր չեն հայտնաբերվել, ինչպես նաև այն, որ անձնագիրը տևական ժամանակ գտնվել է մեղադրյալի տրամադրության ներքո և դրանով վերջինն այցելել է բազմաթիվ երկրներ, այդ թվում՝ մի քանի անգամ այցելել է Ռուսաստանի Դաշնություն։ Այսինքն, սույն վարույթով հաստատված փաստական տվյալ է այն, որ Ելիզավետա Յուխիկովա տվյալներով թիվ 539100306 սերիա-համարի անձնագիրը տրված է Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության իրավասու մարմինների կողմից, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ ապացույց վարույթ իրականացնող մարմնի կողմից չի ներկայացվել։
Արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թիվ 539100306 սերիա-համարի անձնագիրը չի կարող դիտարկվել որպես ակնհայտ կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու հանցակազմի առարկա։
Ինչ վերաբերում է նրան, որ Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թիվ 539100306 սերիա-համարի անձնագիրը չի համապատասխանում Մալիկա Պլիևային մոտ առկա մեկ այլ՝ Մալիկա Պլիևա անուն-ազգանունով, 05.09.1963թ. ծննդյան տվյալներով թիվ 4509530232 սերիա–համարի Ռուսաստանի Դաշնության քաղաքացու անձնագրի տվյալներին, ապա Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ միայն այն հանգամանքը, որ անձի կենսաչափական տվյալները չեն համապատասխանում նույն անձի վերաբերյալ ավելի վաղ տրված մեկ այլ պաշտոնական փաստաթղթի տվյալներին, դեռևս ինքնին չի վկայում այն մասին, որ առաջին փաստաթուղթն ակնհայտ կեղծ է կամ այդ փաստաթղթի հիմքերն իրական չեն:
Վերոգրյալի կապակցությամբ մեղադրյալը տվել է մանրամասն ցուցմունք, ներկայացրել է իրավիճակը և բացատրել է թե ինչով է պայմանավորված նրա երկու անձնագրերում կեսաչափական տվյալների անհամապատասխանությունը, ինչը մանրամասն արձանագրված է Առաջին ատյանի դատարանի դատավաճռում, իսկ մեղադրյալի ցուցմունքը հերքող ապացույցներ չեն ներկայացվել և չեն հետազոտվել:
Ավելին, ինչպես վերը արձանագրվեց Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության անձնագիրը սահմանված կարգով տրված, օրինական փաստաթուղթ է, որի մասին են վկայում ոչ միայն մեղադրյալի ցուցմունքները, այլև՝ ՀՀ ԱԱԾ իրավասու մարմնի կողմից կազմված՝ անձանց և փաստաթղթերի հատուկ ստուգման ենթարկելու թիվ 3/270901 ակտը, որում ուղղակիորեն արձանագրվել է, որ հատուկ ստուգմամբ անձնագրում կեղծիքի տարրեր չեն հայտնաբերվել, ուստի հակառակի մասին փաստական տվյալներ առկա չեն:
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն փաստարկին, որ Պլիևայի հայտնած տվյալներն իրականությանը չեն համապատասխանում. ողջամտորեն հնարավոր չէ պատկերացնել մի իրավիճակ, երբ փաստաթղթում սխալ նշվի ոչ միայն անձի ծննդյան օրն ու ամիսը, այլ նաև՝ տարեթիվը, ընդ որում՝ 7 տարվա տարբերությամբ, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի կողմից մատնանշված փաստարկն առ այն, որ ինքը Մեծ Բրիտանիայի օրենսդրությանը համապատասխան, որպես փախստական իրավունք է ունեցել փոխելու իր անձնական բոլոր տվյալները, հերքված չլինելու պայմաններում, ակնհայտ է Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունների իրավաչափ լինելը։
Այլ խոսքով, Վերաքննիչ դատարանն իրավաչափ է համարում նաև, Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն առ այն, որ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում կատարված և Հայաստանի Հանրապետության իրավազորության ներքո գտնվող ենթադրյալ հանցագործության դեպքերին քրեաիրավական գնահատական տալիս իրավակիրառ մարմինն ընդհանրապես իրավասու չէ կեղծ համարել օտարերկրյա պետության կողմից պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում տրամադրած փաստաթղթերը՝ առանց տվյալ պետության համապատասխան իրավասություն ունեցող մարմնի (պաշտոնատար անձի) դիրքորոշումը տվյալ հարցի առնչությամբ ճշտելու, այդ կապակցությամբ ապացույցներ ստանալու և հետազոտելու։
Այդ հարցի առնչությամբ ողջամտորեն հնարավոր չէ բացառել, որ օտարերկյա պետության համապատասխան պաշտոնական փաստաթղթերում անձի կենսորոշիչ տվյալները, այդ թվում՝ անուն-ազգանունը, ծննդյան տվյալները և այլք, փոփոխվել են տվյալ պետության իրավասու մարմնի գիտությամբ և թույլտվությամբ՝ այդ պետության օրենսդրությանը և ներքին ընթացակարգերին համապատասխան։
Վերոգրյալի կապակցությամբ, Վերաքննիչ դատարանն արձանգրում է, որ մեղադրանքի կողմը բավարարվել է բացառապես այն հանգամանքի վկայակոչմամբ, որ նույն անձն ավելի վաղ ստացել է Ռուսաստանի Դաշնության թիվ 4509530232 սերիա–համարի անձնագիրը, որում ներառված են եղել «Մալիկա Պլիևա, ծնված՝ 05.09.1963թ.» կենսաչափական տվյալները, մինչդեռ հաշվի առնելով վերոգրյալ փաստական տվյալները, Վերաքննիչ դատարանը նույնպես չի կարող բացառել, որ քննարկված կենսաչափական տվյալները փոփոխվել են Մեծ Բրիտանիայի և Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության իրավասու մարմինների գիտությամբ և թույլտվությամբ՝ տվյալ պետության օրենսդրությանը և ներքին ընթացակարգերին համապատասխան։ Ստացվում է, որ հավանական է, որ մեղադրյալը Մեծ Բրիտանիա է մեկնել որպես փախստական, այնտեղ հայցել է քաղաքական ապաստան և համապատասխան ընթացակարգերն անցնելուց հետո իրեն շնորհվել է քաղաքացիություն և տրվել է անձնագիր, ինչը հերքող որևէ ապացույց չի ստացվել։
Անդրադառնալով բողոքաբերի այն փաստարկին, որ մեղադրյալի՝ փախստականի կարգավիճակ ձեռք բերելու և բացառապես դրանով պայմանավորված իր կենսաչափական տվյալներն ամբողջությամբ փոփոխելու վերաբերյալ պնդումները բխում են բացառապես իր իսկ հայտնած տվյալներից և զուրկ են արժանահավատ հիմքեր ունենալուց, շուրջ 7 ամիս տևած նախաքննության և դատաքննության ընթացքում մեղադրյալի կողմից չի ներկայացվել իր՝ Միացյալ Թագավորությունում փախստականի կարգավիճակ ձեռք բերած լինելու վերաբերյալ գեթ մեկ փաստաթղթային հիմք, կամ տվյալներ՝ իր ներկայացրած «պատմության» իրական լինելու հանգամանքը հավաստելու վերաբերյալ, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը, իսկ նրա հայտնած տվյալները հերքելու պարտականությունը մինչդատական վարույթում կրում է քննիչը, իսկ հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, մինչդեռ մեղադրյալի ցուցմունքները հերքով տվյալներ առկա չեն:
Վերաքննիչ դատարանը նշվածը գնահատելիս կարևորում է այն փաստական տվյալի առկայությունը, որ Միացյալ Թագավորության օրենսդրության, մասնավորապես՝ 2007 թվականի խմբագրության «Asylum and Immigration (Treatment of Claimants, etc.) Act 2004»-ի 7-րդ կետի կիրառմամբ՝ անձը կարող է չներկայացնել իր նախկինում ունեցած անձը հաստատող փաստաթուղթը՝ ողջամիտ պատճառների ներկայացման դեպքում (ինչպես օրինակ՝ կարող է լինել քաղաքական հետապնդման ենթարկվելը)։ Այս համատեքստում կարևոր է նկատի ունենալ, որ քաղաքական հետապնդման ենթարկվելիս անձը կարող է նպատակ ունենալ կորցնելու իր հետքը՝ ելնելով իր կյանքին և առողջությանը սպառնացող վտանգներից պաշտպանվելու անհրաժեշտությունից։ Հետևաբար, նման պայմաններում ոչ թե էական նշանակություն է ստանում այն, թե անձն ինչ բնույթի անձնագրով կամ տվյալներով է ներկայացել ընդունող երկիր, այլ թե ինչ պատճառաբանություն է ներկայացնում և արդյոք այն ընդունելի կարող է լինել նրան ապաստան տրամադրելու համար։
Վերոգրյալի ամփոփմամբ պետք է արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ սույն քրեական գործով ձեռք չի բերվել թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր չափանիշին համապատասխան ապացուցված համարելու համար և որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը և բացառելով հակառակի ողջամիտ հավանականությունը՝ անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի «հիմնավոր կասկածից վեր» համոզվածություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքները Մալիկա Պլիևայի կողմից կատարելու մեջ նրա մեղավորության վերաբերյալ:
Ամփոփելով վերոգրյալը` Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու և Մալիկա Պլիևայի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 469-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրական դատական ակտ կայացնելու իրավաչափ հիմք չկա, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ, 359-րդ, 361-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-րդ և 371-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Դատախազ Ռ.Մհերյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Մեղադրյալ Մալիկա Ախմուդի Պլիևայի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 26-ի թիվ ԵԴ1/1840/01/25 քրեական գործով կայացված դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:





ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ


Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ