ԵԴ1/1824/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Երևան քաղաքում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով

Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի
Լալա Գինոսյանի
Մասնակցությամբ
Մեղադրողներ՝ Կարեն Իսրաելյանի
Արգիշտի Պետրոսյանի
Տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ՝ Հայկ Պետրոսյանի
Տուժողներ՝ Սարգիս Անդրեասյանի
Արթուր Անդրեասյանի
Մահացած տուժողի փոխարեն
տուժող ճանաչված անձ՝ Կամո Հովակիմյանի
Պաշտպան՝ Սեդա Յուզբաշյանի
Մեղադրյալ` Էդգար Մանուկյանի

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի (ծնված՝ 17.01.1994 թվականին Շիրակի մարզի Կամո գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, ըստ իր խոսքերի՝ աշխատում է որպես բանվոր, ենթադրյալ հանցանքը կատարելու պահին դատվածություն չունեցող, հաշվառված է՝ Շիրակի մարզ, գ․Կամո, 1-ին փողոց, 40-րդ տուն հասցեում, փաստացի բնակվող՝ ք.Երևան, Նորագավիթ 1-ին փողոց, 39-րդ տուն հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի սեպտեմբերի 02-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60318624 քրեական վարույթը:
2024 թվականի սեպտեմբերի 03-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի որոշմամբ՝ թիվ 60318624 քրեական վարույթով Արթուր Սարգսի Անդրեասյանը ճանաչվել է որպես տուժող:
2025 թվականի ապրիլի 15-ին՝ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Կ.Իսրաելյանի որոշմամբ՝ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի ապրիլի 15-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Մ.Մուրադյանի որոշմամբ՝ թիվ 60318624 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի ապրիլի 18-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Մ.Մուրադյանի որոշմամբ՝ թիվ 60318624 քրեական վարույթով մահացած տուժող Նարինե Բավականի Հովակիմյանի հարազատ եղբայրը՝ Կամո Բավականի Հովակիմյանը ճանաչվել է տուժող։
2025 թվականի ապրիլի 28-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Մ.Մուրադյանի որոշմամբ՝ թիվ 60318624 քրեական վարույթով Սարգիս Վարդգեսի Անդրեասյանը ճանաչվել է որպես տուժող:
2025 թվականի ապրիլի 30-ին՝ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Կ.Իսրաելյանի որոշմամբ՝ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի նկատմամբ՝ իր առողջությանն անզգուշությամբ ծանր վնաս պատճառելու դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին քննիչի միջնորդությունը բավարարվել է:
2025 թվականի մայիսի 20-ին՝ Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Կ.Իսրաելյանի որոշմամբ՝ Էմմա Եղիազարի Մանուկյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 343-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին քննիչի միջնորդությունը բավարարվել է:
Թիվ 60318624 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, 2025 թվականի մայիսի 29-ի գրությամբ Երևան քաղաքի դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 29.05.2025 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին:Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1824/01/25 համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2025 թվականի մայիսի 30-ին:
2025 թվականի հունիսի 02-ին որոշում է կայացվել Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով թիվ ԵԴ1/1824/01/25 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա «կատարելով ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջի և ճանապարհային երթևեկության անվտանգությունն ապահովող կանոնի խախտում՝ Նարինե Բավականի Հովակիմյանին անզգուշությամբ պատճառել է մահ, իսկ Սարգիս Վարդգեսի Անդրեասյանին և Արթուր Սարգսի Անդրեասյանին անզգուշությամբ պատճառել է ծանր վնասներ՝ կյանքին վտանգ սպառնացող մարմնական վնասվածքներ, որպիսի գործողությունները դրսևորվել են հետևյալում.
Այսպես՝
Էդգար Եղիազարի Մանուկյանը, 25.02.2022 թվականից մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից 25.02.2023 թվականին՝ զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չվերականգնելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը և համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ ու դրանով խախտելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 18-րդ հոդվածի 1-րդ մասի գ) կետի պահանջը, 2024 թվականի սեպտեմբերի 02-ին՝ ժամը 20:30-ի սահմաններում, «OPEL ASTRA 1.6» մակնիշի 37 TA 636 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Նուբարաշեն վարչական շրջանի կողմից դեպի Արարատի մարզի Նոր Խարբերդ գյուղի ուղղությամբ շուրջ 70 կմ/ժամ արագությամբ և հասնելով տվյալ ճանապարհահատվածի թիվ 584 էլեկտրական սյան դիմացի հատված՝ թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների (այսուհետ' ՃԵԿ) 67-րդ, 62-րդ կետերի և հավելված № 1 և Ձև № 2 «ճանապարհային գծանշումներ» բաժնի 1.1 համարակալում ունեցող գծանշման, ինչպես նաև «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասով համընթաց ուղղությամբ ընթացքի ավելի դանդաղ արագությամբ երթևեկող մոպեդի և այդ ընթացքում հանդիպակաց ուղղությամբ մոտեցող «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի առկայության պայմաններում՝ ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի արագությունը մոպեդի ունեցած ընթացքի արագությանը հավասարեցնելու, այլ մանևրելով դեպի ձախ՝ փորձել է այդ մոպեդին շրջանցել ձախ կողմից՝ այդ ընթացքում հատելով հոծ գիծ գծանշումն և իր վարած ավտոմեքենան դուրս է բերել հանդիպակաց ուղղության երթևեկելի ուղեմաս և հանդիպակաց ուղեմասում բախվել է Արարատի մարզի Նոր Խարբերդ գյուղի կողմից դեպի Նուբարաշեն վարչական շրջանի ուղղությամբ ընթացող «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի առջևի մասին՝ դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վթարի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որի հետևանքով տրավմատիկ, հեմոռագիկ շոկից՝ կրծքավանդակի, աջ ստորին վերջույթի համակցված փակ, բութ վնասվածքներ պատճառելով «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ուղևոր Նարինե Բավականի Հովակիմյանին, անզգուշությամբ առաջացրել է նրա մահ, իսկ «OPEL ZAFIRA» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդ Սարգիս Վարդգեսի Անդրեասյանի և ուղևոր Արթուր Սարգսի Անդրեասյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր վնասներ՝ կյանքին վտանգ սպառնացող»:
3.Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Էդգար Մանուկյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի սեպտեմբերի 02-ին, ինքը ժամը 20:00-ից 20:30-ն ընկած ժամանակահատվածում Նուբարաշենից ուղևորվել է դեպի Նորագավիթ, այսինքն՝ տուն էր գնում, այդ ընթացքում իր դիմաց մոպեդ է դուրս եկել, որի վրա լույսեր չեն եղել, վերջին պահին է նկատել մոպեդին, արգելակել է և ոչինչ չի նկատել, միայն նկատել է, որ հարվածել է մեկ այլ մեքենայի։ Նշեց, որ իր հետ ոչ ոք չի եղել, ինքը երթևեկել է 60-70 կմ/ժ արագությամբ, ալկոհոլ օգտագործած չի եղել։ Նշեց, որ ինքը վարորդական վկայական չունի, վարորդական վկայականից զրկվել է 2022 թվականին՝ ոչ սթափ վարելու համար։ Իր վարած ավտոմեքենան պատկանում է իր քույրիկին, ինքը վերջինիս համաձայնությամբ է վարել ավտոմեքենան։ Այն ուղեգոտին, որով որ ինքը ընթացել է, ունեցել է մեկ երթևեկելի գոտի։ Մեքենայի լուսարձակները միացված են եղել և ապահովել են նորմալ տեսանելիություն։ Իր տեսադաշտը մոտ 3-4 մետր տեսանելի է եղել, հնարավոր է նույնիսկ 10 մետր, հստակ չի կարող ասել։ Ինքը մեքենայով իջնելիս է եղել և պետք է հետևի հատվածից հարվածեր մոպեդին, սակայն այդ պահին արգելակել է, որպեսզի չընդհարվի մոպեդին։ Երբ արգելակել է իր մեքենայի մեջ անկանոն շարժ է նկատել, չի կարողացել մեքենան կառավարել, չի հիշում թե կտրուկ արգելակելուց հետո ինչ է արել, բայց չի բացառում, որ հնարավոր է ղեկը դեպի ձախ կողմ պտտեցրած լինի, հենց արգելակման ընթացքում է հարվածել մարդատար մեքենային։ Դեպքը չգիտի իր ուղեգոտում է տեղի ունեցել, թե հանդիպակաց ուղեգոտում, նաև չգիտի, թե դուրս է եկել հանդիպակաց ուղեմաս, թե ոչ։ Երբ հարվածել է մարդատար մեքենային, դրանից հետո իր գիտակցությունը կորցրել է, իրեն տեղափոխել են բժշկական կենտրոն։ Ինքը մոպեդին նկատել է երևի երկու մետր հեռավորության վրա, երբ արդեն հարվածելիս է եղել։ Հնարավոր է և, որ իր արգելակումը բավարար եղած լինի, որ ինքը չհարվածի մոպեդին։ Ինքը, երբ նախկինում արգելակել է մեքենան անկանոն շարժման մեջ չի եղել, միայն այդ օրն է այդպիսի բան եղել։ Թե ինչպես կբացատրի այն հանգամանքը, որ ինքը նշեց, որ դեպքի օրը ալկոհոլ օգտագործած չի եղել, սակայն փորձաքննության համաձայն իր արյան մեջ եղել է ալկոհոլի պարունակություն, մեղադրյալը պատասխանեց, որ դեպքին նախորդող օրը ալկոհոլ օգտագործել է։ Նշեց, որ ինքն իր ուղեմասով ուղիղ ընթանալիս է եղել, սակայն չի հիշում, թե կտրուկ արգելակելուց հետո ձախ է ընթացել, թե ոչ, սակայն հաստատ արագ չի ընթացել։ Ինքն այս ընթացքում շատ է ցանկացել նյութական փոխհատուցում տրամադրել, հիվանդանոցում գնացել են տուժողներին տեսակցության, սակայն իրենց չեն թողել ներս մտնել, հետո առաջարկել են տուն գնալ։ Իր մեքենայի մոտակա լույսերը միացված են եղել, մոպեդը մի փոքր աջ կողմով է ընթանալիս եղել, ինքը չգիտի թե ոնց չի նկատել, հնարավոր է իր ուշադրությունը այդ պահին շեղվել է, այսինքն` երբ իր ուշադրությունը կրկին սևեռել է այդ ժամանակ է նկատել մոպեդին։ Երբ ինքը վախեցած կտրուկ արգելակել է, այդ ժամանակ էլ մեքենան խփել է, միայն հարվածի ձայնն է լսել։ Մոպեդին չընդհարվելու համար հնարավոր է, որ մեքենան աջ կամ ձախ է թեքել, հստակ չի կարող ասել։ Ճանապարհային պայմանները կամ եղանակային պայմանները նորմալ են եղել, մինչ դեպքը ավտոմեքենան եղել է տեխնիկապես սարքին, մասնավորապես՝ արգելակային, ղեկային համակարգերը եղել են սարքին վիճակում, օրինակ` երբ բարձր վայրից ներքև է ընթացել և արգելակել է, որևէ խնդիր չի առաջացել, նաև չի եղել, որ իր ղեկը շարժվի։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Մահացած տուժողի փոխարեն տուժող ճանաչված անձ Կամո Հովակիմյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ իր քույրը՝ հանգուցյալ Նարինե Արարատի Վարդումյանը, բնակվել է Արարատի մարզի Մխչյան գյուղում ամուսնու և իր երեք որդիների հետ միասին։ 2024 թվականի սեպտեմբերի 02-ին, ժամը 20:30-ի սահմաններում ինքը գտնվել է տանը և իր հարազատներից է տեղեկացել, որ Երևան քաղաքի տարածքում իր քույրը ընտանիքի հետ միասին վթարի է ենթարկվել։ Ինքը հասնելով «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն տեղեկացել է, որ վթարի հետևանքով իր քույրը մահացել է, իսկ ամուսինը և որդին ծանր մարմնական վնասվածքներով գտնվում են հիվանդանոցում։ Հետագայում պարզվել է, որ իր քույրը որդու՝ Արթուր Անդրեասյանի և ամուսնու՝ Սարգիս Անդրեասյանի հետ միասին, ամուսնու կողմից վարած «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի ավտոմեքենայով ժամը 20:00-ի սահմաններում Նոր Խարբերդի կողմից ընթանալիս են եղել դեպի Նուբարաշեն, երբ նրանց հանդիպակաց է դուրս եկել մի պատահական ավտոմեքենա, որն արդեն պարզ է, որ վարել է մեղադրյալը, դուրս գալով հանդիպակաց ճանապարհ առաջացրել է վթար, որի հետևանքով իր քույրը մահացել է, իսկ վերջինիս ամուսինը և որդին տեղափոխվել են բժշկական կենտրոն, որտեղ երկարատև բուժում են ստացել, ինչպես նաև բարոյական, նյութական և ֆիզիկական մեծ վնասներ են կրել։ Ինչ վերաբերում է վթարի մեխանիզմին, ապա իրենք ընթացել են իրենց բանուկ ճանապարհով, նրանց ուղեմաս է դուրս եկել մեղադրյալի կողմից վարած ավտոմեքենան և առաջացրել է վթար։ Ինքը վթար մեխանիզմի վերաբերյալ տեղեկացել է հետագայում՝ խոսակցությունների միջոցով, ինչպես նաև հարազատների հետ շփման ընթացքում է տեղեկացել, իսկ հետագայում ինքը ներգրավվել է որպես մահացած տուժողի փոխարեն տուժող ճանաչված անձ, որից էլ իրեն հայտնի է դարձել վթարի մեխանիզմը։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Տուժող Արթուր Անդրեասյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ իրենք երթևեկել են «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի ավտոմեքենայով, ընթացել են դեպի Երևան, ինքը եղել է իր ծնողների` հայրիկի և մայրիկի հետ, մեքենան վարել է իր հայրը։ Ինքը նստած է եղել մեքենայի հետնամասում։ Դեպքը տեղի է ունեցել Նոր Խարբերդի, Սովետաշենի ճանապարհին, եղանակը եղել է պարզ, առկա տեսանելիությամբ, մութ չի եղել, դեպքը տեղի է ունեցել ժամը 20:10-ի սահմաններում։ Իր հայրը ընթացել է 55-60 կմ/ժ արագությամբ, որովհետև իրենք բարձրանալիս են եղել և ցածր արագությամբ են ընթացել, մեքենայի մոտակա լույսերը միացված են եղել։ Ինքը հանդիպակաց ընթացող «Օպել» մակնիշի ավտոմեքենային չի նկատել, քանի որ մեքենայի հետնամասում է նստած եղել, միանգամից իր աչքերի դիմաց սևացել է և ինքը կորցրել է իր գիտակցությունը, միայն բախումն է նկատել։ Հարվածը եղել է մեքենայի աջակողմյան հատվածին։ Ինքը բուն հարվածելու պահը չի նկատել, միայն հարվածն է զգացել, կորցրել է իր գիտակցությունը, որից հետո իրեն տեղափոխել են «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն, որտեղ մեկ շաբաթ գտնվել է վերակենդանացման բաժանմունքում, որից հետո տասներեք օր էլ գտնվել է պալատում։ Եղանակը չոր է եղել, ճանապարհի տվյալ հատվածը նաև լուսավորված է եղել, նշեց, որ կդժվարանա պատասխանել, թե այդտեղ արհեստական լուսավորություն եղել է, թե ոչ։ Ինքը հետագայում իմացել է, որ մեղադրյալը կտրուկ մտել է հանդիպակաց գոտի ու միանգամից հարվածել է իրենց, հնարավորություն չի եղել արգելակելու։ Ինքը հիվանդանոցում մոտ քսան օր պառկել է, ենթարկվել է ծանր վիրահատությունների, իր ձեռքին և ոտքին շիշ են տեղադրել, որովայնն են վիրահատել, երկու-երեք ամիս «կաստիլներով» է քայլել, իսկ շշերն էլ դեռ չեն հանել իր մարմնից։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Տուժող Սարգիս Անդրեասյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2024 թվականի սեպտեմբերի 02-ին՝ ժամը 20։30-ի սահմաններում, իր անձնական օգտագործման «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի ավտոմեքենայով, կնոջ՝ Նարինե Բավականի Հովակիմյանի հետ միասին, ով նստած է եղել սրահի առջևի աջ նստելատեղին և որդու՝ Արթուր Սարգսի Անդրեասյանի հետ միասին, ով նստած է եղել սրահի հետևի աջ նստելատեղին, ուղևորվել են դեպի Երևան և ավտովթարի են ենթարկվել, նշեց, որ ինքը ունի «B,C» կարգերի վարորդական վկայական։ Մոտ 60 կմ/ժ արագությամբ ինքը բարձրանալիս է եղել, նկատել է մեղադրյալի ավտոմեքենան, սակայն չի հասցրել արգելակել, քանի որ ավտոմեքենան միանգամից հանդիպակաց է դուրս եկել, ինքը ընթանալիս է եղել երկրորդ ուղեգոտիով, միանգամից գոռացել է թե այս ինչ պատահեց, իր գիտակցությունը սկզբից տեղում է եղել, ասել է, որ օգնեն իր կնոջը։ Ինքը չի նկատել թե մեղադրյալի ավտոմեքենան ինչ մակնիշի է եղել, մոտ երեք մետր է եղել հեռավորությունը իր և մեղադրյալի ավտոմեքենայի միջև, չի էլ պատկերացրել, որ միանգամից հանդիպակաց ուղեմաս կմտնի այդ մեքենան։ Նշեց, որ լուսավորություն առկա է եղել, մեքենայի մոտակա լույսերը ևս միացված են եղել։ Երբ իր գիտակցությունը տեղն է եկել տղաները իրեն պատմել են, թե ինչպես է վթարը տեղի ունեցել, բացի այդ էլ նախաքննության ընթացքում և փորձաքննության ժամանակ էլ է տեսել, որ հարվածը եղել է ավտոմեքենայի աջակողմյան հատվածից, այսինքն` իր կնոջ կողմից է հարվածը եղել, իր կինը նստած է եղել մեքենայի աջակողմյան հատվածում։ Ինքը սկզբից իր գիտակցությունը չի կորցրել, հետո է կորցրել, երբ մարդիկ հավաքվել են ինքը գոռացել է, որ օգնեն իր կնոջը և տղային։ Հետո իր գիտակցությունը կորցրել է և իրեն ծանր մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել են հիվանդանոց, որտեղ մեկ շաբաթ գտնվել է վերակենդանացման բաժանմունքում, փայծաղն են հեռացրել, հետո լյարդն են կարել։ Մոտ 20 օր մնացել է հիվանդանոցում, որից հետո իր որդու հետ դուրս են գրվել հիվանդանոցից, ավելի ճիշտ Արթուրը մեկ-երկու օր ավել է մնացել հիվանդանոցում, ինքն ավելի շուտ է դուրս գրվել հիվանդանոցից։ Վթարի ժամանակ եղանակը պարզ է եղել, տեղումներ չեն եղել։ Ինքը մոպեդին չի տեսել, մեղադրյալը կարող էր մոպեդին տեսնել, քանի որ նախ մեղադրյալն է մոպեդին տեսել, որպիսի պայմաններում դիմել է արգելակման և ղեկը ձախ է թեքել, երկրորդն էլ մոպեդը մեղադրյալի ճանապարհին է եղել։ Ինքը բաժանարար գծից մի փոքր հեռու է մեքենան վարել, նշեց, որ ճանապարհին ընդհանրապես արհեստական լուսավորություն չի եղել, ինքը չի կարող ասել, թե մեղադրյալի մեքենայի լուսավորությունը միացված է եղել, թե ոչ, ընդհանուր ճանապարհին եղել է մեքենաների լուսավորություն։ Նշեց, որ ինքը չի էլ պատկերացրել, որ հարված կստանա։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Հետազոտվել են նաև.
2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ստացված դատաքիմիկ-փորձագետի թիվ 517 դատաքիմիական փորձաքննության եզրակացությունը, համաձայն որի՝ փորձաքննությանը ներկայացված Էդգար Եղիազարի Մանուկյանից ստացված արյան փորձանմուշում հայտնաբերվել է 0,072%օ (պրոմիլլե) ալկոհոլ, որը համարժեք է 0,072 գ/լ ալկոհոլի: Օգտագործման վաղեմության և խմածության աստիճանի վերաբերյալ հարցերին չեն պատասխանել, քանի որ փորձագետի իրավասություններից դուրս է։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 69-70)
2024 թվականի սեպտեմբերի 24-ին ստացված դատաքիմիկ-փորձագետի թիվ 519 դատաքիմիական փորձաքննության եզրակացությունը, համաձայն որի՝ փորձաքննությանը ներկայացված Սարգիս Վարդգեսի Անդրեասյանից ստացված արյան փորձանմուշում ալկոհոլ չի հայտնաբերվել:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 73-74)
2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ին ստացված դատաբժիշկ-փորձագետի թիվ 2541/հ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Սարգիս Անդրեասյանի մարմնական վնասվածքները՝ պոլիտրավմայի, որովայնի բութ վնասվածքի, լյարդի բազմաթիվ տրավմատիկ պատռվածքների, փայծաղի տրավմատիկ պատռվածքի, հեմոպերիտոնեումի, աջ ծնկահոդի շրջանի պատռած վերքի, գլխի գագաթային շրջանի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, պատռած վերքի, կրծքավանդակի փակ վնասվածքի, երկու կողմից կողերի բազմաթիվ կոտրվածքների, կրծոսկր-կոթոն-մարմին հոդավորման պատռվածքի, հարկրծոսկրային հեմատոմայի, աջից մինիմալ հեմոթորաքսի, աջ մակերիկամի արյունազեղման ձևով, հասցվել են բութ առարկաներով, հնարավոր են որոշման մեջ նշված ժամկետում, որոնք առաջացրել են առողջությանը ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 88-90)
2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ին ստացված դատաբժիշկ-փորձագետի թիվ 2649/հ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Անդրեասյանի մարմնական վնասվածքները, ըստ որոշմանը կից ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի տվյալների՝ պոլիտրավմայի, հեմոպերիտոնեումի, աջից և ձախից կողերի կոտրվածքների, գոտկային 5-րդ ողի մարմնի կոմպրեսիոն՝ չբարդացած կոտրվածքի, երկու կողմից զստային, հետորովայնամգային հեմատոմաների, կրծոսկրի թրաձև ելունի կոտրվածքի, ձախ ազդրոսկրի դիաֆիզի տեղաշարժով կոտրվածքի, ձախ ծղիկոսկրի հեռակա երրորդականի բեկորային, արտահայտված տեղաշարժով կոտրվածքի, բարակ աղիքի միջընդերքի պատռվածքի, մեծ ճարպոնի վնասվածքի ձևով, հասցվել են բութ առարկայով/ներով/, հնարավոր են որոշման մեջ նշված ժամկետում, որոնք առաջացրել են առողջությանը ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 91-92)
2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին ստացված դատաբժիշկ-փորձագետի թիվ 2851/հ դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը, համաձայն որի՝ ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթերի լուսապատճենների տվյալների՝ էդգար Մանուկյանի ստացած մարմնական վնասվածքները՝ փակ գանգուղեղային վնասվածքի զուգորդված աջից՝ քունքային, ակնակապճի փափուկ հյուսվածքների սալջարդի, արյունազեղման, ճակատային, հոնքամիջի, քթի մեջքի շրջանների պատռած վերքերի, դիմային շրջանի բազմաթիվ քերծվածքների, գլխուղեղի ցնցումի զարգացումով, կրծքավանդակի փակ վնասվածքի զուգորդված երկու կողմից կողոսկրերի բազմաթիվ կոտրվածքների, երկկողմանի պնևմոթորաքսի, ձախակողմյան հեմոթորաքսի, թոքերի սալջարդի զարգացումով, աջ բազկոսկրի վիրաբուժական վզիկի կոտրվածքի, զույգ ծնկահոդերի շրջանների I քերծվածքների ձևով հետևանք են բութ, կոշտ առարկայի/ների/ ներգործության, հնարավոր է որոշմամբ նշված ժամկետում և պատճառել են առողջությանը ծանր վնաս՝ կյանքի համար վտանգավորության հատկանիշով։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 95-96)
2024 թվականի դեկտեմբերի 05-ին՝ ստացված դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության հմ․ 64ա- 24 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ տվյալ պատահարին նախորդող պահին «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի կախոցներն, անիվներն, ընթացային մասերը և ղեկային կառավարման ու արգելակային համակարգերը գտնվել են սարքին և աշխատունակ վիճակում ու դրանց այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը, կամ առաջացած լինեին տվյալ պատահարին նախորդող պահին ու պայմանավորած լինեին ավտոմեքենայի կառավարելիության կամ կայունության կորստի ու տվյալ պատահարի առաջացումը, չեն հայտնաբերվել:
Տվյալ պատահարին նախորդող պահին «Օպել Աստրա» մակնիշի 37 TA 636 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի կախոցներն, անիվներն, ընթացային մասերն ու ղեկային կառավարման և արգելակային համակարգերը գտնվել են սարքին և աշխատունակ վիճակում ու դրանց այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը, կամ առաջացած լինեին տվյալ պատահարին նախորդող պահին ու պայմանավորած լինեին ավտոմեքենայի կառավարելիության կամ կայունության կորստի ու տվյալ պատահարի առաջացումը, չեն հայտնաբերվել
«Օպել Աստրա» մակնիշի 37 TA 636 հաշվառման համարանիշի և «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենաների փոխադարձ դիրքի անկյան մեծությունն ընդհարման սկզբնապահին ունեցած բլոկիրացման փուլում՝ հաշված «Օպել Աստրա» մակնիշի 37 TA 636 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի երկայնական առանցքի դեպի առաջ ուղղությունից ժամսլաքի պտտմանը հակառակ ուղղությամբ մինչև «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի երկայնական առանցքի դեպի առաջ ուղղությունը կազմել է մոտ 115 աստիճան։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 125-134)
2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին՝ ստացված դատաբժիշկ-փորձագետի թիվ 1106 դիակի դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Նարինե Հովակիմյանի մահը վրա է հասել տրավմատիկ, հեմոռագիկ շոկից՝ կրծքավանդակի, աջ ստորին վերջույթի համակցված փակ, բութ վնասվածքներ ստանալու հետևանքով, որոնք էլ գտնվել են ուղղակի պատճառական կապի մեջ՝ մահվան անմիջական պատճառի հետ: Սույն հետևությունը հիմնավորվել է դիակի դատաբժշկական փորձաքննությամբ հայտնաբերված, աջ ազդրի շրջանում քերծվածքների, արյունազեղումների, առպատային պլևրայի վնասումով աջից և ձախից բազմաթիվ կողոսկրերի ուղղակի, կրծոսկրի մարմնի, կրծքային՝ 4-5-րդ միջողային սկավառակի, աջ ազդրոսկրի կոտրվածքների, աջից և ձախից թոքադրունքների պատռվածքների, զույգ պլևրալ խոռոչներում հեղուկ արյան առկայություններով, որոնք պատճառվել են՝ կենդանության օրոք, բութ առարկաներով, հնարավոր է որոշմամբ առաջադրված պայմաններում, կենդանի անձանց մոտ համարվում են առողջությանը ծանր վնաս պատճառող՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ տվյալ դեպքում հանգեցրել են մահվան: Ելնելով փորձաքննության ընթացքում ուսումնասիրված վաղ դիակային երևույթների զարգացվածությունների աստիճաններից, եզրակացվել է, որ քաղաքացի Նարինե Հովակիմյանի մահը վրա է հասել դիակի դատաբժշկական փորձաքննությունից շուրջ՝ 16-20 ժամ առաջ: Քաղաքացուհի Նարինե Հովակիմյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ընթացքում, վերջինիս մոտ կենդանության օրոք որևէ հիվանդությամբ տառապելու մասին վկայող տվյալներ, որը կարող էր պատճառական կապի մեջ գտնվել նրա մահվան հետ՝ չեն հայտնաբերվել: Քաղաքացուհի Նարինե Հովակիմյանի դիակի դատաբժշկական փորձաքննության ընթացքում հայտնաբերվել են նաև՝ քերծվածքներ, արյունազեղումներ, սալջարդ վերքեր՝ դեմքի, զույգ վերին, ձախ ստորին վերջույթների, աջ ծնկահոդի, սրունքի շրջաններում, ձախ ոտնաթաթի առաջին մատի եղնգի կոտրվածք, աջ ճաճանչ-դաստակային հոդի հոդախախտ, որոնք ևս պատճառվել են կենդանության օրոք, բութ առարկաներով, դրանց առաջացումը նույնպես հնարավոր է վերոնշյալ պայմաններում, կենդանի անձանց մոտ համարվում են առողջությանը միջին ծանրության վնաս պատճառող՝ առողջության տևական քայքայումով, որոնք չեն գտնվում պատճառական կապի մեջ մահվան հետ: Քաղաքացուհի Նարինե Հովակիմյանի դիակից վերցված արյան մեջ, դատաքիմիական ուսումնասիրությամբ հայտնաբերվել է՝ 0,106 պրոմիլ էթիլ սպիրտ, որը կենդանի անձանց մոտ համապատասխանում է ֆիզիոլոգիական նորմային: Դիակից վերցված արյունը պատկանում է՝ A (երկրորդ) խմբին:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 136-140)
2025 թվականի հունվարի 09-ին՝ ստացված դատաավտոտեխնիկական փորձաքննության հմ․ 128ա-24 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ առաջադրված ճանապարհատրանսպորտային իրադրության պայմաններում «Օպել Աստրա» մակնիշի 37 TA 636 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդը, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու համար, նախ պետք է հետևեր երթևեկության ուղղությամբ առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանն ու, առջևում, իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասով, համընթաց ուղղությամբ, ընթացքի ավելի դանդաղ արագությամբ երթևեկող մոպեդի և այդ ընթացքում հանդիպակաց ուղղությամբ մոտեցող «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի առկայության տվյալ պայմաններում, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու, վթարային իրադրություն չստեղծելու և տվյալ ճանապարհատրանսպորտային պատահարի առաջացումը բացառելու համար, պետք է ժամանակին կատարված համապատասխան միջոցներ ձեռնարկեր՝ իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի արագությունը դանդաղեցնելու և, համընթաց ուղղությամբ երթևեկող մոպեդի ունեցած ընթացքի արագությանը հավասարեցնելով, վերջինիս նկատմամբ պահպաներ անվտանգությունն ապահովող միջտարածություն՝ ձեռնպահ մնալով ավտոմեքենան հանդիպակաց ուղղության երթևեկելի ուղեմաս դուրս բերելուց, ինչի տեխնիկական հնարավորությունը պատահարի պարագաներում «Օպել Աստրա» մակնիշի 37 TA 636 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդն ունեցել է և, ինչը կատարելով, նա կխուսափեր տվյալ ընդհարման առաջացումից:
Դրա փոխարեն՝ առաջադրված պայմաններում առջևում՝ իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասով, համընթաց ուղղությամբ, ընթացքի ավելի դանդաղ արագությամբ երթևեկող մոպեդի և այդ ընթացքում հանդիպակաց ուղղությամբ մոտեցող «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի առկայության տվյալ պայմաններում, ժամանակին կատարված համապատասխան միջոցներ չձեռնարկելով՝ իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի արագությունը մոպեդի ունեցած ընթացքի արագությանը հավասարեցնելու, այլ՝ մանևրելով դեպի ձախ և փորձելով այդ մոպեդին շրջանցել ձախ կողմից՝ այդ ընթացքում հատելով հոծ գիծ գծանշումն և իր վարած ավտոմեքենան դուրս բերելով հանդիպակաց ուղղության երթևեկելի ուղեմաս, «Օպել Աստրա» մակնիշի 37 TA 636 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդը տեխնիկական տեսակետից թույլ է տվել գործողություններ, որոնք հակասել են ՃԵԿ-ի հավելված №1 Ձև N22 «ճանապարհային գծանշումներ» բաժնի 1.1 համարակալումն ունեցող գծանշման, ՃԵԿ-ի 67 և 62 կետերի ու «ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին:
Իր այդ գործողություններով էլ «Օպել Աստրա» մակնիշի 37 TA 636 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդը պայմանավորել է «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի հետ տվյալ ընդհարման առաջացումն՝ ինքն իրեն գրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից:
Առաջադրված ճանապարհատրանսպորտային իրադրության պայմաններում «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդը տվյալ ընդհարումը կանխելու տեխնիկական հնարավորություն չի ունեցել, և նրա կողմից թույլ տրված այնպիսի գործողություններ, որպիսիք տեխնիկական տեսակետից հակասեին ՃԵԿ-ի կամ «ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի պահանջներին ու պայմանավորած լինեին տվյալ պատահարի առաջացումը, չեն դիտվել:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 152-158)
2024 թվականի սեպտեմբերի 02-ին ճանապարհատրանսպորտային պատահարի դեպքի վայրի ու տրանսպորտային միջոցների զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, լուսանկարչական հավելվածը և դրանց տեսաձայնագրառումը, համաձայն որի՝ Երևան քաղաքի Արտաշատ - Սևան մայրուղու թիվ 584 էլեկտրասյան դիմացի այն ճանապարհահատվածը, որտեղ կատարվել է դեպքը, ասֆալտապատ է, հարթ, ուղիղ, ունի վերելք դեպի Նուբարաշեն վարչական տարածքի ուղղությամբ։ Մայրուղին հոծ գծանշմամբ բաժանված է հանդիպակաց երկու ուղեմասերի։ Դեպի Նուբարաշենի խճուղի տանող ուղեմասը բաժանված է երկու ուղեգոտիների, 1-ին գոտու լայնությունը՝ 3,50 մետր է, 2-րդ գոտու լայնությունը՝ 3,50 մետր։ Հանդիպակաց ուղեմասը ունի մեկ ուղեգոտի, որի լայնությունը 3,60 մետր է։ Դեպքի վայրում հայտնաբերված կոտրված ապակու կտորները, պլաստմասե բեկորները, յուղանման և ասֆալտի քերծվածքի հետքերը դրանց չափերը, ինչպես նաև վթարի մասնակից «Օպել Զաֆիրա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի և «Օպել Աստրա» մակնիշի 37 TA 636 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենաների հետվթարային դիրքերը, միմյանց նկատմամբ, հեռավորությունը, չափերը, ավտոմեքենաների վնասված հատվածները տեսեք ՃՏՊ սխեմայում և դեպքի վայրի զննության տեսաձայնագրության մեջ։ Դեպքի պահին եղանակը եղել է պարզ, առանց տեղումների, ասֆալտը չոր, ճանապարհահատվածը արհեստականորեն լուսավորվել է:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 7-10)
2025 թվականի ապրիլի 25-ին կայացված որոշմամբ արտավարույթային փաստաթուղթ ճանաչված` քրեական վարույթի նյութերում առկա ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունից տեղեկատվության պահանջի հիման վրա ստացված Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի վարորդական վկայականի վերաբերյալ փաստաթղթերով դրանք զննելու մասին կազմված արձանագրությունը, համաձայն որոնց՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության 2-րդ գումարտակի, 2-րդ վաշտի, 2-րդ դասակի ավագ տեսուչ Աշոտ Լյուդվիգի Մանուկյանի կողմից 25.02.2022 թվականին վարչական իրավախախտման գործով կայացվել է թիվ ԱՖ822109 որոշումը, համաձայն որի Էդգար Եղիազարի Մանուկյանը 1 տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից։ Որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքն «ստացա» հատվածում առկա է վարորդի ստորագրությունը և որպես ամսաթիվ նշված է 25․02․2022թ․։ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայականից զրկված լինելու վերաբերյալ քաղվածքի զննությամբ պարզվեց, որ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանը վարորդական իրավունքի վկայականից զրկված է։ Զրկման սկիզբն է՝ 25․02․2022թ․, ավարտ՝ 25․02․2023թ․։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 209, 210-211)
2024 թվականի սեպտեմբերի 02-ին իրեղեն ապացույց ճանաչված «Օպել Զաֆիրա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի և «Օպել Աստրա» մակնիշի 37 TA 636 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենաները, որոնք պահպանության են հանձնվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդին՝ մինչև օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտով դրա տնօրինման հարցի լուծումը։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 11-12)
Հանրային մեղադրողը միջնորդեց Դատարանին սահմանափակելու իր կողմից ներկայացրած ապացույցների հետագա հետազոտումը, որի շարքին էր դասվում վկա Էմմա Եղիազարի Մանուկյանի հիմնական դատալսումների ժամանակ ցուցմունք տալը, որպիսի միջնորդությունը Դատարանի կողմից բավարարվեց, հաշվի առնելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 325-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված իրավակարգավորումները:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
(...)
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում` պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը:»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…)եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ է պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Անդրադառնալով «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ արձանագրել, որ այդպիսիք են.
1)անմեղության կանխավարկածը,
2)վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3)դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները:
Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) : Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 01-ին ընդունված քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 01-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի պայմաններում:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով վերագրվող արարքի կատարումը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոն խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝
(…):
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ՝
(…)։
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է երկու կամ ավելի մարդու մահ՝
(…)։
4. Սույն հոդվածի 2-րդ կամ 3-րդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է հարբած (ոչ սթափ վիճակում) կամ համապատասխան տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով:»:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն հանցագործությունն ընդգրկված է «Երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները» վերտառությունը կրող` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 36-րդ գլխում և կոչված է ապահովելու ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնների խախտման կապակցությամբ մարդու, հասարակության և պետության անվտանգության պաշտպանությունը։
Դատարանը փաստում է, որ քննարկվող հանցագործություններն ունեն միևնույն լրացուցիչ օբյեկտը, այն է` մարդու կյանքի և առողջության անվտանգության ապահովմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները։ Ինչ վերաբերում է հանցագործությունների սուբյեկտիվ կողմին, ապա վերջիններս դրսևորվում են անզգույշ մեղքի ձևով։ Մասնավորապես հանցավորը կա՛մ նախատեսում է իր կողմից թույլ տրված տեխնիկայի անվտանգության, աշխատանքի պաշտպանության կամ ճանապարհային երթևեկության, տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնների խախտման արդյունքում հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի, ինքնավստահորեն հույս է ունենում, որ դրանք կկանխվեն (հանցավոր ինքնավստահություն), կա՛մ թեև չի նախատեսում հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն տվյալ իրադրությունում ոչ միայն պարտավոր էր, այլև կարող էր նախատեսել դա (հանցավոր անփութություն) (տե՛ս Ատոմ Մանուկյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2013 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ ԿԴ/0032/01/12 որոշման 14-րդ կետը, Էդմոն Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 17-րդ կետը)։
«Հայաստանի Հանրապետության ճանապարհային երթևեկության կանոնները և տրանսպորտային միջոցների շահագործումն արգելող անսարքությունների և պայմանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշման Հավելված N 1-ի 62-րդ և 67-րդ կետերի համաձայն՝
«62. Վարորդը պետք է իր և առջևից ընթացող տրանսպորտային միջոցի միջև պահպանի այնպիսի տարածություն, իսկ կողքով ընթացողներից` այնպիսի միջկողային տարածություն, որպեսզի հնարավորություն ունենա խուսափել դրանց հետ բախվելուց:»:
(…)67. Երթևեկության համար խոչընդոտ կամ վտանգ առաջանալու դեպքում, որը վարորդն ի վիճակի էր հայտնաբերել, նա պետք է միջոցներ ձեռնարկի արագությունն իջեցնելու` ընդհուպ մինչև տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելը: Այդ դեպքում շրջանցումը թույլատրելի է, եթե վարորդը համոզված է, որ դա անվտանգ է երթևեկության մյուս մասնակիցների համար։»:
Նույն որոշման Ձև № 2 «Ճանապարհային գծանշումներ» բաժնի «Հորիզոնական գծանշում» գլխի 1.1 կետի համաձայն՝
«1.1` հոծ գիծ, որը բաժանում է հանդիպակաց ուղղությունների տրանսպորտային հոսքերը, նշում ճանապարհի վտանգավոր վայրերում երթևեկության գոտիների սահմանները և ցույց տալիս երթևեկելի մասի սահմանները, ուր մուտքն արգելված է, ցույց է տալիս տրանսպորտային միջոցների կայանման տեղերի սահմանները»։
«Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցի երթևեկությունն արգելվում է, եթե`
(…)
գ) վարորդը տրանսպորտային միջոցը վարում է առանց տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի.
(…)»։
Նույն օրենքի 23-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)3. Ճանապարհային երթևեկության մաuնակիցը պարտավոր է պահպանել Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության հաuտատած ճանապարհային երթևեկության կանոնները, ինչպես նաև ոստիկանության ծառայողների ու երթևեկության կարգավորման համար լիազորված այլ անձանց օրինական պահանջներն ու իր գործողություններով չuտեղծել վթարային իրադրություն: (…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի առկայության հարցը, Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործով հաստատված հանգամանքներին տրվել է ճիշտ իրավական գնահատական, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով ողջամիտ կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հիմնավորվում է մեղադրյալի մեղքը՝ իրեն մեղսագրվող հանցանքի կատարման մեջ:
Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող հանցանքի կատարումը հաստատվում է ինչպես մեղադրյալի, մահացած տուժողի փոխարեն տուժող ճանաչված անձի և տուժողների հիմնական դատալսումների ընթացքում տված ցուցմունքներով, այնպես էլ սույն դատավճռի 3-րդ բաժնում թվարկված թույլատրելի ապացույցներով:
Դատարանն արձանագրում է, որ հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներով հաստատվում է այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի արագությունը մոպեդի ունեցած ընթացքի արագությանը հավասարեցնելու, այլ մանևրել է դեպի ձախ՝ փորձել է այդ մոպեդին շրջանցել ձախ կողմից՝ այդ ընթացքում հատել է հոծ գիծ գծանշումը և իր վարած ավտոմեքենան դուրս է բերել հանդիպակաց ուղղության երթևեկելի ուղեմաս և հանդիպակաց ուղեմասում բախվել է «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի ավտոմեքենայի առջևի մասին՝ դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վթարի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որի հետևանքով «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի ավտոմեքենայի ուղևոր Նարինե Բավականի Հովակիմյանը մահացել է, իսկ ավտոմեքենայի վարորդ Սարգիս Վարդգեսի Անդրեասյանը և ուղևոր Արթուր Սարգսի Անդրեասյանը ստացել են ծանր վնասներ՝ կյանքին վտանգ սպառնացող մարմնական վնասվածքներ:
Դատարանը փաստում է, որ․
- մեղադրյալ Էդգար Մանուկյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի սեպտեմբերի 02-ին, ինքը ժամը 20:00-ից 20:30-ն ընկած ժամանակահատվածում Նուբարաշենից ուղևորվել է դեպի Նորագավիթ, այսինքն՝ տուն էր գնում, այդ ընթացքում իր դիմաց մոպեդ է դուրս եկել, որի վրա լույսեր չեն եղել, վերջին պահին է նկատել մոպեդին, արգելակել է և ոչինչ չի նկատել, միայն նկատել է, որ հարվածել է մեկ այլ մեքենայի։ Նշեց, որ իր հետ ոչ ոք չի եղել, ինքը երթևեկել է 60-70 կմ/ժ արագությամբ, ալկոհոլ օգտագործած չի եղել։ Նշեց, որ ինքը վարորդական վկայական չունի, վարորդական վկայականից զրկվել է 2022 թվականին՝ խմած վարելու համար։ Ինքը մեքենայով իջնելիս է եղել և պետք է հետևի հատվածից հարվածեր մոպեդին, սակայն այդ պահին արգելակել է, որպեսզի չընդհարվի մոպեդին։ Երբ արգելակել է իր մեքենայի մեջ անկանոն շարժ է նկատել, չի կարողացել մեքենան կառավարել, չի հիշում թե կտրուկ արգելակելուց հետո ինչ է արել, բայց չի բացառում, որ հնարավոր է ղեկը դեպի ձախ կողմ պտտեցրած լինի, ինքը հենց արգելակման ընթացքում է հարվածել մարդատար մեքենային։ Ինքը մոպեդին նկատել է երևի երկու մետր հեռավորության վրա, երբ արդեն հարվածելիս է եղել։ Հնարավոր է և, որ իր արգելակումը բավարար եղած լինի, որ ինքը չհարվածի մոպեդին։ Ինքը, երբ նախկինում արգելակել է մեքենան անկանոն շարժման մեջ չի եղել, միայն այդ օրն է այդպիսի բան եղել։ Նշեց, որ ինքն իր ուղեմասով ուղիղ ընթանալիս է եղել, սակայն չի հիշում, թե կտրուկ արգելակելուց հետո ձախ է ընթացել, թե ոչ, սակայն հաստատ արագ չի ընթացել։ Իր մեքենայի մոտակա լույսերը միացված են եղել, մոպեդը մի փոքր աջ կողմով է ընթանալիս եղել, ինքը չգիտի թե ոնց չի նկատել, հնարավոր է իր ուշադրությունը այդ պահին շեղվել է, այսինքն` երբ իր ուշադրությունը կրկին սևեռել է այդ ժամանակ է նկատել մոպեդին։ Մոպեդին չընդհարվելու համար հնարավոր է, որ մեքենան աջ կամ ձախ է թեքել, հստակ չի կարող ասել։ Ճանապարհային պայմանները կամ եղանակային պայմանները նորմալ են եղել, մինչ դեպքը ավտոմեքենան եղել է տեխնիկապես սարքին, մասնավորապես՝ արգելակային, ղեկային համակարգերը եղել են սարքին վիճակում, օրինակ` երբ բարձր վայրից ներքև է ընթացել և արգելակել է, որևէ խնդիր չի առաջացել, նաև չի եղել, որ իր ղեկը շարժվի։
- Մահացած տուժողի փոխարեն տուժող ճանաչված անձ Կամո Հովակիմյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2024 թվականի սեպտեմբերի 02-ին, ժամը 20:30-ի սահմաններում ինքը գտնվել է տանը և իր հարազատներից է տեղեկացել, որ Երևան քաղաքի տարածքում իր քույրը ընտանիքի հետ միասին վթարի է ենթարկվել։ Ինքը հասնելով «Էրեբունի» բժշկական կենտրոն տեղեկացել է, որ վթարի հետևանքով իր քույրը մահացել է, իսկ ամուսինը և որդին ծանր մարմնական վնասվածքներով գտնվում են հիվանդանոցում։ Հետագայում պարզվել է, որ իր քույրը որդու՝ Արթուր Անդրեասյանի և ամուսնու՝ Սարգիս Անդրեասյանի հետ միասին, ամուսնու կողմից վարած «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի ավտոմեքենայով ժամը 20:00-ի սահմաններում Նոր Խարբերդի կողմից ընթանալիս են եղել դեպի Նուբարաշեն, երբ նրանց հանդիպակաց է դուրս եկել մի պատահական ավտոմեքենա, որն արդեն պարզ է, որ վարել է մեղադրյալը, դուրս գալով հանդիպակաց ճանապարհ առաջացրել է վթար, որի հետևանքով իր քույրը մահացել է, իսկ վերջինիս ամուսինը և որդին տեղափոխվել են բժշկական կենտրոն, որտեղ երկարատև բուժում են ստացել, ինչպես նաև բարոյական, նյութական և ֆիզիկական մեծ վնասներ են կրել։ Ինչ վերաբերում է վթարի մեխանիզմին, ապա իրենք ընթացել են իրենց բանուկ ճանապարհով, նրանց ուղեմաս է դուրս եկել մեղադրյալի կողմից վարած ավտոմեքենան և առաջացրել է վթար։
- Տուժող Արթուր Անդրեասյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ իրենք երթևեկել են «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի ավտոմեքենայով, ընթացել են դեպի Երևան, ինքը եղել է իր ծնողների` հայրիկի և մայրիկի հետ, մեքենան վարել է իր հայրը։ Ինքը նստած է եղել մեքենայի հետնամասում։ Դեպքը տեղի է ունեցել Նոր Խարբերդի, Սովետաշենի ճանապարհին, եղանակը եղել է պարզ, առկա տեսանելիությամբ, մութ չի եղել, դեպքը տեղի է ունեցել ժամը 20:10-ի սահմաններում։ Իր հայրը ընթացել է 55-60 կմ/ժ արագությամբ, որովհետև իրենք բարձրանալիս են եղել և ցածր արագությամբ են ընթացել, մեքենայի մոտակա լույսերը միացված են եղել։ Հարվածը եղել է մեքենայի աջակողմյան հատվածին։ Եղանակը չոր է եղել, ճանապարհի տվյալ հատվածը նաև լուսավորված է եղել, նշեց, որ կդժվարանա պատասխանել, թե այդտեղ արհեստական լուսավորություն եղել է, թե ոչ։ Ինքը հետագայում իմացել է, որ մեղադրյալը կտրուկ մտել է հանդիպակաց գոտի ու միանգամից հարվածել է իրենց, հնարավորություն չի եղել արգելակելու։
- Տուժող Սարգիս Անդրեասյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ 2024 թվականի սեպտեմբերի 02-ին՝ ժամը 20։30-ի սահմաններում, իր անձնական օգտագործման «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի ավտոմեքենայով, կնոջ՝ Նարինե Բավականի Հովակիմյանի հետ միասին, ով նստած է եղել սրահի առջևի աջ նստելատեղին և որդու՝ Արթուր Սարգսի Անդրեասյանի հետ միասին, ով նստած է եղել սրահի հետևի աջ նստելատեղին, ուղևորվել են դեպի Երևան, ավտովթարի են ենթարկվել, նշեց, որ ինքը ունի «B,C» կարգերի վարորդական վկայական։ Մոտ 60 կմ/ժ արագությամբ ինքը բարձրանալիս է եղել, նկատել է մեղադրյալի ավտոմեքենան, սակայն չի հասցրել արգելակել, քանի որ ավտոմեքենան միանգամից հանդիպակաց է դուրս եկել, ինքը ընթանալիս է եղել երկրորդ ուղեգոտիով։ Նշեց, որ լուսավորություն առկա է եղել, մեքենայի մոտակա լույսերը ևս միացված են եղել։ Երբ իր գիտակցությունը տեղն է եկել տղաները իրեն պատմել են, թե ինչպես է վթարը տեղի ունեցել, բացի այդ էլ նախաքննության ընթացքում և փորձաքննության ժամանակ էլ է տեսել, որ հարվածը եղել է ավտոմեքենայի աջակողմյան հատվածից, այսինքն` իր կնոջ կողմից է հարվածը եղել, իր կինը նստած է եղել մեքենայի աջակողմյան հատվածում։ Վթարի ժամանակ եղանակը պարզ է եղել, տեղումներ չեն եղել։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալն իր ցուցմունքով հայտնել է, որ մոպեդը մի փոքր աջ կողմով է ընթանալիս եղել, ինքը չգիտի թե ոնց չի նկատել, հնարավոր է իր ուշադրությունն այդ պահին շեղվել է, այսինքն` երբ իր ուշադրությունը կրկին սևեռել է այդ ժամանակ է նկատել մոպեդին, բացի այդ մոպեդին չընդհարվելու համար հնարավոր է, որ մեքենան աջ կամ ձախ է թեքել, հստակ չի կարող ասել։ Այսինքն՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը չի պահպանել իր և առջևից ընթացող տրանսպորտային միջոցի՝ սույն դեպքում մոպեդի միջև այնպիսի տարածություն, որպեսզի հնարավորություն ունենա խուսափել մոպեդին բախվելուց, չի եղել բավարար չափով ուշադիր, որպիսի պայմաններում չի էլ նկատել մոպեդին, իսկ երբ իր ուշադրությունը սևեռել է այդ ժամանակ է նկատել մոպեդին, իր ավտոմեքենայի արագությունը չի իջեցրել, ընդհուպ՝ չի կանգնեցրել ավտոմեքենան, այլ շրջանցել է մոպեդին՝ համոզված չլինելով, որ դա անվտանգ է երթևեկության մյուս մասնակիցների համար, որպիսի պայմաններում բախվել է «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի ավտոմեքենային։
Սույն դեպքում մեղադրյալը պարտավոր էր տրանսպորտային միջոցը շահագործելիս, հանդիսանալով որպես վարորդ, իր և առջևից ընթացող տրանսպորտային միջոցի միջև պահպանելու այնպիսի տարածություն, որպեսզի հնարավորություն ունենար խուսափելու դրա հետ բախվելուց։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը ևս իր ցուցմունքով հաստատեց այն հանգամանքը, որ ինքը բավարար չափով ուշադիր չի եղել և ուշ է նկատել մոպեդին, որպիսի պայմաններում չի պահպանվել «Հայաստանի Հանրապետության ճանապարհային երթևեկության կանոնները և տրանսպորտային միջոցների շահագործումն արգելող անսարքությունների և պայմանների ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշման Հավելված N 1-ի 62-րդ կետի պահանջը։
Ընդ որում՝ հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը չունի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք վերապահող փաստաթուղթ, դա նաև իր ցուցմունքում նշեց ինքը (ըստ ցուցմունքի՝ վարորդական վկայական չունի, վարորդական վկայականից զրկվել է 2022 թվականին՝ խմած վարելու համար), ինչի մասին է վկայում նաև 2025 թվականի ապրիլի 25-ին կայացված որոշմամբ արտավարույթային փաստաթուղթ ճանաչված` ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունից տեղեկատվության պահանջի հիման վրա ստացված Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի վարորդական վկայականի վերաբերյալ փաստաթղթերով դրանք զննելու մասին կազմված արձանագրությունը, համաձայն որոնց՝ 25.02.2022 թվականին վարչական իրավախախտման գործով կայացվել է թիվ ԱՖ822109 որոշումը, համաձայն որի Էդգար Եղիազարի Մանուկյանը 1 տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից։ Զրկման սկիզբն է՝ 25․02․2022թ․, ավարտ՝ 25․02․2023թ․։
Դատարանն արձանագրում է, որ հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցների համակցությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարել, որ Է.Մանուկյանի գործողություններում առկա են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշները։ Այլ խոսքով` հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար է Էդգար Եղիազարի Մանուկյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած և անաչառ դիտորդի մոտ ձևավորում է հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ:
Վերոգրյալով պայմանավորված՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասը և հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
«Էդգար Եղիազարի Մանուկյանը թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների (այսուհետ՝ ՃԵԿ) 67-րդ, 62-րդ կետերի և հավելված № 1 և Ձև № 2 «ճանապարհային գծանշումներ» բաժնի 1.1 համարակալում ունեցող գծանշման, ինչպես նաև «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի ուղղության երթևեկելի ուղեմասով համընթաց ուղղությամբ ընթացքի ավելի դանդաղ արագությամբ երթևեկող մոպեդի և այդ ընթացքում հանդիպակաց ուղղությամբ մոտեցող «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի առկայության պայմաններում՝ ժամանակին միջոցներ չի ձեռնարկել իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի արագությունը մոպեդի ունեցած ընթացքի արագությանը հավասարեցնելու, այլ մանևրելով դեպի ձախ՝ փորձել է այդ մոպեդին շրջանցել ձախ կողմից՝ այդ ընթացքում հատելով հոծ գիծ գծանշումը և իր վարած ավտոմեքենան դուրս է բերել հանդիպակաց ուղղության երթևեկելի ուղեմաս և հանդիպակաց ուղեմասում բախվել է Արարատի մարզի Նոր Խարբերդ գյուղի կողմից դեպի Նուբարաշեն վարչական շրջանի ուղղությամբ ընթացող «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի առջևի մասին՝ դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վթարի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որի հետևանքով «Օպել Զաֆիռա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ուղևոր Նարինե Բավականի Հովակիմյանին, անզգուշությամբ պատճառել է մահ, իսկ «OPEL ZAFIRA» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդ Սարգիս Վարդգեսի Անդրեասյանի և ուղևոր Արթուր Սարգսի Անդրեասյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր վնասներ՝ կյանքին վտանգ սպառնացող»:
5.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-ապացուցված են արդյո՞ք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
-ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
-դատապարտված մեղադրյալը արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում, ըստ էության, մեղքն ընդունելը, զղջալը, հանցանքը կատարելու պահին դատվածություն չունենալը:
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ գործով ձեռք չեն բերվել:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված անզգուշությամբ կատարվող ծանր հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսված է պատիժ՝ միայն ազատազրկման ձևով՝ հինգից տաս տարի ժամկետով: Վերը մեջբերված իրավական նորմերի լույսի ներքո մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի նկատմամբ պատժի չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ծանր հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի չափի հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով՝ 6 (վեց) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով: Սահմանված պատիժը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար են պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, բացառությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատժի, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը:
3. (...)»:
Ըստ կազմված հեռախոսագրի՝ ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայության Շիրակի մարզային մարմնի ծառայող Պարույր Նալբանդյանը հայտնել է, որ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի վերաբերյալ 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կայացվել է թիվ ԵԴ1/2238/01/24 դատավճիռը, որով վերջինս դատապարտվել է 375․000 ՀՀ դրամ տուգանքի, դատավճիռը օրինական ուժի մեջ է մտել 2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին։ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանին թույլատրվել է դատավճռով նշանակված 375․000 ՀՀ դրամ տուգանքը վճարել մեկ տարվա ընթացքում՝ մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 09-ը։ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի դրությամբ դատապարտյալի կողմից որևէ վճարում չի կատարվել։
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ի թիվ ԵԴ1/2238/01/24 դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի կողմից դատավճռով նշանակված տուգանքից՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամից որևէ վճարում չի կատարվել և առկա է դատապարտյալի կողմից դրամական տուժանքի վճարման պարտավորություն՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, ուստի Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ պետք է գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ի թիվ ԵԴ1/2238/01/24 դատավճռով Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի նկատմամբ նշանակված 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը և Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 6 (վեց) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով և տուգանք՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Դատարանն անդրադառնալով մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին, գտնում է, որ մեղադրյալը պետք է կրի ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը, քանի որ միայն այդ դեպքում է սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանի գնահատմամբ՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և կլինի անհամաչափ մեղմ ներգործություն ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած հանցագործության նկատմամբ:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից որոշած պատժաչափը և դրա կրման անհրաժեշտությունը համապատասխանում են ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ և 78-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի և պետական հարկադրանքի «Համաչափության» սկզբունքին, այսինքն՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված նշանակվելիք պատիժը և դրա արդյունքում սահմանափակվող մեղադրյալի իրավունքներն ու ազատությունները համաչափ են, պատիժը խիստ չէ և ավել սահմանափակումներ չի պարունակում, ավելին՝ Դատարանի կարծիքով՝ միայն այդ կերպ է հնարավոր հասնել ինչպես Սահմանադրությամբ ամրագրված նպատակներին, այնպես էլ ՀՀ քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակներին:
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն և արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի դրանց անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 159-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հատուցման ենթակա են մեղադրյալին վերագրվող արարքի հետևանքով պատճառված հետևյալ վնասները․
1) անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը.
2) կորցված, վնասված կամ ոչնչացված գույքը փոխարինելու կամ նորոգելու համար կատարված ծախսերը.
3) առողջությունը վերականգնելու, ներառյալ լրացուցիչ սննդի, հավելյալ խնամքի համար կատարված ողջամիտ ծախսերը.
4) մահացած տուժողի կամ տուժող ճանաչվելու ենթակա անձի հուղարկավորության, հուշաքարի, տապանաքարի տեղադրման, ինչպես նաև գերեզմանի բարեկարգման համար կատարված ողջամիտ ծախսերը»:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալ իրավակարգավորումները, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ հատուցման են ենթակա մահացած տուժողի կամ տուժող ճանաչվելու ենթակա անձի հուղարկավորության, հուշաքարի, տապանաքարի տեղադրման, ինչպես նաև գերեզմանի բարեկարգման համար կատարված ողջամիտ ծախսերը, գնահատելով այդ ծախսերի վերաբերյալ մահացած տուժողի փոխարեն տուժող ճանաչված անձ Կամո Բավականի Հովակիմյանի կողմից ներկայացված փաստաթղթերը, Դատարանի գնահատմամբ ողջամիտ է ոչ թե Կ․Հովակիմյանի կողմից 7.200.000 (յոթ միլիոն երկու հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի պահանջը, այլ 4.000.000 (չորս միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի պահանջը: Մասնավորապես՝ Դատարանի նման դիրքորոշման ձևավորման համար հիմք են հանդիսանում մահացած տուժողի փոխարեն տուժող ճանաչված անձի կողմից ներկայացված վճարման կտրոնները և գույքային հայցում նշված հանգամանքները հավաստող այլ փաստական տվյալներ չներկայացնելը: Ուստի, Դատարանը գտնում է, որ գույքային հայցն ենթակա է բավարարման մասնակի և մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանից անհրաժեշտ է բռնագանձել 4.000.000 (չորս միլիոն) ՀՀ դրամ հօգուտ մահացած տուժողի փոխարեն տուժող ճանաչված անձ Կ․Հովակիմյանի:
Անդրադառնալով տուժողներ Արթուր Սարգսի Անդրեասյանի և Սարգիս Վարդգեսի Անդրեասյանի կողմից առողջությունը վերականգնելու համար կատարված ողջամիտ ծախսերը հատուցելու վերաբերյալ ներկայացված գույքային հայցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ Արթուր Սարգսի Անդրեասյանի և Սարգիս Վարդգեսի Անդրեասյանի կողմից ներկայացված վճարման կտրոնները և գույքային հայցում նշված հանգամանքները հավաստող այլ փաստական տվյալները գնահատելով անհրաժեշտ է Արթուր Սարգսի Անդրեասյանի գույքային հայցը բավարարել մասնակի և ներկայացված 3․441․000 (երեք միլիոն չորս հարյուր քառասունմեկ հազար) ՀՀ դրամի փոխարեն մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանից հօգուտ տուժող Ա․Անդրեասյանի բռնագանձել 2.940.614 (երկու միլիոն ինը հարյուր քառասուն հազար վեց հարյուր տասնչորս) ՀՀ դրամ, իսկ տուժող Սարգիս Վարդգեսի Անդրեասյանի գույքային հայցը մասնակի բավարարելով անհրաժեշտ է ներկայացված 1.753.000 (մեկ միլիոն յոթ հարյուր հիսուներեք հազար) ՀՀ դրամի փոխարեն մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանից հօգուտ տուժող Ս․Անդրեասյանի բռնագանձել 1.724.339 (մեկ միլիոն յոթ հարյուր քսանչորս հազար երեք հարյուր երեսունինը) ՀՀ դրամ։
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցը, գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի հատուկ պահպանվող տարածքում պահվող «Օպել Զաֆիրա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել տուժող Սարգիս Վարդգեսի Անդրեասյանին, իսկ իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի հատուկ պահպանվող տարածքում պահվող «Օպել Աստրա» մակնիշի 37 TA 636 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել ավտոմեքենայի սեփականատիրոջը և/կամ օրինական տիրապետողին:
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջե պետք է բռնագանձել 411.000 (չորս հարյուր տասնմեկ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես քրեական վարույթով կատարված վարույթային ծախսեր:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Էդգար Եղիազարի Մանուկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 6 (վեց) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ի թիվ ԵԴ1/2238/01/24 դատավճռով Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի նկատմամբ նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 6 (վեց) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով և տուգանք՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Էդգար Եղիազարի Մանուկյանը 6 (վեց) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում՝ պատժի կրման սկիզբը հաշվելով Էդգար Եղիազարի Մանուկյանին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Էդգար Եղիազարի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Մահացած տուժողի փոխարեն տուժող ճանաչված անձ Կամո Բավականի Հովակիմյանի գույքային հայցը բավարարել մասնակի և մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանից հօգուտ մահացած տուժողի փոխարեն տուժող ճանաչված անձ Կամո Բավականի Հովակիմյանի բռնագանձել 4.000.000 (չորս միլիոն) ՀՀ դրամ:
Տուժող Արթուր Սարգսի Անդրեասյանի գույքային հայցը բավարարել մասնակի և մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանից հօգուտ տուժող Արթուր Սարգսի Անդրեասյանի բռնագանձել 2.940.614 (երկու միլիոն ինը հարյուր քառասուն հազար վեց հարյուր տասնչորս) ՀՀ դրամ:
Տուժող Սարգիս Վարդգեսի Անդրեասյանի գույքային հայցը բավարարել մասնակի և մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանից հօգուտ տուժող Սարգիս Վարդգեսի Անդրեասյանի բռնագանձել 1.724.339 (մեկ միլիոն յոթ հարյուր քսանչորս հազար երեք հարյուր երեսունինը) ՀՀ դրամ:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի հատուկ պահպանվող տարածքում պահվող «Օպել Զաֆիրա» մակնիշի 15 MZ 777 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ վերադարձնել տուժող Սարգիս Վարդգեսի Անդրեասյանին:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի հատուկ պահպանվող տարածքում պահվող «Օպել Աստրա» մակնիշի 37 TA 636 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ վերադարձնել ավտոմեքենայի սեփականատիրոջը և/կամ օրինական տիրապետողին:
Մեղադրյալ Էդգար Եղիազարի Մանուկյանից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջե բռնագանձել 411.000 (չորս հարյուր տասնմեկ հազար) ՀՀ դրամ՝ որպես քրեական վարույթով կատարված վարույթային ծախսեր:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ