ԵԴ1/1821/01/25





Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝
Վերաքննիչ դատարան) ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝

նախագահող դատավոր՝ Լ.Ալավերդյան
դատավորներ՝ Ա.Մաթևոսյան
Կ.Հովհաննիսյան

քարտուղարությամբ՝ Ա․Հակոբյանի
հանրային մեղադրող՝ Ա․Սապոնջյանի
տուժող՝ Գ․Խաչատրյանի
տուժողի ներկայացուցիչ՝ Դ․Դալլաքյանի

2026 թվականի փետրվարի 23-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, մեղադրյալ Կ․Յուզբաշյանի և պաշտպաններ Ռ․Թովմասյանի, Հ․Դադոյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Ա․Ասատրյան) 2025 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դատավճիռը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Վարույթի ընթացքը.
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Գ․Գալստյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60746224 քրեական վարույթը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 14-ին Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Կ․Իսրայելյանի կողմից որոշում է կայացվել Կարլեն Գագիկի Յուզբաշյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2024 թվականի դեկտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Գ․Գալստյանի կողմից որոշում է կայացվել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալ Կարլեն Գագիկի Յուզբաշյանին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին։
Երևանք քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի դեկտեմբերի 14-ի թիվ ԵԴ1/2119/06/24 որոշմամբ ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Գ․Գալստյանի միջնորդությունը բավարարվել է մասնակի, թիվ 60746224 քրեական վարույթով մեղադրյալ Կ․Յուզբաշյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել տնային կալանքը 2 /երկու/ ամիս ժամկետով։
2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Գ․Գալստյանի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կ․Յուզբաշյանի նկատմամբ տնային կալանքին համակցված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը կիրառելու մասին։
2025 թվականի հունվարի 09-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Գ․Գալստյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 60746224 քրեական վարույթով տուժող ճանաչվելու ենթակա անձի Գոռ Խաչատրյանի փոխարեն նրա հորը՝ Գևորգ Գարեգինի Խաչատրյանին տուժող ճանաչելու մասին։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵԴ1/2119/06/24 որոշմամբ ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Գ․Գալստյանի միջնորդությունը բավարարվել է, թիվ 60746224 քրեական վարույթով մեղադրյալ Կ․Յուզբաշյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 /երկու/ ամիս ժամանակով։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ԵԴ1/2119/06/24 որոշմամբ ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Գ․Գալստյանի միջնորդությունը մերժվել է։
2025 թվականի մայիսի 16-ին Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Կ․Իսրայելյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 60746224 քրեական վարույթով Նիկողոս Շավարշի Յուզբաշյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 343-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի հիմքով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 19-ին Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Կ․Իսրայելյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 60746224 քրեական վարույթով մեղադրյալ Կ․Յուզբաշյանի մեղադրանքը փոփոխելու, լրացնելու և նոր հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Մ․Մուրադյանի կողմից կազմվել է Կարլեն Յուզբաշյանի վերաբերյալ մեղադրական եզրակացությունը։
2025 թվականի մայիսի 29-ին Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Կ․Իսրայելյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ 60746224 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան հանձնելու մասին:
2025 թվականի մայիսի 29-ին թիվ 60746224 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Կարլեն գագիկի Յուշբաշյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը 2025 թվականի մայիսի 30-ին թիվ ԵԴ1/1821/01/25 համարի ներքո հանձնվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա․Ասատրյանին (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)։
2025 թվականի հունիսի 02-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/1821/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դատավճռով վճռվել է՝
«Կարլեն Գագիկի Յուզբաշյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել՝ ազատազրկում 5 (հինգ) տարի ժամկետով:
Կարլեն Գագիկի Յուզբաշյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին հաշվակցել սույն քրեական գործով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 4 (չորս) ամիս 1 (մեկ) օրը և որպես պատիժ թողնել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 7 (յոթ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով:
Ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվել՝ Կարլեն Գագիկի Յուզբաշյանին արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Կարլեն Գագիկի Յուզբաշյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույցը տնօրինել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կանոնների պահպանմամբ` դատավճռի պատճառաբանական մասում նշված կարգով:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Հնարավոր գույքային հայցի ապահովման նպատակով 2025 թվականի օգոստոսի 20-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվեհամարին (900013298014) վճարված 1.600.000 (մեկ միլիոն վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամը վերադարձնել վճարումն իրականացրած անձին:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:»։
2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ մեղադրյալ Կ․Յուշբաշյանի և պաշտպաններ Ռ․Թովմասյանի, Հ․Դադոյանի վերաքննիչ բողոք:
Քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Կարլեն Գագիկի Յուզբաշյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով, Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 04-ին, որը նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի նոյեմբերի 05-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի նոյեմբերի 06-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքը վերադարձվել է։
2025 թվականի նոյեմբերի 26-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է տուժող Գ․Խաչատրյանի լիազոր ներկայացուցիչ Դ․Դալլաքյանի վերաքննիչ բողոքի պատասխանը։
Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի հունվարի 05-ի որոշմամբ, հաշվի առնելով, որ կրկին ներկայացված վերաքննիչ բողոքով շտկվել են Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 06-ի որոշմամբ արձանագրված խախտումները, վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական նիստում քննության։

Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Կարլեն Գագիկի Յուզբաշյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով այն արարքի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, իր վարած ավտոմեքենայով խախտել է ճանապարհային երթևեկության կանոնները և Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման ուղղված պահանջը, որի հետևանքով անզգուշությամբ առաջացրել է ուղևոր Գոռ Գևորգի Խաչատրյանի մահ, որպիսի գործողությունները դրսևորվել են հետևյալում.
Կարլեն Գագիկի Յուզբաշյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և դրանով խախտելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 18-րդ հոդվածի 1-րդ մասի գ) կետի պահանջը, ինչպես նաև «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և 24-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջները, այն է՝ իր պապ Նիկողոս Շավարշի Յուզբաշյանին սեփականության իրավունքով պատկանող «OPEL» մակնիշի 36 RT 258 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի առջևի աջ և ձախ կողմերի անիվների անվադողերի պահպանաշերտի նախշանկարներն մոտ 1,6 մմ․ մնացորդային ոչ թույլատրելի սահմաններում խորություն ունենալով, որն ենթակա է եղել հայտնաբերման վարորդ Կարլեն Գագիկի Յուզբաշյանի կողմից մինչև ավտոմեքենայի շահագործումը սկսելը, ավտոմեքենայի մինչերթային տեխնիկական սպասարկումների ընթացքում անցկացվող ստուգողական աշխատանքների ժամանակ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 20:00-ի սահմաններում, վարել է նշված ավտոմեքենան Երևան քաղաքի Հյուսիս-Հարավ ճանապարհահատվածով՝ Աջափնյակ վարչական շրջանի կողմից դեպի Շերամի փողոցի կողմը տանող ուղեմասով և հասնելով նույն ճանապարհահատվածի Վ.Անանյան 148-րդ հասցեի դիմացի հատվածին՝ թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոների 65-րդ, 66-րդ կետերի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի, 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, 24-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ու 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ նշված ավտոմեքենան շահագործման դուրս բերելով առջևի անիվների անվադողերի պրոտեկտորների նախշանկարների լրիվությամբ մաշվածության պայմաններում և վարելով տվյալ ճանապարհահատվածում երթևեկության համար սահմանված թույլատրելի առավելագույնը 60 կմ/ժամը գերազանցող արագությամբ և, դրա հետ մեկտեղ իրականացրել ավտոմեքենայի ընթացքի ոչ պատշաճ և ոչ անվտանգ կառավարում, որի արդյունքում ավտոմեքենան անկանոն ձախ և աջ է ընթացել, կորցրել դրա կառավարումը, դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի հատվածից և բախվել է աջակողմյան հատվածում տեղադրված մետաղյա թիթեղներով պարսպին՝ դրանցով իսկ պայմանավորել տվյալ ճանապարհատրանսպորտային պատահարի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որի հետևանքով գլխուղեղի դիֆուզ վնասվածքային ախտահարումից՝ փակ, բութ, գանգուղեղային վնասվածք պատճառելով, անզգուշությամբ առաջացրել է ուղևոր Գոռ Գևորգի Խաչատրյանի մահը»։

Առաջին ատյանի դատարանը, դատաքննությունն անցկացնելով արագացված վարույթի կարգով, դատավճռի՝ «Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները» վերտառության բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «(…)Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, ինչպես նաև գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող տվյալները վերլուծելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Կարլեն Յուզբաշյանը նախկինում դատապարտված չի եղել, երիտասարդ է (18 տարեկան),
- Հնարավոր գույքային հայցի ապահովման նպատակով 2025 թվականի օգոստոսի 20-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվեհամարին վճարվել է 1.600.000 (մեկ միլիոն վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամ,
- ներկայացված մեղադրանքում Կարլեն Յուզբաշյանն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարածի համար, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ»:

Առաջին ատյանի դատարանը դատավճռի՝ «Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները» վերտառության բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Կարլեն Յուզբաշյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը), այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասը։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ Կարլեն Յուզբաշյանի անձը բնութագրող հանգամանք է նախկինում դատապարտված չլինելը, երիտասարդ լինելը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով, գտնում է, որ Կարլեն Յուզբաշյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել՝ հնարավոր գույքային հայցի ապահովման նպատակով 2025 թվականի օգոստոսի 20-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվեհամարին 1.600.000 (մեկ միլիոն վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով վճարում կատարելը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Կարլեն Յուզբաշյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել նաև՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը)։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով, գտնում է, որ Կարլեն Յուզբաշյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Կարլեն Յուզբաշյանը ենթակա է պատժի։
Դատարանը, հաշվի առնելով Կարլեն Յուզբաշյանի կատարած հանցանքի հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված մյուս հանգամանքները, գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նրա նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել՝ ազատազրկում 5 (հինգ) տարի ժամկետով: Միաժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Կարլեն Յուզբաշյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին պետք է հաշվակցել սույն քրեական գործով փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 4 (չորս) ամիս 1 (մեկ) օրը և որպես պատիժ պետք է թողնել ազատազրկում՝ 4 (չորս) տարի 7 (յոթ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով:
Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ Կարլեն Յուզբաշյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերն ու անհրաժեշտությունը բացակայում են։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարլեն Յուզբաշյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարլեն Յուզբաշյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել՝ վերջինին արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 11-13-րդ հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական գործով բացակայում է։
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցը, գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Գալստյանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված «Օպել» մակնիշի 36 RT 258 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ պետք է վերադարձնել սեփականատիրոջը:
Դատարանը գտնում է, որ Կարլեն Յուզբաշյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու և տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու պայմաններում առկա է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ մեղադրյալը, օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, կարող է հեռանալ Հայաստանի Հանրապետությունից՝ այդպիսով դիմելով փախուստի կամ չկատարելով իր վրա դրված պարտականությունները, իսկ բացակայելու արգելքի կիրառումը բավարար է մեղադրյալի փախուստը կանխելու և նրա վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար։
Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալ Կարլեն Յուզբաշյանից ենթակա չեն բռնագանձման՝ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասի։ (…)»։

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Մեղադրյալ Կ․Յուզբաշյանը և պաշտպաններ Ռ․Թովմասյանը, Հ․Դադոյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբերներ) գտել են, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա և հանգեցրել է սխալ դատական ակտի կայացման։
Բողոքաբերների կարծիքով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել նյութական օրենքի կիրառման էական խախտում, մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճորեն չի գնահատել արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքները, առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորությունը։
Բողոքաբերների գնահատմամբ՝ վիճարկվող դատական ակտը չի բխում դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության պահանջներից։
Բողոքաբերների պնդմամբ՝ մեղադրյալն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է հանցավոր անփութությամբ, այլ ոչ հանցավոր ինքնավստահությամբ։
Բողոքաբերներն ընդգծել են, որ մեղադրյալն ի սկզբանե զղջացել է կատարած արարքի համար, տվել է խոստովանական ցուցմունքներ, լիովին ընդունել մեղսագրվող արարքում իր մեղավորությունը, ակտիվ միջոցներ ձեռնարկել տուժածի ընտանիքին ֆինանսական աջակցություն ցուցաբերելու ուղղությամբ։
Բողոքաբերները հայտնել են, որ տուժող Գոռ Խաչատրյանը հանդիսացել է մեղադրյալի մանկության ընկերն, ում մահն անվերջ մեղքի զգացում և անդառնալի հետք է թողել մեղադրյալի հոգեկան աշխարհում։ Բացի այդ, մեղադրյալը դասվում է պարտադիր ժամկետային զորակոչային տարիքի խմբին, եթե դեպքը տեղի չունենար, նա կհանդիսանար ՀՀ ՊՆ պարտադիր ժամկետային զինծառայող։
Բողոքաբերների կարծիքով՝ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց վերջինի կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, տվյալ իրավիճակում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրացմանը։
Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերները խնդրել են մասնակիորեն բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը, բեկանված մասով կայացնել նոր դատական ակտ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժ պայմանականորեն չկիրառել։

Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Տուժողի ներկայացուցիչ Դ․Դալլաքյանը ներկայացրել է վերաքննիչ բողոքի պատասխան։ Համապատասխան հիմնավորումներով և փաստարկներով տուժողի ներկայացուցիչ Դ․Դալլաքյանը խնդրել է մերժել ներկայացված վերաքննիչ բողոքը՝ անփոփոխ թողնելով վիճարկվող դատական ակտը։

Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.
Պաշտպաններ Ռ․Թովմասյանը, Հ․Դադոյանը և մեղադրյալ Կ․Յուզբաշյանը պատշաճ ծանուցվել են դատական նիստի տեղի, օրվա, ժամի մասին, սակայն չեն ներկայացել։ 2026 թվականի փետրվարի 23-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է պաշտպան Ռ․Թովմասյանի գրությունը դատական նիստը հետաձգելու մասին այն պատճառաբանությամբ, որ ինքն ունի աշխատանքային ծանրաբեռնվածություն, իսկ պաշտպան Հ․Դադոյանը վատառողջ է, սակայն որևէ փաստաթուղթ նշված գրությանը կից չի ներկայացվել։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրել է, որ դատական նիստի օրը և ժամը նախապես համաձայնեցվել է կողմի հետ, և հաշվի առնելով օրենսդրական կանոնակարգումներն առ այն, որ դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում, բացի այդ, վարույթի մասնակիցների չներկայանալը խոչընդոտ չէ դատական վերանայման բողոքի հիման վրա դատալսումներ անցկացնելու համար, իսկ Վերաքննիչ դատարանը որպես կանոն դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված ապացույցների հիման վրա, միաժամանակ նկատի ունենալով, որ Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ վարույթի մասնակիցների ներկայությունը վերաքննության կարգով դատաքննությանը պարտադիր չի համարվել, ելնելով գործի քննության ողջամիտ ժամկետների պահպանման սկզբունքից, որոշել է բողոքի քննությունն իրականացնել և ավարտել պատշաճ ծանուցված, սակայն դատական նիստի չներկայացած պաշտպանների և մեղադրյալի բացակայությամբ։
Հանրային մեղադրող Ա․Սապոնջյանը, տուժող Գևորգ Խաչատրյանը և տուժողի ներկայացուցիչ Դ․Դալլաքյանն առարկեցին վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեցին այն մերժել։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
2. Վերադաս դատարանն իրավասու է ի շահ մեղադրյալի դուրս գալու վերաքննիչ կամ վճռաբեկ բողոքի սահմաններից, եթե՝
1) ստորադաս դատարանի դատական ակտը հրապարակելուց հետո հայտնաբերվում է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք.
2) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի արարքին տրվել է սխալ իրավական գնահատական.
3) հայտնաբերվում են սույն օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանգամանքներ.
4) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է նրան վերագրվող հանցագործության համար օրենքով չնախատեսված պատժատեսակ, պատժաչափ, կամ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը սխալ է հաշվարկվել.
5) բողոքարկված դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքն ակնհայտորեն վերաբերում է նաև դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրյալին:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
Մեջբերված իրավանորմերի լույսի ներքո վերլուծելով վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյո՞ք մեղադրյալ Կարլեն Յուշբաշյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով որպես պատիժ նշանակված ազատազրկումը ռեալ (իրական) կրելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները. (…)
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի` ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը` մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը.
3) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից.
2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2.Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով սահմանված են պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները, համաձայն որի՝ «1.Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(...)
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն՝ «
1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոն խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝
(...)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ՝
(...)
3. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է երկու կամ ավելի մարդու մահ՝
(...)
4. Սույն հոդվածի 2-րդ կամ 3-րդ մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է հարբած (ոչ սթափ վիճակում) կամ համապատասխան տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ հինգից տասը տարի ժամկետով:»։
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու կառուցակարգը նախատեսող, դրա գործադրման կարգն ու պայմանները սահմանող քրեաիրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության են ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում, և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները, հանցագործության ավարտվածության աստիճանը և այլն (ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՆԴ/0060/01/13, ԵԿԴ/0096/01/13, ԵԿԴ/0252/01/13, ԵՄԴ/0027/01/14, ԳԴ/0014/01/14, ՍԴ/0204/01/13, ՏԴ/0031/01/14, ՍԴ3/0174/01/14, ԵԱԴԴ/0011/01/14, ԵԱՔԴ/0091/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 և այլն)։
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, Մարզպետունի Ադիբեկի Հովհաննիսյանի գործով անդրադառնալով մարդասիրության սկզբունքին, արձանագրել է՝
«(...) Վճռաբեկ դատարանը, վերահաստատելով և զարգացնելով Ն.Սարգսյանի գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, արձանագրում է, որ մարդասիրությունը՝ որպես քրեական իրավունքի հիմնարար սկզբունք, ունի երկու հիմնական ուղղվածություն.
ա) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է,
բ) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ, որի էությունը նախևառաջ հանցանք կատարած անձին որպես անհատ դիտելն է՝ հարգել մարդու արժանապատվությունը, այսինքն՝ պատժողական քաղաքականության նվազեցում, ինչպես նաև մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, հարգանք պատվի և արժանապատվության նկատմամբ, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում։
Մարդասիրության սկզբունքի վերոհիշյալ տարրերը փոխկապակցված և փոխհամաձայնեցված են, դրանցից մեկի իրացումը պայմանավորված է մյուսով` նկատի ունենալով, որ այս երկու բաղադրիչների միջև հավասարակշռության խախտումը մի կողմից կարող է հանգեցնել խիստ պատժի՝ անտեսելով արդարության և հավասարության պահանջները, մյուս կողմից` օրենսդրական պահանջներին չհամապատասխանող ակնհայտ մեղմ պատժի (...)։ (տե՛ս Մարզպետունի Ադիբեկի Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵՇԴ/0001/01/16 որոշման 13-14 կետեր):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ինչպես նաև նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները, Գագիկ Ղուկասյանի վերաբերյալ որոշման շրջանակներում փաստել է, որ «(...) վերոնշյալ հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով «դատարանները, ի թիվս այլոց, պետք է հատկապես հաշվի առնեն`
ա. հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները (...),
բ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Մասնավորապես` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը բացահայտելու համար դատարանները, յուրաքանչյուր դեպքում ելնելով կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքներից, պետք է գնահատման ենթարկեն, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնների տվյալ խախտումը ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական դարձնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը (...): Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ, ի թիվս այլոց, լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը: (...),
գ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: Մասնավորապես` Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում փաստել է, որ դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել (...):
Զարգացնելով սույն իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կարևոր նշանակություն ունի այն հարցի պարզումը, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնները Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-11-րդ հոդվածների իմաստով դիտավորությամբ, թե անզգուշությամբ են խախտվել: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնները դիտավորությամբ խախտելը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին,
դ. հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը (...),
ե. հանցագործությամբ պատճառված վնասը (...),
զ. հանցանքի կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը (...):
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցավոր արարք կատարած անձանց նկատմամբ պատժի տեսակի ու չափի, ինչպես նաև նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցի վերաբերյալ եզրահանգումները սույն որոշման նախորդ կետում նշված հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ վերլուծության հիման վրա կառուցելն ունի առանձնապես կարևոր նշանակություն: Ուստի այդ հանգամանքները հաշվի չառնելը, դրանք անտեսելը կարող է հանգեցնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 358-րդ հոդվածով սահմանված պահանջներին չհամապատասխանող դատական ակտի կայացմանը (...)»։
Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը Էդմոն Ասատրյանի վերաբերյալ որոշմամբ արձանագրել է, որ տրանսպորտային միջոցի վարորդի կողմից հետիոտնային անցումների հատման կանոնները խախտելը, այդ թվում` հետիոտնին չզիջելը, պարունակում է ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու մեծ հավանականություն: Նշված իրադրությունում, որպես կանոն, խախտումը թույլ տվողի համար բավականաչափ ակնհայտ է լինում խախտման արդյունքում վտանգավոր հետևանքների առաջացման հավանականությունը (տե՛ս Սմբատ Սեյրանի Թորոսանի վերաբերյալ 2020 թվականի հոկտեմբերի 28-ի թիվ ԵԴ/0245/01/19 որոշման 12-րդ կետ):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերլուծությանը մանրամասն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-23-րդ կետերում, որտեղ նշել է․
«[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման:
(...)
[Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված: Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման: Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերոշարադրյալ իրավադրույթների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծություններին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Կարլեն Յուզբաշյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պատշաճ իրավական վերլուծության է ենթարկել գործի կոնկրետ հանգամանքները, հաշվի է առել մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և նշվածի հետ համադրված՝ գնահատելով նաև Կարլեն Յուզբաշյանի կատարած հանցագործության բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը արդյունքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության հարցում եկել է ճիշտ եզրահանգման առ այն, որ մեղադրյալ Կարլեն Յուզբաշյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով սահմանված նվազագույն պատժաչափով ազատազրկում, որը վերջինը պետք է ռեալ (իրական) կրի։
Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհնարինության մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությանը և գտնում, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Կարլեն Յուզբաշյանի կատարած հանցագործության բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակության, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածության համատեքստում վերլուծելով հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, նրա անձը բնութագրող տվյալներն ու պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանգել է իրավաչափ հետևության պատիժը ռեալ կրելու անհրաժեշտության մասին։
Վերաքննիչ դատարանը շեշտադրում է, որ թեև մեղադրյալ Կարլեն Յուզբաշյանի բնութագրվել է դրական, մեղսագրվող հանցանքը կատարել է առաջին անգամ, զորակոչային տարիքի է, այդուհանդեձ վերջինս մեղադրվում է ծանր հանցանք կատարելու մեջ, մեքենան վարել է, չունենալով տրանպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, չհայտնաբերելով իր պապ Նիկողոս Շավարշի Յուզբաշյանին սեփականության իրավունքով պատկանող «OPEL» մակնիշի 36 RT 258 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի առջևի աջ և ձախ կողմերի անիվների անվադողերի պահպանաշերտի նախշանկարներն մոտ 1,6 մմ․ մնացորդային ոչ թույլատրելի սահմաններում խորություն ունենալը, նման իրադրության պայմաններում երթևեկել է սահմանված 60 կմ/ժ արագությունը գերազանցող արագությամբ, որպիսի փաստական տվյալներն էականորեն բարձրացում են ինչպես անձի, այնպես էլ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը:
Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանի գնահատամբ՝ մեղադրյալ Կարլեն Յուզբաշյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի համապատասխանի արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, հետևաբար նշանակած պատիժը մեղադրյալ Կարլեն Յուզբաշյանի կողմից իրական (ռեալ) կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ հետևությունը հիշյալ սկզբունքների երաշխավորման տեսանկյունից հիմնավորված է և ըստ այդմ՝ բացակայում են Բողոքաբերների վերաքննիչ բողոքը բավարարելու հիմքերը:
Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ուղղվելու համար նշանակված պատիժը Կարլեն Յուզբաշյանը պետք է կրի, քանի որ բացակայում է Վերաքննիչ դատարանի համոզվածությունը, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց դրա, և առկա չեն մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օրենսդրական հիմքեր։
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով Բողոքաբերների այն փաստարկին, որ մեղադրյալն իրեն մեղսագրվող արարքը կատարել է հանցավոր անփութությամբ, այլ ոչ հանցավոր ինքնվստահությամբ, հաշվի առնելով մեղադրանքի փաստական նկարագիրը, գտնում է, որ խնդրո առարկա իրավիճակում անձը նախատեսել է իր արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, սակայն առանց բավարար հիմքերի համոզված է եղել, որ տվյալ դեպքում դրանք կկանխվեն: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ մեղադրյալ Կ․Յուզբաշյանն իրեն մեղսագրված արարքը կատարել է հանցավոր ինքնավստահությամբ։
Ամփոփելով վերոշարադրյալը և ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքներով՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու և Բողոքաբերների վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր չկան, Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Կարլեն Յուզբաշյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը չկիրառելով, թույլ չի տվել դատական սխալ, այսինքն՝ բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքերը: Հետևաբար, բողոքարկված դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Բողոքաբերների վերաքննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոշարադրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության 367-րդ, 369-371-րդ և 379-380-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Կ․Յուզբաշյանի և պաշտպաններ Ռ․Թովմասյանի, Հ․Դադոյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ մեղադրյալ Կարլեն Գագիկի Յուզբաշյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/1821/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 12-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ

Կ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ