ԵԴ1/1797/01/25





Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«20» մայիսի, 2026թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետև նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝

նախագահող դատավոր՝ Լ.Հովհաննիսյան,
դատավորներ՝ Լ․Աբգարյան,
Ռ․Պապոյան,

քարտուղարությամբ՝ Լ.Կարապետյանի,
Մ.Մահտեսյանի,
մասնակցությամբ՝
մեղադրյալ՝ Ն․Սմբատյանի,
պաշտպան՝ Մ․Մուրադյանի,
դատախազ՝ Ա․Բադալյանի,

դռնբաց դատական նիստում, թիվ ԵԴ1/1797/01/25 քրեական գործով՝ ըստ մեղադրանքի՝ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, հանրային մեղադրող՝ Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․ Բադալյանի(այսուհետ՝ նաև Դատախազ) և մեղադրյալ Նարեկ Սմբատյանի (այսուհետ՝ նաև Մեղադրյալ) պաշտպան Մ․ Մուրադյանի(այսուհետ՝ նաև Պաշտպան) դատական վերանայման բողոքների(այսուհետ՝ նաև վերաքննիչ բողոք) հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով նույն գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի(դատավոր՝ Տաթևիկ Մուրադյան)՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ի դատավճիռը՝

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11126125 քրեական վարույթը(այսուհետ՝ նաև քրեական վարույթ)։
Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 15-ի որոշմամբ Նարեկ Սմբատյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 16-ի որոշմամբ Նարեկ Սմբատյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը։
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ Նարեկ Սմբատյանի նկատմամբ խափանման միջոցներ համակցված կիրառվել են տնային կալանքը, գրավը՝ 2.000.000(երկու միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը:
1․1․ 2025 թվականի մայիսի 23-ին քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Նարեկ Սմբատյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան), գործին շնորհվել է ԵԴ1/1797/01/25 հերթական համարը: Քրեական գործը դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել և 2025 թվականի մայիսի 26-ին հանձնվել է դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանին։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ի որոշմամբ քրեական գործն ստանձվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումների։
1․2․ 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ին Առաջին ատյանի դատարանը քրեական գործով կայացրել է դատավճիռ, որի եզրափակիչ մասն ունի հետևյալ բովանդակությունը (մեջբերվում է)․ «Նարեկ Վարդանի Սմբատյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 4չորս տարի 6վեց ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի նկատմամբ նշանակված պատժին՝ 4չորս տարի 6վեց ամիս ժամկետով ազատազրկմանը հաշվակցել Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 13-ից մինչև 2025 թվականի մարտի 18-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում 4 չորս տարի 4չորս ամիս 27քսանյոթ օր ժամկետով:
Պատժի կրման սկիզբը հաշվել Նարեկ Վարդանի Սմբատյանին փաստացի ազատությունից զրկելու օրվանից՝ 2025 թվականի մարտի 20-ից։
(...)
Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը՝ համակցված 2.000.000 ՀՀ դրամի չափով գրավի և բացակայելու արգելքի հետ, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին, իսկ բացակայելու արգելքը վերացնել։
Մեղադրյալ Նարեկ Սմբատյանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի գանձել փորձաքննության արժեք կազմող 792.000(յոթ հարյուր իննսուներկու հազար) ՀՀ դրամը՝ որպես վարութային ծախս: (...)»։
2․ 2026 թվականի փետրվարի 16-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Դատախազի ներկայացված վերաքննիչ բողոքը։
Թիվ ԵԴ1/1797/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել և դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել է դատավորներ Լուսինե Հովհաննիսյանին, Ռոբերտ Պապոյանին և Լուսինե Աբգարյանին, և նախագահող դատավոր Լ․Հովհաննիսյանի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի փետրվարի 23-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի մարտի 4-ի որոշմամբ Դատախազի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:
2026 թվականի փետրվարի 16-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ նաև Պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2026 մարտի 4-ի որոշմամբ վերադարձվել է։
2026 թվականի մարտի 6-ին Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Դատավճռի դեմ Պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի շտկված տարբերակը։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի մարտի 6-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության Դատախազի բողոքի հետ։

Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
3․ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով առաջադրված մեղադրանքի փաստական կողմն ունի հետևյալ բովանդակությունը(մեջբերվում է). «(…) նա, խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ (հոգեներգործող) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, շահադիտական դրդումներով, յուրաքանչյուր փաթեթի համար 8 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 3.171,36 ՀՀ դրամի դիմաց, իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել և 2025 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ժամը 21:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մանանդյան փողոցում, իր կողմից շահագործվող «Toyota Altezza» մակնիշի, 37 NR 017 հաշվառման համարանիշերով ավտոմեքենայի առջևի նստարանների միջև՝ «Fanta» գրառմամբ ըմպելիքի թիթեղյա տարրայի մեջ ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ(հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված՝ զգալի չափերի՝ ընդհանուր 8.16 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց՝ փաթեթավորված արծաթափայլ նրբաթիթեղների մեջ առկա, կապույտ գույնի մեկուսիչ ժապավեններով ամրացված 18 փաթեթում, նշված ավտոմեքենայի վարորդի դռան բաց պահոցում առկա «Winston» գրառմամբ ծխախոտի տուփի մեջ՝ 0,46 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց և նույն ավտոմեքենայում առկա կաշվե սև փոքր պայուսակի մեջ գտնվող՝ «Red Line» գրառմամբ ծխախոտի տուփի մեջ՝ 0,59 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որոնք 2025 թվականի փետրվարի 14-ին հայտնաբերվել են հիշատակված ավտոմեքենայի խուզարկությամբ։»։
4․ Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ի դատավճիռը(այսուհետ՝ նաև Դատավճիռ, կամ՝ բողոքարկվող դատական ակտ), բողոքարկվող մասով (Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով) պատճառաբանվել է հետևյալ կերպ(մեջբերվում է). «(...)Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Դատաքննության ընթացքում մեղադրյալ Նարեկ Սմբատյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ձերբակալման ընթացքում պաշտպանի բացակայությամբ իր կողմից արված հայտարարությունները չի պնդում:
Հայտնեց, որ թմրամիջոցը ձեռք է բերել «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով: Ձեռք է բերել մի քանի կայքերից՝ անձնական օգտագործման նպատակով: Այդ քանակությամբ է պատվիրել, որպեսզի էժան լինի: Ինքը ոչ թե կոնկրետ փաթեթներով է պատվիրել, այլ քաշով: Նշեց, որ ծխախոտի տուփում հայտնաբերված թմրամիջոցը ևս եղել է իր անձնական օգտագործման համար: Քանի որ չի ցանկացել իր մոտ եղած ամբողջ թմրամիջոցն իր հետ տուն տանել, այդ պատճառով դրա մի մասը լցրել է ծխախոտի տուփի մեջ, մյուս մասը թողել է ավտոմեքենայում, քանի որ այդպես ավելի ապահով է: Նշեց, որ իր մոտից հայտնաբերված թմրամիջոցն այդ օրն էր ձեռք բերել: Չի հիշում, թե կոնկրետ որտեղից է ձեռք բերել, սակայն հիշում է, որ Ավանի կողմերում էր այդ վայրը: Մինչև տուն գնալը որոշել է կանգնել և «Միկա» մարզադաշտի մոտ ծխել: Իր հեռախոսում հայտնաբերված հաղորդագրությունների մասով նշեց, որ իրենից հարցրել են թմրամիջոցների գները, ինքը վաճառողներից ճշտել է և ասել: Շատ մարդիկ կան, ովքեր չգիտեն, թե որտեղից կարող են գնել թմրանյութ, իսկ ինքը գիտի: Այդ մարդիկ հավանաբար իր ծանոթներն են եղել և իմացել են, որ ինքը ծխում է: Ինքն իր ծանոթներին ասել է այն ալիքների անվանումները, որտեղից կարող են թմրամիջոց գնել: Նշեց, որ թմրամիջոցների իրացում ասելով՝ ինքը հասկանում է թմրամիջոցների վաճառք: Նշեց, որ 098-41-88-86 հեռախոսահամարն իրեն ծանոթ չէ, քանի որ հեռախոսահամարները լավ չի հիշում: Եթե իր ընկերը լիներ, միևնույն է, դժվար թե հեռախոսահամարը հիշեր: Նշեց, որ այդ հեռախոսահամարի օգտատիրոջն ինքը թմրամիջոց չի առաջարկել: Իրենք միասին թմրամիջոց են ձեռք բերել և իրար հետ օգտագործել են: Նշեց, որ ինքն օգտագործել է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց: Այն ընկերները, որոնց ինքն օգնել է թմրամիջոց ձեռք բերելու հարցում, դարձյալ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց են ցանկացել: Իր կյանքում այնպիսի դեպքեր էլ են եղել, որ ինքն օգտագործել է «Սունկ» տեսակի թմրամիջոց: Ինքը իմացել է, որ կա այնպիսի ալիք, որտեղ այդ թմրամիջոցից վաճառում են: Նշեց, որ թմրամիջոց ձեռք բերելու հարցերով իրեն դիմել են միայն իրեն անձամբ ճանաչող մարդիկ: Ինքն այդ ամենից շահույթ չի ստացել, պարզապես «օգնել է» մարդկանց: Մի քանի անգամ է եղել, որ իրենից թմրամիջոց են խնդրել: Հստակ չի կարող ասել: Թմրամիջոց օգտագործում է մոտավորապես 3-4 տարի: Եղել են դեպքեր, որ կանխիկ է վճարել, նաև եղել են դեպքեր, որ վճարել է կրիպտոարժույթների միջոցով: Վճարումները հիմնականում կատարել է տերմինալի միջոցով: Ինքը տեղյակ չէ, թե ով է «Չիլլ» անվանումով օգտատերը, ում հետ խոսակցություն է ունեցել: Այդ օգտատիրոջ հետ ունեցած նամակագրությունը եղել է մտացածին: Փորձել է ձևացնել, որ ինքն էլ նման գործերի հետ կապ ունի, որպեսզի կարողանար էժան գնով թմրամիջոց ձեռք բերել: Քանի որ խոսակցությունը մտացածին է եղել, հիմա չի կարող հիշել, թե ամեն մանրուք ինչի վերաբերյալ է եղել: Ինքը ֆինանսական խնդիրներ չուներ, սակայն այնքան մեծ ֆինանսական միջոցներ չուներ, որպեսզի իր օգտագործման համար սովորական գներով գներ թմրամիջոց:
Պաշտպանի կողմից հրապարակվեց նամակագրության մի հատված, համաձայն որի Նարեկ Սմբատյանը գրել էր «Արա, սաղ ծխել եմ, կյանք, մի համոզի», որի վերաբերյալ Ն. Սմբատյանը նշեց, որ դա նշանակում է, որ թմրամիջոցն իր ծխելու համար էր: Նշեց, որ ինքը թմրամիջոց օգտագործել է ոչ ամեն օր, սակայն շատ հաճախ. օր և մեջ կամ շաբաթական 4-5 անգամ: Ժամանակ է եղել, որ ամեն օր էլ ծխել է: Մեքենայում հայտնաբերված թմրամիջոցն իրեն կբավարարեր մոտավորապես 20 օրից մինչև 1 ամիս: Ինքը դա ձեռք է բերել շուկայական արժեքից մոտավորապես 40 տոկոսով ավելի էժան արժեքով: Շատ քանակությամբ ձեռք բերելու նպատակը եղել է էժան ձեռք բերելը: Առանձին ձեռք բերելու դեպքում 2 անգամ ավելի թանկ կլիներ: Փաթեթները ձեռք է բերել միասին: Նշեց, որ այդ էջը ջնջված էջ է: Սակայն հետագայում որ թմրամիջոց է ձեռք բերել էժան գնով, դա այդ էջի հետ ունեցած խոսակցության արդյունքն է: Չի կարող ասել, թե ինչու նման հաղորդագրություն չկա: Հավանաբար, ջնջված է մյուս կողմից: Մնացած նամակագրությունները չեն ջնջվել, քանի որ այդ էջը ջնջվել է, և հնարավորություն չի եղել մուտք գործել այդ էջ և նամակագրությունը ջնջել: Նամակագրության օրը չի կարող ասել. չի հիշում:
(դատական նիստի արձանագրություն)
- ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնի տեսուչ, ոստիկանության լեյտենանտ Հ․Մկրտչյանի հաղորդումը, համաձայն որի՝ 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ստացված տեղեկություններն իրացնելով՝ ժամը 21։20-ին, Երևան քաղաքի Մանանդյան փողոցի «Միկա» մարզադաշտի մոտից, ապօրինի թմրանյութ պահելու, օգտագործելու և իրացնելու հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով փորձել են ձերբակալել Նարեկ Վարդանի Սմբատյանին, ով փորձել է դիմել փախուստի, որի ժամանակ կիրառելով ձեռնամարտի հնարքներ՝ վերջինիս ձերբակալել և նրա կողմից շահագործվող «Տոյոտա Ալտեզա» մակնիշի, 37 NR 017 համարանիշի ավտոմեքենայով հանդերձ տեղափոխել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժին, որտեղ Նարեկ Սմբատյանը բանավոր հայտարարել է, որ իր կողմից շահագործվող «Տոյոտա Ալտեզա» մակնիշի ավտոմեքենայի սրահում ըմպելիքի թիթեղյա տարրայի մեջ առկա է թվով 18 հատ կպչուն ժապավենով փաթեթավորված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի փաթեթներ, իսկ վարորդի դռան գրպանիկում՝ առկա ծխախոտի տուփի մեջ առկա է 1 հատ կապույտ կպչուն ժապավենով փաթեթավորված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որոնք ինքը գնել է 150 ԱՄՆ դոլարով՝ յուրաքանչյուր փաթեթը 8 ԱՄՆ դոլար գումարի դիմաց տեղադրելու նպատակով։ Նարեկ Սմբատյանի վարած ավտոմեքենան տեղափոխվել է ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի հատուկ պահպանվող տարածք և կնիքվել է։
(հատոր 1, գ.թ. 3, դատական նիստի արձանագրություն)
- 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնում Նարեկ Սմբատյանի վերաբերյալ կազմված ձերբակալման արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Նարեկ Սմբատյանը ձերբակալվել է 2025 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ժամը 21:40-ին: Որպես ձերբակալման վայր նշված է ք. Երևան, Մանանդյան փողոց, Միկա մարզադաշտի մոտից, «ձերբակալման պայմանները» դաշտում նշված է, որ վերջինս ձերբակալվել է ապօրինի թմրանյութ ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով: «Ձերբակալման պայմանները» հատվածում որպես ձերբակալման նպատակ նշված է իրավասու մարմին ներկայացնելը: Նշվել է, որ ձերբակալվածի անձնական խուզարկությամբ անօրինական ոչինչ չի հայտնաբերվել, մարմնի կամ հագուստի վրա տեսանելի վնասվածքներ չեն եղել:
Ձերբակալվածի հայտարարությունների բաժնում արված գրառման համաձայն՝ Նարեկ Սմբատյանը հայտարարել է, որ ավտոմեքենայի սրահում գտնվող փաթեթները գնել է «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով, որի համար վճարել է 150 ԱՄՆ դոլար, դրանք հանդիսանում են «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, վերցրել է ք․Երևան Ավան վարչական շրջանից, հետագայում տարբեր տեղեր տեղադրելու նպատակով։ Թվով 20 փաթեթ՝ կապույտ, կպչուն ժապավենով, որից մեկն արդեն տեղադրել է Շենգավիթ մետրոյի մոտակայքում։
(հատոր 1, գ.թ. 4-5, դատական նիստի արձանագրություն)
- 2025 թվականի փետրվարի 14-ին կատարված ավտոմեքենայի խուզարկության արձանագրությունը և տեսաձայնագրությունը, համաձայն որոնց՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/1058/07/25 որոշման հիման վրա խուզարկություն է կատարվել Նարեկ Սմբատյանի կողմից վարած «Տոյոտա Ալտեզա» մակնիշի, 37 NR 017 համարանիշի ավտոմեքենայում, որի ընթացքում վերջինս ներկայացրել է թվով 18 հատ կապույտ, կպչուն ժապավեններով փաթեթավորված փաթեթներ և բանավոր հայտարարել է, որ դրանց մեջ առկա են «Մարիխուանա» տեսակի թմրանյութ: Բացի այդ ավտոմեքենայի վարորդի կողային դռան բաց պահոցից հայտնաբերվել է «Winston» գրառմամբ ծխախոտի տուփ, որի մեջ առկա է եղել թվով 1 հատ կապույտ, կպչուն ժապավեններով փաթեթավորված փաթեթ, իսկ սրահի պահոցից հայտնաբերվել է թղթի մեջ փաթեթավորված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցին նմանվող զանգված, ինչպես նաև թմրամիջոցի հետքերով ապակյա կաթոցիչ:
(հատոր 1, գ.թ. 48-52, դատական նիստի արձանագրություն)
- Նարեկ Սմբատյանին պատկանող «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսի թվային խուզարկության արձանագրությունը և տեսաձայնագրությունը, համաձայն որոնց՝ դատարանի ԵԴ1/0467/08/25 որոշման համաձայն՝ խուզարկություն է կատարվել նշված բջջային հեռախոսում, պարզվել է, որ էկրանն ապահովված է պաշտպանիչ կոդով, որը բացվել է Նարեկ Սմբատյանի կողմից ցուցմունքում հայտնած կոդի միջոցով։ Հեռախոսի մեջ առկա է եղել Viber, WhatsApp, Telegram, Instagram և Messenger բջջային հավելվածները, ինչպես նաև լուսանկարների, տեսագրությունների և հաղորդագրությունների բաժիններ։ Հեռախոսի խուզարկության արդյունքում հաղորդագրությունների, ինչպես նաև Viber, WhatsApp, Instagram և Messenger հավելվածների ուսումնասիրությամբ վարույթի համար նշանակություն ունեցող տվյալներ չեն հայտնաբերվել։
Բջջային հեռախոսի լուսանկարների բաժնում հայտնաբերվել է մեկ լուսանկար, որը ցույց է տալիս թմրամիջոցի հնարավոր գտնվելու վայրը։ Մասնավորապես՝ լուսանկարի վրա առկա էր լատինատառ հետևյալ գրառումը՝ «Ճմռտաց ռեդ լայն, 1 գրամ 3-րդ մաս»։
«Telegram» հավելվածում Նարեկ Վարդանի Սմբատյանը ունեցել է երեք օգտահաշիվ՝ գրանցված հետևյալ հեռախոսահամարներով․
1. Օգտահաշիվ՝ «Smbatyan» (լատինատառ գրությամբ), հեռախոսահամար՝ +37444162644։
2. Օգտահաշիվ՝ «Զեսուս» և կայծակի նշան, հեռախոսահամար՝ +37498921958։
3. Օգտահաշիվ՝ անվանումը նշված է կետով («․»), հեռախոսահամար՝ +37494164488։
Telegram հավելվածում առկա էին թմրանյութեր գնելու և վաճառելու վերաբերյալ լուսանկարներ, դրա տեղադրման վայրի վերաբերյալ լուսանկարներ, վճարման կտրոնների լուսանկարներ, թմրանյութ գնելու և վաճառելու վերաբերյալ գրագրություններ և քրեական վարույթով էական նշանակություն ունեցող այլ տեղեկություններ:
Տելեգրամյան ալիքի «Smbatyan» օգտահաշիվի որոնման արդյունքում հայտնաբերվել է +37477422247 հեռախոսահամարի բաժանորդի և Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի միջև իրականացված նամակագրություն, որի շրջանակում վերջինիս ուղարկվել է թմրամիջոցի տեղադրման վայրի լուսանկար։ Լուսանկարի վրա առկա է եղել սլաք և թվային տվյալներ՝ ցուցադրելով թմրամիջոցի գտնվելու տեղորոշումը։ Բացի այդ, նամակագրության բովանդակության մեջ առկա են հաղորդագրություններ՝ տեղադրված թմրամիջոցը հայտնաբերելու և վերցնելու վերաբերյալ: Բացի այդ, հայտնաբերվել է նամակագրություն Ն. Սմբատյանի և +37498418886 տելեգրամյան օգտատիրոջ միջև, որի ընթացքում վերջինս Ն. Սմբատյանից խնդրել է թմրամիջոց։ Ն. Սմբատյանը պատասխանել է, որ այդ պահին իր մոտ թմրանյութ չկա, սակայն կարող է ճշտել Տելեգրամի ալիքներից՝ վաճառքի առկայության վերաբերյալ։ Հետագայում ճշտում կատարելով՝ Ն. Սմբատյանը տեղեկացրել է, որ թմրամիջոցը հասանելի է, իսկ արժեքը կազմում է 20-25 ԱՄՆ դոլար։ Այնուհետև Ն. Սմբատյանը ուղարկել է «Տել-Սել» հավելվածում գրանցված հաշվեհամար, որով պետք է կատարվի վճարումը, և կողմերը պայմանավորվել են հանդիպման և թմրամիջոցի համատեղ օգտագործման վերաբերյալ։
Տելեգրամյան ալիքի «Զեսու» և կայծակի նշան օգտահաշվի որոնման արդյունքում պարզվել է, որ Նարեկ Սմբատյանը նամակագրություն է ունեցել լատինատառ "Ban Man" անունով օգտատիրոջ հետ։ Նամակագրության ընթացքում Ն. Սմբատյանը հետաքրքրվել է թմրամիջոցների վերաբերյալ տեղեկատվությամբ, որին ի պատասխան օգտատերը ներկայացրել է թմրամիջոցների գնացուցակ։ Նմանատիպ հաղորդագրություններ են հայտնաբերվել նաև մեկ այլ էջի հետ, որի տվյալները ջնջված են։ Մասնավորապես՝ վերջինս Ն. Սմբատյանից հետաքրքրվել է, թե արդյոք հնարավոր է տեղեկանալ՝ երրորդ անձն ունի՞ սունկ, թե ոչ, որին ի պատասխան Սմբատյանը հայտնել է, որ ինքն այդ պահին չունի, սակայն ճանաչում է անձի, ով ունի։ Այնուհետև Սմբատյանը հարցրել է, թե ինչ քանակությամբ սունկ է անհրաժեշտ, սակայն էջի օգտատերը չի պատասխանել։ Այնուհետև Սմբատյանը նշել է, որ 2.5 գրամ սնկի արժեքը կազմում է 70 ԱՄՆ դոլար, իսկ 4.4 գրամինը՝ 110 ԱՄՆ դոլար, ինչին օգտատերը արձագանքել է՝ «պետք չի» գրառմամբ։
Տելեգրամյան «.» օգտահաշվի խուզարկության արդյունքում պարզվել է, որ տվյալ օգտահաշվի որոնման բաժնում առկա են հետևյալ որոնումները՝ «Կանաչու շուկա», «Ջնջված էջ», «Չիլլ», լատինատառ «Koko change» և այլն։ Բացի այդ, նամակագրության բաժնում հայտնաբերվել է հաղորդակցություն «Չիլլ» անունով օգտատիրոջ հետ, որի շրջանակում վերջինս Նարեկ Սմբատյանին ուղարկել է մի շարք լուսանկարներ, այդ թվում՝ Forward եղանակով փոխանցված լուսանկար «Կանաչի Ի» անունով օգտատիրոջից։ Նշված լուսանկարներից մեկում պատկերված են տեղորոշիչ գրառումներ, սլաք (նկատելիորեն մատնացույց անող), ինչպես նաև «Ժեշտից բանկա» և «15 գրամ» նշումները, որոնք վերաբերում են թմրանյութի հնարավոր գտնվելու վայրին։ Բացի նշվածից, «Չիլլ» օգտատերը Նարեկ Սմբատյանին ուղարկել է նաև այլ լուսանկարներ, որոնք հավանաբար վերաբերվում են թմրանյութերի տեղադրման վայրերին։ Նմանատիպ լուսանկարներ ուղարկվել են նաև Նարեկ Սմբատյանի կողմից, սակայն վերջիններս տեխնիկական պատճառներով (ինտերնետային կապի բացակայության հետևանքով) չեն բացվում։ Տելեգրամյան «Չիլլ» օգտատիրոջ հետ Նարեկ Սմբատյանի ունեցած նամակագրության ընթացքում հայտնաբերվել են նաև վերջինիս կողմից ուղարկված մի շարք լուսանկարներ, որոնցից մեկում առկա է սլաք և հետևյալ գրառումը՝ «Աշտարակ սպիտակ իզո, 0.5, հողի մեջ», ինչը կարող է վկայել թմրամիջոցի հնարավոր թաքստոցի վայրի մասին։ Բացի այդ, նույն նամակագրության շրջանակում առկա են մուլտհերոսների պատկերներով լուսանկարներ։ Բացի նշվածից, Նարեկ Սմբատյանը նամակագրություն է ունեցել նաև լատինատառ «Luxe Koko» օգտատիրոջ հետ, որի ընթացքում վերջինս հայտնել է, որ ցանկանում է «Trx»։ Արդյունքում, «Luxe Koko» օգտատերը նրան ուղարկել է «Արարատ բանկի» բանկային քարտի տվյալներ, իսկ Ն. Սմբատյանը հետաքրքրվել է՝ արդյոք հնարավոր է վճարումը կատարել «Դաշ» հավելվածով, որից հետո Ն.Սմբատյանի կողմից ուղարկվել է անդորրագիր:
Տելեգրամ հավելվածում Նարեկ Վարդանի Սմբատյանին պատկանող էջերից մեկի («.» անվանումով) խուզարկության արդյունքում հայտնաբերվել է նրա և մեկ այլ՝ ջնջված օգտատիրոջ միջև հաղորդագրություն, որի բովանդակությունը վերաբերում է թմրամիջոցների ձեռք բերմանն ու իրացմանը, ինչպես նաև թմրանյութերի վաճառքի գործընթացի կազմակերպմանը։
Մասնավորապես՝ ջնջված օգտատիրոջ կողմից Նարեկ Սմբատյանին ուղարկվել է հետևյալ բովանդակությամբ հաղորդագրություն․
«Չիլի կողմից բարևներ և բարի գալուստ Հայ Զոն խանութ, որտեղ կգտնեք միայն բարձորակ և օրգանիկ թմրանյութեր՝ «մարիխուաննա», «կոտլետ», «ջոին»։ Ջահել ես, ուզում ես աշխատես լիքը փող և ունես 100 դոլար ու քթի ծակ՝ ուրեմն գրիր, կասի՛ համ պայմանները, համ անշառ աշխատելու ձևերը»։
Հաղորդագրությանը կից Ն. Սմբատյանի կողմից ուղարկվել են մուլտհերոսների պատկերներ, որից հետո զարգացել է երկկողմ խոսակցություն։
Զրույցի ընթացքում Ն. Սմբատյանը գրել է․
«Հիմա ամենալավ ժամանակները չեն, էլի եմ ասել»,
Որին ի պատասխան՝
«Մեր բախտից ա»,
նա արձագանքել է․
«Չեմ կարող ասել՝ մի բան կարանք անենք, թե չէ, պիտի փորձենք։ Զուտ, որ լավ վախտ չի դրա համար։ Հա հլը չատի թվերը նայի, մարդիկ քիչ են, շոփերը՝ շատ»։
Այնուհետև Սմբատյանը հավելել է․
«Վռոդի, լուրջ ուզում են կպնեն և վերականգնեն, ոռին էն ա, որ օրը 10 դոլար տալիս եմ»։
Ջնջված էջը հարցրել է․
«Ինչի համար»,
որին Սմբատյանը պատասխանել է․
«Օրավճար»։
Հետագայում զրույցում Նարեկ Սմբատյանն ընդգծել է, որ շուկայում (նույնականացված որպես «շոփեր») բոլորն աշխատում են նույն եղանակով՝
«Սաղ շոփերը տալիս են լեգին, հա, դու դրա հետ գործ չունես»։
Հարցին՝
«Էսօր մի բան եղել է, թե չէ»,
Սմբատյանը նշել է․
«Կյանք, սենց ասեմ՝ կոնկրետ էսօր վատ էր շատ, մեկ հատ կարելի ա ասել, բայց խոսքի՝ մի 4 օր առաջ մի 10 հատ չեկ եմ ունեցել։ Նենց ստաբիլ չի, սիրուն գովազդ սարքենք։ Էլի եմ ասում՝ սրան կողքից բզբզելու պես։ Ես վստահ եմ, որ փող ենք կարանալու հանենք՝ հավեսով»։
Ավարտին, նամակագրության մեջ նշվում է, որ Սմբատյանը գրել է․
«Էդ օրը 10 նկար տվել եմ»։
Ջնջված օգտատերը արձագանքել է․
«Ասինքն»,
որին Սմբատյանը կրկնել է․
«Էդ օրը 10 նկար տվել եմ»։
Հաղորդագրություններից մեկում ջնջված օգտատերը գրել է․
«Որտեղ ես կապի, 2գ։ 2-ը մի քիչ դժվար ա, ամեն տեղ չի լինում, հեսա կարամ շեյր անեմ»։
Այնուհետև վերջինս հարցրել է․
«Կյանք, որ երգեր են ուղարկում, ես էլ ուղարկեմ, ակտիվություն ցուցաբերեմ, թե ոնց»։
Սմբատյանը արձագանքել է․
«Հա խի չէ»։
Հետագա խոսակցության ընթացքում ջնջված օգտատերը հարցրել է․
«Ի՞նչ գներ ա»,
որին Սմբատյանը պատասխանել է․
«20/30 մինիմալնա։ Հիմնականում շոփերը 18/28 են տալիս մեծ նկարը, իսկ 23/35՝ սենց միջինում»։
Ջնջված էջը գրել է․
«Էս Չիլլ բրոյի աչքերը կարմրեցնենք՞»,
Սմբատյանը պատասխանել է․
«Հա, կարանք փորձենք»։
Խոսակցությունն ուղեկցվել է թմրանյութերի վերաբերյալ այլ հաղորդագրություններով։ Սմբատյանը նշել է․
«Կյանք, էնպես չի, որ ես գիդեմ, բայց տակի լոկացիաները կփոխենք, կլինի»,
իսկ մեկ այլ հաղորդագրությունում գրել է․
«Էս կանաչին էլ լավ ա, ախպեր»։
Հետագա հաղորդագրություններում ջնջված օգտատերը հարցրել է․
«Սկսենք սենց իրար հետ խոսալ»,
որին Սմբատյանը պատասխանել է․
«Տարբեր հեռախոսները մոտս» և ապա՝ «Մի էջով»՝ ուղեկցելով զարմացած էմոջիով։
Նախատեսված մեթոդաբանության վերաբերյալ Սմբատյանը հավելել է․
«Միակ պահը՝ վիպիենն ա, որ պիտի տեղը քցենք»։
Դրանից հետո, ջնջված էջը հարցրել է՝ «Էրեբունի կա՞», ինչին Սմբատյանը պատասխանել է՝ «հա»։ Այնուհետև ջնջված էջը ֆորվարդել է «Ջենտլմեն» օգտատիրոջ ուղարկած հաղորդագրությունը, որտեղ գրված է՝ «Էրեբունի մոլի մոտ 0.5 կա՞», որին Սմբատյանը պատասխանել է՝ «Նօ»։ Ջնջված էջը շարունակել է՝ «սենց դեպքում ինչ եմ անում», Սմբատյանն արձագանքել է՝ «ասա չկա»։ Հետագա հաղորդագրություններում Սմբատյանը նշել է՝ «Հա էդ հեչ, պտի տան, որ տամ», իսկ ջնջված էջը առաջարկել է՝ «Գրի իրան, որ կլադմենը պտի էթա ստուգի, ասի չկա, որ թազա դնեմ տա, ասա թող յան տա», Սմբատյանը պատասխանել է՝ «չէ, իրան պտի տամ», ապա հավելել՝ «Կանաչին գա նկար տա՝ տամ»։ Խոսակցության ընթացքում Սմբատյանը հարցրել է՝ «որտեղից գիտես», իսկ մյուսը պատասխանել է՝ «գիտեմ», որին հաջորդել է Սմբատյանի՝ «չչորես» արձագանքը։ Տվյալ հաղորդագրություններին կից հայտնաբերվել են բազմաթիվ լուսանկարներ, որոնց վրա առկա են կոնկրետ տեղորոշման տվյալներ (կոորդինատներ), գրավոր նշումներ, ինչպես նաև սլաքներ, որոնք մատնանշում են թմրամիջոցների ենթադրյալ տեղադրության վայրերը։ Նշված լուսանկարներում առկա են հետևյալ գրառումները՝ «Շենգավիթ 0.5», «1գ, ճմռտաց ռեդ լայնի խաշկա 3-րդ մաս», «3-րդ մաս 0.5 Ռեդ լայնի ճմռտաց պաշկա» և այլն։ Վերջին լուսանկարը, որը մակագրված է եղել որպես «3-րդ մաս 0.5 Ռեդ լայնի ճմռտաց պաշկա», ջնջված էջից ուղարկվել է Սմբատյանին, և հետագայում նույն լուսանկարը Սմբատյանի կողմից կրկին ուղարկվել է հետադարձ կարգով՝ որոշ փոփոխություններով կամ նշումներով։ Նախաքննության ընթացքում հայտնաբերված հաղորդագրություններն ու լուսանկարները վերլուծվում են որպես տվյալ անձանց կողմից թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության, տարածման, որոնման, գնում-վաճառքի կազմակերպման վերաբերյալ գործունեության վկայող նյութեր։
(հատոր 1, գ.թ. 218-234, դատական նիստի արձանագրություն)
- Դատաքիմիական փորձաքննության թիվ 757 Ք-25 եզրակացությունով, համաձայն որի՝ «1. Փորձաքննությանը ներկայացված «Winston» գրառմամբ ծխախոտի տուփում առկա 0,46 գրամ հաստատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց։
2. Փորձաքննությանը ներկայացված 18 հատ կապույտ գույնի մեկուսիչ ժապավենով ամրացված արծաթափայլ նրբաթիթեղի կտորում առկա ընդհանուր` 8,16 գրամ հաս- տատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Մա- րիխուանա» տեսակի թմրամիջոց։
3. Փորձաքննությանը ներկայացված «RED LINE» գրառմամբ ծխախոտի տուփում առկա 0,59 գրամ հաստատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց (տես հետազոտական մաս):
4. Փորձաքննությանը ներկայացված կապույտ գույնի պոլիմերային հատվածով ապակյա գլանակի ներքին մակերեսին առկա այրված, մոխրացած նյութի մասնիկներում հայտնաբերվեցին կանեփի բույսի կանաբինոիդներից՝ տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր: Հետքերով հնարավոր չէ կատարել քանակական հաշվարկ՝ նյութի չնչին լինելու պատ- ճառով։»։
(հատոր 2, գ.թ. 62-66, դատական նիստի արձանագրություն)
- Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 0,46 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, 8․16 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, ապակյա գլանակը, 0,59 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը և «Սամսունգ մոդելի բջջային հեռախոսը:
(հատոր 2, գ.թ. 67-69, դատական նիստի արձանագրություն)
- Դատաքննության ընթացքում վկա Անդրանիկ Ավագյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Նարեկ Սմբատյանի ընկերն է, վերջինիս հետ ծանոթացել է տարիներ առաջ՝ Նարեկի եղբոր՝ Գոռի միջոցով: Նարեկը վերջին շրջանում աշխատել է որպես առաքիչ: Մինչև առաքիչ աշխատելը հիմնականում տաքսի է վարել: Տեղյակ է եղել, որ Նարեկը «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց է օգտագործում: Հաճախականությունը և ժամանակահատվածը չի կարող ասել: Չի հարցրել, թե որտեղից և ինչ միջոցով է ձեռք բերում: Հստակ չի կարող հիշել, բայց հնարավոր է, որ Նարեկն իր ներկայությամբ ևս թմրամիջոց օգտագործած լինի: Եղել են դեպքեր, որ Նարեկի մոտ տեսել է թղթի մեջ լցված թմրամիջոց: Չի կարող հիշել՝ փաթեթավորված եղել է, թե չի եղել: Քանի որ իրեն այդ ամենը դուր չի եկել, աշխատել է շատ հարցեր չտալ: Չի եղել դեպք, որ Նարեկն իրեն թմրամիջոց տված և առաջարկած լինի: Հայտնեց, որ Նարեկ Սմբատյանի հետ հաճախակի է հեռախոսազրույցներ ունեցել: Նարեկը հիմնականում մեքենայի մեջ է թմրամիջոց օգտագործել: Քանի որ իրենց ընկերական շրջապատը մեծ է, չի կարող կոնկրետ դեպքեր նշել, թե կոնկրետ որ օրը ով է ներկա գտնվել: Նարեկը վարում էր «Տոյոտա Ալտեզզա» մակնիշի ավտոմեքենա: Եղել են դեպքեր, որ Նարեկն իրենից պարտքով գումար խնդրած լինի: Տաքսի վարելով և առաքիչ աշխատելով բարդ է կայուն աշխատավարձ ունենալը: Նշեց, որ Նարեկի հետ համացանցով չի շփվել, այլ հիմնականում հեռախոսազանգերի միջոցով: «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով չեն շփվել: Նարեկն այդ հավելվածում գրանցված էր: Էջի անունը չի կարող հիշել: Նարեկն օգտագործել է «Սամսունգ» մոդեի բջջային հեռախոս:
Հանրային մեղադրողի միջնորդությամբ էական հակասության առկայության հիմքով վերաբերելի մասով հրապարակվեց վկայի նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ Անդրանիկ Ավագյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ «(...) Նարեկն իրեն թմրանյութ է առաջարկել, սակայն ինքը հրաժարվել է, չի հիշել, թե երբ է դա տեղի ունեցել:»։
Նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև հակասությունների վերաբերյալ հարցերին ի պատասխան՝ վկան հայտնեց, որ հնարավոր է՝ ինքը քննիչի հարցը սխալ է հասկացել, որովհետև ինչպես ինքը նշեց, եղել են դեպքեր, որ իրենք զրուցել են թմրամիջոցների թեմայով, սակայն Նարեկն իրեն թմրամիջոց չի առաջարկել: Քննիչին ինքը նույնպես ասել է, որ ինքն ու Նարեկը շատ են խոսել այդ թեմայով: Ինքը չի հիշում, որ քննիչին ասած լինի, թե Նարեկն իրեն թմրանյութ է առաջարկել: Ինքն ու Նարեկը շատ են խոսել այդ թեմաներով, ավելին, Նարեկը իրենից «հուշտ էր լինում», քանի որ ինքը միշտ սաստում էր նրան այդ թեմայի պատճառով: Այս ամենը հաշվի առնելով՝ դժվար թե ինքը քննիչին ասած լիներ, որ Նարեկն իրեն թմրամիջոց է առաջարկել:
Հայտնեց, որ քննիչի հարցին այդ կերպ պատասխանելով՝ պարզապես իր միտքն է սխալ շարադրել: Իր և Նարեկի շփումը միշտ այնպես է եղել, որ ինքը միշտ նրան ասել է, որ դեմ է թմրամիջոցների օգտագործմանը: Ընկերական խոսակցությունների ընթացքում ինքը միշտ ասել է, որ չի ծխում, թմրամիջոց չի օգտագործում, և նման առաջարկ չի եղել: Նշեց, որ ինքը քննիչի հարցում «առաջարկ» բառը սխալ է հասկացել և իր միտքը այդ մասով սխալ է շարադրել:
(դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ. թ. 16-20)
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանը դատվածություն չունի:
- Նարեկ Սմբատյանի զինվորական գրքույկի պատճենը:
- Նարեկ Սմբատյանի առողջական վիճակի հետազոտման վերաբերյալ կազմված ակտի պատճենը:
- Նարեկ Սմբատյանի բարձրագույն կրթության վկայականի դիպլոմի պատճենը:
- Նարեկ Սմբատյանի հարևանների կողմից գրված բնութագիրը, համաձայն որի՝ Ն. Սմբատյանը բնութագրվում է դրականորեն:
(…)
Դատարանն արձանագրում է, որ հարկ է սահմանափակել 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնում Նարեկ Սմբատյանի վերաբերյալ կազմված ձերբակալման արձանագրության օգտագործումը՝ ձերբակալվածի կողմից արված հայտարարությունների մասով, հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)
Դատարանն արձանագրում է, որ թեև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը սահմանում է ցուցմունքի հասկացությունը, որի տառացի մեկնաբանման արդյունքում ձերբակալվածի կողմից արված և ձերբակալման արձանագրության մեջ տեղ գտած հայտարարությունները չեն կարող ցուցմունք համարվել, և հետևաբար մեղադրյալը հետագայում չի կարող հրաժարվել դրանցից, այնուամենայնիվ Դատարանը գտնում է, որ հիշյալ նորմի նեղ մեկնաբանումը կարող է խնդրահարույց լինել մեղադրյալի պաշտպանության, ինչպես նաև վարույթի արդարացիության տեսանկյունից:
(…)
Փորձելով վերհանել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի 6-րդ մասով ամրագրված նորմն ընդունող մարմնի նպատակը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այն հանգում է օրենքով չարգելված բոլոր միջոցներով մեղադրյալի՝ մեղադրանքից արդյունավետ պաշտպանվելու իրավունքին, որի բովանդակությունն է կազմում նաև պաշտպանի փաստաբանի մասնակցությամբ հարցաքննվելու հնարավորությունը:
Դատարանը գտնում է, որ հիշյալ դեպքում մեղադրանքի հիմքում դրված է նաև 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնում Նարեկ Սմբատյանի վերաբերյալ կազմված ձերբակալման արձանագրությունը, որով արձանագրված է նաև վերջինիս կողմից արված հայտարարությունները, որոնք արված են պաշտպանի բացակայությամբ:
Դատարանը վերստին արձանագրում է, որ սույն պարագայում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 51-րդ կետը պետք է ի շահ մեղադրյալի և վարույթի արդարացիության լայն մեկնաբանել՝ հնարավորություն տալով մեղադրյալներին հրաժարվել պաշտպանի բացակայությամբ արված հայտարարություններից, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում: Հիշյալ նորմի այս մեկնաբանումը ապահովում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված սկզբունքի՝ մասնավորապես մեղադրյալի պաշտպանության ապահովման իրացումը, որը, ի թիվս այնի, պարտավորեցնում է վարույթն իրականացնող մարմնին ապահովել օրենքով չարգելված բոլոր միջոցներով մեղադրանքից մեղադրյալի պաշտպանվելու իրական հնարավորությունը:
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ հարկ է սահմանափակել 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնում Նարեկ Սմբատյանի վերաբերյալ կազմված ձերբակալման արձանագրության օգտագործումը՝ Նարեկ Սմբատյանի կողմից արված հայտարարությունների մասով, համաձայն որի՝ Նարեկ Սմբատյանը հայտարարել է, որ ավտոմեքենայի սրահում գտնվող փաթեթները գնել է «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով, որի համար վճարել է 150 ԱՄՆ դոլար, դրանք հանդիսանում են «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, վերցրել է ք․Երևան Ավան վարչական շրջանից, հետագայում տարբեր տեղեր տեղադրելու նպատակով։ Թվով 20 փաթեթ՝ կապույտ, կպչուն ժապավենով, որից մեկն արդեն տեղադրել է Շենգավիթ մետրոյի մոտակայքում:
Անդրադառնալով վկա Անդրանիկ Ավագյանի նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներին և մասնավորապես դրանցում առկա հակասությանը՝ Դատարանն արժանահավատ է համարում վկայի նախաքննական ցուցմունքը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքը տրվել է դեպքին առավել մոտ ժամանակահատվածում, պատշաճ կերպով տեսաձայնագրվել է, որը հետազոտվել է նաև հիմնական դատալսումների ընթացքում: Այս առումով ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ վկան իր նախաքննական ցուցմունքում նշել է, որ նախկինում Նարեկ Սմբատյանն իրեն թմրամիջոց է առաջարկել, ինչը ևս մեկ անգամ փաստում է Նարեկ Սմբատյանի կողմից թմրամիջոցներն իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք բերելու հանգամանքը։
Անդրադառնալով Նարեկ Սմբատյանի կողմից հիմնական դատալսումների ընթացքում տրված ցուցմունքին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այն արժանահավատ չէ, հերքվում է հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված այլ ապացույցներով, դատարանում տված ցուցմունքով վերջինս նպատակ է հետապնդում խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից:
Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի հիմքում դրված՝ փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությունը բացառում է Նարեկ Սմբատյանին ներկայացված մեղադրանքի ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
(…)
Այսպես՝ գնահատելով դատաքննության ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված և վերը շարադրված ապացույցների համակցությունը՝ Դատարանը հաստատված է համարում Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի մեղավորությունը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ: Այլ կերպ՝ Դատարանը գտնում է, որ դատաքննության ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված՝ փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի և հավաստի ապացույցների համակցությունը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, հաստատում է վարույթով ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքները և բավարար է հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածությամբ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի մեղավորության վերաբերյալ հետևությունների հանգելու համար:
(…)
Հետևաբար՝ մեղադրյալ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը և այլ առանձնահատկություններ, այդ թվում նաև՝ շարժառիթը, նպատակը, կատարման հանգամանքները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այլն, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող և/կամ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և/կամ ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, մասնավորապես.
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի անձը բնութագրող հանգամանք, հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, երիտասարդ է, ունի որոշակի առողջական խնդիրներ, ստացել է բարձրագույն կրթություն, բնութագրվում է դրականորեն:
Դատարանը մեղադրյալ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրում:
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը և այլ առանձնահատկություններ, այդ թվում նաև՝ շարժառիթը, նպատակը, կատարման հանգամանքները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և այլն, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայի սահմաններում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման ու մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի սանկցիայով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով՝ 4 չորս տարի 6 վեց ամիս ժամկետով, որը նա պետք է կրի, քանի որ այն կրելուն խոչընդոտող հանգամանքներ առկա չեն: Ավելին՝ համակողմանի գնահատման ենթարկելով մեջբերված, այդ թվում՝ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի կատարած հանցանքի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի նկատմամբ 4 չորս տարի 6 վեց ամիս ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելն ու այն փաստացի կիրառելն առավել քան արդարացված կլինի:
Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերն ու անհրաժեշտությունը բացակայում են։
Ընդհանրացնելով վերոշարադրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով ազատազրկման ձևով պատժի նման չափ նշանակելով և այն փաստացի կիրառելով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
(…)
Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Սմբատյանից հօգուտ Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի պետք է գանձել փորձաքննության արժեք կազմող 792.000 (յոթ հարյուր իննսուներկու հազար) ՀՀ դրամը՝ որպես վարութային ծախս:(…)»։

Վերաքննիչ բողոքների հիմքեր, հիմնավորումներ.
5. Դատախազը ներկայացված Բողոքում անդրադարձել է հետևյալին․ «Մեջբերված փաստական տվյալները գնահատելով պետք է արձանագրել, որ Դատարանը, Նարեկ Սմբատյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել վերջինիս կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ինչպես նաև հանցանք կատարող անձի բնութագրական հատկանիշները.
Սույն գործի փաստական հանգամանքները գնահատելով բողոքում վկայակոչված Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների համատեքստում, պետք է արձանագրել, որ Նարեկ Սմբատյանի նկատմամբ 4 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկում պատիժ նշանակելով Դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել մեղադրյալի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության վրա ազդող մի շարք գործոններ.
- խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այն որ հանցանքն ուղղված է բնակչության առողջության դեմ, շահադիտական դրդումներով է կատարվել և իրացման նպատակով, նշված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջին տարիներին տվյալ և համասեռ հանցատեսակների աննախադեպ աճը, և դրա դեմ պետության կողմից վարվող քրեական քաղաքականությունը:
- մեղադրյալի անձը, այն որր մեղադրյալը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել, չի զղջացել կատարված արարքի համար, չի աջակցել քննությանը և դրանք կարող են վկայել անձի առավել վտանգավոր հանրային վտանգավորության՝ մասին: Մասնավորապես՝ անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր կատարած արարքի նկատմամբ, այն որ Նարեկ Սմբատյանը հանցանքները կատարել է ուղղակի դիտավորությամբ, այդ թվում նրա կատարած կոնկրետ գործողությունները, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուծ հետո մեղադրյալի դրսևորված վարքագիծը:
(…) մեղադրյալ Նարեկ Սմբատյանի նկատմամբ նշանակված 4 տարի 6 ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժատեսակը ակնհայտ մեղմ է և այն չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին, քանի որ չի կարող ապահովել պատժի նպատակները՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին, ինչպես նաև կանխել հանցագործությունները և պատժի նպատակներին հասնելու համար անհրաժեշտ է Նարեկ Սմբատյանի նկատմամբ նշանակել ազատազրկում պատժատեսակ 5 տարի 6 ամիս ժամկետով: (…)»։
5.1. Նշված հիմնավորումներով Դատախազը խնդրել է մասնակի՝ պատժի մասով, փոփոխել Դատավճիռը՝ որպես պատժատեսակ նշանակել ազատազրկումը՝ 5(հինգ) տարի 6(վեց) ամիս ժամկետով:
6․ Պաշտպանը ներկայացված Բողոքում անդրադարձել է հետևյալին․ « (…)առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը ինչպես արարքի իրավական գնահատականի, այնպես էլ պատժի անհատականացման մասով օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ։ Դատարանի կողմից հաստատված տվյալները չեն հաղթահարում անմեղության կանխավարկածը և դատարանը ընդամենը վերահաստատել է նախաքննական մարմնի կողմից ներկայացված ապացույցները և դատողությունները, մինչ դեռ դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցները բավարար չեն եղել հաստատված համարելու շահադիտական նպատակներով թմրամիջոց իրացնելու հանգամանքը, բացի այդ առկա մեղմացուցիչ հանգամանքները, միաժամանակ ծանրացուցիչ հանգամանքների բացակայությունը էապես նվազեցնում են անձի հարորեն վտաանգավորության աստիճանը, ինչպիսի պայմաններում նշանակված պատիժը չի կարող համարվել համաչափ, ուստի այն ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանությամբ։
(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով պատասխանատվություն առաջացնելու համար անհրաժեշտ է ոչ միայն թմրամիջոցի փաստացի ձեռքբերման ապացույց, այլև իրացման նպատակի և շահույթ ստանալու մտադրության ապացուցում, ինչը տվյալ գործով չի իրականացվել։
Ն.Սմբատյանի կողմից 19 առանձին փաթեթներով, ընդհանուր 9,21 գրամ քաշով թմրամիջոց ձեռքբերման հանգամանքը իրապես հաստատված է գործի նյութերով և անառարկելի է։ Սակայն տվյալ հանգամանքը ինքնին չի կարող վկայել, որ ձեռքբերումը կատարվել է իրացման նպատակով։
Եթե նույնիսկ ընդունենք, որ Սմբատյանը նախկինում իր ընկերների շրջապատում թմրանյութի հյուրասիրություն է կատարել, ապա դա ինքնին չի կարող հիմք հանդիսանալ ներկայիս հայտնաբերված զանգվածը իրացման նպատակով ձեռքբերում գնահատելու համար, առավել ևս որակյալ հատկանիշով՝ շահադիտական դրդումներով։
(…)
Դատարանը անհրաժեշտ խորությամբ չի գնահատել դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների բովանդակությունը, դրանց փոխադարձ կապը և ապացուցողական նշանակությունը, ինչի հետևանքով չի բացահայտել՝ արդյոք առկա են շահադիտական դրդումներով թմրամիջոց իրացնելու նպատակն օբյեկտիվորեն հաստատող տվյալներ։
Այս մասով նախ կցանկանաի անրադառնալ այն հարցին, թե արդյոք կարող է Նարեկ Սմբատյանի բջջային հեռախոսի «տելեգրամ» հավելվածում առկա գրառումները վկայեն հայտնաբերված զանգվածի իրացման նպատակի մասին։
Նախ նշեմ, որ «տելեգրամ» հավելվածում առկա գրառումները վերաբերում են դեպքից ամիսներ, նույնիսկ տարիներ առաջ կատարված իրողությունների, որոնք որևէ պատճառական կապի մեջ չեն ներկայիս հայտնաբերված զանգվածի հետ։
Ինչպես գիտենք, այս կամ այն նյութը թմրամիջոց կամ հոգեմետ նյութ դիտելու հիմքում դրված են երկու հիմնական չափանիշներ՝ բժշկական (կամ ֆիզիկական) և իրավաբանական չափանիշները: Առաջին չափանիշը հոգեներգուծություն առաջացնող նյութն է, իսկ երկրորդը` պետք է այն ընդգրկված լինի ներպետական իրավական ակտերում:
Պետք է արձանագրել, որ հիշյալ երկու չափանիշները փոխկապված և փոխլրացնող են, այդ չափանիշներից որևէ մեկի բացակայությունը բացառում է համապատասխան նյութը թմրանյութի իրացման առարկա դիտելը: Այլ կերպ՝ Սմբատյանի կողմից նախկինում թմրանյութի իրացմամբ զբաղվելու վերաբերյալ դատողությունները կարող են կառուցվել բացառապես այն դեպքում, եթե առկա է բժշկական և իրավական չափանիշներին համապատասխանող նյութը, ընդ որում՝ իր քանակական-որակական բնութագրերով: Եթե բացակայում է այդ չափանիշներին համապատասխանող նյութն, ապա չի կարող հաստատված համարվել, որ Նարեկ Սմբատյանի կողմից «տելեգրամ» հավելվածում կատարած գրառումները վկայում են նախկինում թմրանյութի իրացմամբ զբաղվելու մասին:
Այլ խոսքով՝ «տելեգրամ» հավելվածում առկա գրառումներին ապացուցողական նշանակություն տալու համար նախ և առաջ պետք է պարզված լիներ ենթադրյալ նյութի քանակական-որակական բնութագրերը, քանի որ կոնկրետ նյութի անհատականացումը սկուզբունքային նշանակություն ունի այս կամ այն իրադարձությունը հաստատված գնահատելու համար։
Եթե այդ հատկանիշը, այսինքն՝ հանցագործության առարկան (թմրամիջոցները, հոգեմետ նյութերը և այլն) քրեական գործով հնարավոր չէ արժանահավատորեն պարզել հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով, ապա չի կարող հաստատված համարվել, որ նախկինում կատարվել է թմրանյութի իրացում, հետևաբար այս հանգամանքը մեղասգրվող արարքի ապացույցների զամբյուղում չէր կարող ներառվել և չէր կարող ապացուցողական նշանակություն ունենալ, որ հայտնաբերված զանգվածը նախատեսված է եղել իրացման համար: Այլ կերպ ասած դատարանը պետք է ղեկավարվեր չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալին մեկնաբանելու կանոնով:
Ի դեպ դատարանները բազմիցս արձանագրել են, որ չփարատված կասկածներ հասկացությունը վերաբերում է ինչպես մեղադրանքի ողջ ծավալին, այնպես էլ՝ առանձին վերցրած ապացույցներին: Իսկ սույն դեպքում մեղադրանքի կողմից ներկայացված ապացույցները բավարար չեն հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափորոշիչներով հաստատված համարելու համար, որ Ն․ Սմբատյանը նախկինում առնչություն է ունեցել թմրանյութերի իրացման հետ:
(…)
Այսպիսով մեղադրանքի կողմի ներկայացրած ապացույցները, ըստ այդմ դատարանի հետևությունները, որ նախկինում իրացվել է թմրամիջոց, իսկ հայտնաբերվածը նախատեսված է եղել շահադիտական նպատակով իրացման համար , դրանք ենթադրություններ են, հետևաբար դրանք բավարար չեն կարող հանդիսանալ անձի նկատմամբ թմրանյութի իրացման հանցակազմով մեղադրական դատավճիռ կայացնելու համար։
Մի պահ անտեսելով վերոնշվածը, այնուհանդերձ կցանկանամ նաև անրադառնալ «Տելեգրամ» հավելվածում առկա գրառումներին, արդյոք դրանք կարող են վկայել այն մասին, որ նախկինում տեղի է ունեցել իրացման դեպք։
Ըստ թվային խուզարկության արձանագրության ՝ տելեգրամյան «Սմբատյան» օգտահաշվի և +37477422247 հեռախոսահամարի բաժանորդի միջև տեղի է ունեցել նամակագրություն։ Ըստ թվային խուզարկության տեսագրության, այդ նամակագրությունը տեղի է ունեցե 2024թ նոյեմբեր ամսին , որի բովանդակությունը կայանում է նրանում, որ +37477422247 հեռախոսահամարի բաժանորդը լուսանկարներ է ուղարկել Սմբատյանին, ենթադրվում է, որ թմրամիջոցի թաքստոցի մասին է ու նշել, որ չի կարողանում գտնել այն, գտնելու դեպքում կիսվելու է Սմբատյանի հետ։ Հաջորդիվ առկա է նամակագրություն +37498418886 տելեգրամյան օգտատիրոջ հետ, որը կատարվել է 2023թ-ի նոյեմբեր ամսին, որի բովանդակությունից բխում է , որ վերջինս առաջարկում է թմրամիջոց ձեռք բերել և օգտագործել համատեղ։
Այնուհետև առկա է ջնջված էջի հետ հաղորդագրություն, որտեղ ջնջված էջը հետաքրքրվում է երրորդ անձի մոտ սունկ լինելու, դրա գների մասին, որից հետո ջննված էջի օգտատերը նշել է, որ պետք չէ։ Նշված հաղորդագրությունը կատարվել է 2024թ հունվար ամսին։
Ինչպես երևում է նշված հաղորդագրություններից ոչ մեկն իր բովանդակությամբ չի վկայում, որ Սմբատյանը զբաղվել է թմրամիջոցի իրացմամբ կամ ունեցել է դրա իրացման նպատակ, այլ վկայում է այն մասին, որ նա ընդամենը թմրանյութի օգտագործման նկատմամբ հետաքրքրություն ունի։
Հաջորդիվ առկա է հաղորդագրություն «բան ման» օգտատիրոջ միջև, որը կատարվել է 2023թ սեպտեմբեր ամսին, իսկ բովանդակությունը վերաբերում է նրան, որ Սմբատյանը ցանկանում է ճշտել թմրամիջոցների գները։
Այնուհետև առկա են հաղորդագրություններ «Չիլլ» օգտատիրոջ հետ, որի շրջանակներում Ն․ Սմբատյանին է ուղարկվել լուսանկարներ՝ «ժեշտից բանկա 15 գրամ» գրառմամբ, նաև առկա է «FORWARDED» եղանակով Սմբատյանի կողմից ուղարկված լուսանկար։ Հարկ է նշել, որ «FORWARDED» նշանակում է վերահասցեագրված մեկ այլ աղբյուրից։
Ուստի «FORWARDED» նշումով լուսանկարի առկայությունը չի կարող դիտվել որպես ապացույց, որ Սմբատյանը զբաղվել է թմրամիջոցի իրացմամբ կամ այն իրացրել է որևէ անձի։
Բացի այդ առկա է նամակագրություն «լուքսե կօկօ» օգտատիրոջ հետ, որի բովանդակությունից երևում է, որ Սմբատյանը ցանկանում է պատվեր կատարել, իսկ մյուս կողմը ուղարկում է գումարի փոխանցման հաշվեհամար, այնուհետև Սմբատյանը վճարման վերաբերյալ չեկ։ Այս մասով նույնպես երևում է, որ Սմբատյանը ցանկանում է ձեռք բերել ինչ որ բան, որը նույնպես չի վկայում իրացման նպատակի մասին։
Հաջորդիվ, 2024 թվականի դեկտեմբեր ամսում առկա է հաղորդագրություններ ջնջված օգտատիրոջ հետ, որոնցում առկա են եղել դրամապանակի կոդեր, «մուլտհերոսների» լուսանկարներ, ինչպես նաև «Չիլի» օգտատիրոջ կողմից ուղարկված բարևի բնույթի հաղորդագրություններ, այնուհետև նամակագրույուններ է առկա միմյանց հետ թմրամիջոցի մասին։
Միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է նշել, որ թվային խուզարկության արձանագրությունում հաղորդագրությունների բովանդակությունը մասամբ անճշտորեն է արձանագրվել, իսկ որոշ հատվածներ, որոնք էական նշանակություն ունեն նամակագրության իրական բովանդակությունը և նպատակը հասկանալու համար, դիտարկվել են որպես կենցաղային խոսակցություն և չեն ներառվել արձանագրության մեջ։
Մասնավորապես՝ 18.12.2024թ․ ժամը 11։05-ին տեղի ունեցած նամակագրությունը արձանագրությունում արտացոլվել է հետևյալ ձևով․
«20/30 մինիմալնա։ հիմնականում շոփերը 18/28 են տալիս մեծ նկար, իսկ 23/35՝ սենց միջինում»։
Մինչդեռ իրական հաղորդագրությունում նշված է եղել․
«20/30 մինիմալնա։ հիմնականում շոփերը 18/28 են տալիս մեզ նկար, իսկ 23/35՝ սենց միջինում»։
Նախ՝ «մեզ» բառի բացակայությունը էականորեն փոխում է խոսակցության իմաստը, քանի որ «մեզ նկար» արտահայտությունն ակնհայտորեն ցույց է տալիս, որ խոսքը գնում է ոչ թե իրացման կամ վաճառքի, այլ անձնական օգտագործման նպատակով էժան գնով ձեռք բերման հնարավորության մասին։
Բացի այդ, նույն նամակագրության հաջորդ հատվածում առկա է Նարեկ Սմբատյանի ուղարկած հաղորդագրությունը՝ «Արա, սաղ ծխել եմ։ Մի համոզի»։ Սակայն թվային խուզարկության արձանագրությունում այս գրառումը չի արտացոլվել, այն ընդամենը գնահատվել է որպես կենցաղային բնույթի խոսակցություն։ Իրականում այս հաղորդագրությունը ունի հիմնարար ապացուցողական նշանակություն, քանի որ այն փաստում է, որ Սմբատյանը սպառել է իր ունեցած թմրամիջոցը և ցանկանում է կրկին ձեռք բերել։
Դրանից հետո թվային խուզարկության արձանագրությունում արձանագրված է, թե իբր Նարեկ Սմբատյանը նշել է․«Կյանք, էնպես չի, որ ես գիտեմ, բայց տակի լոկացիաները կփոխենք, կլինի»։
Սակայն նշված ձևակերպումը փաստացի աղավաղված է․ արձանագրության մեջ փոփոխվել է նամակագրության բուն բովանդակությունը և կոնտեքստից դուրս է մնացել ամբողջական նախադասության մի մասը, ինչն էականորեն խեղաթյուրում է հաղորդագրության իմաստը։ Իրականում հաղորդագրությունն ունեցել է հետևյալ բովանդակությունը․
«Կյանք, նենց չի, ես գիտեմ։ Նկարը ջոկենք։ Տակի լոկացիաները կփոխենք, էդ հեչ»։
Այս բովանդակությունից ակնհայտ է, որ խոսքը վերաբերում է պատահական նկարի ընտրության և դրա տակ նշված լոկացիաների փոփոխությանը։ Նշված հաղորդագրությունը չի պարունակում առարկայական իրացման որևէ հստակ նշում, քանի որ իրացում կատարողը պարտադիր պետք է մատնանշի առաքանու գտնվելու վայրը, որպեսզի դա հասանելի լինի հասցեատիրոջը։ Հետևաբար, հաղորդագրության իմաստը չի կարող մեկնաբանվել որպես իրացման գործողության ծրագիր, այլ միայն հանդիսանում որպես վստահություն ներշնչելու կամ համոզելու ուղղված գործողություն։
Այնուհետև՝ արձանագրությունում նշված «վիպիենը պիտի տեղը գցենք» նամակագրությունից հետո առկա է ևս նամակագրություն, որը արաձանագրությունում չի արտահայտվում, այն է
Սմբատյան –արժե ծխելը
Անհայտ օգտատեր- ես էլ եմ մտածում բայց ալարում եմ։ Բայց դու թարգած չէիր։
Սմբատյան-հա բա
Անհայտ օգտատեր- ինչքան ես եմ թարգած էդքան էլ դու
Սմբատյան-Բայց ես երևի իրոք թարգեմ։ Պռոստը ես էդքան ուժեղ չեմ
Անհայտ օգտատեր- ինչ հիշում եմ էս խոսակցություննա։ Ինչ մեզ հիշում եմ
Սմբատյան- Ստաբիլ էլի կյանք։ Ես շատ եմ է չափը անցնում կյանք
Անհայտ օգտատեր- շատ էս ծխու՞մ;
Սմբատյան-Ահավոր, բացի էս վերջի 2 օրը
Անհայտ օգտատեր- Բա էտ ոնց եղավ
Սմբատյան- որ վերջին օրերին քիչ եմ ծխու՞մ։
Վերոհիշյալից ակնհայտ է, որ մեղադրանքի հիմքում դրված ապացույցները չեն հաստատում Նարեկ Սմբատյանի կողմից թեկուզ նախկինում իրացման նպատակով թմրամիջոց ձեռք բերելու հանգամանքը։ Թվային խուզարկության ընթացքում հայտնաբերված նամակագրությունները, լուսանկարները և այլ տվյալները փաստացի վկայում են ոչ թե իրացման, այլ անձնական օգտագործման նպատակով հետաքրքրության և գործածության մասին։ Այլ կերպ ասած Սմբատյանը հանդես է եկել որպես սպառող, ոչ թե իրացնող։
Ինչպես երևում է թվային խուզարկության արձանագրության մի շարք հատվածներում արձանագրված են բովանդակային անճշտություններ և բացթողումներ, որոնք խեղաթյուրում են հաղորդագրությունների իրական իմաստը, հանգեցնում են սխալ համոզմունքի ձևավորման և չեն հաղթահարում անմեղության կանխավարկածը։
Դատարանը գնահատման ենթարկելով վկա Անդրանիկ Ավագյանի դատաքննական և նախաքննական ցուցմունքը, արժանահավատ է գնահատել նախաքննական ցուցմունքը դեպքին ավելի մոտ ժամանակահատվածում տրված լինելու հանգամանքով պայմանավորված, մասնավորապես այն հատվածը, որ նախկինում Ն․ Սմբատյանը վկային թմրամիջոց է առաջարկել։
Այս մասով դատարանի հետևությունները նույնպես հիմնավորված չեն, քանի որ վկան պարզաբանելով նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքներում առկա հակասությունները, հայտնել է, որ նախաքննության ընթացքում առաջադրված հարցի էությունը չի հասկացել, և իր միտքը սխալ է շարադրել։ Բացի այդ դատարանը հաշվի չի առել, որ քննիչը ունեցել է օրենսդրությամբ նախատեսված այլ գործիքակազմ այս կամ այն իրողության ճշմարտացի լինելը ամրապնդելու, կամ հերքելու համար, սույն դեպքում դա հանդիսանում էր առերես հարցաքննությունը, որով կհստակեցվեր վկայի իրական կամաարտահյությունը ցուցմունքի բովանդակության առումով, ինչպիսի դատավարական գործողությունը չի կատարվել, իսկ դատաքննության ընթացքում այդ հանգամանքի հետ կապված հակափաստարկներ պաշտպանական կողմը չէր կարող ներկայացնել, քանի որ վկան դատաքննության ընթացքում չի պնդել այդպիսի հանգամանքի առկայությունը։
Այստեղ անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ թե միայն արտաքին գործողությունները, այլ դրանց սուբյեկտիվ կողմը՝ անձի իսկական նպատակն ու դրդապատճառները, որոնք պետք է հիմնավորվեն բացառապես փաստական տվյալներով։
(…)
Սույն գործի նյութերի հետազոտությունից երևում է, մասնավորապես «տելեգրամյան» հավելվածում առկա նամակագրություններից, որ Սմբատյանը երկար տարիներ է ինչ օգտագործում է թմրամիջոց, նույնիսկ դրանցից մեկում նշում է , որ ինքը ստաբիլ ծխում է, շատ է չափը անցնում։
-Բացի այդ 22․07․2025թ թիվ 142 դատաբժշկական փորձագետի եզրակացությամբ նույնպես հաստատվում է այն փաստը, որ Նարեկ Սմբատյանից ստացված արյան և մեզի փորձանմուշներում հայտնաբերվել են կաննաբինոդների խմբին պատկանող թմրալկալոիդներ։ Ի դեպ այս հանգամանքի վերաբերյալ տեղեկությունը պաշտպանական կողմն է ներկայացրել դատարանին, ինչը ճանաչվել է ապացույց, սակայն դատարանը դա ապացույցների շարքում գնահատման չի ենթարկել։
-Ն․ Սմբատյանի ավտոմեքենայից հայտնաբերված զանգվածը ընդհանուր ունեցել է 9․21գ կշիռ/մանր չափ/, որը փաթեթավորված է եղել 19 առանձին փաթեթներով։
Ինչպես նախաքննության, այնպես էլ դատաքննության ընթացքում Ն․ Սմբատյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը շուրջ երկու տարի է ինչ օգտագործում է թմրամիջոց։ Թմրանյութը համեմատաբար էժան գնելու համար ինքը ձեռք է բերել միանգամից 10գ, և իր համար էական չի եղել , թե դա ինչ կերպ է՝ փաթեթավորված է, թե մեկ տեղում է։ Դրանցից մի հատը ինքը օգտագործել է, որի ժամանակ ոստիկանության աշխատակիցները իրեն ձերբակալել են և բերել ոստիկանության բաժին։
Ավելին, կատարվել է նաև բնակարանի խուզարկություն, որտեղից չի հայտնաբերվել որևէ առարկա, որը վկայեր Սմբատյանի կողմից թմրամիջոցի մշակման, տեսակավորման, փաթեթավորման կամ իրացման նպատակ հետապնդող գործողությունների մասին։
Սույն հանգամանքներից երևում է, որ նախաքննության և դատաքննության ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները չեն վկայում այն մասին, որ Նարեկ Սմբատյանը ցանկություն է ունեցել հայտնաբերված զանգվածը շահադիտական նպատակով իրացնել։ Ընդհակառակը՝ հավաքված տվյալները հաստատում են, որ թմրամիջոցը օգտագործվել է անձնական նպատակներով, ավելին՝ Նարեկ Սմբատյանի ցուցմունքով այն կարող էր բավարարել 20–30 օր անձնական օգտագործման համար։
Այսպիսով, բացակայում են այնպիսի փաստական տվյալներ և անմեղության կասկածը հաղթահարող ապացույցներ, որոնք թույլ կտային եզրակացնել, որ Նարեկ Սմբատյանը ձեռք բերած թմրամիջոցը փորձել է իրացնել, առավել ևս շահույթ ստանալու նպատակ, ուստի նրան մեղսագրվող արարքը չի համապատասխանում 393-րդ հոդ․ 2-րդ մասի, 2-րդ կետով հատկանիշներին։
(…)
Եթե նույնիսկ ընդունենք, որ Նարեկ Սմբատյանին վերագրված արարքի քրեաիրավական գնահատականը ճիշտ է, միևնույն է՝ առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատժի անհատականացումը չի իրականացվել օրենքի պահանջներին համապատասխան և այն հակասում է քրեական իրավունքի հիմնարար սկզբունքներից մեկին՝ մարդասիրության սկզբունքին։ Մարդասիրության սկզբունքը ենթադրում է, որ պատիժը պետք է ոչ միայն համապատասխան լինի օրենքին, այլև համաչափ լինի կատարված արարքի վտանգավորությանը, մեղավորի անձին, նրա վարքագծին և վերասոցիալականացման իրական հնարավորությանը։ Այլ կերպ ասած, քրեական իրավունքի մարդասիրական մոտեցումը պահանջում է ոչ թե խիստ և երկարատև մեկուսացում, այլ այնպիսի իրավական արձագանք, որը ուղղված կլինի անձի վերասոցիալականացմանը և կրկնահանցագործության կանխմանը։
Այս համատեքստում Դատարանը չի քննարկել պատժի պայմանականորեն չկիրառման կամ օրենքով նախատեսված ավելի մեղմ պատժի կիրառման հնարավորությունները, ինչը հանգեցրել է ակնհայտորեն խիստ և անհամաչափ պատժի նշանակման։ Նման հարցերի քննարկման բացակայությունը վկայում է, որ դատարանը չի իրականացրել պատժի անհատականացման իրական և բովանդակային գործընթաց։
Դատարանի կողմից անտեսվել են մի շարք էական հանգամանքներ, մասնավորապես՝ Նարեկ Սմբատյանի կողմից հանցագործության կատարումից հետո դրսևորված պատշաճ վարքագիծը, մասնավորապես այն, որ Ն․ Սմբատյանը շուրջ մեկ տարի է ինչ գտնվում փաստացի անազատության մեջ՝ տնային կալանքի ներքո, որի ընթացքում խստորեն պահպանել է ընտրված խափանման միջոցների պայմանները, ինչը արդեն խոսում է առավել խիստ միջոցների կիրառման անհրաժեշտության բացակայության մասին։
Դատարանը որպես մեղմացուցիչ հանգամանք արձանագրել է միայն Նարեկ Սմբատյանի՝ նախկինում դատապարտված չլինելու փաստը՝ միաժամանակ անտեսելով այն էական հանգամանքը, որ վերջինս հանցանքը կատարել է առաջին անգամ։ Մինչդեռ այս երկու եզրույթները չեն կարող նույնացվել, քանի որ դատապարտված չհանդիսացող կարող է համարվել նաև այն անձը, ում դատվածությունը օրենքով սահմանված կարգով մարված կամ հանված է, կամ էլ խրախուսական նորմերի կիրառմամբ քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել։ Իսկ հանցանքը առաջին անգամ կատարած լինելու հանգամանքը ինքնին ունի էական նշանակություն պատժի անհատականացման տեսանկյունից, քանի որ այն վկայում է առաջին անգամ իրավապահ մարմինների տեսադաշտում հայտնվելու, անձի քրեական վարքի բացակայության, ըստ այդմ համեմատաբար մեղմ հարկադրանքների կիրառմամբ նրա ուղղման և վերասոցիալականացման իրական հնարավորության մասին։
Դատարանը անձի հանրորեն վտանգավորության աստիճանը գնահատելիս ուշանդրություն չի դարձնել թմրանյութի տեսակին, այն որ կանեփ տեսակի խոտաբույսը աճում է գրեթե ամենուր։ Ի տարբերություն այլ թմրամիջոցների տեսակների, այս թմրամիջոցի համար սահմանաված են անհամեմատ ավելի բարձր չափաքանակներ, ինչը նշանակում է, որ այս թմրանյութի տեսակի վտանգավորության աստիճանը բավականաչափ նվազ է: Դրա մասին է խոսում նաև այն հանգամանքը, որ առաջադեմ երկրներում, որոնց փորձը հաճախակի օգտագործվում է ներպետական օրենսդրության մեջ, ընդհանրապես պատասխանատվություն չի նախատեսվում այս թմրանյութի ձեռք բերման համար:
Համանման իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել նաև վճռաբեկ դատարանը և արձանագրել, որ թմրամիջոցներ ապօրինի շրջանառության վերաբերյալ գործերով արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս, ի թիվս այլնի պետք է հաշվի առնել թմրանյութի տեսակը, որակական և քանակական հատկանիշները (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը։ Դատարանը, անտեսելով թմրամիջոցի տեսակը, դրա հարաբերականորեն նվազ հանրային վտանգավորությունը, օրենսդրորեն սահմանված բարձր չափաքանակները և ձևավորված իրավական մոտեցումները, անձի հանրորեն վտանգավորության աստիճանը գնահատել է ոչ համաչափ, ինչի հետևանքով նշանակված պատիժը չի բխում ոչ արարքի իրական վտանգավորությունից, ոչ էլ մեղավորի անձի բնութագրիչ հատկանիշներից։
Անրադառնալով վարութային ծախսերի՝ 792․000 ՀՀ դրամ Ն․ Սմբատյանի կողմից հատուցման հարցին, գտնում եմ, որ այս մասով դատարանի հետևությունները նույնպես հիմնավորված չէ։
ՀՀ քր․ դատ օր 167-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ Եթե դատապարտված մեղադրյալը վճարունակ է, ապա սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ և 4-7-րդ կետերում թվարկված վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դատարանը դնում է նրա վրա:
Նշված նորմի բովանդակությունից հետևում է, որ օրենսդիրը վարութային ծախսերի բեռը մեղադրյալի վրա դնելու նախապայման է սահմանել վերջինիս վճարունակության առկայությունը։
Սույն գործով դատարանը չի կատարել Նարեկ Սմբատյանի գույքային և սոցիալական վիճակի համակողմանի գնահատում, չի հիմնավորել նրա վճարունակությունը և չի պատճառաբանել, թե ինչ փաստական տվյալների հիման վրա է եզրակացրել, որ վերջինս ունակ է հատուցել նշված չափի ծախսերը։ Դատավճռում բացակայում է որևէ վերլուծություն մեղադրյալի եկամուտների, գույքային դրության կամ այլ սոցիալական հանգամանքների վերաբերյալ։
Ավելին, հաշվի առնելով, որ Նարեկ Սմբատյանը շուրջ մեկ տարի գտնվել է տնային կալանքի պայմաններում և փաստացի զրկված է եղել աշխատանքային գործունեություն իրականացնելու հնարավորությունից, առանց նրա վճարունակության պատշաճ գնահատման նման չափի գումարի բռնագանձումը չի կարող համարվել հիմնավորված և համաչափ։
Նման պայմաններում վարութային ծախսերի ամբողջ ծավալով նրա վրա դնելու մասին դատարանի եզրահանգումը իրավաչափ չէ։
(…)»։
6.1. Նշված հիմնավորումներով Պաշտպանը խնդրել է բեկանել Դատավճիռը, Նարեկ Սմբատյանի մեղսագրվող արարքին տալ համապատասխան իրավական գնահատական, սահմանել մեղմ պատիժ և այն պայմանականորեն չկիրառել, հակառակ պարագայում՝ Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել մեղմ պատիժ և այն պայմանակորեն չկիրառել, կամ նշանակել օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, իսկ վարութային ծախսերի հատուցման պարտականություն դնելը ճանաչել ոչ իրավաչափ և վերացնել։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
7. Դատական վերանայման ենթարկելով Դատավճիռը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«1․Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում։
2. Վերադաս դատարանն իրավասու է ի շահ մեղադրյալի դուրս գալու վերաքննիչ կամ վճռաբեկ բողոքի սահմաններից, եթե՝
1) ստորադաս դատարանի դատական ակտը հրապարակելուց հետո հայտնաբերվում է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք.
2) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի արարքին տրվել է սխալ իրավական գնահատական.
3) հայտնաբերվում են սույն օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանգամանքներ.
4) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է նրան վերագրվող հանցագործության համար օրենքով չնախատեսված պատժատեսակ, պատժաչափ, կամ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը սխալ է հաշվարկվել.
5) բողոքարկված դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքն ակնհայտորեն վերաբերում է նաև դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրյալին:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1)ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողո-քարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շա-րադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը(վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
(...)
2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին.
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)2. Պարզելով, որ մեղադրյալի արարքի իրավական գնահատականը ճիշտ չէ խիստ լինելու պատճառով, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է դատական ակտը` հանցագործությանը տալով մեղադրյալի համար ավելի բարենպաստ իրավական գնահատական: (…)»
8․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից:
2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական:
6. Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում:»։
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ կիրառելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում` պատիժ չկիրառելու կամ պատժից ազատելու մասին դատարանի որոշումը:»:
8․1․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 103-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացույցները հավաքվում են քրեական վարույթի ընթացքում՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով` օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»:
8․2․ Նախորդ կետում մեջբերված իրավանորմերի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված` ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է: Ապացուցման գործընթացի առաջին տարրն ապացույցներ հավաքելն է: Քրեական վարույթի ընթացքում ապացույցները հավաքվում են երկու եղանակով՝ ապացուցողական գործողությունների կատարման միջոցով և ՀՀ միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերում և կարգով՝ օտարերկրյա իրավասու մարմինների կողմից համապատասխան գործողությունների կատարման միջոցով: Քրեադատավարական օրենսգիրքն ապացույցի ստուգման հասկացության մեջ, ստուգման ավանդական եղանակների (ապացույցների համադրում, նոր ապացույցների հավաքում, ապացույցի ստացման աղբյուրի վերհանում) շարքում ներառել է նաև ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծությունը: Քրեական դատավարության օրենսգրքով ապացույցի ձևին ներկայացվող պահանջներին ապացույցի համապատասխանության ստուգման արդյունքում վարույթն իրականացնող մարմինը հավաստիանում է, որ պահպանված են ապացույցի արժանահավատության ապահովմանն ու ապացուցողական գործողության մասնակցի իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված՝ օրենսգրքով առանձին ապացույցների ձևին ներկայացվող պահանջները: Ինչ վերաբերում է ապացույցների գնահատմանը, այն կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) վարույթն իրականացնող մարմինը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով:
Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է նաև, որ հանցագործության մեջ անձի մեղավորության հարցը լուծվում է դրա մասին վկայող բավարար ապացույցների ամբողջությամբ:
8․3․ «Ապացույցների բավարարություն» հասկացությունը գնահատողական է և իրենից ներկայացնում է ապացույցների համակցության գնահատման վերջնական արդյունք (ապացույցների բավարարության չափանիշների` վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքի, դատավարական որոշումների հիմնավորվածության և պատճառաբանվածության, անմեղության կանխավարկածի մասին մանրամասն տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 15-19-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանն ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշների վերաբերյալ ձևավորած իրավական դիրքորոշումներն ամբողջացրել և զարգացրել է Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ անձի դատապարտման համար անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի համակցություն, որը բավարար կլինի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու, անձի մեղավորության առնչությամբ ցանկացած ողջամիտ կասկած բացառելու և ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի մոտ համապատասխան ներքին համոզմունք ձևավորելու համար: Ներքին համոզմունքը` որպես սուբյեկտիվ կատեգորիա, պետք է օբյեկտիվ հիմքեր ունենա, այն է` բխի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստական տվյալների ամբողջությունից, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ կձևավորեն անձի մեղավորության վերաբերյալ համոզվածություն: Ընդ որում, ներքին համոզմունքն օբյեկտիվանում և իրավական նշանակություն է ձեռք բերում դատական ակտերի հիմնավորման և պատճառաբանման միջոցով (մանրամասն տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 29-32-րդ կետերը):
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 31.3-32-րդ կետերը):
Վճռաբեկ դատարանը քննարկվող որոշմամբ արձանագրել է, որ «Քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած» (տե՛ս Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 33-րդ կետը):
9․ Նախորդ կետում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ, դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել. այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում: Ավելին՝ մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի, քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով: Կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներն ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը՝ մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունն արժանահավատորեն հերքված չէ:
10. Անդրադառնալով սույն գործին և վերոգրյալ չափանիշների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Մեղադրյալին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելու փաստին։
Վերաքննիչ դատարանն առաջին հերթին հարկ է համարում արձանագրել, որ կոնկրետ դեպքում բացակայում է ենթադրյալ հանցանքը շահադիտական դրդումներով կատարելու քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքի գոյությունը։ Կոնկրետ դեպքում քրեական գործով ձեռքբերված պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ չի հաստատվում նշված ծանրացնող հանգամանքի առկայությունը։
Մասնավորապես, անձի դատապապարտումն իրականացվում է իրեն առաջադրված մեղադրանքի շրջանակներում, որպիսի պայմաններում էական է դրա վկայակոչումը՝ քննարկվող համատեքստում։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ա. Բաբայանի և Ս. Թումանյանի գործով որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(…)Դատական քննության փուլում դատարանի խնդիրն է ստուգել ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածությունն ու ապացուցվածությունը, և եթե ապացույցների հետազոտման արդյունքում մեղսագրվող արարքը կհաստատվի, դատարանը պարտավոր է կայացնել համապատասխան դատական ակտ այն քրեաիրավական որակման սահմաններում, որը նշված հանցավոր արարքին տրվել է մեղադրական եզրակացությամբ: (…)»։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ իհարկե մեղադրանքը փոփոխելու կամ լրացնելու ընթացակարգ սահմանված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով, այնուամենյանիվ կոնկրետ իրավիճակը չի վերաբերում այդ ինստիտուտի կիրառելիությանը։ Սույն դեպքում վիճարկման տիրույթը վերաբերում է մեղադրանքի սահմաններին։
Մեղադրանքի փաստական կողմի նկարագրության համաձայն՝ «Մեղադրյալը, խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ (հոգեներգործող) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, շահադիտական դրդումներով, յուրաքանչյուր փաթեթի համար 8 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 3.171,36 ՀՀ դրամի դիմաց, իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել և (…) ապօրինի պահել (…) զգալի չափերի՝ ընդհանուր 8.16 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց՝ փաթեթավորված արծաթափայլ նրբաթիթեղների մեջ առկա, կապույտ գույնի մեկուսիչ ժապավեններով ամրացված 18 փաթեթում, նշված ավտոմեքենայի վարորդի դռան բաց պահոցում առկա «Winston» գրառմամբ ծխախոտի տուփի մեջ՝ 0,46 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց և նույն ավտոմեքենայում առկա կաշվե սև փոքր պայուսակի մեջ գտնվող՝ «Red Line» գրառմամբ ծխախոտի տուփի մեջ՝ 0,59 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որոնք 2025 թվականի փետրվարի 14-ին հայտնաբերվել են հիշատակված ավտոմեքենայի խուզարկությամբ։»։
Այսինքն, առաջադրված մեղադրանքը շահադիտական դրդումների առկայության վերաբերյալ պարունակում է տվյալ՝ յուրաքանչյուր փաթեթի համար 8 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 3.171,36 ՀՀ դրամի դիմաց ձևակերպմամբ։ Միևնույն ժամանակ, քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակներև է դառնում, որ նշված հանգամանքի արձանագրումը հիմնված է Նարեկ Սմբատյանի վերաբերյալ կազմված ձերբակալման արձանագրության հայտարարարությունների վրա։ Մասնավորապես, Նարեկ Սմբատյանը հայտարարել է, որ ավտոմեքենայի սրահում գտնվող փաթեթները գնել է «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով, որի համար վճարել է 150 ԱՄՆ դոլար, դրանք հանդիսանում են «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, վերցրել է ք․Երևան Ավան վարչական շրջանից, հետագայում տարբեր տեղեր տեղադրելու նպատակով։ Թվով 20 փաթեթ՝ կապույտ, կպչուն ժապավենով, որից մեկն արդեն տեղադրել է Շենգավիթ մետրոյի մոտակայքում: Այսինքն առկա պայմաններում ստացվում է մի իրավիճակ, որ մեղադրանքի այն հատվածը, որը պարունակում է տվյալ շահադիտական դրդման առկայության առնչությամբ հիմնված է բացառապես Նարեկ Սմբատյանի՝ ձերբակալվածի կարգավիճակով արված հայտարարության վրա։ Միևնույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը սահմանափակել է 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնում Նարեկ Սմբատյանի վերաբերյալ կազմված ձերբակալման արձանագրության օգտագործումը՝ Նարեկ Սմբատյանի կողմից արված հայտարարությունների մասով, ընդ որում, հարկ է արձանագրել, որ նման սահմանափակումը չի վիճարկվել Դատախազի բողոքով։
Ուստի վերոգրյալ հանգամանքների առկայությունը վկայում է, որ մեղադրանքը՝ շահադիտական դրդումների մասով, հիմնված է ձերբակալման արձանագրությամբ նշված հայտարարության վրա, որի օգտագործումը սահմանափակված է։ Իսկ որևէ այլ փաստական հանգամանք, որը կհավաստի շահադիտական դրդման առկայությունը, քրեական գործի նյութերը չեն պարունակում։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ կոնկրետ դեպքում մեղադրանքի ծավալի շրջանակներում իրականացված վերլուծությունը փաստում է, որ այն պարագայում, երբ Մեղադրյալի դատապարտումն իրականացվում է մեղադրանքի շրջանակներում, իսկ մեղադրանքով նշված տվյալը հաստատված է բացառապես այնպիսի ապացուցի վրա, որի օգտագործումը սահմանափակված է, ապա այն չի կարող մեղսագրվել անձին, քանի որ որևէ այլ ապացույց առկա չէ, որը վկայի շահադիտական դրդման առկայության մասին։
Ուստի Մեղադրյալի կողմից ենթադրաբար կատարված հանցանքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրած իր դիտարկումների արդյունքում փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները ճիշտ չեն և չեն բխում ինչպես քրեադատավարական օրենքի կարգավորումներից, այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորած նախադեպային պրակտիկայից։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից չի մատնանշվել այլ գեթ մեկ ապացույց կամ փաստ, որը կարող է ուղղակիորեն վկայել Մեղադրյալի կողմից շահադիտական դրդման առկայության մասին։ Հետևաբար, խոսք չի կարող գնալ պատշաճ ապացույցների բավարար համակցության մասին՝ նշված ծանրացնող հանգամանքի համատեքստում։
Ինչ վերաբերում է Առաջին ատյանի դատարանի կողմից վկայակոչված՝ Նարեկ Սմբատյանին պատկանող «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսի թվային խուզարկության արձանագրությանը և տեսաձայնագրությանը, որոնք պարունակում են որոշակի տվյալներ Նարեկ Սմբատյանի հետ վարված խոսակցությունների բնույթի մասին, ապա, չնայած, դրանք ընդհանուր բնույթի տեղեկություններ պարունակում են շրջանառվող գումարների վերաբերյալ, սակայն վերջին հաղորդակցությունը տեղի է ունեցել մեղսագրվող արարքի կատարումից ավելի քան երկու ամիս առաջ և հաղորդագրություններից որևէ մեկը որևէ կերպ չի առնչվում մեղսագրվող հանցագործության դեպքին, այնուամենայնիվ, նույնիսկ կոնկրետ դեպքում այդ հաղորդագրությունների հիմք ընդունելը կհանգեցնի մեղադրանքի ծավալից դուրս գալուն, քանի որ ինչպես արդեն նշվել է, մեղադրանքում շահադիտական դրդումների մասով մատնանշվածն արձանագրված է եղել միայն ձերբակալման արձանագրության հայտարարության բաժնում, որի վերաբերյալ արդեն իսկ արձանագրվեցին համապատասխան վերլուծությունները։
11․ Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն առկա ապացույցների և փաստերի գնահատման արդունքում եկել է սխալ և չհիմնավորված հետևության մեղադրյալ Նարեկ Սմբատյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու մասին։ Կոնկրետ դեպքում արարքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
12․ Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Պաշտպանի պնդումներն առ այն, որ առկա չէ նաև իրացման նպատակի առկայությունը հիմնազուրկ է և հիմնված չէ քրեական գործի նյութերից բխող պատշաճ ապացույցների բավարար համակցության վրա։
Ի թիվս Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված և Մեղադրյալի դատապարտման հիմքում դրված այլ ապացույցների, Վերաքննիչ դատարանը հիմք է ընդունում վկա Անդրանիկ Ավագյանը նախաքննական ցուցմունքով հայտնածն առ այն, որ «(...) Նարեկն իրեն թմրանյութ է առաջարկել, սակայն ինքը հրաժարվել է, չի հիշել, թե երբ է դա տեղի ունեցել:»։ Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ կոնկրետ դեպքում իրացման նպատակի առկայությունը հավաստվում է նաև թմրամիջոցի և դրա փաթեթների քանակով(Սույն հանգամանքի մասին բովանդակային առումով արձանգրված է տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետում։)։
Այլ կերպ՝ քրեական գործում առկա ապացույցների համակցությունը վկայում է Մեղադրյալի մոտ իրացման նպատակի առկայության մասին։
12. Անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Սմբատյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակման ենթակա պատժին՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել հետևյալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: (...)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:(…)»։
12․1. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վճռաբեկ Դատարան), թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին՝ կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից:
Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
12․2․ Վճռաբեկ դատարանը Սերոբ Սարգսյանի և Սեյրան Աղախանյանի գործերով որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներն այն մասին, որ յուրաքանչյուր դեպքում պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը որոշելիս հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների ամբողջական վերլուծությունը։ Մասնավորապես, հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ խոսքով` հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները բացահայտելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու դատարանի պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը (տե՛ս, mutatis mutandis, Արտաշ Շաքարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵԿԴ/0163/01/13 որոշման 13-րդ կետը)։ (...)» (տե՛ս Ջոն Սարքիս Սարքիսի Շիրվանյանի և Արսեն Վահանի Մուրադյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշման 11-14-րդ կետերը):
Արթուր Անտոնյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել, այն մասին, որ. «(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը(տե՛ս Արթուր Խաչիկի Անտոնյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ՍԴ/0226/01/09 որոշումը, կետ 19):
13․ Վերոհիշյալ իրավական կարգավորումների և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային պրատիկայի լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ պատժի նպատկների նվաճման տեսնակյունից պետք է անձի նկատմամբ նշանակվի արդարացի և համաչափ պատիժ։
Սույն պարագայում Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում Մեղադրյալի կողմից կատարված ենթադրյալ հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցագործության կատարման հանգամանքները, վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները(մասնավորապես, նախկինում դատապարտված չի եղել, երիտասարդ է, ունի առողջական խնդիրներ, ստացել է բարձրագույն կրթություն, բնութագրվում է դրականորեն), պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և գալիս է եզրահանգման, որ մեղադրյալ Նարեկ Սմբատյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ՝ ազատազրկման ձևով՝ 3(երեք) տարի ժամկետով։
Անդրադառնալով պատժի կրման նպատակահարմարության հարցին՝ ենթադրյալ հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում Մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալների համակցության վերլուծության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Նարեկ Սմբատյանի ուղղվելը հնարավոր չէ առանց պատիժը ռեալ կրելու։ Այսինքն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակների նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել միայն նշանակված պատիժը Մեղադրյալի կողմից ռեալ կրելու պարագայում։
14․ Անդրադառնալով վարույթային ծախսերը Մեղադրյալից բռնագանձելու հանգամանքը վերաքննիչ բողոքում Պաշտպանի կողմից վիճարկելու հանգամանքին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարութային ծախսեր են՝
(…)
2) փորձագետի և թարգմանչի վարձատրության գումարները.
(…)
3. Եթե դատապարտված մեղադրյալը վճարունակ է, ապա սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ և 4-7-րդ կետերում թվարկված վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը դատարանը դնում է նրա վրա:
(…)»։
Մեջբերված իրավանորմի բովանդակային վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ վարութային ծախսերի, այդ թվում փորձագետի վարձատրության գումարի հատուցման պարտականությունը դատարանը մեղադրյալի վրա կարող է դնել միայն վերջինիս վճարունակ լինելու դեպքում։
Կոնկրետ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը չի կատարել Նարեկ Սմբատյանի գույքային և սոցիալական վիճակի համակողմանի գնահատում և ըստ այդմ չի հիմնավորել նրա վճարունակությունը։ Հակառակ նշվածի՝ Պաշտպանի կողմից պատշաճ կերպով հիմնավորվել է Նարեկ Սմբատյանի անվճարունակությունը, մասնավորապես, վերջինս շուրջ կողմից մեկ տարի տնային կալանքի պայմաններում գտնվելու և փաստացի աշխատանքային գործունեություն իրականացնելու հնարավորությունից զրկված լինելու հանգամանքով պայմանավորված, որպիսի պայմաններում Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ վարութային ծախսերի հատուցումը Մեղադրյալի վրա դնելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը իրավաչափ չէ։
15․ Անդրադառնալով Դատախազի վերաքննիչ բողոքին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղմացման առումով մեղադրանքի փոփոխության պայմաններում Մեղադրյալի նկատմամբ նախկին մեղադրանքի շրջանակներում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նշանակված պատիժը խստացնելու հանգամանքի քննարկումն իմաստազուրկ է։
16․ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք վճիռներում (օրինակ՝ «Hiro Balani v. Spain», գանգատ թիվ 18064/91, 1994թ. դեկտեմբերի 9-ի վճիռ և այլն) փաստել է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասը պարտավորեցնում է դատարաններին նշելու իրենց վճիռների և որոշումների պատճառները, սակայն այն չի կարող հասկացվել որպես յուրաքանչյուր փաստարկին հանգամանալից պատասխան տալու պարտականություն: Եվրոպական դատարանը նաև փաստել է, որ պատճառները նշելու պարտականության կիրառման սահմանը կարող է տարբեր լինել՝ պայմանավորված դատական ակտի բնույթով:
Վերոնշյալ իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո ստուգելով վերաքննիչ բողոքներում ներկայացրած մյուս փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դրանց առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է, քանի որ դրանք նույնիսկ համակցությամբ՝ իրավական վեճի լուծման տեսանկյունից չունեն որոշիչ նշանակություն, իսկ վերաքննիչ բողոքներով բարձրացված հիմնական հարցերին սույն որոշմամբ տրվել են բավարար չափով հիմնավորված պատասխաններ։
17․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Սմբատյանի նկատմամբ համակցված կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցները՝ տնային կալանքը, 2․000․000(երկու միլիոն) ՀՀ դրամ գումարի չափով գրավն ու բացակայելու արգելքը ենթակա են պահպանման։
18․ Ամփոփելով սույն որոշմամբ արձանագրված դիրքորոշումներն ու մեկնաբանությունները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ներկայացված փաստական հանգամանքներով Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Նարեկ Սմբատյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղավոր ճանաչելու փոխարեն մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-ին մասի 2-րդ կետով, հետևաբար թույլ է տվել նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, որպիսի պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա անհրաժեշտ է Դատավճիռը փոփոխել և Նարեկ Սմբատյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նշանակելով պատիժ նշված հոդվածի սանկցիայի սահմաններում։

Եզրափակիչ մաս․
19․ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-372-րդ, 378-379-րդ հոդվածներով ՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ի դատավճիռը բեկանել։
Նարեկ Վարդանի Սմբատյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3(երեք) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի նկատմամբ նշանակված պատժին՝ 3(երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը հաշվակցել Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 13-ից 2025 թվականի մարտի 18-ը փաստացի անազատության ժամանակահատվածը և վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում՝ 2(երկու) տարի 10(տասը) ամիս 27(քսանյոթ) օր ժամկետով։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ


Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ




Սույն գործով առկա է նախագահող դատավոր Լ․Հովհաննիսյանի տարբերվող հատուկ կարծիքը։




ԵԴ1/1797/01/25

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐ Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ ՏԱՐԲԵՐՎՈՂ ՀԱՏՈՒԿ ԿԱՐԾԻՔԸ

«20» մայիսի 2026թ. ք.Երևան
1.Ծանոթանալով Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/1797/01/25 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի պաշտպան Մ․ Մուրադյանի և Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ա․ Բադալյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքներին, քրեական վարույթի նյութերին և սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի և ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական ակտերին, տարբերվող հատուկ կարծիքով հայտնում եմ իմ անհամաձայնությունը պաշտպան Մ․ Մուրադյանի վերաքննիչ բողոքը՝ արարքին տրված իրավական գնահատականի մասով բավարարելու վերաբերյալ Վերաքննիչ քրեական դատարանի դատական ակտի կապակցությամբ:
ԵԴ1/1797/01/25 դատական գործով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու վերաբերյալ Վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից կայացված դատական ակտի պատճառաբանություններին և եզրահանգմանը համակարծիք չեմ, ինչը հիմնավորելու համար ներկայացնում եմ հետևյալը.
2․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(...)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրեսնգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապացուցումը սույն օրենսգրքով նախատեսված՝ ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ հաստատելու կամ հերքելու նպատակով ապացույցներ հավաքելը, ստուգելը և գնահատելն է»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքերը
1․Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին.
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Իրացնելու նպատակով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը, առաքելը, տարածելը, գովազդելը կամ դրանք ապօրինի իրացնելը կամ մեկ ուրիշի դրդմամբ՝ նրա համար թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ ապօրինի ձեռք բերելը`
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ երեքից վեց տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
1) մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ,
2) շահադիտական դրդումներով,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով:
4. Սույն օրենսգրքում թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի չափեր են համարվում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքի համաձայն, Կառավարության սահմանած թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերի նվազագույն շեմի հնգապատիկից մինչև քսանհինգապատիկը ներառող չափերը:»։
3․ Վճռաբեկ դատարանը՝ Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014թ. հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(...) ապացույցների բավարարությունը որոշելու հետևյալ ընդհանուր չափանիշները՝
1) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունք,
2)դատավարական որոշումների հիմնավորվածություն և պատճառաբանվածություն,
3) անմեղության կանխավարկած։»։
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը։ Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով։ Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում։ Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ։ Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության։(...)
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար։
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում։ Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական։ Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը։ (…)»։
Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով։
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը։ Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը։ Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր)։ Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած։
4․ Վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերը, պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և հիմնավորումները՝ գտնում եմ, որ վիճարկվող դատավճռի հիմքում դրված ապացույցները վկայում են Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի արարքում 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշների առկայության մասին։
5․ Նախ հարկ է փաստել, որ Առաջին ատյանի դատարանը սահմանափակել է 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնում Նարեկ Սմբատյանի վերաբերյալ կազմված ձերբակալման արձանագրության օգտագործումը՝ ձերբակալվածի կողմից արված հայտարարությունների մասով, համաձայն որի՝ Նարեկ Սմբատյանը ավտոմեքենայի սրահում գտնվող փաթեթները գնել է «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով, որի համար վճարել է 150 ԱՄՆ դոլար, դրանք հանդիսանում են «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, վերցրել է ք․Երևան Ավան վարչական շրջանից, հետագայում տարբեր տեղեր տեղադրելու նպատակով։ Թվով 20 փաթեթ՝ կապույտ, կպչուն ժապավենով, որից մեկն արդեն տեղադրել է Շենգավիթ մետրոյի մոտակայքում: Դատարանի պատճառաբանությունը հանգել է նրան, որ մեղադրյալների՝ պաշտպանի բացակայությամբ արված հայտարարություններից հրաժարվելն ապահովում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված սկզբունքի՝ մեղադրյալի պաշտպանության իրավունքի իրացումը, որն, ի թիվս այլնի, պարտավորեցնում է վարույթն իրականացնող մարմնին ապահովել օրենքով չարգելված բոլոր միջոցներով մեղադրանքից մեղադրյալի պաշտպանվելու իրական հնարավորությունը:
Դատական վերանայման ենթակա՝ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ի դատավճիռը բողոքարկվող մասով պատճառաբանվել է հետևյալ կերպ. «(...)Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Դատաքննության ընթացքում մեղադրյալ Նարեկ Սմբատյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ ձերբակալման ընթացքում պաշտպանի բացակայությամբ իր կողմից արված հայտարարությունները չի պնդում:
Հայտնեց, որ թմրամիջոցը ձեռք է բերել «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով: Ձեռք է բերել մի քանի կայքերից՝ անձնական օգտագործման նպատակով: Այդ քանակությամբ է պատվիրել, որպեսզի էժան լինի: Ինքը ոչ թե կոնկրետ փաթեթներով է պատվիրել, այլ քաշով: Նշեց, որ ծխախոտի տուփում հայտնաբերված թմրամիջոցը ևս եղել է իր անձնական օգտագործման համար: Քանի որ չի ցանկացել իր մոտ եղած ամբողջ թմրամիջոցն իր հետ տուն տանել, այդ պատճառով դրա մի մասը լցրել է ծխախոտի տուփի մեջ, մյուս մասը թողել է ավտոմեքենայում, քանի որ այդպես ավելի ապահով է: Նշեց, որ իր մոտից հայտնաբերված թմրամիջոցն այդ օրն էր ձեռք բերել: Չի հիշում, թե կոնկրետ որտեղից է ձեռք բերել, սակայն հիշում է, որ Ավանի կողմերում էր այդ վայրը: Մինչև տուն գնալը որոշել է կանգնել և «Միկա» մարզադաշտի մոտ ծխել: Իր հեռախոսում հայտնաբերված հաղորդագրությունների մասով նշեց, որ իրենից հարցրել են թմրամիջոցների գները, ինքը վաճառողներից ճշտել է և ասել: Շատ մարդիկ կան, ովքեր չգիտեն, թե որտեղից կարող են գնել թմրանյութ, իսկ ինքը գիտի: Այդ մարդիկ հավանաբար իր ծանոթներն են եղել և իմացել են, որ ինքը ծխում է: Ինքն իր ծանոթներին ասել է այն ալիքների անվանումները, որտեղից կարող են թմրամիջոց գնել: Նշեց, որ թմրամիջոցների իրացում ասելով՝ ինքը հասկանում է թմրամիջոցների վաճառք: Նշեց, որ 098-41-88-86 հեռախոսահամարն իրեն ծանոթ չէ, քանի որ հեռախոսահամարները լավ չի հիշում: Եթե իր ընկերը լիներ, միևնույն է, դժվար թե հեռախոսահամարը հիշեր: Նշեց, որ այդ հեռախոսահամարի օգտատիրոջն ինքը թմրամիջոց չի առաջարկել: Իրենք միասին թմրամիջոց են ձեռք բերել և իրար հետ օգտագործել են: Նշեց, որ ինքն օգտագործել է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց: Այն ընկերները, որոնց ինքն օգնել է թմրամիջոց ձեռք բերելու հարցում, դարձյալ «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց են ցանկացել: Իր կյանքում այնպիսի դեպքեր էլ են եղել, որ ինքն օգտագործել է «Սունկ» տեսակի թմրամիջոց: Ինքը իմացել է, որ կա այնպիսի ալիք, որտեղ այդ թմրամիջոցից վաճառում են: Նշեց, որ թմրամիջոց ձեռք բերելու հարցերով իրեն դիմել են միայն իրեն անձամբ ճանաչող մարդիկ: Ինքն այդ ամենից շահույթ չի ստացել, պարզապես «օգնել է» մարդկանց: Մի քանի անգամ է եղել, որ իրենից թմրամիջոց են խնդրել: Հստակ չի կարող ասել: Թմրամիջոց օգտագործում է մոտավորապես 3-4 տարի: Եղել են դեպքեր, որ կանխիկ է վճարել, նաև եղել են դեպքեր, որ վճարել է կրիպտոարժույթների միջոցով: Վճարումները հիմնականում կատարել է տերմինալի միջոցով: Ինքը տեղյակ չէ, թե ով է «Չիլլ» անվանումով օգտատերը, ում հետ խոսակցություն է ունեցել: Այդ օգտատիրոջ հետ ունեցած նամակագրությունը եղել է մտացածին: Փորձել է ձևացնել, որ ինքն էլ նման գործերի հետ կապ ունի, որպեսզի կարողանար էժան գնով թմրամիջոց ձեռք բերել: Քանի որ խոսակցությունը մտացածին է եղել, հիմա չի կարող հիշել, թե ամեն մանրուք ինչի վերաբերյալ է եղել: Ինքը ֆինանսական խնդիրներ չուներ, սակայն այնքան մեծ ֆինանսական միջոցներ չուներ, որպեսզի իր օգտագործման համար սովորական գներով գներ թմրամիջոց:
Պաշտպանի կողմից հրապարակվեց նամակագրության մի հատված, համաձայն որի Նարեկ Սմբատյանը գրել էր «Արա, սաղ ծխել եմ, կյանք, մի համոզի», որի վերաբերյալ Ն. Սմբատյանը նշեց, որ դա նշանակում է, որ թմրամիջոցն իր ծխելու համար էր: Նշեց, որ ինքը թմրամիջոց օգտագործել է ոչ ամեն օր, սակայն շատ հաճախ. օր և մեջ կամ շաբաթական 4-5 անգամ: Ժամանակ է եղել, որ ամեն օր էլ ծխել է: Մեքենայում հայտնաբերված թմրամիջոցն իրեն կբավարարեր մոտավորապես 20 օրից մինչև 1 ամիս: Ինքը դա ձեռք է բերել շուկայական արժեքից մոտավորապես 40 տոկոսով ավելի էժան արժեքով: Շատ քանակությամբ ձեռք բերելու նպատակը եղել է էժան ձեռք բերելը: Առանձին ձեռք բերելու դեպքում 2 անգամ ավելի թանկ կլիներ: Փաթեթները ձեռք է բերել միասին: Նշեց, որ այդ էջը ջնջված էջ է: Սակայն հետագայում որ թմրամիջոց է ձեռք բերել էժան գնով, դա այդ էջի հետ ունեցած խոսակցության արդյունքն է: Չի կարող ասել, թե ինչու նման հաղորդագրություն չկա: Հավանաբար, ջնջված է մյուս կողմից: Մնացած նամակագրությունները չեն ջնջվել, քանի որ այդ էջը ջնջվել է, և հնարավորություն չի եղել մուտք գործել այդ էջ և նամակագրությունը ջնջել: Նամակագրության օրը չի կարող ասել. չի հիշում:
(դատական նիստի արձանագրություն)
- ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնի տեսուչ, ոստիկանության լեյտենանտ Հ․Մկրտչյանի հաղորդումը, համաձայն որի՝ 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ստացված տեղեկություններն իրացնելով՝ ժամը 21։20-ին, Երևան քաղաքի Մանանդյան փողոցի «Միկա» մարզադաշտի մոտից, ապօրինի թմրանյութ պահելու, օգտագործելու և իրացնելու հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով փորձել են ձերբակալել Նարեկ Վարդանի Սմբատյանին, ով փորձել է դիմել փախուստի, որի ժամանակ կիրառելով ձեռնամարտի հնարքներ՝ վերջինիս ձերբակալել և նրա կողմից շահագործվող «Տոյոտա Ալտեզա» մակնիշի, 37 NR 017 համարանիշի ավտոմեքենայով հանդերձ տեղափոխել են ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժին, որտեղ Նարեկ Սմբատյանը բանավոր հայտարարել է, որ իր կողմից շահագործվող «Տոյոտա Ալտեզա» մակնիշի ավտոմեքենայի սրահում ըմպելիքի թիթեղյա տարրայի մեջ առկա է թվով 18 հատ կպչուն ժապավենով փաթեթավորված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցի փաթեթներ, իսկ վարորդի դռան գրպանիկում՝ առկա ծխախոտի տուփի մեջ առկա է 1 հատ կապույտ կպչուն ժապավենով փաթեթավորված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որոնք ինքը գնել է 150 ԱՄՆ դոլարով՝ յուրաքանչյուր փաթեթը 8 ԱՄՆ դոլար գումարի դիմաց տեղադրելու նպատակով։ Նարեկ Սմբատյանի վարած ավտոմեքենան տեղափոխվել է ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի հատուկ պահպանվող տարածք և կնիքվել է։
(հատոր 1, գ.թ. 3, դատական նիստի արձանագրություն)
- 2025 թվականի փետրվարի 13-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնում Նարեկ Սմբատյանի վերաբերյալ կազմված ձերբակալման արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Նարեկ Սմբատյանը ձերբակալվել է 2025 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ժամը 21:40-ին: Որպես ձերբակալման վայր նշված է ք. Երևան, Մանանդյան փողոց, Միկա մարզադաշտի մոտից, «ձերբակալման պայմանները» դաշտում նշված է, որ վերջինս ձերբակալվել է ապօրինի թմրանյութ ձեռք բերելու, պահելու և իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով: «Ձերբակալման պայմանները» հատվածում որպես ձերբակալման նպատակ նշված է իրավասու մարմին ներկայացնելը: Նշվել է, որ ձերբակալվածի անձնական խուզարկությամբ անօրինական ոչինչ չի հայտնաբերվել, մարմնի կամ հագուստի վրա տեսանելի վնասվածքներ չեն եղել:
Ձերբակալվածի հայտարարությունների բաժնում արված գրառման համաձայն՝ Նարեկ Սմբատյանը հայտարարել է, որ ավտոմեքենայի սրահում գտնվող փաթեթները գնել է «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով, որի համար վճարել է 150 ԱՄՆ դոլար, դրանք հանդիսանում են «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, վերցրել է ք․Երևան Ավան վարչական շրջանից, հետագայում տարբեր տեղեր տեղադրելու նպատակով։ Թվով 20 փաթեթ՝ կապույտ, կպչուն ժապավենով, որից մեկն արդեն տեղադրել է Շենգավիթ մետրոյի մոտակայքում։
(հատոր 1, գ.թ. 4-5, դատական նիստի արձանագրություն)
- 2025 թվականի փետրվարի 14-ին կատարված ավտոմեքենայի խուզարկության արձանագրությունը և տեսաձայնագրությունը, համաձայն որոնց՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/1058/07/25 որոշման հիման վրա խուզարկություն է կատարվել Նարեկ Սմբատյանի կողմից վարած «Տոյոտա Ալտեզա» մակնիշի, 37 NR 017 համարանիշի ավտոմեքենայում, որի ընթացքում վերջինս ներկայացրել է թվով 18 հատ կապույտ, կպչուն ժապավեններով փաթեթավորված փաթեթներ և բանավոր հայտարարել է, որ դրանց մեջ առկա են «Մարիխուանա» տեսակի թմրանյութ: Բացի այդ ավտոմեքենայի վարորդի կողային դռան բաց պահոցից հայտնաբերվել է «Winston» գրառմամբ ծխախոտի տուփ, որի մեջ առկա է եղել թվով 1 հատ կապույտ, կպչուն ժապավեններով փաթեթավորված փաթեթ, իսկ սրահի պահոցից հայտնաբերվել է թղթի մեջ փաթեթավորված «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցին նմանվող զանգված, ինչպես նաև թմրամիջոցի հետքերով ապակյա կաթոցիչ:
(հատոր 1, գ.թ. 48-52, դատական նիստի արձանագրություն)
- Նարեկ Սմբատյանին պատկանող «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսի թվային խուզարկության արձանագրությունը և տեսաձայնագրությունը, համաձայն որոնց՝ դատարանի ԵԴ1/0467/08/25 որոշման համաձայն՝ խուզարկություն է կատարվել նշված բջջային հեռախոսում, պարզվել է, որ էկրանն ապահովված է պաշտպանիչ կոդով, որը բացվել է Նարեկ Սմբատյանի կողմից ցուցմունքում հայտնած կոդի միջոցով։ Հեռախոսի մեջ առկա է եղել Viber, WhatsApp, Telegram, Instagram և Messenger բջջային հավելվածները, ինչպես նաև լուսանկարների, տեսագրությունների և հաղորդագրությունների բաժիններ։ Հեռախոսի խուզարկության արդյունքում հաղորդագրությունների, ինչպես նաև Viber, WhatsApp, Instagram և Messenger հավելվածների ուսումնասիրությամբ վարույթի համար նշանակություն ունեցող տվյալներ չեն հայտնաբերվել։
Բջջային հեռախոսի լուսանկարների բաժնում հայտնաբերվել է մեկ լուսանկար, որը ցույց է տալիս թմրամիջոցի հնարավոր գտնվելու վայրը։ Մասնավորապես՝ լուսանկարի վրա առկա էր լատինատառ հետևյալ գրառումը՝ «Ճմռտաց ռեդ լայն, 1 գրամ 3-րդ մաս»։
«Telegram» հավելվածում Նարեկ Վարդանի Սմբատյանը ունեցել է երեք օգտահաշիվ՝ գրանցված հետևյալ հեռախոսահամարներով․
1. Օգտահաշիվ՝ «Smbatyan» (լատինատառ գրությամբ), հեռախոսահամար՝ +37444162644։
2. Օգտահաշիվ՝ «Զեսուս» և կայծակի նշան, հեռախոսահամար՝ +37498921958։
3. Օգտահաշիվ՝ անվանումը նշված է կետով («․»), հեռախոսահամար՝ +37494164488։
Telegram հավելվածում առկա էին թմրանյութեր գնելու և վաճառելու վերաբերյալ լուսանկարներ, դրա տեղադրման վայրի վերաբերյալ լուսանկարներ, վճարման կտրոնների լուսանկարներ, թմրանյութ գնելու և վաճառելու վերաբերյալ գրագրություններ և քրեական վարույթով էական նշանակություն ունեցող այլ տեղեկություններ:
Տելեգրամյան ալիքի «Smbatyan» օգտահաշիվի որոնման արդյունքում հայտնաբերվել է +37477422247 հեռախոսահամարի բաժանորդի և Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի միջև իրականացված նամակագրություն, որի շրջանակում վերջինիս ուղարկվել է թմրամիջոցի տեղադրման վայրի լուսանկար։ Լուսանկարի վրա առկա է եղել սլաք և թվային տվյալներ՝ ցուցադրելով թմրամիջոցի գտնվելու տեղորոշումը։ Բացի այդ, նամակագրության բովանդակության մեջ առկա են հաղորդագրություններ՝ տեղադրված թմրամիջոցը հայտնաբերելու և վերցնելու վերաբերյալ: Բացի այդ, հայտնաբերվել է նամակագրություն Ն. Սմբատյանի և +37498418886 տելեգրամյան օգտատիրոջ միջև, որի ընթացքում վերջինս Ն. Սմբատյանից խնդրել է թմրամիջոց։ Ն. Սմբատյանը պատասխանել է, որ այդ պահին իր մոտ թմրանյութ չկա, սակայն կարող է ճշտել Տելեգրամի ալիքներից՝ վաճառքի առկայության վերաբերյալ։ Հետագայում ճշտում կատարելով՝ Ն. Սմբատյանը տեղեկացրել է, որ թմրամիջոցը հասանելի է, իսկ արժեքը կազմում է 20-25 ԱՄՆ դոլար։ Այնուհետև Ն. Սմբատյանը ուղարկել է «Տել-Սել» հավելվածում գրանցված հաշվեհամար, որով պետք է կատարվի վճարումը, և կողմերը պայմանավորվել են հանդիպման և թմրամիջոցի համատեղ օգտագործման վերաբերյալ։
Տելեգրամյան ալիքի «Զեսու» և կայծակի նշան օգտահաշվի որոնման արդյունքում պարզվել է, որ Նարեկ Սմբատյանը նամակագրություն է ունեցել լատինատառ "Ban Man" անունով օգտատիրոջ հետ։ Նամակագրության ընթացքում Ն. Սմբատյանը հետաքրքրվել է թմրամիջոցների վերաբերյալ տեղեկատվությամբ, որին ի պատասխան օգտատերը ներկայացրել է թմրամիջոցների գնացուցակ։ Նմանատիպ հաղորդագրություններ են հայտնաբերվել նաև մեկ այլ էջի հետ, որի տվյալները ջնջված են։ Մասնավորապես՝ վերջինս Ն. Սմբատյանից հետաքրքրվել է, թե արդյոք հնարավոր է տեղեկանալ՝ երրորդ անձն ունի՞ սունկ, թե ոչ, որին ի պատասխան Սմբատյանը հայտնել է, որ ինքն այդ պահին չունի, սակայն ճանաչում է անձի, ով ունի։ Այնուհետև Սմբատյանը հարցրել է, թե ինչ քանակությամբ սունկ է անհրաժեշտ, սակայն էջի օգտատերը չի պատասխանել։ Այնուհետև Սմբատյանը նշել է, որ 2.5 գրամ սնկի արժեքը կազմում է 70 ԱՄՆ դոլար, իսկ 4.4 գրամինը՝ 110 ԱՄՆ դոլար, ինչին օգտատերը արձագանքել է՝ «պետք չի» գրառմամբ։
Տելեգրամյան «.» օգտահաշվի խուզարկության արդյունքում պարզվել է, որ տվյալ օգտահաշվի որոնման բաժնում առկա են հետևյալ որոնումները՝ «Կանաչու շուկա», «Ջնջված էջ», «Չիլլ», լատինատառ «Koko change» և այլն։ Բացի այդ, նամակագրության բաժնում հայտնաբերվել է հաղորդակցություն «Չիլլ» անունով օգտատիրոջ հետ, որի շրջանակում վերջինս Նարեկ Սմբատյանին ուղարկել է մի շարք լուսանկարներ, այդ թվում՝ Forward եղանակով փոխանցված լուսանկար «Կանաչի Ի» անունով օգտատիրոջից։ Նշված լուսանկարներից մեկում պատկերված են տեղորոշիչ գրառումներ, սլաք (նկատելիորեն մատնացույց անող), ինչպես նաև «Ժեշտից բանկա» և «15 գրամ» նշումները, որոնք վերաբերում են թմրանյութի հնարավոր գտնվելու վայրին։ Բացի նշվածից, «Չիլլ» օգտատերը Նարեկ Սմբատյանին ուղարկել է նաև այլ լուսանկարներ, որոնք հավանաբար վերաբերվում են թմրանյութերի տեղադրման վայրերին։ Նմանատիպ լուսանկարներ ուղարկվել են նաև Նարեկ Սմբատյանի կողմից, սակայն վերջիններս տեխնիկական պատճառներով (ինտերնետային կապի բացակայության հետևանքով) չեն բացվում։ Տելեգրամյան «Չիլլ» օգտատիրոջ հետ Նարեկ Սմբատյանի ունեցած նամակագրության ընթացքում հայտնաբերվել են նաև վերջինիս կողմից ուղարկված մի շարք լուսանկարներ, որոնցից մեկում առկա է սլաք և հետևյալ գրառումը՝ «Աշտարակ սպիտակ իզո, 0.5, հողի մեջ», ինչը կարող է վկայել թմրամիջոցի հնարավոր թաքստոցի վայրի մասին։ Բացի այդ, նույն նամակագրության շրջանակում առկա են մուլտհերոսների պատկերներով լուսանկարներ։ Բացի նշվածից, Նարեկ Սմբատյանը նամակագրություն է ունեցել նաև լատինատառ «Luxe Koko» օգտատիրոջ հետ, որի ընթացքում վերջինս հայտնել է, որ ցանկանում է «Trx»։ Արդյունքում, «Luxe Koko» օգտատերը նրան ուղարկել է «Արարատ բանկի» բանկային քարտի տվյալներ, իսկ Ն. Սմբատյանը հետաքրքրվել է՝ արդյոք հնարավոր է վճարումը կատարել «Դաշ» հավելվածով, որից հետո Ն.Սմբատյանի կողմից ուղարկվել է անդորրագիր:
Տելեգրամ հավելվածում Նարեկ Վարդանի Սմբատյանին պատկանող էջերից մեկի («.» անվանումով) խուզարկության արդյունքում հայտնաբերվել է նրա և մեկ այլ՝ ջնջված օգտատիրոջ միջև հաղորդագրություն, որի բովանդակությունը վերաբերում է թմրամիջոցների ձեռք բերմանն ու իրացմանը, ինչպես նաև թմրանյութերի վաճառքի գործընթացի կազմակերպմանը։
Մասնավորապես՝ ջնջված օգտատիրոջ կողմից Նարեկ Սմբատյանին ուղարկվել է հետևյալ բովանդակությամբ հաղորդագրություն․
«Չիլի կողմից բարևներ և բարի գալուստ Հայ Զոն խանութ, որտեղ կգտնեք միայն բարձորակ և օրգանիկ թմրանյութեր՝ «մարիխուաննա», «կոտլետ», «ջոին»։ Ջահել ես, ուզում ես աշխատես լիքը փող և ունես 100 դոլար ու քթի ծակ՝ ուրեմն գրիր, կասի՛ համ պայմանները, համ անշառ աշխատելու ձևերը»։
Հաղորդագրությանը կից Ն. Սմբատյանի կողմից ուղարկվել են մուլտհերոսների պատկերներ, որից հետո զարգացել է երկկողմ խոսակցություն։
Զրույցի ընթացքում Ն. Սմբատյանը գրել է․
«Հիմա ամենալավ ժամանակները չեն, էլի եմ ասել»,
Որին ի պատասխան՝
«Մեր բախտից ա»,
նա արձագանքել է․
«Չեմ կարող ասել՝ մի բան կարանք անենք, թե չէ, պիտի փորձենք։ Զուտ, որ լավ վախտ չի դրա համար։ Հա հլը չատի թվերը նայի, մարդիկ քիչ են, շոփերը՝ շատ»։
Այնուհետև Սմբատյանը հավելել է․
«Վռոդի, լուրջ ուզում են կպնեն և վերականգնեն, ոռին էն ա, որ օրը 10 դոլար տալիս եմ»։
Ջնջված էջը հարցրել է․
«Ինչի համար»,
որին Սմբատյանը պատասխանել է․
«Օրավճար»։
Հետագայում զրույցում Նարեկ Սմբատյանն ընդգծել է, որ շուկայում (նույնականացված որպես «շոփեր») բոլորն աշխատում են նույն եղանակով՝
«Սաղ շոփերը տալիս են լեգին, հա, դու դրա հետ գործ չունես»։
Հարցին՝
«Էսօր մի բան եղել է, թե չէ»,
Սմբատյանը նշել է․
«Կյանք, սենց ասեմ՝ կոնկրետ էսօր վատ էր շատ, մեկ հատ կարելի ա ասել, բայց խոսքի՝ մի 4 օր առաջ մի 10 հատ չեկ եմ ունեցել։ Նենց ստաբիլ չի, սիրուն գովազդ սարքենք։ Էլի եմ ասում՝ սրան կողքից բզբզելու պես։ Ես վստահ եմ, որ փող ենք կարանալու հանենք՝ հավեսով»։
Ավարտին, նամակագրության մեջ նշվում է, որ Սմբատյանը գրել է․
«Էդ օրը 10 նկար տվել եմ»։
Ջնջված օգտատերը արձագանքել է․
«Ասինքն»,
որին Սմբատյանը կրկնել է․
«Էդ օրը 10 նկար տվել եմ»։
Հաղորդագրություններից մեկում ջնջված օգտատերը գրել է․
«Որտեղ ես կապի, 2գ։ 2-ը մի քիչ դժվար ա, ամեն տեղ չի լինում, հեսա կարամ շեյր անեմ»։
Այնուհետև վերջինս հարցրել է․
«Կյանք, որ երգեր են ուղարկում, ես էլ ուղարկեմ, ակտիվություն ցուցաբերեմ, թե ոնց»։
Սմբատյանը արձագանքել է․
«Հա խի չէ»։
Հետագա խոսակցության ընթացքում ջնջված օգտատերը հարցրել է․
«Ի՞նչ գներ ա»,
որին Սմբատյանը պատասխանել է․
«20/30 մինիմալնա։ Հիմնականում շոփերը 18/28 են տալիս մեծ նկարը, իսկ 23/35՝ սենց միջինում»։
Ջնջված էջը գրել է․
«Էս Չիլլ բրոյի աչքերը կարմրեցնենք՞»,
Սմբատյանը պատասխանել է․
«Հա, կարանք փորձենք»։
Խոսակցությունն ուղեկցվել է թմրանյութերի վերաբերյալ այլ հաղորդագրություններով։ Սմբատյանը նշել է․
«Կյանք, էնպես չի, որ ես գիդեմ, բայց տակի լոկացիաները կփոխենք, կլինի»,
իսկ մեկ այլ հաղորդագրությունում գրել է․
«Էս կանաչին էլ լավ ա, ախպեր»։
Հետագա հաղորդագրություններում ջնջված օգտատերը հարցրել է․
«Սկսենք սենց իրար հետ խոսալ»,
որին Սմբատյանը պատասխանել է․
«Տարբեր հեռախոսները մոտս» և ապա՝ «Մի էջով»՝ ուղեկցելով զարմացած էմոջիով։
Նախատեսված մեթոդաբանության վերաբերյալ Սմբատյանը հավելել է․
«Միակ պահը՝ վիպիենն ա, որ պիտի տեղը քցենք»։
Դրանից հետո, ջնջված էջը հարցրել է՝ «Էրեբունի կա՞», ինչին Սմբատյանը պատասխանել է՝ «հա»։ Այնուհետև ջնջված էջը ֆորվարդել է «Ջենտլմեն» օգտատիրոջ ուղարկած հաղորդագրությունը, որտեղ գրված է՝ «Էրեբունի մոլի մոտ 0.5 կա՞», որին Սմբատյանը պատասխանել է՝ «Նօ»։ Ջնջված էջը շարունակել է՝ «սենց դեպքում ինչ եմ անում», Սմբատյանն արձագանքել է՝ «ասա չկա»։ Հետագա հաղորդագրություններում Սմբատյանը նշել է՝ «Հա էդ հեչ, պտի տան, որ տամ», իսկ ջնջված էջը առաջարկել է՝ «Գրի իրան, որ կլադմենը պտի էթա ստուգի, ասի չկա, որ թազա դնեմ տա, ասա թող յան տա», Սմբատյանը պատասխանել է՝ «չէ, իրան պտի տամ», ապա հավելել՝ «Կանաչին գա նկար տա՝ տամ»։ Խոսակցության ընթացքում Սմբատյանը հարցրել է՝ «որտեղից գիտես», իսկ մյուսը պատասխանել է՝ «գիտեմ», որին հաջորդել է Սմբատյանի՝ «չչորես» արձագանքը։ Տվյալ հաղորդագրություններին կից հայտնաբերվել են բազմաթիվ լուսանկարներ, որոնց վրա առկա են կոնկրետ տեղորոշման տվյալներ (կոորդինատներ), գրավոր նշումներ, ինչպես նաև սլաքներ, որոնք մատնանշում են թմրամիջոցների ենթադրյալ տեղադրության վայրերը։ Նշված լուսանկարներում առկա են հետևյալ գրառումները՝ «Շենգավիթ 0.5», «1գ, ճմռտաց ռեդ լայնի խաշկա 3-րդ մաս», «3-րդ մաս 0.5 Ռեդ լայնի ճմռտաց պաշկա» և այլն։ Վերջին լուսանկարը, որը մակագրված է եղել որպես «3-րդ մաս 0.5 Ռեդ լայնի ճմռտաց պաշկա», ջնջված էջից ուղարկվել է Սմբատյանին, և հետագայում նույն լուսանկարը Սմբատյանի կողմից կրկին ուղարկվել է հետադարձ կարգով՝ որոշ փոփոխություններով կամ նշումներով։ Նախաքննության ընթացքում հայտնաբերված հաղորդագրություններն ու լուսանկարները վերլուծվում են որպես տվյալ անձանց կողմից թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության, տարածման, որոնման, գնում-վաճառքի կազմակերպման վերաբերյալ գործունեության վկայող նյութեր։
(հատոր 1, գ.թ. 218-234, դատական նիստի արձանագրություն)
- Դատաքիմիական փորձաքննության թիվ 757 Ք-25 եզրակացությունով, համաձայն որի՝ «1. Փորձաքննությանը ներկայացված «Winston» գրառմամբ ծխախոտի տուփում առկա 0,46 գրամ հաստատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց։
2. Փորձաքննությանը ներկայացված 18 հատ կապույտ գույնի մեկուսիչ ժապավենով ամրացված արծաթափայլ նրբաթիթեղի կտորում առկա ընդհանուր` 8,16 գրամ հաս- տատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Մա- րիխուանա» տեսակի թմրամիջոց։
3. Փորձաքննությանը ներկայացված «RED LINE» գրառմամբ ծխախոտի տուփում առկա 0,59 գրամ հաստատուն չոր քաշով կանեփի բուսական մանրացված զանգվածը հանդիսանում է «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց (տես հետազոտական մաս):
4. Փորձաքննությանը ներկայացված կապույտ գույնի պոլիմերային հատվածով ապակյա գլանակի ներքին մակերեսին առկա այրված, մոխրացած նյութի մասնիկներում հայտնաբերվեցին կանեփի բույսի կանաբինոիդներից՝ տետրահիդրոկաննաբինոլի հետքեր: Հետքերով հնարավոր չէ կատարել քանակական հաշվարկ՝ նյութի չնչին լինելու պատ- ճառով։»։
(հատոր 2, գ.թ. 62-66, դատական նիստի արձանագրություն)
- Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 0,46 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, 8․16 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը, ապակյա գլանակը, 0,59 գրամ քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցը և «Սամսունգ մոդելի բջջային հեռախոսը:
(հատոր 2, գ.թ. 67-69, դատական նիստի արձանագրություն)
- Դատաքննության ընթացքում վկա Անդրանիկ Ավագյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Նարեկ Սմբատյանի ընկերն է, վերջինիս հետ ծանոթացել է տարիներ առաջ՝ Նարեկի եղբոր՝ Գոռի միջոցով: Նարեկը վերջին շրջանում աշխատել է որպես առաքիչ: Մինչև առաքիչ աշխատելը հիմնականում տաքսի է վարել: Տեղյակ է եղել, որ Նարեկը «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց է օգտագործում: Հաճախականությունը և ժամանակահատվածը չի կարող ասել: Չի հարցրել, թե որտեղից և ինչ միջոցով է ձեռք բերում: Հստակ չի կարող հիշել, բայց հնարավոր է, որ Նարեկն իր ներկայությամբ ևս թմրամիջոց օգտագործած լինի: Եղել են դեպքեր, որ Նարեկի մոտ տեսել է թղթի մեջ լցված թմրամիջոց: Չի կարող հիշել՝ փաթեթավորված եղել է, թե չի եղել: Քանի որ իրեն այդ ամենը դուր չի եկել, աշխատել է շատ հարցեր չտալ: Չի եղել դեպք, որ Նարեկն իրեն թմրամիջոց տված և առաջարկած լինի: Հայտնեց, որ Նարեկ Սմբատյանի հետ հաճախակի է հեռախոսազրույցներ ունեցել: Նարեկը հիմնականում մեքենայի մեջ է թմրամիջոց օգտագործել: Քանի որ իրենց ընկերական շրջապատը մեծ է, չի կարող կոնկրետ դեպքեր նշել, թե կոնկրետ որ օրը ով է ներկա գտնվել: Նարեկը վարում էր «Տոյոտա Ալտեզզա» մակնիշի ավտոմեքենա: Եղել են դեպքեր, որ Նարեկն իրենից պարտքով գումար խնդրած լինի: Տաքսի վարելով և առաքիչ աշխատելով բարդ է կայուն աշխատավարձ ունենալը: Նշեց, որ Նարեկի հետ համացանցով չի շփվել, այլ հիմնականում հեռախոսազանգերի միջոցով: «Տելեգրամ» հավելվածի միջոցով չեն շփվել: Նարեկն այդ հավելվածում գրանցված էր: Էջի անունը չի կարող հիշել: Նարեկն օգտագործել է «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոս:
Հանրային մեղադրողի միջնորդությամբ էական հակասության առկայության հիմքով վերաբերելի մասով հրապարակվեց վկայի նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ Անդրանիկ Ավագյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ «(...) Նարեկն իրեն թմրանյութ է առաջարկել, սակայն ինքը հրաժարվել է, չի հիշել, թե երբ է դա տեղի ունեցել:»։
Նախաքննական և դատաքննական ցուցմունքների միջև հակասությունների վերաբերյալ հարցերին ի պատասխան՝ վկան հայտնեց, որ հնարավոր է՝ ինքը քննիչի հարցը սխալ է հասկացել, որովհետև ինչպես ինքը նշեց, եղել են դեպքեր, որ իրենք զրուցել են թմրամիջոցների թեմայով, սակայն Նարեկն իրեն թմրամիջոց չի առաջարկել: Քննիչին ինքը նույնպես ասել է, որ ինքն ու Նարեկը շատ են խոսել այդ թեմայով: Ինքը չի հիշում, որ քննիչին ասած լինի, թե Նարեկն իրեն թմրանյութ է առաջարկել: Ինքն ու Նարեկը շատ են խոսել այդ թեմաներով, ավելին, Նարեկը իրենից «հուշտ էր լինում», քանի որ ինքը միշտ սաստում էր նրան այդ թեմայի պատճառով: Այս ամենը հաշվի առնելով՝ դժվար թե ինքը քննիչին ասած լիներ, որ Նարեկն իրեն թմրամիջոց է առաջարկել:
Հայտնեց, որ քննիչի հարցին այդ կերպ պատասխանելով՝ պարզապես իր միտքն է սխալ շարադրել: Իր և Նարեկի շփումը միշտ այնպես է եղել, որ ինքը միշտ նրան ասել է, որ դեմ է թմրամիջոցների օգտագործմանը: Ընկերական խոսակցությունների ընթացքում ինքը միշտ ասել է, որ չի ծխում, թմրամիջոց չի օգտագործում, և նման առաջարկ չի եղել: Նշեց, որ ինքը քննիչի հարցում «առաջարկ» բառը սխալ է հասկացել և իր միտքը այդ մասով սխալ է շարադրել:
(դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 2, գ. թ. 16-20)
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանը դատվածություն չունի:
- Նարեկ Սմբատյանի զինվորական գրքույկի պատճենը:
- Նարեկ Սմբատյանի առողջական վիճակի հետազոտման վերաբերյալ կազմված ակտի պատճենը:
- Նարեկ Սմբատյանի բարձրագույն կրթության վկայականի դիպլոմի պատճենը:
- Նարեկ Սմբատյանի հարևանների կողմից գրված բնութագիրը, համաձայն որի՝ Ն. Սմբատյանը բնութագրվում է դրականորեն:
(…)
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու, որ Նարեկ Սմբատյանը, խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ (հոգեներգործող) նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, շահադիտական դրդումներով, յուրաքանչյուր փաթեթի համար 8 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 3.171,36 ՀՀ դրամի դիմաց, իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել և 2025 թվականի փետրվարի 13-ին՝ ժամը 21:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մանանդյան փողոցում, իր կողմից շահագործվող «Toyota Altezza» մակնիշի, 37 NR 017 հաշվառման համարանիշերով ավտոմեքենայի առջևի նստարանների միջև՝ «Fanta» գրառմամբ ըմպելիքի թիթեղյա տարրայի մեջ ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված՝ թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված՝ զգալի չափերի՝ ընդհանուր 8.16 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց՝ փաթեթավորված արծաթափայլ նրբաթիթեղների մեջ առկա, կապույտ գույնի մեկուսիչ ժապավեններով ամրացված 18 փաթեթում, նշված ավտոմեքենայի վարորդի դռան բաց պահոցում առկա «Winston» գրառմամբ ծխախոտի տուփի մեջ՝ 0,46 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց և նույն ավտոմեքենայում առկա կաշվե սև փոքր պայուսակի մեջ գտնվող՝ «Red Line» գրառմամբ ծխախոտի տուփի մեջ՝ 0,59 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որոնք 2025 թվականի փետրվարի 14-ին հայտնաբերվել են հիշատակված ավտոմեքենայի խուզարկությամբ:(․․․)»։
Գտնում եմ, որ արձանագրված տվյալները վկայում են Նարեկ Վարդանի Սմբատյանի կողմից շահադիտական դրդումներով իրացման նպատակով 8.16 գրամ հաստատուն չոր քաշով, 0,46 գրամ հաստատուն չոր քաշով տեսակի և 0,59 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոցն ապօրինի ձեռք բերելու և պահելու մասին։
Նշվածի համատեքստում իմ անհամաձայնությունն եմ հայտնում վիճարկվող դատական ակտում բերված այն պատճառաբանությանը, որ «Իսկ որևէ այլ փաստական հանգամանք, որը կհավաստի շահադիտական դրդման առկայությունը, քրեական գործի նյութերը չեն պարունակում։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ կոնկրետ դեպքում մեղադրանքի ծավալի շրջանակներում իրականացված վերլուծությունը փաստում է, որ այն պարագայում, երբ Մեղադրյալի դատապարտումն իրականացվում է մեղադրանքի շրջանակներում, իսկ մեղադրանքով նշված տվյալը հաստատված է բացառապես այնպիսի ապացուցի վրա, որի օգտագործումը սահմանափակված է, ապա այն չի կարող մեղսագրվել անձին, քանի որ որևէ այլ ապացույց առկա չէ, որը վկայի շահադիտական դրդման առկայության մասին։
Ուստի Մեղադրյալի կողմից ենթադրաբար կատարված հանցանքը ենթակա է որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով։»՝ այն հիմնավորմամբ, որ կոնկրետ դեպքում մեղադրյալի արարքում շահադիտական դրդման առկայությունն ապացուցվում է դատարանում հետազոտված վերը մեջբերված ապացույցներով՝ մասնավորապես Նարեկ Սմբատյանին պատկանող «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսի թվային խուզարկության արձանագրությամբ և տեսաձայնագրությամբ, որոնք պարունակում են կոնկրետ տվյալներ Նարեկ Սմբատյանի հետ վարած խոսակցությունների՝ վերջինի կողմից տարատեսակ թմրամիջոցների վաճառքով զբաղվելու, գումարներ շրջանառելու վերաբերյալ, իսկ վերջին հաղորդակցությունը տեղի է ունեցել մեղսագրվող արարքի կատարումից ընդամենը երկու ամիս առաջ։ Այս համատեքստում խնդրահարույց եմ գնահատում նաև Վերաքննիչ դատարանի արձանագրումն առ այն, որ հաղորդագրություններից որևէ մեկը որևէ կերպ չի առնչվում մեղսագրվող հանցագործության դեպքին, փաստելով, որ Ն․ Սմբատյանը մեղսագրված արարքին նախորդող ամիսներին ակտիվորեն մասնակցել է թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանն՝ առք ու վաճառքի գործընթացներին, ուստիև, այլ ապացույցների հետ համակցությամբ, սույն դեպքում թմրաշրջանառությանն ներգրավված լինելու հանգամանքն ինքնին հաստատում է վերջինի արարքում հենց շահադիտական նպատակի առկայությունը։
Հարկ է նշել, որ արդեն իսկ ապացուցված վերը նշված փաստերն իրենց գոյությամբ հաստատում են դրանց հետ օրգանապես կապված և դրանցից ողջամտորեն բխող փաստի՝ հայտնաբերված թմրամիջոցները շահադիտական նպատակով իրացնելու մտադրության առկայությունը։ Այլ կերպ՝ շահադիտական նպատակի առկայության վերաբերյալ փաստը սույն դեպքում բխում է արդեն իսկ ապացուցված մի քանի փաստերից։
Նույն կերպ՝ թմրամիջոցն անձի կողմից իրացնելու նպատակով իր մոտ պահելու մասին հետևությունը հաճախ դատական պրակիկայում բխեցվում է ոչ թե այդ նպատակի մասին որևէ ապացույցից՝ ցուցմունքից կամ վարութային գործողության արձանագրությունից և այլն, այլ այնպիսի ապացուցված փաստերից, ինչպիսիք նրա մոտ հայտնաբերված թմրամիջոցի քանակն է, դրա բաժանումն ու փաթեթավորումը, առերևույթ իրացման համար չափերը, այդ անձի կոողմից թմրամիջոց անձամբ չօգտագործելու հանգամանքը և այլն։
Անդրադառնալով Վերաքննիչ դատարանի այն արձանագրմանը, որ նույնիսկ կոնկրետ դեպքում այդ հաղորդագրությունների հիմք ընդունելը կհանգեցնի մեղադրանքի ծավալից դուրս գալուն, արձանագրում եմ հետևյալը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 42-րդ կետի համաձայն՝ մեղադրանքը որոշակի անձի կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու մասին վարկածն է, որն ունի փաստական և իրավական հիմնավորում։
Գտնում եմ, որ սույն գործում առկա ապացույցներով պարզված են մեղադրանքի փաստական հիմքը` մեղսագրվող արարքի էությունը, կատարման տեղը, ժամանակը, եղանակը և մյուս հանգամանքներն՝ այդ թվում շահադիտական նպատակը, որոնք համընկնում են քրեական օրենսգրքի այն հոդվածին, հոդվածի մասին և կետին, որով պատասխանատվություն է նախատեսված անձին մեղսագրվող արարքի կատարման համար (արարքի իրավական գնահատական):
Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով ներկայացված մեղադրանքից չի ապացուցվել թմրամիջոցներն 8 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 3.171,36 ՀՀ դրամի դիմաց իրացնելու հանգամանքը, ապա դա դեռևս չի նշանակում, որ անձի արարքում բացակայել է ծանրացնող հանցակազմի հատկանիշը՝ շահադիտական նպատակը, որի առկայության փաստը հիմնված է պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների վրա։ Հակառակ մեկնաբանության պարագայում իրացման նպատակը նույնպես հաստատված չի համարվի, քանի որ ըստ մեղադրանքի՝ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանը թմրամիջոցն ապօրինի ձեռք է բերել յուրաքանչյուր փաթեթի 8 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 3.171,36 ՀՀ դրամի դիմաց իրացնելու նպատակով։
Ասվածը հանգում է նրան, որ մեղադրանքի մասը կազմող՝ շահադիտական նպատակը, ինչպես և իրացնելու նպատակը նույն կերպ հաստատված են գործով ձեռք բերված վերաբերելի, թույլատրելի և բավարար ապացույցներով։
Հետևաբար՝ մեղադրանքի ծավալից դուրս գալու մասին Վերքննիչ դատարանի հետևությունները սույն դեպքում վերաբերելի չեն։
Ամբողջի հիման վրա՝ գտնում եմ, որ Վերաքննիչ դատարանի դատական ակտով անձի անմեղության կանխավարկածն անհարկի բացարձականացվել և ծայրահեղականացվել է։
Ամփոփելով՝ արձանագրած դիտարկումների արդյունքում փաստում եմ, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները ճիշտ են և բխում են ինչպես քրեադատավարական օրենքի կարգավորումներից, այնպես էլ Վճռաբեկ դատարանի կողմից ձևավորած նախադեպային պրակտիկայից։
Ողջ վերոգրյալի հիման վրա եզրահանգում եմ, որ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանին մեղսագրված արարքին տրված իրավական գնահատականի մասով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ՝ ճիշտ է կիրառել նյութական և դատավարական օրենքը, հետևաբար դատական ակտն այդ մասով բեկանելու հիմքեր չկան։


ԳՏՆՈՒՄ ԵՄ, ՈՐ

ԵԴ1/1797/01/25 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ի դատավճիռը՝ Նարեկ Վարդանի Սմբատյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչելու մասով, պետք էր թողնել անփոփոխ։



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ