Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/1789/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
15.4
Պատասխանող
Էմիլ Ղահրամանյան Տիգրանի
Էմիլ Ղահրամանյան
Էմիլ Ղահրամանյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Գևորգ Պողոսյան
Քրեական վերաքննիչ
Մարինե Մելքոնյան
Հարություն Պետրոսյան
Գրիգոր Հովհաննիսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Գևորգ Պողոսյան
Քրեական վերաքննիչ
Մարինե Մելքոնյան
Հարություն Պետրոսյան
Գրիգոր Հովհաննիսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2026-04-28 | 13:50 | 3 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-01-30 | 11:30 | 6 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-01-29 | 17:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-01-12 | 12:30 | 6 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-09 | 14:30 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-28 | 14:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-16 | 17:00 | 6 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-15 | 17:00 | 6 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-01 | 15:30 | 6 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-09 | 17:30 | 6 | Նիստը չի կայացել |
ԵԴ1/1789/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
<<30>> հունվարի 2026թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանի,
քարտուղարությամբ՝ Լ.Ալոյանի և
Ս.Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ռ.Դոխոյանի,
պաշտպան՝ Մ.Աղաբեկյանի,
մեղադրյալ՝ Է.Ղահրամանյանի,
դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի (ծնված՝ 2003 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, Ստեփանակերտ քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, դատապարտված, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ Երևան քաղաքի Դավթաշեն 4-րդ փողոցի 8-րդ տուն հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանի կողմից կազմված <<Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին>> արձանագրության համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60762224 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60146725 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանի կողմից կայացված <<Թիվ 60146725 քրեական վարույթը թիվ 60762224 քրեական վարույթին միացնելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 60146725 քրեական վարույթը միացնել թիվ 60762224 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակել մեկ վարույթում՝ թիվ 60762224 քրեական վարույթի հերթական համարի ներքո:
2025 թվականի փետրվարի 24-ին կազմված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> միջնորդությամբ՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանը միջնորդել է հսկող դատախազին՝ թիվ 60762224 քրեական վարույթով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցել հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի փետրվարի 24-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ.Դոխոյանի կողմից կայացված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 60762224 քրեական վարույթով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) հարուցել հանրային քրեական հետապնդում, որը վերջինիս ներկայացվել է 2025 թվականի մարտի 20-ին:
2025 թվականի փետրվարի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանի կողմից կայացված <<Մեղադրյալի նկատմամբ բացակայելու արգելք խափանման միջոցը կիրառելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ 60762224 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի ապրիլի 18-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ.Դոխոյանի կողմից կայացված <<Նախաքննությունը շարունակելու համար թիվ 60762224 քրեական վարույթի նյութերը նախաքննության մարմնին վերադարձնելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ չհաստատել թիվ 60762224 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը և նախաքննությունը շարունակելու նպատակով քրեական վարույթի նյութերը վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնին:
2025 թվականի ապրիլի 23-ին թիվ 60762224 քրեական վարույթի հետագա նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է Դ.Շահբազյանին:
2025 թվականի մայիսի 21-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ.Դոխոյանի կողմից կայացված <<Թիվ 60762224 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ հաստատել թիվ 60762224 քրեական վարույթով ստացված մեղադրական եզրակացությունը և այն քրեական վարույթի նյութերի հետ հանձնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
2025 թվականի մայիսի 22-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1789/01/25 համարը:
2025 թվականի մայիսի 22-ին դատարաններում գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը մակագրվել է դատավոր Գևորգ Պողոսյանին, իսկ 2025 թվականի մայիսի 23-ին հանձնվել է վերջինիս աշխատակազմին:
2025 թվականի մայիսի 26-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով վարույթը և նախնական դատալսումներ է նշանակվել:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2. Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ <<[Ն]ա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին՝ ժամը 01:20-ին, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.213 մգ/լ, վարել է <<Ֆորդ>> մակնիշի 37 DY 976 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418349 արձանագրություն:
Բացի այդ, էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 23:28-ին, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.191 մգ/լ, վարել է <<Մազդա>> մակնիշի 37 0P 290 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012012 արձանագրություն>>:
Արագացված վարույթ.
3. Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող Ռ.Դոխոյանը չառարկեց արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
4. Դատվածությունների և հետախուզման առկայության Ձև 8 հարցման պատասխանի համաձայն՝ էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով (քրեական վարույթի համարը՝ 10812723) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նույն օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման՝ 3 տարի 4 ամիս 3 օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 տարի ժամկետով:
4.1. <<Դատալեքս>> դատական տեղեկատվական համակարգից տպված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռի համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 4 (չորս) տարի ժամանակով: Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժում հաշվակցվել է նրա կալանքի տակ գտնվելու՝ 7 (յոթ) ամիս 27 (քսանյոթ) օրը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ վերջինի վրա դնելով պարտականություն՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում՝ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ հանրային մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը թողնվել է անփոփոխ:
4.2. 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի պետ Ս.Մուղդուսյանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 12-ի թիվ /29.1.6/88000-2025 գրությամբ մասնավորապես, նշվել է. <<Ի պատասխան Ձեր 09.12.2025 թվականի թիվ ԴԴԱ-8.1-Ե 144-504 գրության հայտնում եմ, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի շահառու Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը (ծնված՝ 17.12.2003թ., հաշվառված՝ անհայտ տուն և փաստացի բնակվող՝ ք.Երևան, Դավթաշեն 4-րդ թաղ., տուն 8 հասցեում) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 02.02.2024թ.-ին կայացված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճռի համաձայն՝ մեղադրվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով: Փորձաշրջանի ընթացքում Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություններ՝ չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում սեղմ ժամկետով հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն:
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վերաբերյալ դատավճիռը և այն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժին է ստացվել 12.02.2025թ.-ին: Վերջինս 27.02.2025թ.-ին վերցվել է հաշվառման և փորձաշրջանն ավարտվում է 27.02.2027 թվականին: 06.05.2025թ.-ից Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի կողմից ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժին ներկայանալու հաճախականությունը սահմանվել է երկու ամիսը մեկ անգամ:>>:
4.3. 2025 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի պետ Ս.Մուղդուսյանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ /29.1.6/88878-2025 գրությամբ մասնավորապես, նշվել է. <<Ի լրումն Ձեր 09.12.2025 թվականի թիվ ԴԴԱ-8.1-Ե 144-504 գրության՝ հայտնում եմ, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի շահառու Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի (…) վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 02.07.2024թ.-ին կայացված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը 31.01.2025 թվականին մտել է օրինական ուժի մեջ:>>:
4.4. 2025 թվականի հունիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա.Հովսեփյանի գրության համաձայն՝ հարկային մարմնի տեղեկատվական բազայում առկա տվյալների համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին և 2025 թվականի հունվարի 19-ին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի հանդիսացել վարձու աշխատող:
Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
5. Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները), այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքների նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
6. Սույն դատավճռի 4-րդ կետում առկա, Դատարանի կողմից հետազոտված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի անձը բնութագրող հանգամանք է նախկինում դատապարտված լինելը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել նաև ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը բխում է Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումից):
Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
<<Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
<<Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի՝ հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…)>>:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (արարքի կատարաման պահին և մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 02-ը գործող) նախատեսված հանցագործությունը դասվում է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է տուգանքի ձևով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքների ձևով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկման ձևով՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշումը):
8. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքները, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 6-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Ընդ որում, Դատարանը հանգում է հետևության, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ)՝ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ)՝ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, և որ այդ պատիժների կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Առկա պայմաններում հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման:
9. Նկատի ունենալով, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ուստի՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով պետք է վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումն ու նրա նկատմամբ պետք է վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
10. Անդրադառնալով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանն, ի թիվս սույն դատավճռի 4-րդ, 6-րդ և 8-րդ կետերում առկա փաստական տվյալների և հետևությունների, հաշվի առնելով հատկապես այն հանգամանքը, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը դիտավորությամբ կատարված ծանր հանցանքի համար ազատազրկման դատապարտվելու և փորձաշրջան սահմանվելու պայմաններում կրկին կատարել է սույն քրեական գործով իրեն վերագրված երկու դրվագ արարքները, արձանագրում է, որ նշված հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ դրանք էականորեն բարձրացնում են ինչպես մեղադրյալի անձի, այնպես էլ նրա կատարած հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն նվազում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել միայն Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը նրա կողմից կրելու պայմաններում:
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ կրկին պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու հիմքեր առկա չեն, ուստի՝ վերջինս այն պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
11. Դատարանն, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանն ենթակա մյուս հարցերին, արձանագրում է, որ գույքային հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև հատուցման ենթակա գույքային այլ վնաս և դրա ապահովման նպատակով արգելադրված որևէ գույք, գործով իրեղեն ապացույցներ չկան:
12. Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո պետք է վերացնել:
13. Ինչ վերաբերում է վարութային ծախսերի հարցին, ապա այն պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի: Բացի այդ, հարկ է արձանագրել նաև, որ սույն քրեական գործով վարութային ծախսեր առկա չեն:
14. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 276-րդ, 347-350-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանն իր նկատմամբ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի:
ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.Ս.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
<<30>> հունվարի 2026թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանի,
քարտուղարությամբ՝ Լ.Ալոյանի և
Ս.Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ռ.Դոխոյանի,
պաշտպան՝ Մ.Աղաբեկյանի,
մեղադրյալ՝ Է.Ղահրամանյանի,
դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի (ծնված՝ 2003 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, Ստեփանակերտ քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, դատապարտված, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ Երևան քաղաքի Դավթաշեն 4-րդ փողոցի 8-րդ տուն հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանի կողմից կազմված <<Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին>> արձանագրության համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60762224 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60146725 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանի կողմից կայացված <<Թիվ 60146725 քրեական վարույթը թիվ 60762224 քրեական վարույթին միացնելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 60146725 քրեական վարույթը միացնել թիվ 60762224 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակել մեկ վարույթում՝ թիվ 60762224 քրեական վարույթի հերթական համարի ներքո:
2025 թվականի փետրվարի 24-ին կազմված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> միջնորդությամբ՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանը միջնորդել է հսկող դատախազին՝ թիվ 60762224 քրեական վարույթով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցել հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի փետրվարի 24-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ.Դոխոյանի կողմից կայացված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 60762224 քրեական վարույթով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) հարուցել հանրային քրեական հետապնդում, որը վերջինիս ներկայացվել է 2025 թվականի մարտի 20-ին:
2025 թվականի փետրվարի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանի կողմից կայացված <<Մեղադրյալի նկատմամբ բացակայելու արգելք խափանման միջոցը կիրառելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ 60762224 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի ապրիլի 18-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ.Դոխոյանի կողմից կայացված <<Նախաքննությունը շարունակելու համար թիվ 60762224 քրեական վարույթի նյութերը նախաքննության մարմնին վերադարձնելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ չհաստատել թիվ 60762224 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը և նախաքննությունը շարունակելու նպատակով քրեական վարույթի նյութերը վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնին:
2025 թվականի ապրիլի 23-ին թիվ 60762224 քրեական վարույթի հետագա նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է Դ.Շահբազյանին:
2025 թվականի մայիսի 21-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ.Դոխոյանի կողմից կայացված <<Թիվ 60762224 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ հաստատել թիվ 60762224 քրեական վարույթով ստացված մեղադրական եզրակացությունը և այն քրեական վարույթի նյութերի հետ հանձնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
2025 թվականի մայիսի 22-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1789/01/25 համարը:
2025 թվականի մայիսի 22-ին դատարաններում գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը մակագրվել է դատավոր Գևորգ Պողոսյանին, իսկ 2025 թվականի մայիսի 23-ին հանձնվել է վերջինիս աշխատակազմին:
2025 թվականի մայիսի 26-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով վարույթը և նախնական դատալսումներ է նշանակվել:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2. Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ <<[Ն]ա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին՝ ժամը 01:20-ին, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.213 մգ/լ, վարել է <<Ֆորդ>> մակնիշի 37 DY 976 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418349 արձանագրություն:
Բացի այդ, էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 23:28-ին, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.191 մգ/լ, վարել է <<Մազդա>> մակնիշի 37 0P 290 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012012 արձանագրություն>>:
Արագացված վարույթ.
3. Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող Ռ.Դոխոյանը չառարկեց արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
4. Դատվածությունների և հետախուզման առկայության Ձև 8 հարցման պատասխանի համաձայն՝ էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով (քրեական վարույթի համարը՝ 10812723) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նույն օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման՝ 3 տարի 4 ամիս 3 օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 տարի ժամկետով:
4.1. <<Դատալեքս>> դատական տեղեկատվական համակարգից տպված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռի համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 4 (չորս) տարի ժամանակով: Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժում հաշվակցվել է նրա կալանքի տակ գտնվելու՝ 7 (յոթ) ամիս 27 (քսանյոթ) օրը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ վերջինի վրա դնելով պարտականություն՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում՝ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ հանրային մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը թողնվել է անփոփոխ:
4.2. 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի պետ Ս.Մուղդուսյանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 12-ի թիվ /29.1.6/88000-2025 գրությամբ մասնավորապես, նշվել է. <<Ի պատասխան Ձեր 09.12.2025 թվականի թիվ ԴԴԱ-8.1-Ե 144-504 գրության հայտնում եմ, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի շահառու Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը (ծնված՝ 17.12.2003թ., հաշվառված՝ անհայտ տուն և փաստացի բնակվող՝ ք.Երևան, Դավթաշեն 4-րդ թաղ., տուն 8 հասցեում) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 02.02.2024թ.-ին կայացված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճռի համաձայն՝ մեղադրվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով: Փորձաշրջանի ընթացքում Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություններ՝ չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում սեղմ ժամկետով հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն:
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վերաբերյալ դատավճիռը և այն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժին է ստացվել 12.02.2025թ.-ին: Վերջինս 27.02.2025թ.-ին վերցվել է հաշվառման և փորձաշրջանն ավարտվում է 27.02.2027 թվականին: 06.05.2025թ.-ից Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի կողմից ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժին ներկայանալու հաճախականությունը սահմանվել է երկու ամիսը մեկ անգամ:>>:
4.3. 2025 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի պետ Ս.Մուղդուսյանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ /29.1.6/88878-2025 գրությամբ մասնավորապես, նշվել է. <<Ի լրումն Ձեր 09.12.2025 թվականի թիվ ԴԴԱ-8.1-Ե 144-504 գրության՝ հայտնում եմ, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի շահառու Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի (…) վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 02.07.2024թ.-ին կայացված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը 31.01.2025 թվականին մտել է օրինական ուժի մեջ:>>:
4.4. 2025 թվականի հունիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա.Հովսեփյանի գրության համաձայն՝ հարկային մարմնի տեղեկատվական բազայում առկա տվյալների համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին և 2025 թվականի հունվարի 19-ին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի հանդիսացել վարձու աշխատող:
Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
5. Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները), այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքների նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
6. Սույն դատավճռի 4-րդ կետում առկա, Դատարանի կողմից հետազոտված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի անձը բնութագրող հանգամանք է նախկինում դատապարտված լինելը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել նաև ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը բխում է Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումից):
Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
<<Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
<<Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի՝ հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…)>>:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (արարքի կատարաման պահին և մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 02-ը գործող) նախատեսված հանցագործությունը դասվում է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է տուգանքի ձևով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքների ձևով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկման ձևով՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշումը):
8. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքները, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 6-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Ընդ որում, Դատարանը հանգում է հետևության, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ)՝ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ)՝ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, և որ այդ պատիժների կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Առկա պայմաններում հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման:
9. Նկատի ունենալով, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ուստի՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով պետք է վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումն ու նրա նկատմամբ պետք է վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
10. Անդրադառնալով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանն, ի թիվս սույն դատավճռի 4-րդ, 6-րդ և 8-րդ կետերում առկա փաստական տվյալների և հետևությունների, հաշվի առնելով հատկապես այն հանգամանքը, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը դիտավորությամբ կատարված ծանր հանցանքի համար ազատազրկման դատապարտվելու և փորձաշրջան սահմանվելու պայմաններում կրկին կատարել է սույն քրեական գործով իրեն վերագրված երկու դրվագ արարքները, արձանագրում է, որ նշված հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ դրանք էականորեն բարձրացնում են ինչպես մեղադրյալի անձի, այնպես էլ նրա կատարած հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն նվազում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել միայն Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը նրա կողմից կրելու պայմաններում:
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ կրկին պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու հիմքեր առկա չեն, ուստի՝ վերջինս այն պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
11. Դատարանն, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանն ենթակա մյուս հարցերին, արձանագրում է, որ գույքային հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև հատուցման ենթակա գույքային այլ վնաս և դրա ապահովման նպատակով արգելադրված որևէ գույք, գործով իրեղեն ապացույցներ չկան:
12. Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո պետք է վերացնել:
13. Ինչ վերաբերում է վարութային ծախսերի հարցին, ապա այն պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի: Բացի այդ, հարկ է արձանագրել նաև, որ սույն քրեական գործով վարութային ծախսեր առկա չեն:
14. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 276-րդ, 347-350-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանն իր նկատմամբ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի:
ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.Ս.ՊՈՂՈՍՅԱՆ
N-ԵԴ1/1789/01/25
Ո Ր Ո Շ ՈԻ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«28» ապրիլի 2026թ. ք. Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Գ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱԽԱԶ Ռ.ԴՈԽՈՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Մ.ԱՂԱԲԵԿՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Է.ՂԱՀՐԱՄԱՆՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Գ.Պողոսյան/ թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով 30.01.2026 թվականի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պաշտպան Մ.Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
21.05.2025 թվականին ՀՀ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ.Դոխոյանը մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին որոշում է կայացրել և 22.05.2025 թվականին թիվ 60762224 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2դրվագ, ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան /այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան/։
30.01.2026 թվականի դատավճռով Առաջին ատյանի դատարանը վճռել է.
«Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանն իր նկատմամբ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի:»:
Առաջին ատյանի դատարանի 30.01.2026 թվականի դատավճիռը պաշտպան Մ.Աղաբեկյանը ստացել է 06.02.2026 թվականին:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոգրյալ դատավճռի դեմ 26.02.2026 թվականին փոստային ծառայության միջոցով վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել պաշտպան Մ.Աղաբեկյանը, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան /այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան/ է ստացվել 02.03.2026 թվականին:
Բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 05.03.2026 թվականին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 06.03.2026 թվականին:
16.03.2026 թվականին Վերաքննիչ դատարանը թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով ներկայացված վերաքննիչ բողոքն ընդունել է վարույթ։
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2դրվագ‚ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ․ «նա, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին՝ ժամը 01:20-ին, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.213 մգ/լ, վարել է «Ֆորդ» մակնիշի ***հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418349 արձանագրություն:
Բացի այդ, Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 23:28-ին, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.191 մգ/լ, վարել է «Մազդա» մակնիշի *** հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012012 արձանագրություն:»:
30.01.2026 թվականի դատավճռով Առաջին ատյանի դատարանն արագացված վարույթի կիրառմամբ արձանագրել է.
«/…/Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
4. Դատվածությունների և հետախուզման առկայության Ձև 8 հարցման պատասխանի համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով (քրեական վարույթի համարը՝ 10812723) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նույն օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման՝ 3 տարի 4 ամիս 3 օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 տարի ժամկետով:
4.1. «Դատալեքս» դատական տեղեկատվական համակարգից տպված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռի համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 4 (չորս) տարի ժամանակով: Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժում հաշվակցվել է նրա կալանքի տակ գտնվելու՝ 7 (յոթ) ամիս 27 (քսանյոթ) օրը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ վերջինի վրա դնելով պարտականություն՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում՝ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ հանրային մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը թողնվել է անփոփոխ:
4.2. 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի պետ Ս.Մուղդուսյանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 12-ի թիվ /29.1.6/88000-2025 գրությամբ մասնավորապես, նշվել է. «Ի պատասխան Ձեր 09.12.2025 թվականի թիվ ԴԴԱ-8.1-Ե 144-504 գրության հայտնում եմ, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի շահառու Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը (ծնված՝ 17.12.2003թ., հաշվառված՝ անհայտ տուն և փաստացի բնակվող՝ ք.Երևան, Դավթաշեն 4-րդ թաղ., տուն 8 հասցեում) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 02.02.2024թ.-ին կայացված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճռի համաձայն՝ մեղադրվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով: Փորձաշրջանի ընթացքում Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություններ՝ չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում սեղմ ժամկետով հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն:
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վերաբերյալ դատավճիռը և այն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժին է ստացվել 12.02.2025թ.-ին: Վերջինս 27.02.2025թ.-ին վերցվել է հաշվառման և փորձաշրջանն ավարտվում է 27.02.2027 թվականին: 06.05.2025թ.-ից Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի կողմից ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժին ներկայանալու հաճախականությունը սահմանվել է երկու ամիսը մեկ անգամ:»:
4.3. 2025 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի պետ Ս.Մուղդուսյանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ /29.1.6/88878-2025 գրությամբ մասնավորապես, նշվել է. «Ի լրումն Ձեր 09.12.2025 թվականի թիվ ԴԴԱ-8.1-Ե 144-504 գրության՝ հայտնում եմ, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի շահառու Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի (…) վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 02.07.2024թ.-ին կայացված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը 31.01.2025 թվականին մտել է օրինական ուժի մեջ:»:
4.4. 2025 թվականի հունիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա.Հովսեփյանի գրության համաձայն՝ հարկային մարմնի տեղեկատվական բազայում առկա տվյալների համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին և 2025 թվականի հունվարի 19-ին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի հանդիսացել վարձու աշխատող:
Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
5. Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները), այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքների նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
6. Սույն դատավճռի 4-րդ կետում առկա, Դատարանի կողմից հետազոտված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի անձը բնութագրող հանգամանք է նախկինում դատապարտված լինելը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել նաև ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը բխում է Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումից):
Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ: /.../
8. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքները, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 6-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Ընդ որում, Դատարանը հանգում է հետևության, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ)՝ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ)՝ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, և որ այդ պատիժների կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Առկա պայմաններում հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման:
9. Նկատի ունենալով, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ուստի՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով պետք է վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումն ու նրա նկատմամբ պետք է վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
10. Անդրադառնալով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանն, ի թիվս սույն դատավճռի 4-րդ, 6-րդ և 8-րդ կետերում առկա փաստական տվյալների և հետևությունների, հաշվի առնելով հատկապես այն հանգամանքը, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը դիտավորությամբ կատարված ծանր հանցանքի համար ազատազրկման դատապարտվելու և փորձաշրջան սահմանվելու պայմաններում կրկին կատարել է սույն քրեական գործով իրեն վերագրված երկու դրվագ արարքները, արձանագրում է, որ նշված հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ դրանք էականորեն բարձրացնում են ինչպես մեղադրյալի անձի, այնպես էլ նրա կատարած հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն նվազում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել միայն Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը նրա կողմից կրելու պայմաններում:
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ կրկին պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու հիմքեր առկա չեն, ուստի՝ վերջինս այն պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:/.../»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքով գործի դատավարական նախապատմության, վերաբերելի իրավանորմերի և նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ մասնավորապես նշել է‚ որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները՝ մեղադրյալ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով տուգանքի ձևով նշանակված պատժի մասով հիմնավոր է, սակայն թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու որոշումը վերացնելով, և այն կրկին չկիրառելու վերաբերյալ որոշում չկայացնելով եկել է սխալ եզրահագման: Մասնավորապես՝ հարկ է արձանագրել, որ Ղահրամանյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքները ոչ մեծ ծանրության են, վերջինն ընդունել է իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքների կատարումը, զղջացել է դրանց կատարման համար, շուտով պետք է մեկնի զինծառայության, ունի որոշակի առողջական խնդիրներ, որոնք իրենց միասնության մեջ դիտարկելով՝ կարող են գալ եզրահանգման, որ Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու որոշում կայացնելով՝ հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրականացմանը: Բացի այդ‚ հատկանշական է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված տուգանքի ձևով պատժատեսակի նշանակման և փորձաշրջանի վերացման դեպքում՝ տուգանքի վճարման միջոցով պատժի նպատակների իրականացմանը հասնելը «հապաղում է» այն իմաստով, որ դրա վճարումը փաստացի իրականացվելու է ազատազրկման ձևով պատժի կրման ավարտից հետո, որն էլ ըստ պաշտպանական կողմի աննպատակահարմար է, և չի բխում պատժի նպատակների իրականացման տրամաբանությունից: Սրանից զատ հարկ է արձանագրել նաև, որ մեղադրյալը փաստացի 1 տարի է՝ ինչ հաշվառման է վերցվել ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից և ըստ էության՝ փորձաշրջանի սահմանված ժամկետի կեսն արդեն իսկ անցել է, և դրա վերացման, 3 տարի 4 ամիս 3 օր ժամկետով ազատազրկման նշանակման դեպքում վերջինի վիճակն անհամեմատ ծանրանում է հաշվի առնելով այն, որ այն մեկ տարի ժամկետը, որի ընթացքում մեղադրյալը հաշվառված է եղել ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայությունում, վերջինը պետք է կրկին «կրի» արդեն անազատության ձևով: Վերոգրյալի համատեքստում գնահատման է արժանի նաև վերոշարադրյալում նշված այն հանգամանքը, որ Ղահրամանյանն ամռանը պետք է մեկնի ծառայության, որի պայմաններում գնահատման ենթարկելով հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռությունը, հարկ է փաստել, որ այս հանգամանքն էական է անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս: Ինչ վերաբերում է վերոգրյալում անդրադարձ կատարած առողջական խնդիրներին, ապա մասնավորեցնելով դրանք նշում է‚ որ Էմիլ Ղահրամանյանի մոտ ախտորոշվել է «թեթև աստիճանի նևրաստենիա», որը նևրոտիկ մակարդակի խանգարում է, նաև վերջինի մոտ առկա է երկայնակի հարթաթաթություն 2-3-րդ աստիճանի: Գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելիս՝ ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը, թույլ է տրվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, որը հիմք է վիճարկվող դատական ակտն այդ մասով փոփոխելու համար, որի պայմաններում ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով՝ պաշտպանական կողմը գտնում է, որ հնարավոր է սույն քրեական գործով դատավճռով սահմանված փորձաշրջանի վերացման դեպքում՝ պատիժները գումարումից հետո կրկին սահմանել փորձաշրջան:
Ելնելով վերոգրյալից‚ պաշտպանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
«Մասնակի՝ պատժի մասով փոփոխել թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով 30.01.2026թվականին կիրառված դատավճիռը․ մասնավորապես՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասուն հինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 750 (յոթ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հետևանքով նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան անհրաժեշտ ժամկետով, և թողնել կրելու միայն տուգանքի ձևով նշանակված պատիժը:»։
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ընթացքում պաշտպան Մ.Աղաբեկյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումներով պնդեց այն և խնդրեց բավարարել: Բացի այդ‚ Վերաքննիչ դատարանին ներկայացրեց ՀՀ Առողջապահության նախարարության դատաբժշկական գիտագործնական կենտրոնի թիվ 656/հձ հանձնաժողովային փորձաքննության եզրակացության պատճենը, ՀՀ ՊՆ կենտրոնական ռազմաբժշկական փորձաքննական կենտրոնի գրության պատճենը‚ հայտնելով‚ որ մեղադրյալը զինվորական ծառայության համար ճանաչվել է պիտանի՝ սահմանափակումով: Նաև հավելեց‚ որ պաշտպանական կողմը կարևոր է համարում նշել‚ որ այդ քրեական գործի շրջանակներում մեղադրյալը դատարանին դիմում է ներկայացրել և պատրաստակամություն է հայտնել մեկնել զինվորական ծառայության‚ վերջինս պետք է ամառային զորակոչին ներկայանա:
Մեղադրյալ Է.Ղահրամանյանը միացավ պաշտպանին։
Դատախազ Ռ.Դոխոյանն առարկեց պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել‚ հայտնելով‚ որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական է և հիմնավոր:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն վերանայման բողոքի քննությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին, թե իրավաչափ է արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի 30.01.2026 թվականի դատավճռով արտահայտված հետևությունը՝ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի բացակայության վերաբերյալ:
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ /…/
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. /…/:
Նշված իրավադրույթից հետևում է, որ կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր: Այսինքն` դատարանը, նախ և առաջ որոշում է մեղադրյալի` պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև` դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում, թե մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը` հաշվի առնելով առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դրա նպատակներին հասնելու հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացրած որոշումներում, և կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների՝ հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի համաձայն՝ պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի` ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը` մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով որոշմամբ և իրավական դիրքորոշում հայտնել այն մասին, որ.
«Վերաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։
(...) Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը:» /Վճռաբեկ դատարանի 22.12.2011թվականի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշում/։
Անդրադառնալով պատժի արդարացիության հարցերին՝ Վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի գործով արձանագրել է, որ. «Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար» /Վճռաբեկ դատարանի 30.11.2007թվականի ՎԲ-201/07 որոշում/:
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ . «Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն :» /Վճռաբեկ դատարանի 31.10.2014 թվականի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշում/:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում ձևավորելով այն մասին, որ. « /…/ այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» /Վճռաբեկ դատարանի 17.02.2009 թվականի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշում/:
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: /…/
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն:
Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում հայտնելով այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: (…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: (…):» / Վճռաբեկ դատարանի 26.10.2007 թվականի թիվ ՎԲ-192/07 որոշում/:
Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «/.../Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:» /Վճռաբեկ դատարանի 18.12.2009 թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշում/։
Ս.Աղախանյանի վերաբերյալ 13.09.2013թվականի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ. «(…) Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր դիրքորոշումն առ այն, որ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։ Մասնավորապես, սույն գործով գնահատման էր արժանի այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալին մեղսագրվում է միջին ծանրության հանցագործություն, նրա խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս երեխաները, իսկ կինը վատառողջ է, և ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրանց կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ։ /.../»:
Ջ.Շիրվանյանի և Ա.Մուրադյանի վերաբերյալ 18.12.2015 թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատելով վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումները՝ ընդգծել է, որ. «Յուրաքանչյուր դեպքում պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը որոշելիս հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների ամբողջական վերլուծությունը։ Մասնավորապես, հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ խոսքով՝ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները բացահայտելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու դատարանի պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը»։
Այսպիսով, վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հիմք ընդունելով վկայակոչված որոշումներում շարադրված իրավական դիրքորոշումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում փաստել, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուամենայնիվ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը իրական կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային դիրքորոշումների համատեքստում անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /2 դրվագ/ նշանակված տուգանքի ձևով վերջնական պատժին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա է բավարար պատճառաբանություն, որը կոչված է հիմնավորելու տուգանքի ձևով նշանակված պատժի համապատասխանությունը գործի փաստական հանգամանքներին, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, իսկ անդրադառնալով մեղադրյալ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցին, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այդ մասով Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը իրավաչափ չէ։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու` հաշվի առնելով նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում՝ հանցագործության կատարման հանգամանքներն ու նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Վերը նշված եզրահանգումը կատարելիս Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում մասնավորապես ընդգծել հետևյալ հանգամանքների առկայությունը.
* ,,Դատալեքսՙՙ դատական տեղեկատվական համակարգում առկա տեղեկատվության համաձայն՝ 18.04.2024 թվականին թիվ 90275223 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Էմիլ Ղահրամանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ուղարկվել է ՀՀ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան /հատոր 3 գ.թ.50-52/:
* ՀՀ ՊՆ Կենտրոնական ռազմաբժշկական փորձաքննական կենտրոնի պետ Տ.Սարգսյանի թիվ ՊՆ49-255 գրության համաձայն. «/.../Ի պատասխան Ձեր 62/90275223-24 առ 15.03.24թ. գրության /կատարող՝ քննիչ Գ. Սինեպոպով/, հայտնում եմ, որ Ձեր կողմից ներկայացված ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննությունների հանձնաժողովի թիվ 78 եզրակացությամբ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վերաբերյալ տրված «Թեթև աստիճանի նևրասթենիա» ձևակերպմամբ ախտորոշումը, ռազմաբժշկական փորձաքննություն իրականացնելիս /հաշվի առնելով նաև փորձաքննության պահին առկա օբյեկտիվ զննման տվյալները/, համապատասխանում է ներկայումս գործող ՀՀ Կառավարության 12.04.2018թ. թիվ 404-Ն որոշման /22.12.2022թ.-ի թիվ 2053-Ն փոփոխություններով/ 7Գ հոդվածի 1-ին սյունակի պահանջներին, այն է՝ սահմանափակումով պիտանի է զինվորական ծառայության համար:
Հարկ եմ համարում պարզաբանել, որ «Նևրասթենիա»-ն հանդիսանում է նևրոտիկ մակարդակի հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարում, ինչը` տարբեր ժամանակներում և զանազան սոցիալհոգեբանական վիճակներում կարող է ունենալ արտահայտվածության տարբեր /թեթև կամ չափավոր/ աստիճաններ կամ դրսևորումներ, հետևաբար և զինվորական ծառայության համար պիտանիության աստիճանի տարբեր /պիտանի, ոչ պիտանի կամ տարկետում բուժման նպատակով/ գնահատականներ, ուստի 2022թ.-ի ձմեռային զորակոչի ժամանակահատվածին վերաբերող օբյեկտիվ տեղեկությունների և բժշկական փաստաթղթերի բացակայության պարագայում հնարավոր չէ հայտնել կարծիք վերջինիս՝ զինվորական ծառայության համար պիտանիության աստիճանի վերաբարյալ:
Հ.Գ. Համաձայն ՀՀ Կառավարության 12.04.2018թ.-ի թիվ 405-Ն որոշման /22.12.2022թ.-ի թիվ 2016-Ն փոփոխություններ և լրացում/ պահանջների՝ զորակոչիկների /քաղաքացիների/ պիտանիության աստիճանի մասին վերջնական եզրակացություն իրավասու է տալ միայն ՀՀ կառավարության կողմից տվյալ զորակոչի ընթացքում ձևավորված Կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովը:» /հատոր 3 գ.թ.46/:
* Էմիլ Ղահրամանյանը ֆիզիկապես վատառողջ է‚ տառապում է «Թեթև աստիճանի նևրաստենիա» F48.0» և «Ռետրոցերեբերլյար տարածության քիչ լոկալ լայնացում 2‚5*1‚սմ չափսերի» ախտորոշմամբ հիվանդություններով, նրա մոտ առկա է նաև ,,Երկկողմանի երկայնակի հարթաթաթություն 2-3-րդ աստիճանի, քայլքի չափավոր խանգարումովՙՙ ախտորոշմամբ հիվանդությունը /հատոր 3 գ.թ. 17-19/:
* Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որպես Էմիլ Ղահրամանյանի անձը բնութագրող հանգամանք արձանագրվել է նախկինում դատապարտված լինելը, սակայն անհրաժեշտ է փաստել, որ սույն գործով հանցանքների կատարման ժամանակ Էմիլ Ղահրամանյանը դատվածություն չի ունեցել, քանի որ թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը օրինական ուժի մեջ է մտել 31.01.2025 թվականին, իսկ սույն գործով արարքները կատարվել են 17.12.2024 թվականին և 19.01.2025 թվականին, և կատարված հանցավոր արարքները համասեռ արարքներ չեն։
Վերլուծելով գործի կոնկրետ հանգամանքները, հաշվի առնելով մեղադրյալ Էմիլ Ղահրամանյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, այն է՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը‚ կատարածի համար զղջալը‚ սույն գործով հանցանքների կատարման ժամանակ դատվածություն չունենալը, ինչպես նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և նշված հանգամանքների հետ համադրված գնահատելով նաև Էմիլ Ղահրամանյանի կատարած հանցագործությունների բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, նաև այն հաշվառմամբ, որ նախկինում կատարած հանցանքի հետ սույն գործով կատարած հանցանքները նույնասեռ չեն, և պատրաստակամություն է հայտնել մեկնել զինվորական ծառայության‚ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ նշված հանգամանքների համակցությունն էապես նվազեցնում է ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև՝ նշված հանգամանքների համակցությունը հետհանցավոր դրական վարքագծի և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու դեպքում առաջացող բացասական հետևանքների՝ զինվորական ծառայության մեկնելու անհնարինության համատեքստում, բավարար է գալու հետևության‚ որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու և ըստ այդմ՝ հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացվելիությանը: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի կանխարգելիչ բնույթը կարող է հաղթահարված համարվել նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու միջոցով, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական պատժի նպատակների և պատժի արդարության սկզբունքի տեսանկյունից հիմնավորված չէ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը։ Այլ կերպ ասած` առկա չեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ, որոնք թույլ չեն տա մեղադրյալի նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող վերը նշված տվյալների համակցությունը վկայում է, որ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և 3/երեք/ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելու պարտականություն դնելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից: Վերաքննիչ դատարանն ունի համոզվածություն, վստահություն, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, որպիսի հետևությունը պայմանավորված է օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը, և միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթը կարող է հաղթահարված համարվել նաև ազատությունից զրկելու ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել մասնակի և Առաջին ատյանի դատարանի 30.01.2026 թվականի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել, այն է՝ Էմիլ Ղահրամանյանի 3/երեք/ տարի 4/չորս/ ամիս 3 /երեք/ օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 3/երեք/ տարի ժամկետով, փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայության համապատասխան տարածքային ստորաբաժանման վրա: Փորձաշրջանի ընթացքում սահմանել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը‚ բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Մնացած մասով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 369-372-րդ, 377-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պաշտպան Մ.Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակի:
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով 30.01.2026 թվականի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել:
Մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ 3 /երեք/ տարի 4 /չորս/ ամիս 3 /երեք/ օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով 3 /երեք/ տարի ժամկետով փորձաշրջան:
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայության համապատասխան տարածքային ստորաբաժանման վրա՝ պարտավորեցնելով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին փորձաշրջանի ընթացքում առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը‚ բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈԻ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«28» ապրիլի 2026թ. ք. Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Գ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ԴԱՏԱԽԱԶ Ռ.ԴՈԽՈՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ Մ.ԱՂԱԲԵԿՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Է.ՂԱՀՐԱՄԱՆՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Գ.Պողոսյան/ թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով 30.01.2026 թվականի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պաշտպան Մ.Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
21.05.2025 թվականին ՀՀ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ.Դոխոյանը մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին որոշում է կայացրել և 22.05.2025 թվականին թիվ 60762224 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2դրվագ, ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան /այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան/։
30.01.2026 թվականի դատավճռով Առաջին ատյանի դատարանը վճռել է.
«Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանն իր նկատմամբ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի:»:
Առաջին ատյանի դատարանի 30.01.2026 թվականի դատավճիռը պաշտպան Մ.Աղաբեկյանը ստացել է 06.02.2026 թվականին:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոգրյալ դատավճռի դեմ 26.02.2026 թվականին փոստային ծառայության միջոցով վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել պաշտպան Մ.Աղաբեկյանը, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան /այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան/ է ստացվել 02.03.2026 թվականին:
Բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 05.03.2026 թվականին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 06.03.2026 թվականին:
16.03.2026 թվականին Վերաքննիչ դատարանը թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով ներկայացված վերաքննիչ բողոքն ընդունել է վարույթ։
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2դրվագ‚ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ․ «նա, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին՝ ժամը 01:20-ին, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.213 մգ/լ, վարել է «Ֆորդ» մակնիշի ***հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418349 արձանագրություն:
Բացի այդ, Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 23:28-ին, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.191 մգ/լ, վարել է «Մազդա» մակնիշի *** հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012012 արձանագրություն:»:
30.01.2026 թվականի դատավճռով Առաջին ատյանի դատարանն արագացված վարույթի կիրառմամբ արձանագրել է.
«/…/Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
4. Դատվածությունների և հետախուզման առկայության Ձև 8 հարցման պատասխանի համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով (քրեական վարույթի համարը՝ 10812723) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նույն օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման՝ 3 տարի 4 ամիս 3 օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 տարի ժամկետով:
4.1. «Դատալեքս» դատական տեղեկատվական համակարգից տպված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռի համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 4 (չորս) տարի ժամանակով: Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժում հաշվակցվել է նրա կալանքի տակ գտնվելու՝ 7 (յոթ) ամիս 27 (քսանյոթ) օրը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ վերջինի վրա դնելով պարտականություն՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում՝ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ հանրային մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը թողնվել է անփոփոխ:
4.2. 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի պետ Ս.Մուղդուսյանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 12-ի թիվ /29.1.6/88000-2025 գրությամբ մասնավորապես, նշվել է. «Ի պատասխան Ձեր 09.12.2025 թվականի թիվ ԴԴԱ-8.1-Ե 144-504 գրության հայտնում եմ, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի շահառու Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը (ծնված՝ 17.12.2003թ., հաշվառված՝ անհայտ տուն և փաստացի բնակվող՝ ք.Երևան, Դավթաշեն 4-րդ թաղ., տուն 8 հասցեում) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 02.02.2024թ.-ին կայացված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճռի համաձայն՝ մեղադրվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով: Փորձաշրջանի ընթացքում Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություններ՝ չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում սեղմ ժամկետով հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն:
Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վերաբերյալ դատավճիռը և այն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժին է ստացվել 12.02.2025թ.-ին: Վերջինս 27.02.2025թ.-ին վերցվել է հաշվառման և փորձաշրջանն ավարտվում է 27.02.2027 թվականին: 06.05.2025թ.-ից Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի կողմից ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժին ներկայանալու հաճախականությունը սահմանվել է երկու ամիսը մեկ անգամ:»:
4.3. 2025 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի պետ Ս.Մուղդուսյանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ /29.1.6/88878-2025 գրությամբ մասնավորապես, նշվել է. «Ի լրումն Ձեր 09.12.2025 թվականի թիվ ԴԴԱ-8.1-Ե 144-504 գրության՝ հայտնում եմ, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի շահառու Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի (…) վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 02.07.2024թ.-ին կայացված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը 31.01.2025 թվականին մտել է օրինական ուժի մեջ:»:
4.4. 2025 թվականի հունիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա.Հովսեփյանի գրության համաձայն՝ հարկային մարմնի տեղեկատվական բազայում առկա տվյալների համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին և 2025 թվականի հունվարի 19-ին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի հանդիսացել վարձու աշխատող:
Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
5. Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները), այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքների նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
6. Սույն դատավճռի 4-րդ կետում առկա, Դատարանի կողմից հետազոտված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի անձը բնութագրող հանգամանք է նախկինում դատապարտված լինելը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել նաև ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը բխում է Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումից):
Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ: /.../
8. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքները, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 6-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Ընդ որում, Դատարանը հանգում է հետևության, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ)՝ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ)՝ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, և որ այդ պատիժների կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Առկա պայմաններում հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման:
9. Նկատի ունենալով, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ուստի՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով պետք է վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումն ու նրա նկատմամբ պետք է վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
10. Անդրադառնալով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանն, ի թիվս սույն դատավճռի 4-րդ, 6-րդ և 8-րդ կետերում առկա փաստական տվյալների և հետևությունների, հաշվի առնելով հատկապես այն հանգամանքը, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը դիտավորությամբ կատարված ծանր հանցանքի համար ազատազրկման դատապարտվելու և փորձաշրջան սահմանվելու պայմաններում կրկին կատարել է սույն քրեական գործով իրեն վերագրված երկու դրվագ արարքները, արձանագրում է, որ նշված հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ դրանք էականորեն բարձրացնում են ինչպես մեղադրյալի անձի, այնպես էլ նրա կատարած հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն նվազում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել միայն Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը նրա կողմից կրելու պայմաններում:
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ կրկին պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու հիմքեր առկա չեն, ուստի՝ վերջինս այն պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:/.../»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքով գործի դատավարական նախապատմության, վերաբերելի իրավանորմերի և նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ մասնավորապես նշել է‚ որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները՝ մեղադրյալ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով տուգանքի ձևով նշանակված պատժի մասով հիմնավոր է, սակայն թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու որոշումը վերացնելով, և այն կրկին չկիրառելու վերաբերյալ որոշում չկայացնելով եկել է սխալ եզրահագման: Մասնավորապես՝ հարկ է արձանագրել, որ Ղահրամանյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքները ոչ մեծ ծանրության են, վերջինն ընդունել է իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքների կատարումը, զղջացել է դրանց կատարման համար, շուտով պետք է մեկնի զինծառայության, ունի որոշակի առողջական խնդիրներ, որոնք իրենց միասնության մեջ դիտարկելով՝ կարող են գալ եզրահանգման, որ Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու որոշում կայացնելով՝ հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրականացմանը: Բացի այդ‚ հատկանշական է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված տուգանքի ձևով պատժատեսակի նշանակման և փորձաշրջանի վերացման դեպքում՝ տուգանքի վճարման միջոցով պատժի նպատակների իրականացմանը հասնելը «հապաղում է» այն իմաստով, որ դրա վճարումը փաստացի իրականացվելու է ազատազրկման ձևով պատժի կրման ավարտից հետո, որն էլ ըստ պաշտպանական կողմի աննպատակահարմար է, և չի բխում պատժի նպատակների իրականացման տրամաբանությունից: Սրանից զատ հարկ է արձանագրել նաև, որ մեղադրյալը փաստացի 1 տարի է՝ ինչ հաշվառման է վերցվել ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից և ըստ էության՝ փորձաշրջանի սահմանված ժամկետի կեսն արդեն իսկ անցել է, և դրա վերացման, 3 տարի 4 ամիս 3 օր ժամկետով ազատազրկման նշանակման դեպքում վերջինի վիճակն անհամեմատ ծանրանում է հաշվի առնելով այն, որ այն մեկ տարի ժամկետը, որի ընթացքում մեղադրյալը հաշվառված է եղել ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայությունում, վերջինը պետք է կրկին «կրի» արդեն անազատության ձևով: Վերոգրյալի համատեքստում գնահատման է արժանի նաև վերոշարադրյալում նշված այն հանգամանքը, որ Ղահրամանյանն ամռանը պետք է մեկնի ծառայության, որի պայմաններում գնահատման ենթարկելով հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռությունը, հարկ է փաստել, որ այս հանգամանքն էական է անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս: Ինչ վերաբերում է վերոգրյալում անդրադարձ կատարած առողջական խնդիրներին, ապա մասնավորեցնելով դրանք նշում է‚ որ Էմիլ Ղահրամանյանի մոտ ախտորոշվել է «թեթև աստիճանի նևրաստենիա», որը նևրոտիկ մակարդակի խանգարում է, նաև վերջինի մոտ առկա է երկայնակի հարթաթաթություն 2-3-րդ աստիճանի: Գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելիս՝ ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը, թույլ է տրվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, որը հիմք է վիճարկվող դատական ակտն այդ մասով փոփոխելու համար, որի պայմաններում ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով՝ պաշտպանական կողմը գտնում է, որ հնարավոր է սույն քրեական գործով դատավճռով սահմանված փորձաշրջանի վերացման դեպքում՝ պատիժները գումարումից հետո կրկին սահմանել փորձաշրջան:
Ելնելով վերոգրյալից‚ պաշտպանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է.
«Մասնակի՝ պատժի մասով փոփոխել թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով 30.01.2026թվականին կիրառված դատավճիռը․ մասնավորապես՝
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասուն հինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 750 (յոթ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հետևանքով նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան անհրաժեշտ ժամկետով, և թողնել կրելու միայն տուգանքի ձևով նշանակված պատիժը:»։
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ընթացքում պաշտպան Մ.Աղաբեկյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումներով պնդեց այն և խնդրեց բավարարել: Բացի այդ‚ Վերաքննիչ դատարանին ներկայացրեց ՀՀ Առողջապահության նախարարության դատաբժշկական գիտագործնական կենտրոնի թիվ 656/հձ հանձնաժողովային փորձաքննության եզրակացության պատճենը, ՀՀ ՊՆ կենտրոնական ռազմաբժշկական փորձաքննական կենտրոնի գրության պատճենը‚ հայտնելով‚ որ մեղադրյալը զինվորական ծառայության համար ճանաչվել է պիտանի՝ սահմանափակումով: Նաև հավելեց‚ որ պաշտպանական կողմը կարևոր է համարում նշել‚ որ այդ քրեական գործի շրջանակներում մեղադրյալը դատարանին դիմում է ներկայացրել և պատրաստակամություն է հայտնել մեկնել զինվորական ծառայության‚ վերջինս պետք է ամառային զորակոչին ներկայանա:
Մեղադրյալ Է.Ղահրամանյանը միացավ պաշտպանին։
Դատախազ Ռ.Դոխոյանն առարկեց պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել‚ հայտնելով‚ որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական է և հիմնավոր:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն վերանայման բողոքի քննությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին, թե իրավաչափ է արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի 30.01.2026 թվականի դատավճռով արտահայտված հետևությունը՝ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի բացակայության վերաբերյալ:
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ /…/
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. /…/:
Նշված իրավադրույթից հետևում է, որ կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր: Այսինքն` դատարանը, նախ և առաջ որոշում է մեղադրյալի` պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև` դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում, թե մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը` հաշվի առնելով առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դրա նպատակներին հասնելու հնարավորությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացրած որոշումներում, և կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների՝ հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի համաձայն՝ պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի` ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը` մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով որոշմամբ և իրավական դիրքորոշում հայտնել այն մասին, որ.
«Վերաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։
(...) Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը:» /Վճռաբեկ դատարանի 22.12.2011թվականի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշում/։
Անդրադառնալով պատժի արդարացիության հարցերին՝ Վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի գործով արձանագրել է, որ. «Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար» /Վճռաբեկ դատարանի 30.11.2007թվականի ՎԲ-201/07 որոշում/:
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ . «Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն :» /Վճռաբեկ դատարանի 31.10.2014 թվականի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշում/:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում ձևավորելով այն մասին, որ. « /…/ այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» /Վճռաբեկ դատարանի 17.02.2009 թվականի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշում/:
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: /…/
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները,
բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները,
գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը,
դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները,
ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը,
զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն:
Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում հայտնելով այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: (…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: (…):» / Վճռաբեկ դատարանի 26.10.2007 թվականի թիվ ՎԲ-192/07 որոշում/:
Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «/.../Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:» /Վճռաբեկ դատարանի 18.12.2009 թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշում/։
Ս.Աղախանյանի վերաբերյալ 13.09.2013թվականի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ. «(…) Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր դիրքորոշումն առ այն, որ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։ Մասնավորապես, սույն գործով գնահատման էր արժանի այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալին մեղսագրվում է միջին ծանրության հանցագործություն, նրա խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս երեխաները, իսկ կինը վատառողջ է, և ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրանց կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ։ /.../»:
Ջ.Շիրվանյանի և Ա.Մուրադյանի վերաբերյալ 18.12.2015 թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատելով վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումները՝ ընդգծել է, որ. «Յուրաքանչյուր դեպքում պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը որոշելիս հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների ամբողջական վերլուծությունը։ Մասնավորապես, հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ խոսքով՝ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները բացահայտելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու դատարանի պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը»։
Այսպիսով, վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հիմք ընդունելով վկայակոչված որոշումներում շարադրված իրավական դիրքորոշումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում փաստել, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուամենայնիվ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը իրական կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է:
Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային դիրքորոշումների համատեքստում անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /2 դրվագ/ նշանակված տուգանքի ձևով վերջնական պատժին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա է բավարար պատճառաբանություն, որը կոչված է հիմնավորելու տուգանքի ձևով նշանակված պատժի համապատասխանությունը գործի փաստական հանգամանքներին, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, իսկ անդրադառնալով մեղադրյալ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցին, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այդ մասով Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը իրավաչափ չէ։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու` հաշվի առնելով նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում՝ հանցագործության կատարման հանգամանքներն ու նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Վերը նշված եզրահանգումը կատարելիս Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում մասնավորապես ընդգծել հետևյալ հանգամանքների առկայությունը.
* ,,Դատալեքսՙՙ դատական տեղեկատվական համակարգում առկա տեղեկատվության համաձայն՝ 18.04.2024 թվականին թիվ 90275223 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Էմիլ Ղահրամանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ուղարկվել է ՀՀ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան /հատոր 3 գ.թ.50-52/:
* ՀՀ ՊՆ Կենտրոնական ռազմաբժշկական փորձաքննական կենտրոնի պետ Տ.Սարգսյանի թիվ ՊՆ49-255 գրության համաձայն. «/.../Ի պատասխան Ձեր 62/90275223-24 առ 15.03.24թ. գրության /կատարող՝ քննիչ Գ. Սինեպոպով/, հայտնում եմ, որ Ձեր կողմից ներկայացված ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննությունների հանձնաժողովի թիվ 78 եզրակացությամբ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վերաբերյալ տրված «Թեթև աստիճանի նևրասթենիա» ձևակերպմամբ ախտորոշումը, ռազմաբժշկական փորձաքննություն իրականացնելիս /հաշվի առնելով նաև փորձաքննության պահին առկա օբյեկտիվ զննման տվյալները/, համապատասխանում է ներկայումս գործող ՀՀ Կառավարության 12.04.2018թ. թիվ 404-Ն որոշման /22.12.2022թ.-ի թիվ 2053-Ն փոփոխություններով/ 7Գ հոդվածի 1-ին սյունակի պահանջներին, այն է՝ սահմանափակումով պիտանի է զինվորական ծառայության համար:
Հարկ եմ համարում պարզաբանել, որ «Նևրասթենիա»-ն հանդիսանում է նևրոտիկ մակարդակի հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարում, ինչը` տարբեր ժամանակներում և զանազան սոցիալհոգեբանական վիճակներում կարող է ունենալ արտահայտվածության տարբեր /թեթև կամ չափավոր/ աստիճաններ կամ դրսևորումներ, հետևաբար և զինվորական ծառայության համար պիտանիության աստիճանի տարբեր /պիտանի, ոչ պիտանի կամ տարկետում բուժման նպատակով/ գնահատականներ, ուստի 2022թ.-ի ձմեռային զորակոչի ժամանակահատվածին վերաբերող օբյեկտիվ տեղեկությունների և բժշկական փաստաթղթերի բացակայության պարագայում հնարավոր չէ հայտնել կարծիք վերջինիս՝ զինվորական ծառայության համար պիտանիության աստիճանի վերաբարյալ:
Հ.Գ. Համաձայն ՀՀ Կառավարության 12.04.2018թ.-ի թիվ 405-Ն որոշման /22.12.2022թ.-ի թիվ 2016-Ն փոփոխություններ և լրացում/ պահանջների՝ զորակոչիկների /քաղաքացիների/ պիտանիության աստիճանի մասին վերջնական եզրակացություն իրավասու է տալ միայն ՀՀ կառավարության կողմից տվյալ զորակոչի ընթացքում ձևավորված Կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովը:» /հատոր 3 գ.թ.46/:
* Էմիլ Ղահրամանյանը ֆիզիկապես վատառողջ է‚ տառապում է «Թեթև աստիճանի նևրաստենիա» F48.0» և «Ռետրոցերեբերլյար տարածության քիչ լոկալ լայնացում 2‚5*1‚սմ չափսերի» ախտորոշմամբ հիվանդություններով, նրա մոտ առկա է նաև ,,Երկկողմանի երկայնակի հարթաթաթություն 2-3-րդ աստիճանի, քայլքի չափավոր խանգարումովՙՙ ախտորոշմամբ հիվանդությունը /հատոր 3 գ.թ. 17-19/:
* Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որպես Էմիլ Ղահրամանյանի անձը բնութագրող հանգամանք արձանագրվել է նախկինում դատապարտված լինելը, սակայն անհրաժեշտ է փաստել, որ սույն գործով հանցանքների կատարման ժամանակ Էմիլ Ղահրամանյանը դատվածություն չի ունեցել, քանի որ թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը օրինական ուժի մեջ է մտել 31.01.2025 թվականին, իսկ սույն գործով արարքները կատարվել են 17.12.2024 թվականին և 19.01.2025 թվականին, և կատարված հանցավոր արարքները համասեռ արարքներ չեն։
Վերլուծելով գործի կոնկրետ հանգամանքները, հաշվի առնելով մեղադրյալ Էմիլ Ղահրամանյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, այն է՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը‚ կատարածի համար զղջալը‚ սույն գործով հանցանքների կատարման ժամանակ դատվածություն չունենալը, ինչպես նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և նշված հանգամանքների հետ համադրված գնահատելով նաև Էմիլ Ղահրամանյանի կատարած հանցագործությունների բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, նաև այն հաշվառմամբ, որ նախկինում կատարած հանցանքի հետ սույն գործով կատարած հանցանքները նույնասեռ չեն, և պատրաստակամություն է հայտնել մեկնել զինվորական ծառայության‚ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ նշված հանգամանքների համակցությունն էապես նվազեցնում է ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև՝ նշված հանգամանքների համակցությունը հետհանցավոր դրական վարքագծի և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու դեպքում առաջացող բացասական հետևանքների՝ զինվորական ծառայության մեկնելու անհնարինության համատեքստում, բավարար է գալու հետևության‚ որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու և ըստ այդմ՝ հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացվելիությանը: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի կանխարգելիչ բնույթը կարող է հաղթահարված համարվել նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու միջոցով, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական պատժի նպատակների և պատժի արդարության սկզբունքի տեսանկյունից հիմնավորված չէ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը։ Այլ կերպ ասած` առկա չեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ, որոնք թույլ չեն տա մեղադրյալի նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող վերը նշված տվյալների համակցությունը վկայում է, որ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և 3/երեք/ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելու պարտականություն դնելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից: Վերաքննիչ դատարանն ունի համոզվածություն, վստահություն, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, որպիսի հետևությունը պայմանավորված է օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը, և միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթը կարող է հաղթահարված համարվել նաև ազատությունից զրկելու ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել մասնակի և Առաջին ատյանի դատարանի 30.01.2026 թվականի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել, այն է՝ Էմիլ Ղահրամանյանի 3/երեք/ տարի 4/չորս/ ամիս 3 /երեք/ օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 3/երեք/ տարի ժամկետով, փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայության համապատասխան տարածքային ստորաբաժանման վրա: Փորձաշրջանի ընթացքում սահմանել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը‚ բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Մնացած մասով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 369-372-րդ, 377-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պաշտպան Մ.Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակի:
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով 30.01.2026 թվականի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել:
Մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ 3 /երեք/ տարի 4 /չորս/ ամիս 3 /երեք/ օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով 3 /երեք/ տարի ժամկետով փորձաշրջան:
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայության համապատասխան տարածքային ստորաբաժանման վրա՝ պարտավորեցնելով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին փորձաշրջանի ընթացքում առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը‚ բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/1789/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 22-05-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60762224 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով, հարբած' (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես. էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին' ժամը 01:20-ին, Երևան քաղաքի Թւսմւսնցիների փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում' մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.213 մց7լ, վարել է «Ֆորդ» մակնիշի 37 DY 976 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418349 արձանագրություն: Բացի այդ, էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2025 թվականի հունվարի 19-ին' ժամը 23:28-ին, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում' մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.191 մգ/լ, վարել է «Ս՚ազդա» մակնիշի 37 0P 290 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012012 արձանագրություն: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Էմիլ |
| Ազգանուն | Ղահրամանյան |
| Հայրանուն | Տիգրանի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 344 Մաս 2/ 2 դրվագ/ Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 22-05-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գևորգ |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 26-05-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/1789/01/25 ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ <<26>> մայիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործը, ՊԱՐԶԵՑԻ 1. 2025 թվականի մայիսի 22-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1789/01/25 համարը: 2025 թվականի մայիսի 22-ին դատարաններում գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը մակագրվել է դատավոր Գևորգ Պողոսյանին, իսկ 2025 թվականի մայիսի 23-ին հանձնվել է վերջինիս աշխատակազմին: 2. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով վարույթը և նախնական դատալսումներ նշանակել 2025 թվականի հունիսի 09-ին՝ ժամը 17:30-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավանի նստավայրում: ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.Ս.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռ. |
| Ազգանուն | Դոխոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Էմիլ |
| Ազգանուն | Ղահրամանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 09-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի՝ թիվ ԵԴ1/0453/01/25 քրեական գործով առանձին սենյակում գտվելու պատճառով: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 01-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 01-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի՝ թիվ ԱՎԴ2/0041/06/25 դատական գործով առանձին սենյակում գտվելու պատճառով: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 15-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Հանրային մեղադրողի՝ դատական նիստը հետաձգելու մասին գրության հիման վրա: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 16-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի՝ անաշխատունակության վիճակում գտնվելու պատճառով: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 12-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Նախագահող դատավոր Գ.Պողոսյանի՝ դատական իշխանությանը նվիրված միջոցառմանը մասնակցելու պատճառով: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 29-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 29-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 29-01-2026 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 29-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 29-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 30-01-2026 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Էմիլ |
| Ազգանուն | Ղահրամանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 30-01-2026 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Ազատազրկում |
| Լրացուցիչ պատիժ | Տուգանք |
| Այլ պատժաչափեր | Պատիժ նշանակելը հանցագործությունների համակցության դեպքում (ՀՀ քր. օր. 74 հոդված) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/1789/01/25 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ <<30>> հունվարի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանի, քարտուղարությամբ՝ Լ.Ալոյանի և Ս.Հովհաննիսյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Ռ.Դոխոյանի, պաշտպան՝ Մ.Աղաբեկյանի, մեղադրյալ՝ Է.Ղահրամանյանի, դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի (ծնված՝ 2003 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, Ստեփանակերտ քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, դատապարտված, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ Երևան քաղաքի Դավթաշեն 4-րդ փողոցի 8-րդ տուն հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանի կողմից կազմված <<Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին>> արձանագրության համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60762224 քրեական վարույթը: 2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60146725 քրեական վարույթը: 2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանի կողմից կայացված <<Թիվ 60146725 քրեական վարույթը թիվ 60762224 քրեական վարույթին միացնելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 60146725 քրեական վարույթը միացնել թիվ 60762224 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակել մեկ վարույթում՝ թիվ 60762224 քրեական վարույթի հերթական համարի ներքո: 2025 թվականի փետրվարի 24-ին կազմված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> միջնորդությամբ՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանը միջնորդել է հսկող դատախազին՝ թիվ 60762224 քրեական վարույթով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցել հանրային քրեական հետապնդում: 2025 թվականի փետրվարի 24-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ.Դոխոյանի կողմից կայացված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 60762224 քրեական վարույթով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) հարուցել հանրային քրեական հետապնդում, որը վերջինիս ներկայացվել է 2025 թվականի մարտի 20-ին: 2025 թվականի փետրվարի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ.Հակոբյանի կողմից կայացված <<Մեղադրյալի նկատմամբ բացակայելու արգելք խափանման միջոցը կիրառելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ 60762224 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքը: 2025 թվականի ապրիլի 18-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ.Դոխոյանի կողմից կայացված <<Նախաքննությունը շարունակելու համար թիվ 60762224 քրեական վարույթի նյութերը նախաքննության մարմնին վերադարձնելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ չհաստատել թիվ 60762224 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը և նախաքննությունը շարունակելու նպատակով քրեական վարույթի նյութերը վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնին: 2025 թվականի ապրիլի 23-ին թիվ 60762224 քրեական վարույթի հետագա նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է Դ.Շահբազյանին: 2025 թվականի մայիսի 21-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ.Դոխոյանի կողմից կայացված <<Թիվ 60762224 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ հաստատել թիվ 60762224 քրեական վարույթով ստացված մեղադրական եզրակացությունը և այն քրեական վարույթի նյութերի հետ հանձնել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 2025 թվականի մայիսի 22-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1789/01/25 համարը: 2025 թվականի մայիսի 22-ին դատարաններում գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը մակագրվել է դատավոր Գևորգ Պողոսյանին, իսկ 2025 թվականի մայիսի 23-ին հանձնվել է վերջինիս աշխատակազմին: 2025 թվականի մայիսի 26-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով վարույթը և նախնական դատալսումներ է նշանակվել: Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 2. Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ <<[Ն]ա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես. էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին՝ ժամը 01:20-ին, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.213 մգ/լ, վարել է <<Ֆորդ>> մակնիշի 37 DY 976 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418349 արձանագրություն: Բացի այդ, էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 23:28-ին, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.191 մգ/լ, վարել է <<Մազդա>> մակնիշի 37 0P 290 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012012 արձանագրություն>>: Արագացված վարույթ. 3. Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը: Հանրային մեղադրող Ռ.Դոխոյանը չառարկեց արագացված վարույթ կիրառելու դեմ: Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին: Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. 4. Դատվածությունների և հետախուզման առկայության Ձև 8 հարցման պատասխանի համաձայն՝ էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով (քրեական վարույթի համարը՝ 10812723) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նույն օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման՝ 3 տարի 4 ամիս 3 օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 տարի ժամկետով: 4.1. <<Դատալեքս>> դատական տեղեկատվական համակարգից տպված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռի համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 4 (չորս) տարի ժամանակով: Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժում հաշվակցվել է նրա կալանքի տակ գտնվելու՝ 7 (յոթ) ամիս 27 (քսանյոթ) օրը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ վերջինի վրա դնելով պարտականություն՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում՝ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ հանրային մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը թողնվել է անփոփոխ: 4.2. 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի պետ Ս.Մուղդուսյանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 12-ի թիվ /29.1.6/88000-2025 գրությամբ մասնավորապես, նշվել է. <<Ի պատասխան Ձեր 09.12.2025 թվականի թիվ ԴԴԱ-8.1-Ե 144-504 գրության հայտնում եմ, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի շահառու Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը (ծնված՝ 17.12.2003թ., հաշվառված՝ անհայտ տուն և փաստացի բնակվող՝ ք.Երևան, Դավթաշեն 4-րդ թաղ., տուն 8 հասցեում) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 02.02.2024թ.-ին կայացված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճռի համաձայն՝ մեղադրվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով: Փորձաշրջանի ընթացքում Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություններ՝ չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում սեղմ ժամկետով հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն: Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վերաբերյալ դատավճիռը և այն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժին է ստացվել 12.02.2025թ.-ին: Վերջինս 27.02.2025թ.-ին վերցվել է հաշվառման և փորձաշրջանն ավարտվում է 27.02.2027 թվականին: 06.05.2025թ.-ից Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի կողմից ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժին ներկայանալու հաճախականությունը սահմանվել է երկու ամիսը մեկ անգամ:>>: 4.3. 2025 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի պետ Ս.Մուղդուսյանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ /29.1.6/88878-2025 գրությամբ մասնավորապես, նշվել է. <<Ի լրումն Ձեր 09.12.2025 թվականի թիվ ԴԴԱ-8.1-Ե 144-504 գրության՝ հայտնում եմ, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի շահառու Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի (…) վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 02.07.2024թ.-ին կայացված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը 31.01.2025 թվականին մտել է օրինական ուժի մեջ:>>: 4.4. 2025 թվականի հունիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա.Հովսեփյանի գրության համաձայն՝ հարկային մարմնի տեղեկատվական բազայում առկա տվյալների համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին և 2025 թվականի հունվարի 19-ին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի հանդիսացել վարձու աշխատող: Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. 5. Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները), այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքների նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը: 6. Սույն դատավճռի 4-րդ կետում առկա, Դատարանի կողմից հետազոտված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի անձը բնութագրող հանգամանք է նախկինում դատապարտված լինելը: Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել նաև ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը բխում է Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումից): Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ: 7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ <<Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ <<Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի՝ հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…)>>: Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: (…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշումը): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (արարքի կատարաման պահին և մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 02-ը գործող) նախատեսված հանցագործությունը դասվում է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է տուգանքի ձևով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքների ձևով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկման ձևով՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշումը): 8. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքները, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 6-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը: Ընդ որում, Դատարանը հանգում է հետևության, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ)՝ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ)՝ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, և որ այդ պատիժների կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար: Առկա պայմաններում հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման: 9. Նկատի ունենալով, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ուստի՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով պետք է վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումն ու նրա նկատմամբ պետք է վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: 10. Անդրադառնալով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանն, ի թիվս սույն դատավճռի 4-րդ, 6-րդ և 8-րդ կետերում առկա փաստական տվյալների և հետևությունների, հաշվի առնելով հատկապես այն հանգամանքը, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը դիտավորությամբ կատարված ծանր հանցանքի համար ազատազրկման դատապարտվելու և փորձաշրջան սահմանվելու պայմաններում կրկին կատարել է սույն քրեական գործով իրեն վերագրված երկու դրվագ արարքները, արձանագրում է, որ նշված հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ դրանք էականորեն բարձրացնում են ինչպես մեղադրյալի անձի, այնպես էլ նրա կատարած հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն նվազում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել միայն Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը նրա կողմից կրելու պայմաններում: Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ կրկին պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու հիմքեր առկա չեն, ուստի՝ վերջինս այն պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից: 11. Դատարանն, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանն ենթակա մյուս հարցերին, արձանագրում է, որ գույքային հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև հատուցման ենթակա գույքային այլ վնաս և դրա ապահովման նպատակով արգելադրված որևէ գույք, գործով իրեղեն ապացույցներ չկան: 12. Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո պետք է վերացնել: 13. Ինչ վերաբերում է վարութային ծախսերի հարցին, ապա այն պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի: Բացի այդ, հարկ է արձանագրել նաև, որ սույն քրեական գործով վարութային ծախսեր առկա չեն: 14. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 276-րդ, 347-350-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանն իր նկատմամբ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից: Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել: Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի: ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.Ս.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 30-01-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 03-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատորից՝ 1-ին հատորը 83 թ., 2-րդ հատորը՝ 142 թ. |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 02-03-2026 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 03-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից՝ 1-ին հատորը 83 թ., 2-րդ հատորը՝ 142 թ. |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴԱ-8.1-Ե-25828 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 01-07-2026 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 06-07-2026 |
|---|
Դատական գործ N: ԵԴ1/1789/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 02-03-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 26-02-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Մ |
| Ազգանուն | Աղաբեկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Էմիլ Ղահրամանյան Մասնակի՝ պատժի մասով փոփոխել Երևան քաղաքի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ 30.01.2026թ. կայացված դատավճիռը վերջնական պատիժ նշանակել ազատարզկում 3 տարի 4 ամիս 3 օր ժամկետով և տուգանք 750 ՀՀ դրամ և նրա նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 05-03-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 05-03-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Գրիգոր |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 16-03-2026 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 26-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Կողմերի չներկայանալու հիմքով։ Պաշտպանի կողմից դատական նիստը հետաձգելու վերաբերյալ դիմում է ստացվել ՀՀ Վերաքննիչ դատարան |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 07-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացել է |
| Հետաձգման պատճառը | Լրացուցիչ փաստաթղթեր ներկայացնելու համար |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 28-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 13:50 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 28-04-2026 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի բեկանվել է դատական ակտը և բեկանված մասով փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Էմիլ |
| Ազգանուն | Ղահրամանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | N-ԵԴ1/1789/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈԻ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «28» ապրիլի 2026թ. ք. Երևան ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ Գ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Մ.ՄԱՀՏԵՍՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝ ԴԱՏԱԽԱԶ Ռ.ԴՈԽՈՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ Մ.ԱՂԱԲԵԿՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Է.ՂԱՀՐԱՄԱՆՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Գ.Պողոսյան/ թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով 30.01.2026 թվականի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պաշտպան Մ.Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքը Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 21.05.2025 թվականին ՀՀ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ.Դոխոյանը մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին որոշում է կայացրել և 22.05.2025 թվականին թիվ 60762224 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2դրվագ, ուղարկվել է ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան /այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան/։ 30.01.2026 թվականի դատավճռով Առաջին ատյանի դատարանը վճռել է. «Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանն իր նկատմամբ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որի սկիզբը հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից: Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել: Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի:»: Առաջին ատյանի դատարանի 30.01.2026 թվականի դատավճիռը պաշտպան Մ.Աղաբեկյանը ստացել է 06.02.2026 թվականին: Առաջին ատյանի դատարանի վերոգրյալ դատավճռի դեմ 26.02.2026 թվականին փոստային ծառայության միջոցով վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել պաշտպան Մ.Աղաբեկյանը, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան /այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան/ է ստացվել 02.03.2026 թվականին: Բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 05.03.2026 թվականին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 06.03.2026 թվականին: 16.03.2026 թվականին Վերաքննիչ դատարանը թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով ներկայացված վերաքննիչ բողոքն ընդունել է վարույթ։ Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2դրվագ‚ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ․ «նա, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին՝ ժամը 01:20-ին, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.213 մգ/լ, վարել է «Ֆորդ» մակնիշի ***հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418349 արձանագրություն: Բացի այդ, Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը, սահմանված կարգով չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական, 2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 23:28-ին, Երևան քաղաքի Բաբաջանյան փողոցում, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.191 մգ/լ, վարել է «Մազդա» մակնիշի *** հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012012 արձանագրություն:»: 30.01.2026 թվականի դատավճռով Առաջին ատյանի դատարանն արագացված վարույթի կիրառմամբ արձանագրել է. «/…/Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. 4. Դատվածությունների և հետախուզման առկայության Ձև 8 հարցման պատասխանի համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով (քրեական վարույթի համարը՝ 10812723) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նույն օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ դատապարտվել է ազատազրկման՝ 3 տարի 4 ամիս 3 օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 տարի ժամկետով: 4.1. «Դատալեքս» դատական տեղեկատվական համակարգից տպված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռի համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարք կատարելու համար Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 4 (չորս) տարի ժամանակով: Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժում հաշվակցվել է նրա կալանքի տակ գտնվելու՝ 7 (յոթ) ամիս 27 (քսանյոթ) օրը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ սահմանվել է փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով՝ վերջինի վրա դնելով պարտականություն՝ չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում՝ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ հանրային մեղադրողի վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը թողնվել է անփոփոխ: 4.2. 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի պետ Ս.Մուղդուսյանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 12-ի թիվ /29.1.6/88000-2025 գրությամբ մասնավորապես, նշվել է. «Ի պատասխան Ձեր 09.12.2025 թվականի թիվ ԴԴԱ-8.1-Ե 144-504 գրության հայտնում եմ, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի շահառու Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը (ծնված՝ 17.12.2003թ., հաշվառված՝ անհայտ տուն և փաստացի բնակվող՝ ք.Երևան, Դավթաշեն 4-րդ թաղ., տուն 8 հասցեում) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 02.02.2024թ.-ին կայացված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճռի համաձայն՝ մեղադրվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով: Փորձաշրջանի ընթացքում Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դրվել է ՀՀ արդարադատության նախարարության պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություններ՝ չլքել ՀՀ տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում սեղմ ժամկետով հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն: Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վերաբերյալ դատավճիռը և այն ի կատար ածելու մասին կարգադրությունը ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժին է ստացվել 12.02.2025թ.-ին: Վերջինս 27.02.2025թ.-ին վերցվել է հաշվառման և փորձաշրջանն ավարտվում է 27.02.2027 թվականին: 06.05.2025թ.-ից Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի կողմից ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժին ներկայանալու հաճախականությունը սահմանվել է երկու ամիսը մեկ անգամ:»: 4.3. 2025 թվականի դեկտեմբերի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի պետ Ս.Մուղդուսյանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 16-ի թիվ /29.1.6/88878-2025 գրությամբ մասնավորապես, նշվել է. «Ի լրումն Ձեր 09.12.2025 թվականի թիվ ԴԴԱ-8.1-Ե 144-504 գրության՝ հայտնում եմ, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կենտրոնական մարմնի վերասոցիալականացման և վերականգնողական բաժնի շահառու Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի (…) վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 02.07.2024թ.-ին կայացված թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը 31.01.2025 թվականին մտել է օրինական ուժի մեջ:»: 4.4. 2025 թվականի հունիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա.Հովսեփյանի գրության համաձայն՝ հարկային մարմնի տեղեկատվական բազայում առկա տվյալների համաձայն՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին և 2025 թվականի հունվարի 19-ին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի հանդիսացել վարձու աշխատող: Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. 5. Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները), այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքների նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը: 6. Սույն դատավճռի 4-րդ կետում առկա, Դատարանի կողմից հետազոտված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի անձը բնութագրող հանգամանք է նախկինում դատապարտված լինելը: Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել նաև ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը բխում է Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումից): Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ: /.../ 8. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքները, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 6-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ տուգանքի, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը: Ընդ որում, Դատարանը հանգում է հետևության, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ)՝ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ)՝ տուգանքի ձևով պատիժ պետք է նշանակել նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, և որ այդ պատիժների կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար: Առկա պայմաններում հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման: 9. Նկատի ունենալով, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկումը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանվելով փորձաշրջան՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով, ուստի՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով պետք է վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումն ու նրա նկատմամբ պետք է վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: 10. Անդրադառնալով մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը նրա կողմից կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանն, ի թիվս սույն դատավճռի 4-րդ, 6-րդ և 8-րդ կետերում առկա փաստական տվյալների և հետևությունների, հաշվի առնելով հատկապես այն հանգամանքը, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանը դիտավորությամբ կատարված ծանր հանցանքի համար ազատազրկման դատապարտվելու և փորձաշրջան սահմանվելու պայմաններում կրկին կատարել է սույն քրեական գործով իրեն վերագրված երկու դրվագ արարքները, արձանագրում է, որ նշված հանգամանքներն իրենց համակցության մեջ գնահատելով՝ դրանք էականորեն բարձրացնում են ինչպես մեղադրյալի անձի, այնպես էլ նրա կատարած հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն նվազում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել միայն Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված վերջնական պատիժը նրա կողմից կրելու պայմաններում: Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժը՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ կրկին պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու հիմքեր առկա չեն, ուստի՝ վերջինս այն պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում, որի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու օրվանից:/.../»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքով գործի դատավարական նախապատմության, վերաբերելի իրավանորմերի և նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ մասնավորապես նշել է‚ որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները՝ մեղադրյալ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով տուգանքի ձևով նշանակված պատժի մասով հիմնավոր է, սակայն թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու որոշումը վերացնելով, և այն կրկին չկիրառելու վերաբերյալ որոշում չկայացնելով եկել է սխալ եզրահագման: Մասնավորապես՝ հարկ է արձանագրել, որ Ղահրամանյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքները ոչ մեծ ծանրության են, վերջինն ընդունել է իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ հանցավոր արարքների կատարումը, զղջացել է դրանց կատարման համար, շուտով պետք է մեկնի զինծառայության, ունի որոշակի առողջական խնդիրներ, որոնք իրենց միասնության մեջ դիտարկելով՝ կարող են գալ եզրահանգման, որ Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու որոշում կայացնելով՝ հնարավոր է հասնել պատժի նպատակների իրականացմանը: Բացի այդ‚ հատկանշական է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված տուգանքի ձևով պատժատեսակի նշանակման և փորձաշրջանի վերացման դեպքում՝ տուգանքի վճարման միջոցով պատժի նպատակների իրականացմանը հասնելը «հապաղում է» այն իմաստով, որ դրա վճարումը փաստացի իրականացվելու է ազատազրկման ձևով պատժի կրման ավարտից հետո, որն էլ ըստ պաշտպանական կողմի աննպատակահարմար է, և չի բխում պատժի նպատակների իրականացման տրամաբանությունից: Սրանից զատ հարկ է արձանագրել նաև, որ մեղադրյալը փաստացի 1 տարի է՝ ինչ հաշվառման է վերցվել ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից և ըստ էության՝ փորձաշրջանի սահմանված ժամկետի կեսն արդեն իսկ անցել է, և դրա վերացման, 3 տարի 4 ամիս 3 օր ժամկետով ազատազրկման նշանակման դեպքում վերջինի վիճակն անհամեմատ ծանրանում է հաշվի առնելով այն, որ այն մեկ տարի ժամկետը, որի ընթացքում մեղադրյալը հաշվառված է եղել ՀՀ ԱՆ Պրոբացիայի ծառայությունում, վերջինը պետք է կրկին «կրի» արդեն անազատության ձևով: Վերոգրյալի համատեքստում գնահատման է արժանի նաև վերոշարադրյալում նշված այն հանգամանքը, որ Ղահրամանյանն ամռանը պետք է մեկնի ծառայության, որի պայմաններում գնահատման ենթարկելով հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռությունը, հարկ է փաստել, որ այս հանգամանքն էական է անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս: Ինչ վերաբերում է վերոգրյալում անդրադարձ կատարած առողջական խնդիրներին, ապա մասնավորեցնելով դրանք նշում է‚ որ Էմիլ Ղահրամանյանի մոտ ախտորոշվել է «թեթև աստիճանի նևրաստենիա», որը նևրոտիկ մակարդակի խանգարում է, նաև վերջինի մոտ առկա է երկայնակի հարթաթաթություն 2-3-րդ աստիճանի: Գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելիս՝ ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը, թույլ է տրվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, որը հիմք է վիճարկվող դատական ակտն այդ մասով փոփոխելու համար, որի պայմաններում ղեկավարվելով օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով՝ պաշտպանական կողմը գտնում է, որ հնարավոր է սույն քրեական գործով դատավճռով սահմանված փորձաշրջանի վերացման դեպքում՝ պատիժները գումարումից հետո կրկին սահմանել փորձաշրջան: Ելնելով վերոգրյալից‚ պաշտպանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է. «Մասնակի՝ պատժի մասով փոփոխել թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով 30.01.2026թվականին կիրառված դատավճիռը․ մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագ) Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասուն հինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով՝ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 15-րդ մասով սահմանված կարգով վերացնել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով սահմանված 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջանը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել թիվ ԵԴ1/1795/01/23 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով ազատազրկումը և Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի 4 (չորս) ամիս 3 (երեք) օր ժամկետով և տուգանք՝ 750 (յոթ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնելու հետևանքով նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան անհրաժեշտ ժամկետով, և թողնել կրելու միայն տուգանքի ձևով նշանակված պատիժը:»։ Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները. Դատական նիստի ընթացքում պաշտպան Մ.Աղաբեկյանը ներկայացված վերաքննիչ բողոքի հիմնավորումներով պնդեց այն և խնդրեց բավարարել: Բացի այդ‚ Վերաքննիչ դատարանին ներկայացրեց ՀՀ Առողջապահության նախարարության դատաբժշկական գիտագործնական կենտրոնի թիվ 656/հձ հանձնաժողովային փորձաքննության եզրակացության պատճենը, ՀՀ ՊՆ կենտրոնական ռազմաբժշկական փորձաքննական կենտրոնի գրության պատճենը‚ հայտնելով‚ որ մեղադրյալը զինվորական ծառայության համար ճանաչվել է պիտանի՝ սահմանափակումով: Նաև հավելեց‚ որ պաշտպանական կողմը կարևոր է համարում նշել‚ որ այդ քրեական գործի շրջանակներում մեղադրյալը դատարանին դիմում է ներկայացրել և պատրաստակամություն է հայտնել մեկնել զինվորական ծառայության‚ վերջինս պետք է ամառային զորակոչին ներկայանա: Մեղադրյալ Է.Ղահրամանյանը միացավ պաշտպանին։ Դատախազ Ռ.Դոխոյանն առարկեց պաշտպանի վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեց այն մերժել‚ հայտնելով‚ որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական է և հիմնավոր: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն վերանայման բողոքի քննությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին, թե իրավաչափ է արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի 30.01.2026 թվականի դատավճռով արտահայտված հետևությունը՝ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի բացակայության վերաբերյալ: ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ /…/ 7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. 8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. 9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. 10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. /…/: Նշված իրավադրույթից հետևում է, որ կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր: Այսինքն` դատարանը, նախ և առաջ որոշում է մեղադրյալի` պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև` դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում, թե մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը` հաշվի առնելով առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու դրա նպատակներին հասնելու հնարավորությունը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ: Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացրած որոշումներում, և կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների՝ հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի համաձայն՝ պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի` ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը` մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով: Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով որոշմամբ և իրավական դիրքորոշում հայտնել այն մասին, որ. «Վերաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում. 1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, 2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ (...) Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը:» /Վճռաբեկ դատարանի 22.12.2011թվականի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշում/։ Անդրադառնալով պատժի արդարացիության հարցերին՝ Վճռաբեկ դատարանը Կարեն Հարությունյանի գործով արձանագրել է, որ. «Պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով` հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար» /Վճռաբեկ դատարանի 30.11.2007թվականի ՎԲ-201/07 որոշում/: Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի գործով որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ . «Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն :» /Վճռաբեկ դատարանի 31.10.2014 թվականի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշում/: Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում ձևավորելով այն մասին, որ. « /…/ այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը» /Վճռաբեկ դատարանի 17.02.2009 թվականի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշում/: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ: 3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո: 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: /…/ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշները, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝ ա) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, բ) պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, գ) հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, դ) հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, ե) հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, զ) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը և այլն: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում հայտնելով այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: (…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: (…):» / Վճռաբեկ դատարանի 26.10.2007 թվականի թիվ ՎԲ-192/07 որոշում/: Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «/.../Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը պարտավոր է, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, հաշվի առնել նաև հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։ Դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին։ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար կարևոր նշանակություն ունեն հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, մեղքի ձևը, հանցավորի կողմից այդ հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը:» /Վճռաբեկ դատարանի 18.12.2009 թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 որոշում/։ Ս.Աղախանյանի վերաբերյալ 13.09.2013թվականի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ. «(…) Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր դիրքորոշումն առ այն, որ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։ Մասնավորապես, սույն գործով գնահատման էր արժանի այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալին մեղսագրվում է միջին ծանրության հանցագործություն, նրա խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս երեխաները, իսկ կինը վատառողջ է, և ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրանց կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ։ /.../»: Ջ.Շիրվանյանի և Ա.Մուրադյանի վերաբերյալ 18.12.2015 թվականի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատելով վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումները՝ ընդգծել է, որ. «Յուրաքանչյուր դեպքում պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը որոշելիս հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների ամբողջական վերլուծությունը։ Մասնավորապես, հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ խոսքով՝ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները բացահայտելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու դատարանի պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը»։ Այսպիսով, վերը նշված օրենսդրական կարգավորումներից և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու: Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հիմք ընդունելով վկայակոչված որոշումներում շարադրված իրավական դիրքորոշումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ցանկի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննարկվող հանգամանքները վերաբերում են ինչպես հանցագործությանը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությանը կամ միաժամանակ բնութագրում են հանցագործությունն ու հանցավորի անձնավորությունը: Այդ պատճառով էլ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները պետք է դիտարկել որպես հանցակազմի սահմաններից դուրս հանգամանքներ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի վերաբերում են հանցագործությանը կամ հանցավորի անձնավորությանը, բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում պատժի վրա: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել` ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում փաստել, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, այնուամենայնիվ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը իրական կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այլ կերպ՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային դիրքորոշումների համատեքստում անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով /2 դրվագ/ նշանակված տուգանքի ձևով վերջնական պատժին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտում առկա է բավարար պատճառաբանություն, որը կոչված է հիմնավորելու տուգանքի ձևով նշանակված պատժի համապատասխանությունը գործի փաստական հանգամանքներին, արդարության և պատասխանատվության անհատականացման քրեաիրավական սկզբունքներին, իսկ անդրադառնալով մեղադրյալ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցին, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այդ մասով Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումը իրավաչափ չէ։ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու` հաշվի առնելով նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում՝ հանցագործության կատարման հանգամանքներն ու նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Վերը նշված եզրահանգումը կատարելիս Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում մասնավորապես ընդգծել հետևյալ հանգամանքների առկայությունը. * ,,Դատալեքսՙՙ դատական տեղեկատվական համակարգում առկա տեղեկատվության համաձայն՝ 18.04.2024 թվականին թիվ 90275223 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Էմիլ Ղահրամանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 461-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ուղարկվել է ՀՀ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան /հատոր 3 գ.թ.50-52/: * ՀՀ ՊՆ Կենտրոնական ռազմաբժշկական փորձաքննական կենտրոնի պետ Տ.Սարգսյանի թիվ ՊՆ49-255 գրության համաձայն. «/.../Ի պատասխան Ձեր 62/90275223-24 առ 15.03.24թ. գրության /կատարող՝ քննիչ Գ. Սինեպոպով/, հայտնում եմ, որ Ձեր կողմից ներկայացված ստացիոնար դատահոգեբուժական փորձաքննությունների հանձնաժողովի թիվ 78 եզրակացությամբ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վերաբերյալ տրված «Թեթև աստիճանի նևրասթենիա» ձևակերպմամբ ախտորոշումը, ռազմաբժշկական փորձաքննություն իրականացնելիս /հաշվի առնելով նաև փորձաքննության պահին առկա օբյեկտիվ զննման տվյալները/, համապատասխանում է ներկայումս գործող ՀՀ Կառավարության 12.04.2018թ. թիվ 404-Ն որոշման /22.12.2022թ.-ի թիվ 2053-Ն փոփոխություններով/ 7Գ հոդվածի 1-ին սյունակի պահանջներին, այն է՝ սահմանափակումով պիտանի է զինվորական ծառայության համար: Հարկ եմ համարում պարզաբանել, որ «Նևրասթենիա»-ն հանդիսանում է նևրոտիկ մակարդակի հոգեկան գործունեության ժամանակավոր խանգարում, ինչը` տարբեր ժամանակներում և զանազան սոցիալհոգեբանական վիճակներում կարող է ունենալ արտահայտվածության տարբեր /թեթև կամ չափավոր/ աստիճաններ կամ դրսևորումներ, հետևաբար և զինվորական ծառայության համար պիտանիության աստիճանի տարբեր /պիտանի, ոչ պիտանի կամ տարկետում բուժման նպատակով/ գնահատականներ, ուստի 2022թ.-ի ձմեռային զորակոչի ժամանակահատվածին վերաբերող օբյեկտիվ տեղեկությունների և բժշկական փաստաթղթերի բացակայության պարագայում հնարավոր չէ հայտնել կարծիք վերջինիս՝ զինվորական ծառայության համար պիտանիության աստիճանի վերաբարյալ: Հ.Գ. Համաձայն ՀՀ Կառավարության 12.04.2018թ.-ի թիվ 405-Ն որոշման /22.12.2022թ.-ի թիվ 2016-Ն փոփոխություններ և լրացում/ պահանջների՝ զորակոչիկների /քաղաքացիների/ պիտանիության աստիճանի մասին վերջնական եզրակացություն իրավասու է տալ միայն ՀՀ կառավարության կողմից տվյալ զորակոչի ընթացքում ձևավորված Կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովը:» /հատոր 3 գ.թ.46/: * Էմիլ Ղահրամանյանը ֆիզիկապես վատառողջ է‚ տառապում է «Թեթև աստիճանի նևրաստենիա» F48.0» և «Ռետրոցերեբերլյար տարածության քիչ լոկալ լայնացում 2‚5*1‚սմ չափսերի» ախտորոշմամբ հիվանդություններով, նրա մոտ առկա է նաև ,,Երկկողմանի երկայնակի հարթաթաթություն 2-3-րդ աստիճանի, քայլքի չափավոր խանգարումովՙՙ ախտորոշմամբ հիվանդությունը /հատոր 3 գ.թ. 17-19/: * Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որպես Էմիլ Ղահրամանյանի անձը բնութագրող հանգամանք արձանագրվել է նախկինում դատապարտված լինելը, սակայն անհրաժեշտ է փաստել, որ սույն գործով հանցանքների կատարման ժամանակ Էմիլ Ղահրամանյանը դատվածություն չի ունեցել, քանի որ թիվ ԵԴ1/1795/01/23 դատավճիռը օրինական ուժի մեջ է մտել 31.01.2025 թվականին, իսկ սույն գործով արարքները կատարվել են 17.12.2024 թվականին և 19.01.2025 թվականին, և կատարված հանցավոր արարքները համասեռ արարքներ չեն։ Վերլուծելով գործի կոնկրետ հանգամանքները, հաշվի առնելով մեղադրյալ Էմիլ Ղահրամանյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, այն է՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը‚ կատարածի համար զղջալը‚ սույն գործով հանցանքների կատարման ժամանակ դատվածություն չունենալը, ինչպես նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և նշված հանգամանքների հետ համադրված գնահատելով նաև Էմիլ Ղահրամանյանի կատարած հանցագործությունների բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ կատարված հանրորեն վտանգավոր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը, նաև այն հաշվառմամբ, որ նախկինում կատարած հանցանքի հետ սույն գործով կատարած հանցանքները նույնասեռ չեն, և պատրաստակամություն է հայտնել մեկնել զինվորական ծառայության‚ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ նշված հանգամանքների համակցությունն էապես նվազեցնում է ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև՝ նշված հանգամանքների համակցությունը հետհանցավոր դրական վարքագծի և ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու դեպքում առաջացող բացասական հետևանքների՝ զինվորական ծառայության մեկնելու անհնարինության համատեքստում, բավարար է գալու հետևության‚ որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը փաստացի կրելու և ըստ այդմ՝ հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացվելիությանը: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի կանխարգելիչ բնույթը կարող է հաղթահարված համարվել նաև ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու միջոցով, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական պատժի նպատակների և պատժի արդարության սկզբունքի տեսանկյունից հիմնավորված չէ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը։ Այլ կերպ ասած` առկա չեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալներ, որոնք թույլ չեն տա մեղադրյալի նկատմամբ կիրառել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող վերը նշված տվյալների համակցությունը վկայում է, որ Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և 3/երեք/ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելու պարտականություն դնելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Էմիլ Ղահրամանյանի նկատմամբ նշանակված վերջնական պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը բխում է արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից: Վերաքննիչ դատարանն ունի համոզվածություն, վստահություն, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, որպիսի հետևությունը պայմանավորված է օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը, և միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի կանխարգելիչ (պրևենտիվ) բնույթը կարող է հաղթահարված համարվել նաև ազատությունից զրկելու ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել մասնակի և Առաջին ատյանի դատարանի 30.01.2026 թվականի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել, այն է՝ Էմիլ Ղահրամանյանի 3/երեք/ տարի 4/չորս/ ամիս 3 /երեք/ օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 3/երեք/ տարի ժամկետով, փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայության համապատասխան տարածքային ստորաբաժանման վրա: Փորձաշրջանի ընթացքում սահմանել պարտականություն առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը‚ բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Մնացած մասով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 369-372-րդ, 377-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի պաշտպան Մ.Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակի: ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործով 30.01.2026 թվականի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել: Մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի նկատմամբ 3 /երեք/ տարի 4 /չորս/ ամիս 3 /երեք/ օր ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով 3 /երեք/ տարի ժամկետով փորձաշրջան: Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայության համապատասխան տարածքային ստորաբաժանման վրա՝ պարտավորեցնելով Էմիլ Տիգրանի Ղահրամանյանին փորձաշրջանի ընթացքում առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը‚ բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Հ.ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 28-04-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 26-06-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | թիվ ԵԴ1/1789/01/25 քրեական գործը՝ 3 հատորից. 1-ին հատոր՝ «83» թերթից, 2-րդ հատոր՝ «142» թերթից, 3-րդ հատոր՝ «85» թերթից ։ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 26-06-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից. 1-ին հատոր՝ «83» թերթից, 2-րդ հատոր՝ «142» թերթից, 3-րդ հատոր՝ «85» թերթից |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 56859/26 |