ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԵԴ1/1745/01/25
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր
իրավասության քրեական դատարանի դատավճիռը
կայացրած դատավոր` Էդ․Մկրտչյան

ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

20 հունվարի 2026թ. ք.Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ /այսուհետ`
Վերաքննիչ դատարան/ հետևյալ կազմով`

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Հ․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
քարտուղարությամբ` Հ․Հակոբյանի

մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Կ․Իսրայելյանի
թարգմանիչ՝ Հ․Հովհաննիսյանի
պաշտպան՝ Լ․Ավետիսյանի

դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ն․Մհերյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա վերանայելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /այսուհետ` նաև Առաջին ատյանի դատարան/ 2025թ. սեպտեմբերի 30-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով /երկու դրվագներով/, 469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 44-469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,




Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2025թ․ ապրիլի 05-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի պետության, սահմանադրական կարգի հիմունքների և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների քննության գլխավոր վարչության ՀԿԳ քննիչ Կ․Մովսիսյանի կողմից նախաձեռնվել է թիվ 58209825 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով /երկու դրվագներով/, 469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 44-469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներով:
2․ Նախաքննության մարմնի 05․04․2025թ․ որոշմամբ հանցանք կատարած լինելու անմիջականորն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանը ձերբակալվել է և նույն օրվա մեկ այլ որոշմամբ ազատ է արձակվել՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու կապակցությամբ։
3. Նույն մարմնի կողմից 05․04․2025թ. միջնորդություն է ներկայացվել դատավարական ղեկավարում իրականացնող դատախազին՝ թիվ 58209825 քրեական վարույթով Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով /երկու դրվագներով/, 469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 44-469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
4․ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Կ․Հարությունյանի կողմից 20235թ. ապրիլի 05-ին որոշում է կայացվել՝ Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով /երկու դրվագներով/, 469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 44-469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
5․ Նախաքննության մարմնի 05․04․2025թ․ որոշմամբ մեղադրյալ Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցներ են կիրառվել համակցությամբ գրավը՝ 1․000․000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով և ՀՀ-ից բացակայելու արգելքը։
6․ 14․05․2025թ․ Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/1745/01/25 համարը:
7. Առաջին ատյանի դատարանի դատավոր Էդ․Մկրտչյանը 21․05․2025թ. որոշմամբ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/1745/01/25 քրեական գործի վարույթը և 04․06․2025թ․ նշանակվել է նախնական դատալսումներ:
8. Առաջին ատյանի դատարանի 2025թ. սեպտեմբերի 30-ի դատավճռով Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2 դրվագներով/, 469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 44-469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով /1-ին դրվագով/ Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2-րդ դրվագով/ Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1.500.000 /մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1.500.000 /մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հիսնապատիկի՝ 3.750.000 /երեք միլիոն յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները՝ բացակայելու արգելքը և գրավը, թողնվել են անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որոշվել է բացակայելու արգելքը վերացնել, գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին:
9․ Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ սուրհանդակային կապի միջոցով 14․11․2025թ. վերաքննիչ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ն․Մհերյանը:
10.Վերաքննիչ դատարանի 28․11․2025թ. որոշմամբ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ն․Մհերյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է Վերաքննիչ դատարանի վարույթ և քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով /երկու դրվագներով/, 469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 44-469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ Վերաքննիչ դատարանի դռնբաց դատական նիստում քննության է նշանակվել 2025թ․ դեկտեմբերի 05-ին:

2. Գործի փաստական հանգամանքները.
11. Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանը մեղավոր է ճանաչվել և դատապարտվել է այն բանի համար, որ՝ <<․․․ նա կազմակերպել է քրեական պատասխանատվության տարիքի չհասած անձի՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն առանց սահմանված փաստաթղթի և պատշաճ թույլտվության՝ կեղծ փաստաթղթի օգտագործմամբ հատելը՝ մուտք գործելը, ինչպես նաև նույն եղանակով ՀՀ պետական սահմանը լքելը, որպիսի գործողությունն ավարտին չի հասել նրա կամքից անկախ հանգամանքներով:
Այսպես.
Քրեական պատասխանատվության տարիքի չհասած Ֆարանակ Մեհրդադ Դեհղանիանի /իրական տվյալները Ռոժան Մասուդի Դեհղանիան/ հորեղբայրը՝ Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանը, նպատակ ունենալով կազմակերպելու վերջինիս ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատումը, դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում, ձեռք է բերել պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող և իրավունք վերապահող՝ Ֆարանակ Մեհրդադ Դեհղանիանի լուսանկարով, սակայն այլ անձի կենսորոշիչ տվյալներով, ԻԻՀ քաղաքացու կեղծ անձնագիր, որի օգտագործմամբ 2023 թվականի նոյեմբերի 17-ին՝ ժամը 03:24-ին, կազմակերպել է քրեական պատասխանատվության տարիքի չհասած անձի՝ Ֆ.Դեհղանիանի ապօրինի մուտքը ՀՀ:
Բացի այդ, քրեական պատասխանատվության տարիքի չհասած Ֆարանակ Մեհրդադ Դեհղանիանի /իրական տվյալները Ռոժան Մասուդի Դեհղանիան/ հորեղբայրն՝ ԻԻՀ քաղաքացի Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանը, նպատակ ունենալով կազմակերպելու վերջինիս ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության ՀՀ պետական սահմանն ապօրինի հատումը, դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ձեռք է բերել պետական լիազոր մարմնի կողմից տրվող, իրավաբանական նշանակություն ունեցող փաստ հավաստող և իրավունք վերապահող՝ Ֆարանակ Մեհրդադ Դեհղանիանի լուսանկարով, սակայն այլ անձի կենսորոշիչ տվյալներով, ԻԻՀ քաղաքացու կեղծ անձնագիր, որի օգտագործմամբ Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանը փորձել է կազմակերպել 2025թ․ ապրիլի 5-ին, Երևան-Ֆրանկֆուրտ թիվ 1561 չվերթով քրեական պատասխանատվության տարիքի չհասած անձի՝ ապօրինի՝ առանց սահմանված փաստաթղթերի և պատշաճ թույլտվության, ՀՀ պետական սահմանը լքելը, սակայն վերջինիս դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ բռնվել է ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից>>:

3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
12. ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ն․Մհերյանն իր բերած վերաքննիչ բողոքում գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, հանրային մեղադրողի կողմից միջնորդած Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու պատժատեսակը կիրառելու հարցը առհասարակ չքննարկելու, այն չկիրառելու վերաբերյալ դատական ակտում պատճառաբանություններ և հիմնավորումներ չներկայացնելու արդյունքում թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, ինչպես նաև մեղադրյալ Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ չնշանակելով, թույլ է տվել նաև նյութական իրավունքի խախտում, որոնք ազդել են գործի ելքի վրա։
Առաջին ատյանի դատարանը, հանրային մեղադրողի կողմից միջնորդած Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու պատժատեսակը կիրառելու հարցը առհասարակ չքննարկելու, այն չկիրառելու վերաբերյալ դատական ակտում պատճառաբանություններ և հիմնավորումներ չներկայացնելու արդյունքում կայացրել է դատական ակտ, որում բացակայում է լրացուցիչ պատիժ չնշանակելու վերաբերյալ պատճառաբանական մասը, որն իր բնույթին և առաջացնող հետևանքներին համապատասխան չափով օբյեկտիվորեն համոզիչ չէ, արդունքում զրկել է վերադաս դատարանին կայացրած դատական ակտի իրավաչափությունը ստուգելու հնարավորությունից՝ թույլ տալով դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 1-ին մասի 9-րդ կետի խախտում, ինչն առաջացնում է սույն դատական ակտն անվերապահորեն բեկանելու հիմք:
Այսինքն՝ սույն դատական ակտը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 1-ին մասի 9-րդ կետի խախտման հիմքով անվերապահորեն ենթակա է բեկանման:
Թեև Առաջին ատյանի դատարանը դատական ակտով չի անդրադարձել լրացուցիչ պատժին, այնուամենայնիվ, գտնում է, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալի նկատմամբ անհրաժեշտ էր նաև նշանակել լրացուցիչ պատիժ՝ նրան Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելով, որն չկիրառելով Դատարանը թույլ է տվել նաև նյութական օրենքի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 62-րդ և 69-րդ հոդվածների և խախտում:
Այսպես՝
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 05-ի թիվ ԼԴ/0025/01/22 որոշմամբ արձանագրել է, որ կոնկրետ հանցագործության առանձնահատկություններից ելնելով՝ դատարանը պետք է նշանակի նաև լրացուցիչ պատիժ, եթե գալիս է այն եզրահանգման, որ միայն հիմնական պատիժ նշանակելու դեպքում հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրացմանը, մասնավորապես՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հետագա հանցագործությունների կանխմանը:
ՀՀ քրեական օրեսգրքի 469-րդ հոդվածի 2-ին մասը պատասխանատվություն է մախատեսում՝
<<Քրեական պատասխանատվության տարիքի չհասած կամ հոգեկան առողջության խնդիրներ ունենալու հետևանքով իր արարքի բնույթն ու նշանակությունը գիտակցելու կամ իր արարքը ղեկավարելու ունակությունից ամբողջությամբ կամ մասամբ զրկված անձի՝ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն առանց սահմանված փաստաթղթի կամ պատշաճ թույլտվության հատելուն օժանդակելը կամ դա կազմակերպելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ քսանապատիկից քառասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից չորս տարի ժամկետով>>:
Նախ և առաջ, հարկ է վերլուծել մեղադրյալին վերագրվող արարքների արդյունքում խախտվող հասարակական հարաբերությունների բնույթը:
Մասնավորապես, վերոնշյալ հանցանքը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-րդ՝ <<Կառավարման կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունները>> գլխում: Յուրաքանչյուր հասարակական նորմալ կենսագործունեության կարևոր պայմաններից է հասարակության անդամների կառավարումն իշխանության մարմինների և դրանց աշխատակիցների կողմից: Կառավարման կարգի դեմ ուղղված հանցագործությունների տեսակային օբյեկտ են հանդիսանում պետական կառավարման նորմալ գործունեության ապահովմանն ուղղված այն հասարակական հարաբերությունները, որոնք ծավալվում են իշխանության մարմինների և քաղաքացիների միջև:
Կառավարման կարգի դեմ ուղղված հանցագործություններից պետական սահմանի անձեռնմխելիության դեմ ուղղված առաջնային հանցանքի, այն է՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածի կապակցությամբ հարկ է արձանագրել, որ ՀՀ պետական սահմանն այն գիծն է և այդ գծով անցնող այն ուղղաձիգ մակերևույթը, որոնք որոշում են ՀՀ տարածքի՝ ցամաքի, ջրերի, ընդերքի, օդային տարածության շրջանները: Պետական սահմանի առկայությունը պետության կարևորագույն հատկանիշներից է: Այն վկայում է պետության տարածքի առկայության մասին, որի վրա պետությունն իրականացնում է իր տարածքային գերիշխանությունը: Պետական սահմանի անձեռնմխելիությունը պետության տարածքային ամբողջականության կարևոր պայմաններից է: Դրա համար էլ օրենքը պատասխանատվություն է սահմանում պետական սահմանի անձեռնմխելիության դեմ կատարված ոտնձգությունների համար: Այսպիսով, նշված հանցանքի օբյեկտ են հանդիսանում պետական սահմանի անձեռնմխելիության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները:
Սույն դեպքում, քննարկելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատժի արդարացիության հարցը, գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի /հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն/, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության համատեքստում՝ պետք է արձանագրել հետևյալը՝
1.Մեղադրյալ Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանին վերագրվում են ընդհանուր չորս դրվագ կառավարման կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության և միջին ծանրության հանցանքներ, որոնցից վերջինիս համար նախատեսված է նաև պատիժ՝ ազատազրկում՝ 1-4 տարի ժամկետով:
2.Հանցանքը կատարվել է ուղղակի դիտավորությամբ՝ նախապես պլանավորված եղանակով, դեռևս վարույթով անհայտ անձանց օժանդակությամբ, որոնցից մի դեպքում ավարտին չի հասցրել՝ իր կամքից անկախ հանգամանքներով, իսկ վերջնական նպատակին հասած չլինելու հանգամանքը վկայում է հանցանքը կրկին կատարելու ողջամիտ հավանականության մասին:
3. Մեղադրյալը հանցանքը կատարել է քրեական պատասխանատվության տարիքի չհասած, անչափահաս երեխայի Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն առանց սահմանված փաստաթղթի կամ պատշաճ թույլտվության հատելը կազմակերպելով, այսինքն՝ պատիժ նշանակելիս պետք հաշվի առնել նաև մեղադրյալի ակտիվ դերակատարությունը հանցագործության կատարմանը, որը դրսևորվել է կեղծ փաստաթղթեր ձեռք բերելով և ՀՀ պետական սահմանը ապօրինի հատելու գործընթացում:
Վերոնշյալ փաստական հանգամանքները վկայում են այն մասին, որ մեղադրյալը, նախ, հետապնդել է կոնկրետ նպատակ, այն է՝ կազմակերպել և իրագործել քրեական պատասխանատվության տարիքի չհասած անչափահաս երեխայի ապօրինի կերպով ՀՀ պետական սահմանի հատումը, որպիսի պայմաններում լիովին հիմնավոր է հանգել այն եզրահանգման, որ հետապնդվող նպատակին հասնելու համար մեղադրյալ Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիան կշարունակի իր՝ ապօրինի եղանակով երեխային Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս բերելու հանցավոր գործունեությունը, հետևաբար անհրաժեշտ է օտարերկրյա քաղաքացի Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանին Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից հեռացնել՝ արգելելով նրան գտնվել Հայաստանի Հանրապետությունում:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի թիվ ԼԴ/0025/01/22 որոշման լույսի ներքո, բողոք ներկայացրած անձը գտնում է, որ պատժի նպատակների, մասնավորապես՝ հետագա հանցագործությունների կանխման նպատակների իրացման համար միայն նշանակված հիմնական պատիժ տուգանքը բավարար չէ հասնել պատժի նպատակների իրացմանը, ուստի հիմնական պատժի հետ անհրաժեշտ է նշանակել նաև լրացուցիչ պատիժ՝ օտարերկրյա քաղաքացի Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանին Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարել:
Դատարանն առհասարակ չի անդրադարձել, թե ինչ եղանակով է հնարավոր ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ վերը թվարկված պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
4. Պատճառված վնասի չափի կապակցությամբ պետք է արձանագրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի կատարմամբ խախտվող հասարակական հարաբերությունների բնույթը, այն է՝ պետական սահմանի անձեռնմխելիությունն ապահովող հասարակական հարաբերությունները:
5.Մեղադրյալին վերագրվող արարքների կապակցությամբ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրվել է որպես մեղմացնող այլ հանգամանք՝ իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքների կատարման մեջ զղջալը, անձը բնութագրող հանգամանք՝ նախկինում դատապարտված՝ արատավորված չլինելը, որպես ծանրացնող հանգամանքներ արձանագրել է դրանց բացակայությունը:
6.Դատարանի կողմից արձանագրված՝ ամբաստանյալի անձը բնութագրող հանգամանքներ են դիտվել՝ այն որ մեղադրյալը երիտասարդ է և նախկինում դատված չի:
Նշվածի համատեքստում բողոք ներկայացրած անձն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և նախկինում դատված չլինելը չեն կարող բավարար երաշխիքներ հանդիսանալ հանցագործությունների կանխման համար և չեն կարող հիմք հանդիսանալ լրացուցիչ պատիժ չնշանակելու համար:
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝ հարկ է փաստել, որ մեղադրյալ Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի կողմից կատարված հանցանքների արդյունքում հանցագործությունները կանխելու օրենսդրական նպատակներից ելնելով՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերջինիս նկատմամբ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու լրացուցիչ պատիժ չնշանակելով թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, չի կիրառել կիրառման ենթակա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածը, ինչը առաջացրել է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի և 69-րդ հոդվածի՝ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների խախտում, որոնք ազդել են սույն գործի ելքի վրա, որի արդյունքում դատարանը կայացրել է անօրինական և չհիմնավորված դատական ակտ:
13․ Ելնելով վերոգրյալից և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 39-րդ հոդվածի 10-րդ կետով, 347-րդ հոդվածի, 352-356-րդ հոդվածների, 364-րդ և 372-րդ հոդվածների պահանջներով, բողոք ներկայացրած անձը խնդրում է մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025թ․ սեպտեմբերի 30-ի թիվ ԵԴ1/1745/01/25 որոշումը և սույն դատական ակտով հիմնական պատժից բացի մեղադրյալ, օտարերկրյա քաղաքացի Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի նկատմամբ նշանակել նաև լրացուցիչ պատիժ՝ Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից հեռացնել՝ արգելելով նրան գտնվել Հայաստանի Հանրապետությունում՝ 10 /տաս/ տարի ժամկետով, կամ կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ գործն ուղարկել ստորադաս դատարան՝ նոր քննության:

4.Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը, հանգում է այն հետևության, որ այն բավարարելու, դատավճիռը մասնակի բեկանելու բեկանելու և մեղադրյալ Մ․Դեհղանիանի նկատմամբ հիմնական պատժից բացի նաև լրացուցիչ պատիժ նշանակելու չկան` հետևյալ պատճառաբանությամբ:
14․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
<<1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն`
<<2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը Հայաստանի Հանրապետությունում քրեական պատասխանատվության ենթակա օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության սահմաններից հեռացնելն է՝ արգելելով նրան գտնվել Հայաստանի Հանրապետությունում:
2. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է 5-10 տարի ժամկետով:
3. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս դրա ժամկետի հաշվարկն սկսվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու պահից:
4. Օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կատարվում է դատապարտյալի նկատմամբ նշանակված հիմնական պատիժը կրելուց հետո։ Այն դեպքում, երբ արդարադատության բնագավառում պետական լիազոր մարմինը Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով սահմանված կարգով համաձայնություն է ձեռք բերում դատապարտյալին պատժի մնացած մասը կրելու նպատակով իր քաղաքացիության երկիր փոխանցելու վերաբերյալ, ապա օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու վերաբերյալ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատական ակտը համարվում է ի կատար ածված դատապարտյալի փոխանցումն իրականացնելու մասին արդարադատության բնագավառում պետական լիազոր մարմնի ծանուցումն ստանալուց հետո: Այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի 84-րդ կամ 85-րդ հոդվածով սահմանված կարգով կայացվել է անձին պատժից ազատելու վերաբերյալ որոշում, օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կատարվում է փորձաշրջանն ավարտվելուց հետո։ Սույն օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված դեպքերում անձին պատժի հետագա կրումից ազատելու, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասով կամ 88-րդ հոդվածով սահմանված կարգով անձին հիմնական պատժից ազատելու դեպքում օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կատարվում է պատժի հետագա կրումից կամ պատժից ազատելուց հետո։
5. Օտարերկրյա քաղաքացին կարող է վտարվել իր քաղաքացիության պետություն կամ այն պետություն, որտեղ վերջինս մշտապես բնակվում է: Վտարման երկիրը սահմանում է դատարանը՝ հաշվի առնելով դատապարտյալի կարծիքը:
6. Այս պատժատեսակը չի կարող նշանակվել`
1/ փախստականի կարգավիճակ ունեցող կամ Հայաստանի Հանրապետությունում ապաստան ստացած անձի նկատմամբ, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերի,
2/ չվերադարձելիության սկզբունքից օգտվող օտարերկրյա քաղաքացու նկատմամբ, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերի,
3/ մինչև հանցանք կատարելը Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացու կամ Հայաստանի Հանրապետությունում հատուկ կացության կարգավիճակ ունեցող կամ Հայաստանի Հանրապետությունում մշտապես բնակվող անձի հետ ամուսնացած կամ խնամքին Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի հանդիսացող երեխա ունեցող անձի նկատմամբ,
4/ եթե անձը վտարվող պետության տարածքում քրեական հետապնդման է ենթարկվում այնպիսի արարքի համար, որը կարող է պատժվել մահապատժով,
5/ եթե հիմնավորվում է, որ վտարվող պետության տարածքում անձը կարող է հետապնդման ենթարկվել ռասայական, կրոնական, ազգային, սոցիալական որոշակի խմբի պատկանելության կամ քաղաքական հայացքների համար, կամ
6/ եթե հիմնավորվում է, որ վտարվող պետության տարածքում անձը կարող է ենթարկվել խոշտանգման կամ այլ դաժան, անմարդկային կամ նվաստացնող վերաբերմունքի կամ պատժի։
7. Հայաստանի Հանրապետությունից չի կարող վտարվել այն անձը, որի նկատմամբ նշանակվել է սույն հոդվածով նախատեսված պատիժը, սակայն մինչև պատժի կատարումը դատապարտյալը ձեռք է բերել փախստականի կամ Հայաստանի Հանրապետությունում ապաստան ստացածի կարգավիճակ, կամ նրա նկատմամբ հաստատվել է չվերադարձելիության սկզբունքի կիրառելիությունը, բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով նախատեսված դեպքերի>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ>>:
15. Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների /պատժի/ համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <</.../ [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա/ օրինականությունը,
բ/ արդարությունը,
գ/ պատժի անհատականացումը,
դ/ մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
/…/ [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների /…/ պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն>>։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <</…/ [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին /…/:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: /…/
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: /…/>>:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ <</…/ Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
/…/ Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: /…/>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արմեն Պողոսյանի վերաբերյալ թիվ ԼԴ/0025/01/22 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ՝ <<․․․ ՀՀ նախկին և գործող քրեական օրենսգրքերի համապատասխան իրավանորմերի վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնական և լրացուցիչ պատիժների կիրառման վերաբերյալ կարգավորումներում կատարվել է սկզբունքային փոփոխություն։ Մասնավորապես, եթե նախկին օրենսգիրքն ուղղակիորեն պահանջում էր որոշ տեսակի լրացուցիչ պատիժները /այդ թվում՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը/ նշանակել միայն Հատուկ մասում ամրագրված լինելու դեպքում, ապա գործող օրենսգիրքը նման պահանջ չի սահմանում՝ լրացուցիչ պատժի տեսակն ընտրելու և նշանակելու նպատակահարմարության գնահատումը թողնելով դատարանի հայեցողությանը: Ընդ որում, ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասը պարունակում էր զգալի թվով հանցակազմեր, որոնց սանկցիան, բացի հիմնական պատժատեսակներից, նախատեսում էր նաև լրացուցիչ պատիժ, որի կիրառումը դատարանի համար պարտադիր էր։ Այնինչ, ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասում լրացուցիչ պատիժներ ամրագրված չեն: Այս կապակցությամբ օրենսդրի կամքը դրսևորվում է նրանում, որ դատարանը, ղեկավարվելով կատարված արարքի համար համաչափ պատիժ նշանակելու պահանջով, իր հայեցողական լիազորությունների սահմաններում իրավասու լինի նշանակել Ընդհանուր մասում նախատեսված համապատասխան լրացուցիչ պատժատեսակը:
[15․] Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ինչպես նախորդ, այնպես էլ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքերը չեն տարբերակում հիմնական և լրացուցիչ պատիժ նշանակելու սկզբունքները և նպատակները, քանի որ բոլոր դեպքերում պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են առաջնորդվել ՀՀ քրեական օրենսդրության ընդհանուր սկզբունքներով, դրանք են՝ օրինականություն, անձնական պատասխանատվություն, ըստ մեղքի պատասխանատվություն, արդարություն և պատասխանատվության անհատականացում: Ինչ վերաբերում է պատժի նպատակների իրացմանը, ապա անկախ նրանից, թե անձի նկատմամբ նշանակվել է հիմնական պատիժ թե հիմնական և լրացուցիչ պատիժներ համակցված, պատժի նպատակները կարող են իրացվել միայն այն դեպքում, երբ դատարանի կողմից յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով, հաշվի առնելով, ի թիվս այլնի, հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները և այլն, նշանակվի արդարացի պատիժ՝ հիմնված ներքին համոզմունքի վրա:
[16․] Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կոնկրետ հանցագործության առանձնահատկություններից ելնելով՝ դատարանը պետք է նշանակի նաև լրացուցիչ պատիժ, եթե գալիս է այն եզրահանգման, որ միայն հիմնական պատիժ նշանակելու դեպքում հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրացմանը, մասնավորապես՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հետագա հանցագործությունների կանխմանը>> /տես՝ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2024 թվականի նոյեմբերի 05-ի Արմեն Պողոսյանի վերաբերյալ թիվ ԼԴ/0025/01/22 որոշման 14-16-րդ կետերը/:
16. Սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Մեհրդադ Մահդի Դեղհանիանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, հաշվի առնելով վերջինիս կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ և միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություններ, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հիմնավորված կերպով գտել է, որ մեղադրյալ Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել տուգանքի ձևով՝ վերջինին մեղսագրվող հոդվածների սանկցիաներով նախատեսված տուգանքի նվազագույն չափով, որի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Միևնույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանը, նկատի ունենալով, որ Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանը մեկից ավելի արարքներով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված չորս հանցանքներ է կատարել և նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել, գտել է, որ նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով։
17․ Վերաքննիչ դատարանը հիմնավորված չի համարում վերաքննիչ բողոքի այն պնդումը, թե՝ <<․․․ մեղադրյալ Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի կողմից կատարված հանցանքների արդյունքում հանցագործությունները կանխելու օրենսդրական նպատակներից ելնելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը վերջինիս նկատմամբ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու ձևով լրացուցիչ պատիժ չնշանակելով թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում, չի կիրառել կիրառման ենթակա ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածը, ինչը առաջացրել է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի և 69-րդ հոդվածի՝ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների խախտում, որոնք ազդել են սույն գործի ելքի վրա, որի արդյունքում դատարանը կայացրել է անօրինական և չհիմնավորված դատական ակտ>>։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի մասնավորեցնում և չի տարբերակում հիմնական և լրացուցիչ պատիժ նշանակելու սկզբունքները և նպատակները, որից հետևում է, որ անկախ այն հանգամանքից, թե անձի նկատմամբ նշանակվում է հիմնական, թե հիմնական և լրացուցիչ պատիժ իրար հետ համակցված, դատարանը բոլոր դեպքերում պարտավոր է առաջնորդվել քրեական օրենսգրքում ամրագրված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով /օրինականություն, արդարություն, պատժի անհատականացում, մարդասիրություն/ և պատժի նպատակներին հասնելու օրենսդրական պահանջով։ Այլ կերպ` պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքներն ու նպատակները հավասարապես վերաբերում են ինչպես հիմնական, այնպես էլ լրացուցիչ պատիժներին։
18․ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի 2024թ․ նոյեմբերի 05-ի թիվ ԼԴ/0025/01/22 որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշման լույսի ներքո դիտարկելով սույն գործով լրացուցիչ պատիժ չնշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դիրքորոշումը, Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն հետևության, որ դատարանը լրացուցիչ պատիժ պետք է նշանակի այն դեպքում, երբ կոնկրետ հանցագործության առանձնահատկություններից ելնելով՝ գա այն եզրահանգման, որ միայն հիմնական պատիժ նշանակելու դեպքում հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրացմանը, մինչդեռ, սույն գործով դատարանը վերոգրյալների հաշվառմամբ նման եզրահանգման չի եկել։ Վերաքննիչ բողոքում ներկայացված՝ մեղադրյալին վերագրվող հանցագործությունների կոնկրետ առանձնահատկությունները։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ հիմք չեն կարող հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու համար։
Մասնավորապես, այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Մ․Դեհղանիանին վերագրվող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 469-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության օբյեկտ են հանդիսանում պետական սահմանի անձեռնմխելիության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները, դեռևս բավարար հիմք չէ ՀՀ տարածքից վտարելու ձևով լրացուցիչ պատիժ նշանակելու համար՝ նկատի ունենալով, որ տվյալ հանցատեսակի վտանգավորությունն առավել բարձր է այն դեպքում, երբ անձը առանց սահմանված փաստաթղթի կամ պատշաճ թույլտվության ՀՀ պետական սահմանը հատելով՝ մուտք է գործում Հայաստանի Հանրապետություն։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում Մ․Դեհղանիանը կազմակերպել է քրեական պատասխանատվության տարիքի չհասած այլ անձի՝ առանց սահմանված փաստաթղթի և պատշաճ թույլտվության ՀՀ մուտք գործելը, և նույն ձևով փորձել է կազմակերպել այդ անձի՝ ՀՀ պետական սահմանը լքելը։
Վերաքննիչ բողոքում որևէ կերպ չի հիմնավորվել նաև այն պնդումը, թե՝ <<․․․ հետապնդվող նպատակին հասնելու համար մեղադրյալ Մ․Դեհղանիանը կշարունակի իր՝ ապօրինի եղանակով երեխային ՀՀ-ից դուրս բերելու հանցավոր գործունեությունը>>։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ այդ պնդումը ենթադրություն է, որի հիմքում դրված չէ սույն գործի քննությամբ ձեռք բերված որևէ վերաբերելի փաստական տվյալ։
19․ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ն․Մհերյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու, դատավճիռը մասնակի բեկանելու և մեղադրյալ Մ․Դեհղանիանի նկատմամբ հիմնական պատժից բացի նաև լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքեր չկան, նկատի ունենալով, որ դատարանը դատավճիռ կայացնելիս` թույլ չի տվել նյութական և դատավարական իրավունքի խախտումներ:
Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ և 371-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

1. ՀՀ գլխավոր դատախազության սահմանադրական կարգի հիմունքների, պետության և հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության դատախազ Ն․Մհերյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել, իսկ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025թ. սեպտեմբերի 30-ի դատավճիռը քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մեհրդադ Մահդի Դեհղանիանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով /երկու դրվագներով/, 469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 44-469-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ թողնել անփոփոխ։
2. Սույն որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք կարող է բերվել այն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում` ՀՀ Վճռաբեկ դատարանին:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Հ․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ

Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ