Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/1736/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
19.1
Պատասխանող
Նասիֆ Աշրաֆ Անվար Շամմաս
Նասիֆ Անվար Շամմաս
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մանվել Շահվերդյան
Քրեական վերաքննիչ
Արմեն Բեկթաշյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մանվել Շահվերդյան
Քրեական վերաքննիչ
Արմեն Բեկթաշյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-07-08 | 15:00 | 5 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-05-19 | 15:30 | 5 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-04-20 | 14:30 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-04-06 | 15:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-27 | 15:30 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-11 | 15:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-02-23 | 14:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-02-13 | 14:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-01-22 | 14:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-08 | 16:30 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-11-27 | 14:30 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-17 | 16:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-08 | 15:30 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-27 | 16:30 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-08-22 | 14:00 | 5 | Չի կայացել | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԱՇԽԱՏԱԿԱԶՄ Տ Ե Ղ Ե Կ Ա Ն Ք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Շահվերդյանի՝ արձակուրդի մեջ գտնվելու հանգամանքով պայմանավորված՝ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի վերաբերյալ՝ « քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, թիվ ԵԴ1/1736/01/25 քրեական վարույթով 22.08.2025թ., ժամը 1400-ին նշանակված դատական նիստը չի կայացել։ ԴԱՏԱԿԱՆ ՆԻՍՏԵՐԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐ Հ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ | |
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-07-22 | 14:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-30 | 15:30 | 5 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/1736/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
«29» ապրիլի 2026թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը՝ դատավոր Ա.Բեկթաշյան (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան), ուսումնասիրելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ ԵԴ1/1736/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը և դրա հիման վրա ստացված թիվ ԵԴ1/1736/01/25 վարույթի նյութերը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Ըստ ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ նյութերի` Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ ԵԴ1/1736/01/25 որոշմամբ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է երեք ամիս ժամկետով։
Նշված որոշումը պաշտպանական կողմը ստացել է 2026 թվականի մարտի 6-ին։
Վերը նշված որոշման դեմ 2026 թվականի մարտի 9-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը։
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ վարույթի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2026 թվականի ապրիլի 9-ին, իսկ նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյանի աշխատակազմին են հանձնվել 2026 թվականի ապրիլի 10-ին։
2026 թվականի ապրիլի 13-ի Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, սահմանվել է հատուկ վերանայման վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ, իսկ դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2026 թվականի ապրիլի 23-ը։
2026 թվականի ապրիլի 23-ի Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ թիվ ԵԴ1/1736/01/25 գործով հատուկ վերանայման վարույթի ժամկետը երկարաձգվել է, իսկ դատական ակտի կայացման օր է սահմանվել 2026 թվականի ապրիլի 29-ը։
Գործի փաստական հանգամանքները և հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում, ապօրինի ձեռք է բերել և 13.09.2024թ. իր մոտ ապօրինի պահել է տարբեր քաշերով, թվով 30 փաթեթներում փաթեթավորված, ընդհանուր՝ առանձնապես խոշոր չափերով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոց:
Այսպես.
Նասիֆ Աշրաֆը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ, գյուղատնտեսական կամ արդյունաբերական նպատակներով՝ նշված օրենքով նախատեսված դեպքերում, թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների մշակման, արտադրության, պատրաստման, վերամշակման, մեծածախ առևտրի, տեղափոխման, պահման, բացթողնման, իրացման, ձեռքբերման, օգտագործման, առաքման, բաշխման, արտահանման, ներմուծման և ոչնչացման թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել ու 13.09.2024թ. իրացնելու նպատակով և շահադիտական դրդումներով իր մոտ ապօրինի պահել է տարբեր քաշերով, ընդհանուր՝ թվով 30 փաթեթներում փաթեթավորված, 17.93 գրամ ընդհանուր քաշով, առանձնապես խոշոր չափերով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են 13.09.2024թ. կատարված Նասիֆ Անվար Աշրաֆի անձնական խուզարկությամբ: (…)»:
Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման համաձայն.
«(…) Դատարանը, ուսումնասիրելով քրեական գործը, լսելով կողմերի կարծիքներն ու հիմնավորումները, գտնում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. (…)
Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը, մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի կատարման եղանակի և դրա դրսևորման ձևի համատեքստում, փաստում է, որ քրեական գործը բավարար հնարավորություն և հիմքեր է տալիս ենթադրելու և գալու եզրահանգման, որ քրեական վարույթի տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի իրավաչափության պայմանները: Մասնավորապես՝ վարույթի տվյալ փուլում դեռևս առկա է Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի փախուստը կանխելու և իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելուց, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելուց զերծ պահելու անհրաժեշտություն, այսինքն՝ քրեական գործում այդ մասով առկա են բավարար փաստական տվյալներ:
Ընդ որում, թեպետ որոշակի ժամանակ անազատության մեջ գտնվելուն զուգահեռ փախուստը կանխելու ռիսկը կրկին ինչ-որ չափով նվազել է, սակայն այն դեռևս առկա է և չի նվազել այն աստիճան, որ հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտի քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի կողմից ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկին, ապա այն ևս ինչ-որ չափով նվազել է՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ այս ընթացքում հարցաքննվել են վկաների մի մասը, սակայն նկատի ունենալով, որ սահմանված կարգով և ժամկետներում, առանց անհարկի ձգձգումների նշանակվել են դատական նիստեր, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու եռամսյա ժամկետում հնարավոր չի եղել հարցաքննել բոլոր վկաներին, դատարանը գտնում է, որ նշված հիմքը ևս չի նվազել այն աստիճան, որ հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտի քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների, մասնավորապես՝ խափանման միջոց կալանքի կիրառման նպատակների հիմքում ընկած փաստական հանգամանքների առկայության մասին դատարանի հետևությունները հիմնված են քրեական գործում առկա ապացույցները, փաստերը և այլ տեղեկությունները, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշներն իրենց ամբողջության՝ համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանների այն դիտարկմանը, որ տևական ժամանակ կալանքի տակ գտնվելու հանգամանքը բավարար է նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը փոխելու համար, ապա դատարանն այդ առնչությամբ կրկին հարկ է համարում նշել, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի, հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ (Տե՛ս, mutatis mutandis, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Bulea v. Romania գործով 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճիռը, գանգատ թիվ 27804/10, կետ 62): Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, դատարանը գտնում է, որ Ն.Աշրաֆի՝ ավելի քան մեկ տարի հինգ ամիս կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը հակակշուղ բավարար գործոն: Ավելին՝ դատարանի գնահատմամբ ենթադրյալ դատապարտման դեպքում կիրառվելիք՝ ազատությունից զրկելու հնարավոր պատժի տևողությունից կալանքի տևողությունը նվազեցվելու փաստը մեղադրյալ Ն.Աշրաֆիի համար չի նվազեցնի այդ հեռանկարի գրավչությունը և չի թուլացնի փախուստի դիմելու նրա գայթակղությունը:
Հետևաբար՝ դատարանը եզրահանգում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով խափանման միջոց կալանքին նախապատվություն տալուց հետո ի հայտ չի(են) եկել այնպիսի նոր հանգամանք(ներ), որն/որոնք իր(ենց) որակական հատկանիշներով ինքնին կամ քրեական գործից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն կտար/կտային հիմնավորված ենթադրություն անել քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոցով վերջինիս պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորության մասին։ Այսինքն՝ խոսքն այն հանգամանքների մասին է, որոնք կարող են մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոններ համարվել՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ վարույթի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը, և հիմք ծառայել խափանման միջոց կալանքն ավելի մեղմ՝ այլընտրանքային խափանման միջոցներով փոխարինելու համար:
Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելով հաստատվում է հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն, ինչը բխում է մեղադրյալի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: Միաժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում առկա է հասարակական շահ, համապատասխան և բավարար պատճառ, որը, հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածը, արդարացնում է նահանջն անձի ազատության իրավունքի հարգանքից:
Այսպիսով, մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի հակակշռման և հավասարակշռման կոնտեքստում գնահատելով վերջինիս դրական և բացասական գործոնները՝ դատարանը գտնում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, այսինքն՝ դեռևս առկա է մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները հիմնված են քրեական գործից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետևաբար՝ կիրառված խափանման միջոց կալանքը քրեական վարույթի տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման, քանի որ առկա է այն երկարաձգելու անհրաժեշտության վերաբերյալ բավարար ապացույցների համակցություն: Այլ կերպ՝ առկա են շարունակական կալանքն արդարացնող «համարժեք և բավարար» հիմնավորումներ, ուստի՝ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու անհրաժեշտությունից ելնելով՝ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել, քանի որ քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոց(ներ)ով հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի պատշաճ վարքագիծը:
Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով ինչպես դատարանի, այնպես դատավարության հանրային (մեղադրող) և մասնավոր (պաշտպաններ) մասնակիցների գերծանրաբեռնվածությունն ու գործով պատշաճ և համակողմանի քննություն ապահովելու անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին ներկայացված մեղադրանքի բնույթից ելնելով՝ կատարվելիք գործողությունների ծավալը, դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետն անհրաժեշտ է երկարաձգել ևս 3 ամիս ժամկետով: (…)»։
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 23-ի որոշումը, կայացնել մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված որոշմանը փոխարինող դատական ակտ և մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք։
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում բողոքաբերը, մասնավորապես, իր անհամաձայնությունն է հայտնել Առաջին ատյանի դատարանի որոշմանը` նշելով, որ ներկայացված նյութերում բացակայել են կալանքի հիմքերի առկայությունը հաստատող տվյալները։
Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վարույթի մասնակիցները Վերաքննիչ դատարանին չեն ներկայացրել հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին.
Հիմնավորված են արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ ԵԴ1/1736/01/25 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները:
Պատասխանելով սույն որոշմամբ բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում:
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (...)
6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:
3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել`
1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը.
2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը.
3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս:
4. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննիչը կարող է կիրառել բացառապես հսկող դատախազի համաձայնությամբ:
5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում:(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին:
2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին:»
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշմամբ նշել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշմամբ նշել է, որ մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Այլ խոսքով` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման հավանականությունը գնահատելիս և, հետևաբար, դրա հիման վրա մեղադրյալի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է պատշաճ գնահատման ենթարկի մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը բնութագրող այլ հանգամանքները:
Նարեկ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի, ըստ էության, քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի, ըստ էության, լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարել ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։
Վերաքննիչ դատարանը, նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանը, սույն քրեական գործում առկա փաստական տվյալների համադրմամբ, առկա է համարել Նասիֆ Աշրաֆիի կողմից նրան վերագրվող արարքը կատարելու հիմնավոր կասկածը։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի տվյալ փուլում առկա են տվյալներ մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիի կողմից նրան վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը հաստատված համարելու համար, բացի այդ հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումը, որն, ըստ էության, չի հակասում 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումներին և նկատի ունենալով, որ Նասիֆ Աշրաֆիի վերաբերյալ քրեական գործն, ըստ էության քննելու համար գտնվում է Առաջին ատյանի դատարանում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավոր կասկածին անդրադառնալն առհասարակ առարկայազուրկ է։
Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի որոշման վերը նշված հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, գտնում է, որ այդ հիմնավորումներն ամբողջությամբ բխում են դրանցից, որպիսի պայմաններում այդ հիմնավորումներն ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիին կալանքի տակ պահելու հիմքերի բացակայության վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով Նասիֆ Աշրաֆիին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտության հիմքում ընկած են, ի թիվս այլնի, հետևյալ փաստական հանգամանքները՝ մասնավորապես.
- թեպետ որոշակի ժամանակ անազատության մեջ գտնվելուն զուգահեռ փախուստը կանխելու ռիսկը ինչ-որ չափով նվազել է, սակայն այն դեռևս առկա է և չի նվազել այն աստիճան, որ հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի դիմի փախուստի,
- ինչ վերաբերում է ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկին, ապա այն ևս նվազել է՝ հաշվի առնելով, որ հարցաքննվել են վկաների մի մասը, սակայն նշված հիմքը ևս չի նվազել այն աստիճան, որպեսզի հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս կկատարի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները,
- ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված այլ խափանման միջոցները բավականաչափ գործիքակազմ չունեն մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ ամբողջ ծավալով հսկողություն իրականացնելու համար, իսկ նման խափանման միջոցների կիրառման համար անհրաժեշտ է անձի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավորության մասին որոշակի տեղեկությունների առկայություն կամ ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու օբյեկտիվ հնարավորության բացակայություն, ինչը սույն դեպքում բացակայում է:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, այսինքն՝ դեռևս առկա են մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիին կալանքի տակ պահելու հիմքեր, մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները հիմնված են գործի նյութերից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետևաբար՝ վերջինիս նկատմամբ կիրառված կալանքը դատաքննության տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման։
Անդրադառնալով հատուկ վերանայման բողոքում այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցության կիրառելիությունը հիմնավորող հանգամանքներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել միայն խափանման միջոց կալանքի կիրառմամբ՝ հաշվի առնելով վերջինիս կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու բարձր հավանականության մասին վկայող վերոգրյալ հանգամանքները։
Այս համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ իրավաչափ են Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն առ այն, որ դատական ակտի կայացման պահին դեռևս չեն վերացել այն ռիսկերը, որոնք նախկինում ծառայել են որպես կալանքի կիրառման հիմք:
Անդրադառնալով պաշտպանի այն պնդմանը, որ մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիին արդեն իսկ տևական ժամանակ է, ինչ գտնվում է անազատության մեջ՝ Վերաքննիչ դատարանը վերահաստատում է Առաջին ատյանի դատարանի դիրքորոշումն առ այն որ․խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի, հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ (Տե՛ս, mutatis mutandis, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Bulea v. Romania գործով 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճիռը, գանգատ թիվ 27804/10, կետ 62): Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, դատարանը գտնում է, որ Ն.Աշրաֆի՝ ավելի քան մեկ տարի հինգ ամիս կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը հակակշուղ բավարար գործոն: Ավելին՝ դատարանի գնահատմամբ ենթադրյալ դատապարտման դեպքում կիրառվելիք՝ ազատությունից զրկելու հնարավոր պատժի տևողությունից կալանքի տևողությունը նվազեցվելու փաստը մեղադրյալ Ն.Աշրաֆիի համար չի նվազեցնի այդ հեռանկարի գրավչությունը և չի թուլացնի փախուստի դիմելու նրա գայթակղությունը:։
Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ վիճարկվող որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին։
Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ «(…) որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)», հետևաբար որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ անտեսել է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքներում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ, 359-րդ, 363-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ ԵԴ1/1736/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
«29» ապրիլի 2026թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը՝ դատավոր Ա.Բեկթաշյան (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան), ուսումնասիրելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ ԵԴ1/1736/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը և դրա հիման վրա ստացված թիվ ԵԴ1/1736/01/25 վարույթի նյութերը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Ըստ ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ նյութերի` Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ ԵԴ1/1736/01/25 որոշմամբ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է երեք ամիս ժամկետով։
Նշված որոշումը պաշտպանական կողմը ստացել է 2026 թվականի մարտի 6-ին։
Վերը նշված որոշման դեմ 2026 թվականի մարտի 9-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը։
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ վարույթի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2026 թվականի ապրիլի 9-ին, իսկ նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյանի աշխատակազմին են հանձնվել 2026 թվականի ապրիլի 10-ին։
2026 թվականի ապրիլի 13-ի Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, սահմանվել է հատուկ վերանայման վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ, իսկ դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2026 թվականի ապրիլի 23-ը։
2026 թվականի ապրիլի 23-ի Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ թիվ ԵԴ1/1736/01/25 գործով հատուկ վերանայման վարույթի ժամկետը երկարաձգվել է, իսկ դատական ակտի կայացման օր է սահմանվել 2026 թվականի ապրիլի 29-ը։
Գործի փաստական հանգամանքները և հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում, ապօրինի ձեռք է բերել և 13.09.2024թ. իր մոտ ապօրինի պահել է տարբեր քաշերով, թվով 30 փաթեթներում փաթեթավորված, ընդհանուր՝ առանձնապես խոշոր չափերով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոց:
Այսպես.
Նասիֆ Աշրաֆը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ, գյուղատնտեսական կամ արդյունաբերական նպատակներով՝ նշված օրենքով նախատեսված դեպքերում, թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների մշակման, արտադրության, պատրաստման, վերամշակման, մեծածախ առևտրի, տեղափոխման, պահման, բացթողնման, իրացման, ձեռքբերման, օգտագործման, առաքման, բաշխման, արտահանման, ներմուծման և ոչնչացման թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել ու 13.09.2024թ. իրացնելու նպատակով և շահադիտական դրդումներով իր մոտ ապօրինի պահել է տարբեր քաշերով, ընդհանուր՝ թվով 30 փաթեթներում փաթեթավորված, 17.93 գրամ ընդհանուր քաշով, առանձնապես խոշոր չափերով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են 13.09.2024թ. կատարված Նասիֆ Անվար Աշրաֆի անձնական խուզարկությամբ: (…)»:
Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման համաձայն.
«(…) Դատարանը, ուսումնասիրելով քրեական գործը, լսելով կողմերի կարծիքներն ու հիմնավորումները, գտնում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. (…)
Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը, մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի կատարման եղանակի և դրա դրսևորման ձևի համատեքստում, փաստում է, որ քրեական գործը բավարար հնարավորություն և հիմքեր է տալիս ենթադրելու և գալու եզրահանգման, որ քրեական վարույթի տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի իրավաչափության պայմանները: Մասնավորապես՝ վարույթի տվյալ փուլում դեռևս առկա է Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի փախուստը կանխելու և իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելուց, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելուց զերծ պահելու անհրաժեշտություն, այսինքն՝ քրեական գործում այդ մասով առկա են բավարար փաստական տվյալներ:
Ընդ որում, թեպետ որոշակի ժամանակ անազատության մեջ գտնվելուն զուգահեռ փախուստը կանխելու ռիսկը կրկին ինչ-որ չափով նվազել է, սակայն այն դեռևս առկա է և չի նվազել այն աստիճան, որ հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտի քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի կողմից ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկին, ապա այն ևս ինչ-որ չափով նվազել է՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ այս ընթացքում հարցաքննվել են վկաների մի մասը, սակայն նկատի ունենալով, որ սահմանված կարգով և ժամկետներում, առանց անհարկի ձգձգումների նշանակվել են դատական նիստեր, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու եռամսյա ժամկետում հնարավոր չի եղել հարցաքննել բոլոր վկաներին, դատարանը գտնում է, որ նշված հիմքը ևս չի նվազել այն աստիճան, որ հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտի քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների, մասնավորապես՝ խափանման միջոց կալանքի կիրառման նպատակների հիմքում ընկած փաստական հանգամանքների առկայության մասին դատարանի հետևությունները հիմնված են քրեական գործում առկա ապացույցները, փաստերը և այլ տեղեկությունները, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշներն իրենց ամբողջության՝ համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանների այն դիտարկմանը, որ տևական ժամանակ կալանքի տակ գտնվելու հանգամանքը բավարար է նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը փոխելու համար, ապա դատարանն այդ առնչությամբ կրկին հարկ է համարում նշել, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի, հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ (Տե՛ս, mutatis mutandis, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Bulea v. Romania գործով 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճիռը, գանգատ թիվ 27804/10, կետ 62): Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, դատարանը գտնում է, որ Ն.Աշրաֆի՝ ավելի քան մեկ տարի հինգ ամիս կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը հակակշուղ բավարար գործոն: Ավելին՝ դատարանի գնահատմամբ ենթադրյալ դատապարտման դեպքում կիրառվելիք՝ ազատությունից զրկելու հնարավոր պատժի տևողությունից կալանքի տևողությունը նվազեցվելու փաստը մեղադրյալ Ն.Աշրաֆիի համար չի նվազեցնի այդ հեռանկարի գրավչությունը և չի թուլացնի փախուստի դիմելու նրա գայթակղությունը:
Հետևաբար՝ դատարանը եզրահանգում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով խափանման միջոց կալանքին նախապատվություն տալուց հետո ի հայտ չի(են) եկել այնպիսի նոր հանգամանք(ներ), որն/որոնք իր(ենց) որակական հատկանիշներով ինքնին կամ քրեական գործից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն կտար/կտային հիմնավորված ենթադրություն անել քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոցով վերջինիս պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորության մասին։ Այսինքն՝ խոսքն այն հանգամանքների մասին է, որոնք կարող են մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոններ համարվել՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ վարույթի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը, և հիմք ծառայել խափանման միջոց կալանքն ավելի մեղմ՝ այլընտրանքային խափանման միջոցներով փոխարինելու համար:
Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելով հաստատվում է հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն, ինչը բխում է մեղադրյալի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: Միաժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում առկա է հասարակական շահ, համապատասխան և բավարար պատճառ, որը, հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածը, արդարացնում է նահանջն անձի ազատության իրավունքի հարգանքից:
Այսպիսով, մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի հակակշռման և հավասարակշռման կոնտեքստում գնահատելով վերջինիս դրական և բացասական գործոնները՝ դատարանը գտնում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, այսինքն՝ դեռևս առկա է մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները հիմնված են քրեական գործից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետևաբար՝ կիրառված խափանման միջոց կալանքը քրեական վարույթի տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման, քանի որ առկա է այն երկարաձգելու անհրաժեշտության վերաբերյալ բավարար ապացույցների համակցություն: Այլ կերպ՝ առկա են շարունակական կալանքն արդարացնող «համարժեք և բավարար» հիմնավորումներ, ուստի՝ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու անհրաժեշտությունից ելնելով՝ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել, քանի որ քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոց(ներ)ով հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի պատշաճ վարքագիծը:
Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով ինչպես դատարանի, այնպես դատավարության հանրային (մեղադրող) և մասնավոր (պաշտպաններ) մասնակիցների գերծանրաբեռնվածությունն ու գործով պատշաճ և համակողմանի քննություն ապահովելու անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին ներկայացված մեղադրանքի բնույթից ելնելով՝ կատարվելիք գործողությունների ծավալը, դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետն անհրաժեշտ է երկարաձգել ևս 3 ամիս ժամկետով: (…)»։
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 23-ի որոշումը, կայացնել մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված որոշմանը փոխարինող դատական ակտ և մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք։
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում բողոքաբերը, մասնավորապես, իր անհամաձայնությունն է հայտնել Առաջին ատյանի դատարանի որոշմանը` նշելով, որ ներկայացված նյութերում բացակայել են կալանքի հիմքերի առկայությունը հաստատող տվյալները։
Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վարույթի մասնակիցները Վերաքննիչ դատարանին չեն ներկայացրել հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին.
Հիմնավորված են արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ ԵԴ1/1736/01/25 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները:
Պատասխանելով սույն որոշմամբ բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում:
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (...)
6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:
3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել`
1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը.
2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը.
3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս:
4. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննիչը կարող է կիրառել բացառապես հսկող դատախազի համաձայնությամբ:
5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում:(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին:
2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին:»
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշմամբ նշել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշմամբ նշել է, որ մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Այլ խոսքով` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման հավանականությունը գնահատելիս և, հետևաբար, դրա հիման վրա մեղադրյալի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է պատշաճ գնահատման ենթարկի մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը բնութագրող այլ հանգամանքները:
Նարեկ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի, ըստ էության, քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի, ըստ էության, լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարել ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։
Վերաքննիչ դատարանը, նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանը, սույն քրեական գործում առկա փաստական տվյալների համադրմամբ, առկա է համարել Նասիֆ Աշրաֆիի կողմից նրան վերագրվող արարքը կատարելու հիմնավոր կասկածը։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի տվյալ փուլում առկա են տվյալներ մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիի կողմից նրան վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը հաստատված համարելու համար, բացի այդ հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումը, որն, ըստ էության, չի հակասում 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումներին և նկատի ունենալով, որ Նասիֆ Աշրաֆիի վերաբերյալ քրեական գործն, ըստ էության քննելու համար գտնվում է Առաջին ատյանի դատարանում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավոր կասկածին անդրադառնալն առհասարակ առարկայազուրկ է։
Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի որոշման վերը նշված հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, գտնում է, որ այդ հիմնավորումներն ամբողջությամբ բխում են դրանցից, որպիսի պայմաններում այդ հիմնավորումներն ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիին կալանքի տակ պահելու հիմքերի բացակայության վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով Նասիֆ Աշրաֆիին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտության հիմքում ընկած են, ի թիվս այլնի, հետևյալ փաստական հանգամանքները՝ մասնավորապես.
- թեպետ որոշակի ժամանակ անազատության մեջ գտնվելուն զուգահեռ փախուստը կանխելու ռիսկը ինչ-որ չափով նվազել է, սակայն այն դեռևս առկա է և չի նվազել այն աստիճան, որ հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի դիմի փախուստի,
- ինչ վերաբերում է ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկին, ապա այն ևս նվազել է՝ հաշվի առնելով, որ հարցաքննվել են վկաների մի մասը, սակայն նշված հիմքը ևս չի նվազել այն աստիճան, որպեսզի հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս կկատարի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները,
- ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված այլ խափանման միջոցները բավականաչափ գործիքակազմ չունեն մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ ամբողջ ծավալով հսկողություն իրականացնելու համար, իսկ նման խափանման միջոցների կիրառման համար անհրաժեշտ է անձի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավորության մասին որոշակի տեղեկությունների առկայություն կամ ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու օբյեկտիվ հնարավորության բացակայություն, ինչը սույն դեպքում բացակայում է:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, այսինքն՝ դեռևս առկա են մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիին կալանքի տակ պահելու հիմքեր, մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները հիմնված են գործի նյութերից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետևաբար՝ վերջինիս նկատմամբ կիրառված կալանքը դատաքննության տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման։
Անդրադառնալով հատուկ վերանայման բողոքում այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցության կիրառելիությունը հիմնավորող հանգամանքներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել միայն խափանման միջոց կալանքի կիրառմամբ՝ հաշվի առնելով վերջինիս կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու բարձր հավանականության մասին վկայող վերոգրյալ հանգամանքները։
Այս համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ իրավաչափ են Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն առ այն, որ դատական ակտի կայացման պահին դեռևս չեն վերացել այն ռիսկերը, որոնք նախկինում ծառայել են որպես կալանքի կիրառման հիմք:
Անդրադառնալով պաշտպանի այն պնդմանը, որ մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիին արդեն իսկ տևական ժամանակ է, ինչ գտնվում է անազատության մեջ՝ Վերաքննիչ դատարանը վերահաստատում է Առաջին ատյանի դատարանի դիրքորոշումն առ այն որ․խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի, հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ (Տե՛ս, mutatis mutandis, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Bulea v. Romania գործով 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճիռը, գանգատ թիվ 27804/10, կետ 62): Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, դատարանը գտնում է, որ Ն.Աշրաֆի՝ ավելի քան մեկ տարի հինգ ամիս կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը հակակշուղ բավարար գործոն: Ավելին՝ դատարանի գնահատմամբ ենթադրյալ դատապարտման դեպքում կիրառվելիք՝ ազատությունից զրկելու հնարավոր պատժի տևողությունից կալանքի տևողությունը նվազեցվելու փաստը մեղադրյալ Ն.Աշրաֆիի համար չի նվազեցնի այդ հեռանկարի գրավչությունը և չի թուլացնի փախուստի դիմելու նրա գայթակղությունը:։
Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ վիճարկվող որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին։
Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ «(…) որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)», հետևաբար որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ անտեսել է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքներում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ, 359-րդ, 363-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ ԵԴ1/1736/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ տասնհինգօրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/1736/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 16-05-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 09108924 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրթումներով քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեոք է բերել և 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ին իր մոտ ապօրինի պահել է տարբեր քաշերով ընդհանուր թվով 30 փաթեթներում փաթեթավորված՝ ընդհանուր առանձնապես խոշոր չափերով «а-PVP» տեսակի թմրամիջոց: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Նասիֆ |
| Ազգանուն | Աշրաֆ |
| Հայրանուն | Անվար Շամմաս |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 393 Մաս 3 Կետ 2 |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 16-05-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մանվել |
| Ազգանուն | Շահվերդյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 21-05-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/1736/01/25 Ո Ր Ո Շ Ու Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՎ ՎԱՐՈւՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈւ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈւՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈւ ՄԱՍԻՆ 21.05.2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝ նախագահությամբ դատավոր Մ.Շահվերդյանի, ստանալով մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, թիվ ԵԴ1/1736/01/25 քրեական գործը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 16.05.2025թ. մակագրվել և 19.05.2025թ. դատավոր Մ.Շահվերդյանին է հանձնվել մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, թիվ ԵԴ1/1736/01/25 (նախաքննական համարը՝ 09108924) քրեական գործը: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց • Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, թիվ ԵԴ1/1736/01/25 քրեական գործով վարույթն ստանձնել և 2025թ. մայիսի 30-ին, ժամը 1530-ին, դատարանի Ավան նստավայրում նշանակել նախնական դատալսումներ: • Սույն որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին` մեղադրյալին և վերջինիս պաշտպանին: • Մեղադրյալին նաև ուղարկել վերջինիս իրավունքների և պարտականությունների, այդ թվում նաև՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին՝ սահմանված ձևի հուշաթերթ: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ն |
| Ազգանուն | Բարեկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մ |
| Ազգանուն | Շահնազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Նասիֆ |
| Ազգանուն | Աշրաֆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:35 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 22-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | * |
| Այլ նշումներ | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԱՇԽԱՏԱԿԱԶՄ Տ Ե Ղ Ե Կ Ա Ն Ք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Շահվերդյանի՝ արձակուրդի մեջ գտնվելու հանգամանքով պայմանավորված՝ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի վերաբերյալ՝ « քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, թիվ ԵԴ1/1736/01/25 քրեական վարույթով 22.08.2025թ., ժամը 1400-ին նշանակված դատական նիստը չի կայացել։ ԴԱՏԱԿԱՆ ՆԻՍՏԵՐԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐ Հ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 08-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 17-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 17-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 08-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-02-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-02-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 11-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 11-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 27-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 06-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 06-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 20-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-05-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-05-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-07-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/1736/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 10-09-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 08-09-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Շահնազարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Սուքիասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Նասիֆ Աշրաֆի Բեկանել Երևան քաղաքի /Ավան/ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 27.08.2025թ-ի որոշումը, կայացնել մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված որոշմանը փոխարինող դատական ակտ և մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ տնային կալանք և բացակայելու արգելք համակցված: |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 09-10-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 09-10-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Տաթևիկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 13-10-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 23-10-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/1736/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ «23» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Գրիգորյանի, մասնակցությամբ (գրավոր ընթացակարգի շրջանակներում)՝ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ՝ Ն.Բարեկյանի Մեղադրյալ՝ Ն.Աշրաֆի Պաշտպաններ՝ Մ.Շահնազարյանի և Ս.Սուքիասյանի քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Մ.Շահվերդյան)՝ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպաններ Մհեր Շահնազարյանի և Սարգիս Սուքիասյանի հատուկ վերանայման բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2024 թվականի սեպտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 09108924 քրեական վարույթը: 1.2. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Ալիխանյանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 15-ի որոշմամբ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: 1.3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 15-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով: 1.4. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024թ. նոյեմբերի 12-ի, 2024թ. դեկտեմբերի 20-ի, 2025թ. փետրվարի 21-ի, 2025թ. մարտի 31-ի որոշումներով մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգվել է՝ համապատասխանաբար 40 (քառասուն) օր, 2 (երկու) ամիս, 40 (քառասուն) օր, 2 (երկու) ամիս ժամկետով: 1.5. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Ալիխանյանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 06-ի որոշմամբ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: 1.6. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ն.Բարեկյանի՝ 2025 թվականի մայիսի 13-ի որոշմամբ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: 1.7. 2025 թվականի մայիսի 16-ին թիվ 09108924 քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ԵԴ1/1736/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Մ.Շահվերդյանին: 1.8. 2025 թվականի մայիսի 21-ին դատավոր Մ.Շահվերդյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/1736/01/25 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.9. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 30-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 1.10. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 1.11. Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպաններ Մհեր Շահնազարյանը և Սարգիս Սուքիասյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշման դեմ 2025 թվականի սեպտեմբերի 08-ին ներկայացրել են հատուկ վերանայման բողոք, որը 2025 թվականի սեպտեմբերի 10-ին մուտքագրվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան: ԵԴ1/1736/01/25 վարույթի նյութերը 2025 թվականի հոկտեմբերի 09-ին մուտքագրվել են ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, որոնք հատուկ վերանայման բողոքի հետ միասին 2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ին հանձնվել են դատավոր Տ.Գրիգորյանի աշխատակազմին: 1.12. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 13-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպաններ Մհեր Շահնազարյանի և Սարգիս Սուքիասյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, որոշվել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել գրավոր ընթացակարգով, իսկ դատական ակտի կայացման օր նշանակել 2025 թվականի հոկտեմբերի 23-ը: 2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2.1. Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով՝ հետևյալ արարքի համար. որ նա, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 13.09.2024թ. իր մոտ ապօրինի պահել է տարբեր քաշերով, ընդհանուր՝ թվով 30 փաթեթներում փաթեթավորված, ընդհանուր՝ առանձնապես խոշոր չափերով «а-PVP» տեսակի թմրամիջոց: Այսպես. Նասիֆ Աշրաֆը, խախտելով Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին օրենքի պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ, գյուղատնտեսական կամ արդյունաբերական նպատակներով՝ նշված օրենքով նախատեսված դեպքերում, թմրամիջոցների հոգեմետ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների մշակման, արտադրության, պատրաստման, վերամշակման, մեծածախ առևտրի, տեղափոխման, պահման, բացթողնման, իրացման, ձեռքբերման, օգտագործման, առաքման, բաշխման, արտահանման, ներմուծման և ոչնչացման թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել ու 13.09.2024թ. իրացնելու նպատակով և շահադիտական դրդումներով իր մոտ ապօրինի պահել է տարբեր քաշերով, ընդհանուր՝ թվով 30 փաթեթներում փաթեթավորված, 17,93 գրամ ընդհանուր քաշով առանձնապես խոշոր չափերով «а-PVP» տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են 13․09․2024թ․ կատարված Նասիֆ Անվար Աշրաֆի անձնական խուզարկությամբ։ 2.2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշման համաձայն. «(…) Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը, մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի կատարման եղանակի և դրա դրսևորման ձևի համատեքստում, փաստում է, որ քրեական գործը բավարար հնարավորություն և հիմքեր է տալիս ենթադրելու և գալու եզրահանգման, որ քրեական վարույթի տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի իրավաչափության պայմանները: Մասնավորապես՝ վարույթի տվյալ փուլում դեռևս առկա է Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի փախուստը կանխելու և իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելուց, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելուց զերծ պահելու անհրաժեշտություն, այսինքն՝ քրեական գործում այդ մասով առկա են բավարար փաստական տվյալներ: Ընդ որում, թեպետ մինչդատական վարույթն ու նախնական դատալսումներն ավարտվելուն և հիմնական դատալսումների փուլում որոշակի ժամանակ անազատության մեջ գտնվելուն զուգահեռ փախուստը կանխելու ռիսկը կրկին ինչ-որ չափով նվազել է, սակայն այն դեռևս առկա է և չի նվազել այն աստիճան, որ հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտի քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկին, ապա այն ընդհանրապես չի վերացել և չի նվազել՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների սկզբնական փուլում (սահմանված կարգով և ժամկետներում, առանց անհարկի ձգձգումների նշանակվել են դատական նիստեր, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով ապացույցները հնարավոր չի եղել հետազոտել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու եռամսյա ժամկետում): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների, մասնավորապես՝ խափանման միջոց կալանքի կիրառման նպատակների հիմքում ընկած փաստական հանգամանքների առկայության մասին դատարանի հետևությունները հիմնված են քրեական գործում առկա ապացույցները, փաստերը և այլ տեղեկությունները, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշներն իրենց ամբողջության՝ համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա: ԻՆչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի այն դիրքորոշմանը, որ մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի՝ մեկ տարի կալանքի տակ գտնվելու հանգամանքը բավարար է նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը փոխելու համար, ապա դատարանն այդ առնչությամբ հարկ է համարում նշել, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի, հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ (Տե՛ս, mutatis mutandis, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Bulea v. Romania գործով 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճիռը, գանգատ թիվ 27804/10, կետ 62): Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, դատարանը գտնում է, որ Ն.Աշրաֆի՝ ավելի քան տասնմեկ ամիս կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը հակակշռող բավարար գործոն: Ավելին՝ դատարանի գնահատմամբ ենթադրյալ դատապարտման դեպքում կիրառվելիք՝ ազատությունից զրկելու հնարավոր պատժի տևողությունից կալանքի տևողությունը նվազեցվելու փաստը մեղադրյալ Ն.Աշրաֆիի համար չի նվազեցնի այդ հեռանկարի գրավչությունը և չի թուլացնի փախուստի դիմելու նրա գայթակղությունը: Հետևաբար՝ դատարանը եզրահանգում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով խափանման միջոց կալանքին նախապատվություն տալուց հետո ի հայտ չի(են) եկել այնպիսի նոր հանգամանք(ներ), որն/որոնք իր(ենց) որակական հատկանիշներով ինքնին կամ քրեական գործից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն կտար/կտային հիմնավորված ենթադրություն անել քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոցով վերջինիս պատշաճ վարքագիծն ւսպահովելու հնարավորության մասին: Այսինքն՝ խոսքն այն հանգամանքների մասին է, որոնք կարող են մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոններ համարվել՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ վարույթի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը, և հիմք ծառայել խափանման միջոց կալանքն ավելի մեղմ՝ այլընտրանքային խափանման միջոցներով փոխարինելու համար: Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելով հաստատվում է հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն, ինչը բխում է մեղադրյալի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: Միաժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում առկա է հասարակական շահ, համապատասխան և բավարար պատճառ, որը, հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածը, արդարացնում է նահանջն անձի ազատության իրավունքի հարգանքից: Այսպիսով, մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի հակակշռման և հավասարակշռման կոնտեքստում գնահատելով վերջինիս դրական և բացասական գործոնները՝ դատարանը գտնում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, այսինքն՝ դեռևս առկա է մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները հիմնված են քրեական գործից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետևաբար՝ կիրառված խափանման միջոց կալանքը քրեական վարույթի տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման, քանի որ առկա է այն երկարաձգելու անհրաժեշտության վերաբերյալ բավարար ապացույցների համակցություն: Այլ կերպ՝ առկա են շարունակական կալանքն արդարացնող «համարժեք և բավարար հիմնավորումներ, ուստի՝ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու անհրաժեշտությունից ելնելով՝ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել, քանի որ քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոց(ներ)ով հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի պատշաճ վարքագիծը: Միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով ինչպես դատարանի, այնպես դատավարության հանրային (մեղադրող) և մասնավոր (պաշտպաններ) մասնակիցների գերծանրաբեռնվածությունն ու գործով պատշաճ և համակողմանի քննություն ապահովելու անհրաժեշտությունը, վարույթը դեռևս հիմնական դատալսումների սկզբնական փուլում գտնվելը, ինչպես նաև Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին ներկայացված մեղադրանքի բնույթից ելնելով կատարվելիք գործողությունների ծավալը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետն անհրաժեշտ է երկարաձգել ևս 3 ամիս ժամկետով: (…)»: 3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը. 3.1. Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպաններ Մհեր Շահնազարյանը և Սարգիս Սուքիասյանն իրենց հատուկ վերանայման բողոքում խնդրել են բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025թ. օգոստոսի 27-ի որոշումը, կայացնել փոխարինող դատական ակտ և մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆի նկատմամբ ընտրել համակցված այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ տնային կալանք և բացակայելու արգելք։ 3.2. Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպաններ Մհեր Շահնազարյանը և Սարգիս Սուքիասյանն իրենց հատուկ վերանայման բողոքում ներկայացրել են քրեական վարույթի փաստական հանգամանքները, վկայակոչել են վերաբերելի օրենսդրական դրույթներն ու իրավական դիրքորոշումները, իսկ որպես իրենց հատուկ վերանայման բողոքի հիմնավորում` նշել են հետևյալը. «(...) Սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆի նկատմամբ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացված որոշմամբ թույլ են տրվել դատավարական իրավունքի այնպիսի հիմնարար խախտումներ, որոնք հանգեցրել են դատական սխալի՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. (...) Գտնում եմ, որ Դատարանի՝ վերը նշված հետևությունները անհիմն են հետևյալ պատճառաբանություններով․ Այսպես. Դատարանի այն հետևությունները, որ առկա են մեղադրյալի կալանքի երկարաձգման հիմքերը, չփաստարկված կանխատեսումներ են։ Մասնավորապես, դատարանի այն կանխատեսումը, որ մեղադրյալը չի կատարի իր կողմից դրված պարտականությունները, անհիմն է, քանի որ այս հիմքի առկայությունը հաստատելու համար դատարանին անհրաժեշտ էր ավելի ծանրակշիռ փաստարկներ, մինչդեռ դատարանը ընդամենը բավարարվել է անորոշ դատողություններով։ Ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ միայն հանցանքի ծանրությունը ըստ ՄԻԵԴ-ի վճիռների չի կարող բավարար հիմք հանդիսանալ մեղադրյալի փախուստը կանխատեսելու համար, այն ենթակա է գնահատման այլ տվյալների համադրմամբ։ Մասնավորապես, քրեական վարույթ արդեն իսկ գտնվում է դատաքննության փուլում, հավաքվել են բոլոր ապացույցները, հետևաբար իմաստազուրկ է դառնում քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը։ Այլ կերպ՝ քրեական վարույթին ապօրինի ազդեցություն գործադրելը այնքան է նվազել, որ առարկայազուրկ է դարձել խոչընդոտելու ռիսկի առկայությունը։ Այնուհետև, դատարանը պատշաճ չի գնահատել այն հանգամանքը, որ մոտ 1 տարի մեղադրյալը գտնվում է կալանքի առկայության պայմաններում։ Նշեմ, որ դա բավարար փաստական տվյալ է հակակշռելու մեղադրյալի փախուստը, այլ կերպ՝ շատ նվազ է փախուստի դիմելու հավանականությունը։ Հատուկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ վերջինս դեպքի կատարման պահին չի դիմել փախուստի, այլ ընդհակառակը, մոտեցել է ոստիկանության աշխատակիցներին, այդ կերպ դրսևորելով իրավահպատակ վարքագիծ։ Ոսւտի այս հիմքի առկայությունը նույնպես շատ նվազ է։ Հավելեմ, որ հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման տեսանկյունից իրավաչափ է Նասիֆ Աշրաֆի իրավահպատակ վարքագիծ դրսևորելու բարձր հավանականությունը, այդ կերպ վերոգրյալ պատճառաբանություններով հիմնավորվում է հանրային և մասնավոր շահերի արդարացի հավասարակշռումը։ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ հարկ եմ համարում արձանագրել, որ սույն գործով Նասիֆ Աշրաֆի նկատմամբ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու իրավաչափ հիմքերը բացակայել են, ուստի անձին կալանքի ժամկետը երկարաձգելը չի կարող լինել իրավաչափ ու օրինական, հետևաբար այլընտրանքային խափանման միջոցներից տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը ի զորու են ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Վերը թվարկված հիմնավորումները բավարար են հանգելու հետևության, որ դատարանը թույլ է տվել օրենքով երաշխավորված իրավունքների ու քրեական դատավարության սկզբունքների այնպիսի խախտումներ, ինչպիսին են անձնական ազատության և անձեռնմխելիության ու հանրայնության սկզբունքները, որոնք իրենց բնույթով էական են և ազդել են գործի ելքի վրա, ուստի հիմք են հանդիսանում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատական ակտը բեկանելու և նոր դատական ակտ կայացնելու համար։ (…)»։ 4. Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, վարույթի մասնակիցների բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ չեն ստացվել։ 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 5.1. Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նաև Եվրոպական դատարան) մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 15), մեղադրյալի ազատ արձակվելու դեպքում արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու վտանգը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, ¢ 14) կամ, որ նա կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, ¢ 51): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…)2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:(…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները:(…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: 5.2. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումը իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք որպես կանոն կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։ Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները: 5.3. Վերոգրյալ իրավանորմերի և դատողությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել է դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի ենթադրյալ առնչությունն իրեն վերագրվող արարքին փաստելու համար: Բացի այդ, հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից՝ անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի վերաբերյալ որոշումների դատական վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Ավելին՝ հարկ է նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Հարություն Արսենի Ավետիսյանի վերաբերյալ ԱՐԴ/0180/01/23 քրեական գործով 2025թ. փետրվարի 28-ին կայացված որոշման 15-րդ կետում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ 5.4. Անդրադառնալով մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգման վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին և վիճարկվող դատական ակտը ստուգման ենթարկելով դրանց համատեքստում, հաշվի առնելով հատուկ վերանայման բողոքում մատնանշված պնդումները՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին և գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են։ Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում՝ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի կողմից փախուստի դիմելու և գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունները շարունակում են առկա լինել: Վերաքննիչ դատարանի դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ մեղադրյալի՝ ՀՀ-ում ամուր սոցիալական կապեր չունենալու, սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները դեռևս դատարանում հետազոտված չլինելու և դատակոչված անձանց հարցաքննված չլինելու հանգամանքները մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի բնույթի, վտանգավորության աստիճանի և առանձնահատկությունների հետ համակցությամբ հիմք են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ ազատության մեջ մնալով՝ մեղադրյալը կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում՝ հարցաքննվող անձանց ուղղորդելով հրաժարվել արդեն իսկ տրված ցուցմունքներից և իր օգտին տալ բարենպաստ ցուցմունքներ և դիմել փախուստի: Այլ խոսքով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ առաջին ատյանի դատարանը, հանդես գալով որպես գործով վարույթն իրականացնող մարմին, մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցը լուծելիս համակողմանի գնահատման է ենթարկել հետևյալ հանգամանքները՝ մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, դատավարության փուլը, մեղադրյալի կողմից գործի քննության ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը և գտել, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն ի զորու չէ չեզոքացնելու դրանք։ Ավելին՝ բողոքաբերների կողմից չեն մատնանշվել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել վարույթն իրականացնող՝ առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշման ոչ իրավաչափության մասին, իսկ հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմնավորումները, սույն գործի փաստական տվյալների պայմաններում, չեն կարող գնահատվել որպես ծանրակշիռ հանգամանքներ՝ վարույթն իրականացնող մարմնի կայացրած որոշումը բեկանելու և այդ որոշմամբ արձանագրված՝ մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացված դիտարկելու համար։ 5.5. Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի՝ կալանքի տակ գտնվելու տևողության վերաբերյալ բողոքաբերների փաստարկին, ապա Վերաքննիչ դատարանն այդ առնչությամբ հարկ է համարում նշել, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի` հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ (տե՛ս, mutatis mutandis, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Bulea v. Romania գործով 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճիռը, գանգատ թիվ 27804/10, կետ 62:)։ Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոն: 5.6. Անդրադառնալով բողոքաբերների այն դատողություններին, որ քրեական վարույթն արդեն իսկ գտնվում է դատաքննության փուլում, հավաքվել են բոլոր ապացույցները, հետևաբար իմաստազուրկ է դառնում քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը, քրեական վարույթին ապօրինի ազդեցություն գործադրելն այնքան է նվազել, որ առարկայազուրկ է դարձել խոչընդոտելու ռիսկի առկայությունը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ գործը դատաքննության փուլում գտնվելը, բոլոր ապացույցները հավաքված լինելն ինքնին չի կարող հիմք հանդիսանալ եզրահանգելու, որ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու (իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները չկատարելու համատեքստում) հավանականությունն այլևս իրատեսական չէ: Վերաքննիչ դատարանի հետևությունը համահունչ է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից Ա․Գոմցյանի վերաբերյալ գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշմանն առ այն, որ․ «(․․․) [Ը]նդհուպ մինչև մինչդատական վարույթի ավարտը և գործը դատաքննության փուլում գտնվելն ինքնին բավարար չեն հետևության հանգելու առ այն, որ նվազել կամ վերացել է քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը» (տե՛ս Ալեքսեյ Գոմցյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2022 թվականի դեկտեմբերի 9-ի թիվ ՀԿԴ/0015/01/22 որոշումը)։ Ավելին՝ դատական քննության փուլում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննարկելիս, վերաբերելի գործոնների հաշվառմամբ, գնահատման է ենթարկվում մեղադրյալի մասնակցությամբ գործի պատշաճ դատական քննության հանրային շահը, ինչը ենթակա է գնահատման քրեական վարույթի տվյալ փուլում մեղադրյալի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականության համատեքստում։ Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի դատական քննության փուլում մեղադրյալի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը գնահատելիս, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնել դատաքննության ընթացքում կատարվելիք գործողությունների ողջամտորեն սպասվելիք ծավալները և բնույթը, ինչպես նաև դրանց օբյեկտիվության վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը։ Վերոգրյալը, հատկապես, կարևոր է քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով դատարանում մեղադրյալի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու համար, ինչը քրեական գործը հիմնական դատալսումների փուլում գտնվելու, կատարվելիք դատավարական գործողությունների, դատական նիստին կանչման ենթակա անձանց հարցաքննությունների համատեքստում իրավացիորեն հաշվի է առնվել առաջին ատյանի դատարանի կողմից՝ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը անթույլատրելի ճանաչելիս։ 5.7. Այսպիսով, անդրադառնալով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու, մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դրված՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու հետ կապված պարտականության կատարումն ապահովելու և նրա փախուստը կանխելու նպատակներին քրեական վարույթի ներկա փուլում հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների, այդ թվում՝ տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ: 5.8. Ամփոփելով շարադրվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելով՝ առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի հիմնավորված են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները: Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպաններ Մհեր Շահնազարյանի և Սարգիս Սուքիասյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպաններ Մհեր Շահնազարյանի և Սարգիս Սուքիասյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: 2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ: 3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 23-10-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 14-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 53, 95 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 14-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 53, 95 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 96616/25 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 15-12-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 10-12-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Սուքիասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Նասիֆ Աշրաֆի Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի/Ավան/ 27.11.2025թ. որոշումը, կայացնել մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված որոշմանը փոխարինող դատական ակտ և մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք համակցված: |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 12-02-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 12-02-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Տաթևիկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 16-02-2026 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 26-02-2026 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/1736/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ՈՐՈՇՈՒՄԸ «26» փետրվարի 2026թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Գրիգորյանի, մասնակցությամբ (գրավոր ընթացակարգի շրջանակներում)՝ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ՝ Ն.Բարեկյանի Մեղադրյալ՝ Ն.Աշրաֆի Պաշտպան՝ Ս.Սուքիասյանի քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Մ.Շահվերդյան)՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի հատուկ վերանայման բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2024 թվականի սեպտեմբերի 14-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 09108924 քրեական վարույթը: 1.2. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Ալիխանյանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 15-ի որոշմամբ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: 1.3. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի սեպտեմբերի 15-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով: 1.4. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2024թ. նոյեմբերի 12-ի, 2024թ. դեկտեմբերի 20-ի, 2025թ. փետրվարի 21-ի, 2025թ. մարտի 31-ի որոշումներով մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգվել է՝ համապատասխանաբար 40 (քառասուն) օր, 2 (երկու) ամիս, 40 (քառասուն) օր, 2 (երկու) ամիս ժամկետով: 1.5. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Ալիխանյանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 06-ի որոշմամբ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: 1.6. Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ն.Բարեկյանի՝ 2025 թվականի մայիսի 13-ի որոշմամբ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: 1.7. 2025 թվականի մայիսի 16-ին թիվ 09108924 քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որը ԵԴ1/1736/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Մ.Շահվերդյանին: 1.8. 2025 թվականի մայիսի 21-ին դատավոր Մ.Շահվերդյանի կողմից որոշում է կայացվել ԵԴ1/1736/01/25 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.9. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 30-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 1.10. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 27-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 1.11. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: 1.12. Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշման դեմ 2025 թվականի դեկտեմբերի 11-ին ներկայացրել է հատուկ վերանայման բողոք, որը 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ին մուտքագրվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան: ԵԴ1/1736/01/25 վարույթի նյութերը 2026 թվականի փետրվարի 12-ին մուտքագրվել են ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, որոնք հատուկ վերանայման բողոքի հետ միասին 2026 թվականի փետրվարի 13-ին հանձնվել են դատավոր Տ.Գրիգորյանի աշխատակազմին: 1.13. Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 16-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, որոշվել է հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնել գրավոր ընթացակարգով, իսկ դատական ակտի կայացման օր նշանակել 2026 թվականի փետրվարի 26-ը: 2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2.1. Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով՝ հետևյալ արարքի համար. որ նա, իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել և 13.09.2024թ. իր մոտ ապօրինի պահել է տարբեր քաշերով, ընդհանուր՝ թվով 30 փաթեթներում փաթեթավորված, ընդհանուր՝ առանձնապես խոշոր չափերով «а-PVP» տեսակի թմրամիջոց: Այսպես. Նասիֆ Աշրաֆը, խախտելով Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին օրենքի պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ, գյուղատնտեսական կամ արդյունաբերական նպատակներով՝ նշված օրենքով նախատեսված դեպքերում, թմրամիջոցների հոգեմետ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների մշակման, արտադրության, պատրաստման, վերամշակման, մեծածախ առևտրի, տեղափոխման, պահման, բացթողնման, իրացման, ձեռքբերման, օգտագործման, առաքման, բաշխման, արտահանման, ներմուծման և ոչնչացման թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել ու 13.09.2024թ. իրացնելու նպատակով և շահադիտական դրդումներով իր մոտ ապօրինի պահել է տարբեր քաշերով, ընդհանուր՝ թվով 30 փաթեթներում փաթեթավորված, 17,93 գրամ ընդհանուր քաշով առանձնապես խոշոր չափերով «а-PVP» տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են 13․09․2024թ․ կատարված Նասիֆ Անվար Աշրաֆի անձնական խուզարկությամբ։ 2.2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշման համաձայն. «(…) Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը, մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի կատարման եղանակի և դրա դրսևորման ձևի համատեքստում, փաստում է, որ քրեական գործը բավարար հնարավորություն և հիմքեր է տալիս ենթադրելու և գալու եզրահանգման, որ քրեական վարույթի տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի իրավաչափության պայմանները: Մասնավորապես՝ վարույթի տվյալ փուլում դեռևս առկա է Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի փախուստը կանխելու և իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելուց, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելուց զերծ պահելու անհրաժեշտություն, այսինքն՝ քրեական գործում այդ մասով առկա են բավարար փաստական տվյալներ: Ընդ որում, թեպետ մինչդատական վարույթն ու նախնական դատալսումներն ավարտվելուն և հիմնական դատալսումների փուլում որոշակի ժամանակ անազատության մեջ գտնվելուն զուգահեռ փախուստը կանխելու ռիսկը կրկին ինչ-որ չափով նվազել է, սակայն այն դեռևս առկա է և չի նվազել այն աստիճան, որ հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտի քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի կողմից ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկին, ապա այն ընդհանրապես չի վերացել և չի նվազել՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների սկզբնական փուլում (սահմանված կարգով և ժամկետներում, առանց անհարկի ձգձգումների նշանակվել են դատական նիստեր, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով ապացույցները հնարավոր չի եղել հետազոտել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու եռամսյա ժամկետում): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների, մասնավորապես՝ խափանման միջոց կալանքի կիրառման նպատակների հիմքում ընկած փաստական հանգամանքների առկայության մասին դատարանի հետևությունները հիմնված են քրեական գործում առկա ապացույցները, փաստերը և այլ տեղեկությունները, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշներն իրենց ամբողջության՝ համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա: Ինչ վերաբերում է պաշտպանի այն դիտարկմանը, որ նախաքննության փուլից սկսած բավականին երկար ժամանակ կալանքի տակ գտնվելու հանգամանքը բավարար է նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը փոխելու համար, ապա դատարանն այդ առնչությամբ կրկին հարկ է համարում նշել, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի, հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ (Տե՛ս, mutatis mutandis, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Bulea v. Romania գործով 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճիռը, գանգատ թիվ 27804/10, կետ 62): Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, դատարանը գտնում է, որ Ն.Աշրաֆի՝ ավելի քան տասնմեկ ամիս կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը հակակշռող բավարար գործոն: Ավելին՝ դատարանի գնահատմամբ ենթադրյալ դատապարտման դեպքում կիրառվելիք՝ ազատությունից զրկելու հնարավոր պատժի տևողությունից կալանքի տևողությունը նվազեցվելու փաստը մեղադրյալ Ն.Աշրաֆիի համար չի նվազեցնի այդ հեռանկարի գրավչությունը և չի թուլացնի փախուստի դիմելու նրա գայթակղությունը: Հետևաբար՝ դատարանը եզրահանգում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով խափանման միջոց կալանքին նախապատվություն տալուց հետո ի հայտ չի(են) եկել այնպիսի նոր հանգամանք(ներ), որն/որոնք իր(ենց) որակական հատկանիշներով ինքնին կամ քրեական գործից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն կտար/կտային հիմնավորված ենթադրություն անել քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոցով վերջինիս պատշաճ վարքագիծն ւսպահովելու հնարավորության մասին: Այսինքն՝ խոսքն այն հանգամանքների մասին է, որոնք կարող են մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոններ համարվել՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ վարույթի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը, և հիմք ծառայել խափանման միջոց կալանքն ավելի մեղմ՝ այլընտրանքային խափանման միջոցներով փոխարինելու համար: Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելով հաստատվում է հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն, ինչը բխում է մեղադրյալի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: Միաժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում առկա է հասարակական շահ, համապատասխան և բավարար պատճառ, որը, հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածը, արդարացնում է նահանջն անձի ազատության իրավունքի հարգանքից: Այսպիսով, մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի հակակշռման և հավասարակշռման կոնտեքստում գնահատելով վերջինիս դրական և բացասական գործոնները՝ դատարանը գտնում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, այսինքն՝ դեռևս առկա է մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները հիմնված են քրեական գործից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետևաբար՝ կիրառված խափանման միջոց կալանքը քրեական վարույթի տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման, քանի որ առկա է այն երկարաձգելու անհրաժեշտության վերաբերյալ բավարար ապացույցների համակցություն: Այլ կերպ՝ առկա են շարունակական կալանքն արդարացնող «համարժեք և բավարար հիմնավորումներ, ուստի՝ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու անհրաժեշտությունից ելնելով՝ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել, քանի որ քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոց(ներ)ով հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի պատշաճ վարքագիծը: Միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով ինչպես դատարանի, այնպես դատավարության հանրային (մեղադրող) և մասնավոր (պաշտպաններ) մասնակիցների գերծանրաբեռնվածությունն ու գործով պատշաճ և համակողմանի քննություն ապահովելու անհրաժեշտությունը, վարույթը դեռևս հիմնական դատալսումների սկզբնական փուլում գտնվելը, ինչպես նաև Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին ներկայացված մեղադրանքի բնույթից ելնելով կատարվելիք գործողությունների ծավալը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետն անհրաժեշտ է երկարաձգել ևս 3 ամիս ժամկետով: (…)»: 3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը. 3.1. Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025թ. նոյեմբերի 27-ի որոշումը, կայացնել մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված որոշմանը փոխարինող դատական ակտ և մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցներ վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք՝ համակցված։ 3.2. Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանն իր հատուկ վերանայման բողոքում ներկայացրել է քրեական վարույթի փաստական հանգամանքները, վկայակոչել է վերաբերելի օրենսդրական դրույթներն ու իրավական դիրքորոշումները, իսկ որպես իր հատուկ վերանայման բողոքի հիմնավորում` նշել է հետևյալը. «(...) Սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆի նկատմամբ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին որոշմամբ՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից կայացված որոշմամբ, թույլ են տրվել դատավարական իրավունքի այնպիսի հիմնարար խախտումներ, որոնք հանգեցրել են դատական սխալի՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. (...) Գտնում եմ, որ Դատարանի՝ վերը նշված հետևությունները անհիմն են հետևյալ պատճառաբանություններով. Այսպես. Դատարանի այն հետևությունները, որ առկա են մեղադրյալին կալանքի երկարաձգման հիմքերը, չփաստարկված կանխատեսումներ են։ Մասնավորապես, դատարանի այն կանխատեսումը, որ մեղադրյալը չի կատարի իր կողմից դրված պարտականությունները, անհիմն է, քանի որ այս հիմքի առկայությունը հաստատելու համար դատարանին անհրաժեշտ էր ավելի ծանրակշիռ փաստարկներ, մինչդեռ դատարանը ընդամենը բավարարվել է անորոշ դատողություններով։ Ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ միայն հանցանքի ծանրությունը ըստ ՄԻԵԴ-ի վճիռների՝ չի կարող բավարար հիմք հանդիսանալ մեղադրյալի փախուստը կանխատեսելու համար, այն ենթակա է գնահատման այլ տվյալների համադրմամբ։ Մասնավորապես, քրեական վարույթն արդեն իսկ գտնվում է դատաքննության փուլում, հավաքվել են բոլոր ապացույցները, հետազոտվել են ապացույցները, հարցաքննվել են բոլոր վկաները, իսկ քրեական վարույթը արդեն իսկ շուրջ 1 տարի 2 ամիս գտնվում է ընթացքի մեջ, հետևաբար իմաստազուրկ է դառնում քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը։ Այլ կերպ՝ քրեական վարույթին ապօրինի ազդեցություն գործադրելը այնքան է նվազել, որ առարկայազուրկ է դարձել խոչընդոտելու ռիսկի առկայությունը։ Նշեմ, որ քրեական վարույթի տևողությունը բավարար փաստական տվյալ է հակակշռելու մեղադրյալի փախուստը, այլ կերպ՝ շատ նվազ է փախուստի դիմելու հավանականությունը։ Հատուկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ վերջինս դեպքի կատարման պահին չի դիմել փախուստի, այլ ընդհակառակը՝ մոտեցել է ոստիկանության աշխատակիցներին, կատարել է ոստիկանության աշխատակցի օրինական կարգադրություները՝ այդ կերպ դրսևորելով իրավահպատակ վարքագիծ։ Ուստի այս հիմքի առկայությունը նույնպես շատ նվազ է։ Հավելեմ, որ հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման տեսանկյունից իրավաչափ է Նասիֆ Աշրաֆի իրավահպատակ վարքագիծ դրսևորելու բարձր հավանականությունը, այդ կերպ վերոգրյալ պատճառաբանություններով հիմնավորվում է հանրային և մասնավոր շահերի արդարացի հավասարակշռումը։ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ հարկ եմ համարում արձանագրել, որ սույն գործով Նասիֆ Աշրաֆի նկատմամբ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու իրավաչափ հիմքերը բացակայել են, ուստի անձին կալանքի ժամկետը երկարաձգելը չի կարող լինել իրավաչափ ու օրինական, հետևաբար այլընտրանքային խափանման միջոցներից տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը ի զորու են ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը: Վերը թվարկված հիմնավորումները բավարար են հանգելու հետևության, որ դատարանը թույլ է տվել օրենքով երաշխավորված իրավունքների ու քրեական դատավարության սկզբունքների այնպիսի խախտումներ, ինչպիսին են անձնական ազատության և անձեռնմխելիության ու հանրայնության սկզբունքները, որոնք իրենց բնույթով էական են և ազդել են գործի ելքի վրա, ուստի հիմք են հանդիսանում Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատական ակտը բեկանելու և նոր դատական ակտ կայացնելու համար։ (…)»։ 4. Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, վարույթի մասնակիցների բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ չեն ստացվել։ 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 5.1. Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ` նաև Եվրոպական դատարան) մշակել է հանցագործության համար մեղադրվող անձին մինչև դատավճիռը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի չորս հիմնական հիմքեր. մեղադրյալի՝ դատաքննությանը չներկայանալու վտանգը (տե՛ս Stogmuller v. Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 15), մեղադրյալի ազատ արձակվելու դեպքում արդարադատության իրականացմանը խոչընդոտելու վտանգը (տե՛ս Wemhoff v. Germany, 1968 թվականի հունիսի 27, ¢ 14) կամ, որ նա կկատարի նոր հանցանքներ (տե՛ս Matznetter v Austria, 1969 թվականի նոյեմբերի 10, ¢ 9) կամ կկատարի հասարակական անկարգություններ (տե՛ս Letellier v. France, 1991 թվականի հունիսի 26, ¢ 51): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…)2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:(…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները:(…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: 5.2. Մեջբերված նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները դասակարգվում են երկու մասի՝ կալանք և կալանքին այլընտրանք հանդիսացող խափանման միջոցներ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չպետք է ընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Այս իրավակարգավորումը իր ամրագրումն է գտել անձի ազատության և անձեռնմխելիության քրեադատավարական սկզբունքն ամրագրող ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածում, որի նպատակն է բացառել կալանքի կիրառումը բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու: Ինչ վերաբերում է խափանման միջոցի կիրառման հիմքերին, ապա դրանք ձևակերպվել են որպես նպատակներ՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դրանք որպես կանոն կանխատեսական, այլ ոչ թե փաստական բնույթ են կրում։ Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ՝ օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա։ Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին։ Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Այս պահանջն ուղղակիորեն ամրագրված է խափանման միջոցը փոխելու ընթացակարգի շրջանակներում, որով սահմանվել է, որ վարույթն իրականացնող մարմինը իրավասու է որոշում կայացնել խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին, եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները: 5.3. Վերոգրյալ իրավանորմերի և դատողությունների համատեքստում մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ հատուկ վերանայման բողոքի շրջանակներում բողոքաբերի կողմից այդ հարցը չի վիճարկվել: Ավելին՝ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել է դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի ենթադրյալ առնչությունն իրեն վերագրվող արարքին փաստելու համար: Բացի այդ, հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից՝ անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործերով որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի վերաբերյալ որոշումների դատական վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից: Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը: Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն: Ավելին՝ հարկ է նշել, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Հարություն Արսենի Ավետիսյանի վերաբերյալ ԱՐԴ/0180/01/23 քրեական գործով 2025թ. փետրվարի 28-ին կայացված որոշման 15-րդ կետում իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ 5.4. Անդրադառնալով մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետի երկարաձգման վերաբերյալ առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումներին և վիճարկվող դատական ակտը ստուգման ենթարկելով դրանց համատեքստում, հաշվի առնելով հատուկ վերանայման բողոքում մատնանշված պնդումները՝ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին և գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են։ Վերաքննիչ դատարանը ևս գտնում է, որ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում՝ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի կողմից փախուստի դիմելու և գործի քննությանը խոչընդոտելու մտավախությունները շարունակում են առկա լինել: Վերաքննիչ դատարանի դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ մեղադրյալի՝ ՀՀ-ում ամուր սոցիալական կապեր չունենալու, քրեական գործի քննությունը դեռևս հիմնական դատալսումների փուլում գտնվելու հանգամանքները մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի բնույթի, վտանգավորության աստիճանի և առանձնահատկությունների հետ համակցությամբ հիմք են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ ազատության մեջ մնալով՝ մեղադրյալը կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին և դիմել փախուստի: Այլ խոսքով՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ առաջին ատյանի դատարանը, հանդես գալով որպես գործով վարույթն իրականացնող մարմին, մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցը լուծելիս համակողմանի գնահատման է ենթարկել հետևյալ հանգամանքները՝ մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, դատավարության փուլը, մեղադրյալի կողմից գործի քննության ընթացքում ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը և գտել, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն ի զորու չէ չեզոքացնելու դրանք։ Ավելին՝ բողոքաբերների կողմից չեն մատնանշվել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել վարույթն իրականացնող՝ առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշման ոչ իրավաչափության մասին, իսկ հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմնավորումները, սույն գործի փաստական տվյալների պայմաններում, չեն կարող գնահատվել որպես ծանրակշիռ հանգամանքներ՝ վարույթն իրականացնող մարմնի կայացրած որոշումը բեկանելու և այդ որոշմամբ արձանագրված՝ մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացված դիտարկելու համար։ 5.5. Անդրադառնալով բողոքաբերի այն դատողություններին, որ քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը նվազել է, քանի որ քրեական վարույթն արդեն իսկ գտնվում է դատաքննության փուլում, հավաքվել են բոլոր ապացույցները, հետազոտվել են ապացույցները, հարցաքննվել են բոլոր վկաները, իսկ քրեական վարույթն արդեն իսկ շուրջ 1 տարի 2 ամիս գտնվում է ընթացքի մեջ, հետևաբար իմաստազուրկ է դառնում քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննությամբ փուլով և քրեական վարույթի տևողությամբ պայմանավորված՝ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի՝ ազատության մեջ հայտնվելու դեպքում իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու և դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու հավանականությունը թեև էականորեն նվազել է, սակայն այն ամբողջությամբ չի վերացել և շարունակում է պահպանվել: Այս համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ դատական քննության փուլում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման հարցը քննարկելիս, վերաբերելի գործոնների հաշվառմամբ, գնահատման է ենթարկվում մեղադրյալի մասնակցությամբ գործի պատշաճ դատական քննության հանրային շահը, ինչը ենթակա է գնահատման քրեական վարույթի տվյալ փուլում մեղադրյալի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականության համատեքստում։ Միևնույն ժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ գործի դատական քննության փուլում մեղադրյալի կողմից ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը գնահատելիս, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնել դատաքննության ընթացքում կատարվելիք գործողությունների ողջամտորեն սպասվելիք ծավալները և բնույթը, ինչպես նաև դրանց օբյեկտիվության վրա մեղադրյալի կողմից ազդեցություն գործելու հնարավորությունը։ Վերոգրյալը, հատկապես, կարևոր է քրեական դատավարությանը մասնակցող անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու ճանապարհով դատարանում մեղադրյալի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու համար, ինչը քրեական գործը հիմնական դատալսումների փուլում գտնվելու, կատարվելիք դատավարական գործողությունների համատեքստում իրավացիորեն հաշվի է առնվել առաջին ատյանի դատարանի կողմից՝ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը անթույլատրելի ճանաչելիս։ 5.6. Այսպիսով, անդրադառնալով այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու, մեղադրյալի կողմից իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով դրված՝ քրեական վարույթին չխոչընդոտելու հետ կապված պարտականության կատարումն ապահովելու և նրա փախուստը կանխելու նպատակներին քրեական վարույթի ներկա փուլում հնարավոր չէ հասնել մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցների, այդ թվում՝ վարչական հսկողության և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ: 5.7. Ամփոփելով շարադրվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելով՝ առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, ուստի հիմնավորված են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները: Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: 2. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի ԵԴ1/1736/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ: 3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու պահից տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 26-02-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 25-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 53, 73 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 25-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 53, 73 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 25185/26 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 09-03-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 06-03-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Սուքիասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Նասիֆ Աշրաֆ Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի/Ավան/ 23.02.2026թ. որոշումը, կայացնել մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված որոշմանը փոխարինող դատական ակտ և մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք համակցված: |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 09-04-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 09-04-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 13-04-2026 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 29-04-2026 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/1736/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈւՄ «29» ապրիլի 2026թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը՝ դատավոր Ա.Բեկթաշյան (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան), ուսումնասիրելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ ԵԴ1/1736/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը և դրա հիման վրա ստացված թիվ ԵԴ1/1736/01/25 վարույթի նյութերը` ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. Ըստ ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ նյութերի` Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ ԵԴ1/1736/01/25 որոշմամբ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է երեք ամիս ժամկետով։ Նշված որոշումը պաշտպանական կողմը ստացել է 2026 թվականի մարտի 6-ին։ Վերը նշված որոշման դեմ 2026 թվականի մարտի 9-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը։ Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ վարույթի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2026 թվականի ապրիլի 9-ին, իսկ նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյանի աշխատակազմին են հանձնվել 2026 թվականի ապրիլի 10-ին։ 2026 թվականի ապրիլի 13-ի Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ, սահմանվել է հատուկ վերանայման վարույթի իրականացման գրավոր ընթացակարգ, իսկ դատական ակտի կայացման օր է նշանակվել 2026 թվականի ապրիլի 23-ը։ 2026 թվականի ապրիլի 23-ի Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ թիվ ԵԴ1/1736/01/25 գործով հատուկ վերանայման վարույթի ժամկետը երկարաձգվել է, իսկ դատական ակտի կայացման օր է սահմանվել 2026 թվականի ապրիլի 29-ը։ Գործի փաստական հանգամանքները և հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա իրացնելու նպատակով, շահադիտական դրդումներով, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում, ապօրինի ձեռք է բերել և 13.09.2024թ. իր մոտ ապօրինի պահել է տարբեր քաշերով, թվով 30 փաթեթներում փաթեթավորված, ընդհանուր՝ առանձնապես խոշոր չափերով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոց: Այսպես. Նասիֆ Աշրաֆը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ, գյուղատնտեսական կամ արդյունաբերական նպատակներով՝ նշված օրենքով նախատեսված դեպքերում, թմրամիջոցների, հոգեմետ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների մշակման, արտադրության, պատրաստման, վերամշակման, մեծածախ առևտրի, տեղափոխման, պահման, բացթողնման, իրացման, ձեռքբերման, օգտագործման, առաքման, բաշխման, արտահանման, ներմուծման և ոչնչացման թույլտվություն, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել ու 13.09.2024թ. իրացնելու նպատակով և շահադիտական դրդումներով իր մոտ ապօրինի պահել է տարբեր քաշերով, ընդհանուր՝ թվով 30 փաթեթներում փաթեթավորված, 17.93 գրամ ընդհանուր քաշով, առանձնապես խոշոր չափերով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են 13.09.2024թ. կատարված Նասիֆ Անվար Աշրաֆի անձնական խուզարկությամբ: (…)»: Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման համաձայն. «(…) Դատարանը, ուսումնասիրելով քրեական գործը, լսելով կողմերի կարծիքներն ու հիմնավորումները, գտնում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. (…) Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը, մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի կատարման եղանակի և դրա դրսևորման ձևի համատեքստում, փաստում է, որ քրեական գործը բավարար հնարավորություն և հիմքեր է տալիս ենթադրելու և գալու եզրահանգման, որ քրեական վարույթի տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի իրավաչափության պայմանները: Մասնավորապես՝ վարույթի տվյալ փուլում դեռևս առկա է Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի փախուստը կանխելու և իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելուց, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելուց զերծ պահելու անհրաժեշտություն, այսինքն՝ քրեական գործում այդ մասով առկա են բավարար փաստական տվյալներ: Ընդ որում, թեպետ որոշակի ժամանակ անազատության մեջ գտնվելուն զուգահեռ փախուստը կանխելու ռիսկը կրկին ինչ-որ չափով նվազել է, սակայն այն դեռևս առկա է և չի նվազել այն աստիճան, որ հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտի քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի կողմից ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկին, ապա այն ևս ինչ-որ չափով նվազել է՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ այս ընթացքում հարցաքննվել են վկաների մի մասը, սակայն նկատի ունենալով, որ սահմանված կարգով և ժամկետներում, առանց անհարկի ձգձգումների նշանակվել են դատական նիստեր, սակայն օբյեկտիվ պատճառներով մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու եռամսյա ժամկետում հնարավոր չի եղել հարցաքննել բոլոր վկաներին, դատարանը գտնում է, որ նշված հիմքը ևս չի նվազել այն աստիճան, որ հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտի քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների, մասնավորապես՝ խափանման միջոց կալանքի կիրառման նպատակների հիմքում ընկած փաստական հանգամանքների առկայության մասին դատարանի հետևությունները հիմնված են քրեական գործում առկա ապացույցները, փաստերը և այլ տեղեկությունները, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշներն իրենց ամբողջության՝ համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա: Ինչ վերաբերում է պաշտպանների այն դիտարկմանը, որ տևական ժամանակ կալանքի տակ գտնվելու հանգամանքը բավարար է նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը փոխելու համար, ապա դատարանն այդ առնչությամբ կրկին հարկ է համարում նշել, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի, հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ (Տե՛ս, mutatis mutandis, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Bulea v. Romania գործով 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճիռը, գանգատ թիվ 27804/10, կետ 62): Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, դատարանը գտնում է, որ Ն.Աշրաֆի՝ ավելի քան մեկ տարի հինգ ամիս կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը հակակշուղ բավարար գործոն: Ավելին՝ դատարանի գնահատմամբ ենթադրյալ դատապարտման դեպքում կիրառվելիք՝ ազատությունից զրկելու հնարավոր պատժի տևողությունից կալանքի տևողությունը նվազեցվելու փաստը մեղադրյալ Ն.Աշրաֆիի համար չի նվազեցնի այդ հեռանկարի գրավչությունը և չի թուլացնի փախուստի դիմելու նրա գայթակղությունը: Հետևաբար՝ դատարանը եզրահանգում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով խափանման միջոց կալանքին նախապատվություն տալուց հետո ի հայտ չի(են) եկել այնպիսի նոր հանգամանք(ներ), որն/որոնք իր(ենց) որակական հատկանիշներով ինքնին կամ քրեական գործից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն կտար/կտային հիմնավորված ենթադրություն անել քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոցով վերջինիս պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորության մասին։ Այսինքն՝ խոսքն այն հանգամանքների մասին է, որոնք կարող են մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոններ համարվել՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ վարույթի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը, և հիմք ծառայել խափանման միջոց կալանքն ավելի մեղմ՝ այլընտրանքային խափանման միջոցներով փոխարինելու համար: Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելով հաստատվում է հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն, ինչը բխում է մեղադրյալի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից: Միաժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում առկա է հասարակական շահ, համապատասխան և բավարար պատճառ, որը, հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածը, արդարացնում է նահանջն անձի ազատության իրավունքի հարգանքից: Այսպիսով, մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի հակակշռման և հավասարակշռման կոնտեքստում գնահատելով վերջինիս դրական և բացասական գործոնները՝ դատարանը գտնում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, այսինքն՝ դեռևս առկա է մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները հիմնված են քրեական գործից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետևաբար՝ կիրառված խափանման միջոց կալանքը քրեական վարույթի տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման, քանի որ առկա է այն երկարաձգելու անհրաժեշտության վերաբերյալ բավարար ապացույցների համակցություն: Այլ կերպ՝ առկա են շարունակական կալանքն արդարացնող «համարժեք և բավարար» հիմնավորումներ, ուստի՝ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու անհրաժեշտությունից ելնելով՝ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել, քանի որ քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոց(ներ)ով հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի պատշաճ վարքագիծը: Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով ինչպես դատարանի, այնպես դատավարության հանրային (մեղադրող) և մասնավոր (պաշտպաններ) մասնակիցների գերծանրաբեռնվածությունն ու գործով պատշաճ և համակողմանի քննություն ապահովելու անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆին ներկայացված մեղադրանքի բնույթից ելնելով՝ կատարվելիք գործողությունների ծավալը, դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետն անհրաժեշտ է երկարաձգել ևս 3 ամիս ժամկետով: (…)»։ Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանը խնդրել է բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի մարտի 23-ի որոշումը, կայացնել մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆի նկատմամբ կիրառված որոշմանը փոխարինող դատական ակտ և մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք։ Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում բողոքաբերը, մասնավորապես, իր անհամաձայնությունն է հայտնել Առաջին ատյանի դատարանի որոշմանը` նշելով, որ ներկայացված նյութերում բացակայել են կալանքի հիմքերի առկայությունը հաստատող տվյալները։ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վարույթի մասնակիցները Վերաքննիչ դատարանին չեն ներկայացրել հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. Հիմնավորված են արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ ԵԴ1/1736/01/25 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները: Պատասխանելով սույն որոշմամբ բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար. (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (...) 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: 3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել` 1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը. 3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: 4. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննիչը կարող է կիրառել բացառապես հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում:(…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին:» ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշմամբ նշել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսդրությունը սահմանել է կալանավորման կիրառման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունն ապահովող մի շարք երաշխիքներ, որոնց մեջ առաջին հերթին կարևորվում ու առանձնանում են կալանավորման հիմքերը: Դրանք օրենքով նախատեսված այն հանգամանքներն են, որոնք հաստատվում են ապացույցների որոշակի ամբողջությամբ և հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել այն մասին, որ անձը, կալանքի տակ չգտնվելով, կարող է դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և խոչընդոտել քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերից բխող ողջամիտ կասկածների կամ ենթադրությունների վրա: Դա նշանակում է, որ կալանավորման կիրառման հիմքում բոլոր դեպքերում պետք է դրվեն որոշ փաստական տվյալներ: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մեկ այլ` 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵԷԴ/0138/06/13 որոշմամբ նշել է, որ մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Այլ խոսքով` Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքների կատարման հավանականությունը գնահատելիս և, հետևաբար, դրա հիման վրա մեղադրյալի նկատմամբ գրավի կիրառումը թույլատրելի ճանաչելիս դատարանը, ի թիվս այլոց, պետք է պատշաճ գնահատման ենթարկի մեղսագրվող արարքի կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը բնութագրող այլ հանգամանքները: Նարեկ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի, ըստ էության, քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի, ըստ էության, լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարել ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։ Վերաքննիչ դատարանը, նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանը, սույն քրեական գործում առկա փաստական տվյալների համադրմամբ, առկա է համարել Նասիֆ Աշրաֆիի կողմից նրան վերագրվող արարքը կատարելու հիմնավոր կասկածը։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի տվյալ փուլում առկա են տվյալներ մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիի կողմից նրան վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը հաստատված համարելու համար, բացի այդ հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումը, որն, ըստ էության, չի հակասում 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումներին և նկատի ունենալով, որ Նասիֆ Աշրաֆիի վերաբերյալ քրեական գործն, ըստ էության քննելու համար գտնվում է Առաջին ատյանի դատարանում՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավոր կասկածին անդրադառնալն առհասարակ առարկայազուրկ է։ Վերաքննիչ դատարանը, Առաջին ատյանի դատարանի որոշման վերը նշված հիմնավորումները դիտարկելով վերոգրյալ իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո, գտնում է, որ այդ հիմնավորումներն ամբողջությամբ բխում են դրանցից, որպիսի պայմաններում այդ հիմնավորումներն ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար: Անդրադառնալով մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիին կալանքի տակ պահելու հիմքերի բացակայության վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն գործով Նասիֆ Աշրաֆիին կալանքի տակ պահելու ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտության հիմքում ընկած են, ի թիվս այլնի, հետևյալ փաստական հանգամանքները՝ մասնավորապես. - թեպետ որոշակի ժամանակ անազատության մեջ գտնվելուն զուգահեռ փախուստը կանխելու ռիսկը ինչ-որ չափով նվազել է, սակայն այն դեռևս առկա է և չի նվազել այն աստիճան, որ հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի դիմի փախուստի, - ինչ վերաբերում է ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկին, ապա այն ևս նվազել է՝ հաշվի առնելով, որ հարցաքննվել են վկաների մի մասը, սակայն նշված հիմքը ևս չի նվազել այն աստիճան, որպեսզի հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինս կկատարի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները, - ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված այլ խափանման միջոցները բավականաչափ գործիքակազմ չունեն մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ ամբողջ ծավալով հսկողություն իրականացնելու համար, իսկ նման խափանման միջոցների կիրառման համար անհրաժեշտ է անձի կողմից պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հնարավորության մասին որոշակի տեղեկությունների առկայություն կամ ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու օբյեկտիվ հնարավորության բացակայություն, ինչը սույն դեպքում բացակայում է: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, այսինքն՝ դեռևս առկա են մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիին կալանքի տակ պահելու հիմքեր, մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները հիմնված են գործի նյութերից բխող ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետևաբար՝ վերջինիս նկատմամբ կիրառված կալանքը դատաքննության տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման։ Անդրադառնալով հատուկ վերանայման բողոքում այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցության կիրառելիությունը հիմնավորող հանգամանքներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել միայն խափանման միջոց կալանքի կիրառմամբ՝ հաշվի առնելով վերջինիս կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու բարձր հավանականության մասին վկայող վերոգրյալ հանգամանքները։ Այս համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ իրավաչափ են Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն առ այն, որ դատական ակտի կայացման պահին դեռևս չեն վերացել այն ռիսկերը, որոնք նախկինում ծառայել են որպես կալանքի կիրառման հիմք: Անդրադառնալով պաշտպանի այն պնդմանը, որ մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիին արդեն իսկ տևական ժամանակ է, ինչ գտնվում է անազատության մեջ՝ Վերաքննիչ դատարանը վերահաստատում է Առաջին ատյանի դատարանի դիրքորոշումն առ այն որ․խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի, հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ (Տե՛ս, mutatis mutandis, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Bulea v. Romania գործով 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճիռը, գանգատ թիվ 27804/10, կետ 62): Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, դատարանը գտնում է, որ Ն.Աշրաֆի՝ ավելի քան մեկ տարի հինգ ամիս կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը հակակշուղ բավարար գործոն: Ավելին՝ դատարանի գնահատմամբ ենթադրյալ դատապարտման դեպքում կիրառվելիք՝ ազատությունից զրկելու հնարավոր պատժի տևողությունից կալանքի տևողությունը նվազեցվելու փաստը մեղադրյալ Ն.Աշրաֆիի համար չի նվազեցնի այդ հեռանկարի գրավչությունը և չի թուլացնի փախուստի դիմելու նրա գայթակղությունը:։ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ վիճարկվող որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին։ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ «(…) որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)», հետևաբար որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանն ակնհայտ անտեսել է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքներում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։ Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նասիֆ Աշրաֆիի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելով՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 352-րդ, 359-րդ, 363-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Սարգիս Սուքիասյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 23-ի թիվ ԵԴ1/1736/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ: Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացման օրը և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ տասնհինգօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 29-04-2026 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 29-06-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը՝ «57» թերթից, 2-րդ հատորը՝ «81» թերթից։ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 29-06-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը՝ «57» թերթից, 2-րդ հատորը՝ «81» թերթից։ |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 57465/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/1736/01/25
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 05-11-2025 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Սուքիասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Նասիֆ Անվար |
| Ազգանուն | Աշրաֆի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 09-12-2025 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1736/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 9 դեկտեմբերի 2025 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Ս.Սուքիասյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի օգոստոսի 27-ի որոշմամբ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորման ժամկետը երկարաձգել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Մեղադրյալի պաշտպաններ Մ.Շահնազարյանի և Ս.Սուքիասյանի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) 2025 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը թողնելով անփոփոխ։ Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի պաշտպան Ս.Սուքիասյանը։ Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված պայմանը, այն է՝ վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար: Ի հիմնավորումն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերոնշյալ պայմանի առկայության՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, այն է՝ Ն.Աշրաֆի անձնական ազատության և անձեռնմխելիության, հանրայնության սկզբունքի խախտումներ, քանի որ հաշվի չի առել, որ բացակայում են վերջինիս կալանքի տակ պահելու հիմքերը, որոնք իրենց բնույթով էական են և ազդել են մեղադրյալի ազատ տեղաշարժվելու իրավունքի իրացման վրա: Բողոք բերած անձը նշել է, որ բողոքարկվող դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Վահրամ Գևորգյանի գործով 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10, Ասլան Ավետիսյանի գործով 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 և այլ որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումներին: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ գործը դատաքննության փուլում է, հետազոտվում են ապացույցներ, իսկ Ն.Աշրաֆին արդեն իսկ նախաքննության փուլից կատարել է վարույթն իրականացնող մարմնի բոլոր օրինական կարգադրությունները՝ նպաստելով ապացույցների հավաքմանը, իսկ տնային կալանքի պայմաններում վերջինս չի դիմի փախուստի և կկատարի իր վրա դրված պարտականությունները, քանի որ գիտակցում է առավել խիստ խափանման միջոցի պայմանները խախտելու բացասական հետևանքները: Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ, այն է՝ մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի նկատմամբ համակցված կիրառել տնային կալանք, գրավ՝ 2.000.000 (երկու միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելք: Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3. Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար. (…)»: Նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «3. Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Միևնույն ժամանակ, համեմատական վերլուծության ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտում և Վճռաբեկ դատարանի՝ Վահրամ Գևորգյանի գործով 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10, Ասլան Ավետիսյանի գործով 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը չի հակասում վկայակոչված որոշումներին: Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված պայմանով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման։ Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 398-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 23-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Ս.Սուքիասյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 23-10-2025թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 19-11-2025 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 2 հատորից․ /53, 95/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 19-11-2025 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Համլետ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 16-01-2026 |
|---|---|
| Դատարան | Երևանի քրեական դատարան |
| Այլ նշումներ | 2 հատորից․ /53, 137/։ |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 09-03-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Սուքիասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Նասիֆ Անվար |
| Ազգանուն | Շամմաս |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 14-04-2026 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1736/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՏՈՒԿ ՎԵՐԱՆԱՅՄԱՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 14 ապրիլի 2026 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ՝ նաև Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 26-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Ս.Սուքիասյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորման ժամկետը երկարաձգել է՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով: Մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի պաշտպան Ս.Սուքիասյանի հատուկ վերանայման վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) 2026 թվականի փետրվարի 26-ի որոշմամբ բողոքը մերժել է՝ անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ի որոշումը: Վերաքննիչ դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի պաշտպան Ս.Սուքիասյանը ներկայացրել է հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոք: Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմանները, այն է՝ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար կամ առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը: Ի հիմնավորումն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերոնշյալ պայմանների առկայության՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ խախտվել են ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ, 61-րդ, Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 116-րդ, 118-րդ հոդվածների պահանջները: Բողոքի հեղինակը նշել է, որ Վերաքննիչ դատարանը թույլ է տվել Ն.Աշրաֆի անձնական ազատության և անձեռնմխելիության, հանրայնության սկզբունքի խախտումներ, հաշվի չի առել, որ բացակայում են վերջինիս կալանքի տակ պահելու հիմքերը, որոնք ազդել են մեղադրյալի ազատ տեղաշարժվելու իրավունքի իրացման վրա: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ գործը դատաքննության փուլում է, հարցաքննվել են բոլոր վկաները, հետազոտվում են ապացույցներ, իսկ Ն.Աշրաֆին արդեն իսկ նախաքննության փուլից կատարել է վարույթն իրականացնող մարմնի բոլոր օրինական կարգադրությունները՝ նպաստելով ապացույցների հավաքմանը, ուստի վերջինս չի դիմի փախուստի, քանի որ, գիտակցում է խափանման միջոցի պայմանները խախտելու բացասական հետևանքները: Բողոքի հեղինակը նշել է նաև, որ Վերաքննիչ դատարանը դուրս է եկել բողոքի շրջանակներից ու անդրադարձել է հիմնավոր կասկածին: Բողոք բերած անձի պնդմամբ՝ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, քանի որ բողոքարկվող դատական ակտը հակասում է Վճռաբեկ դատարանի` Վահրամ Գևորգյանի գործով 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10, Ասլան Ավետիսյանի գործով 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 և այլ որոշումներով արտահայտած իրավական դիրքորոշումներին: Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է բեկանել Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 26-ի որոշումը, կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ, այն է՝ մեղադրյալ Ն.Աշրաֆի նկատմամբ համակցված կիրառել՝ վարչական հսկողություն, գրավ՝ 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելք: Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3. Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար. 2) առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը»: Նույն օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «3. Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա կամ խաթարել արդարադատության բուն էությունը, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Միևնույն ժամանակ, համեմատական վերլուծության ենթարկելով բողոքարկվող դատական ակտում և Վճռաբեկ դատարանի` Վահրամ Գևորգյանի գործով 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10, Ասլան Ավետիսյանի գործով 2008 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԱՎԴ/0022/06/08 և այլ որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտը չի հակասում վերոնշյալ որոշումներին։ Ինչ վերաբերում է բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ իրավունքի զարգացման խնդրի առկայության վերաբերյալ բողոք բերած անձի փաստարկին, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում առկա չէ իրավունքի զարգացման խնդիր։ Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող էր խաթարել արդարադատության բուն էությունը։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմաններով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 398-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 26-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Նասիֆ Անվար Շամմաս Աշրաֆի պաշտպան Ս.Սուքիասյանի հատուկ վերանայման վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 26-02-2026 թվականի որոշման դեմ։ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 27-03-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | 2 հատորից՝ 53 թերթ, 73 թերթ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 27-03-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Սերժիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |
Գործի առաքում
| Գործի առաքման ամսաթիվ | 22-04-2026 |
|---|---|
| Դատարան | Երևանի քրեական դատարան |
| Այլ նշումներ | 2 հատորից՝ 53 թերթ, 102 թերթ |
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 17-06-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Սուքիասյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Նասիֆ Անվար |
| Ազգանուն | Շամմաս |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Միջանկյալ դատական ակտի դեմ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 29-04-2026թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 01-07-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 2 հատորից․ /57, 81/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 01-07-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Սերժիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |