Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/1730/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
15.4
Պատասխանող
Մարգար Պողոսյան Արմենի
Մարգար Պողոսյան Արմեն
Մարգար Պողոսյան
Մարգար Պողոսյանի
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Վահե Ջիվանյան
Քրեական վերաքննիչ
Վաչե Մարգարյան
Նարինե Հովակիմյան
Էդգար Մանասյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 344 Մաս 2
Հոդված 342 Մաս 1
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Վահե Ջիվանյան
Քրեական վերաքննիչ
Վաչե Մարգարյան
Նարինե Հովակիմյան
Էդգար Մանասյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2026-02-26 | 11:00 | 4 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-09-03 | 09:50 | 6 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-28 | 14:30 | 4 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-08-13 | 10:00 | 4 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-18 | 14:30 | 4 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-06 | 15:30 | 4 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-06-05 | Չի կայացել |
ԵԴ1/1730/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«03» սեպտեմբերի 2025 թվական քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԼՈՒՍԻՆԵ ՍԱՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ՌԻՏԱ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՄԱՐԳԱՐ ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մարգար Արմենի Պողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (ծնված՝ 1996 թվականի հունիսի 19-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ՀԾՀ 2914960905, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնացած, դատված, աշխատում է «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ում՝ որպես էլեկտրիկ մոնտյոր, հաշվառման հասցե՝ քաղաք Երևան, Նուբարաշեն 11-րդ փողոց, 16-րդ շենք, 29-րդ բնակարան, բնակության հասցե՝ քաղաք Երևան, Նուբարաշեն Բ4 թաղամաս, 10-րդ հողակտոր, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)։
1. Նկարագրական մաս.
2025 թվականի փետրվարի 7-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60157025 քրեական վարույթը։
2025 թվականի ապրիլի 22-ին Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2025 թվականի ապրիլի 25-ին Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մայիսի 16-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել քրեական վարույթի նյութերը։
2025 թվականի մայիսի 19-ին քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2025 թվականի մայիսի 22-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի օգոստոսի 13-ին ավարտվել են հիմնական դատալսումները և Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կայացվել է մեղադրական վերդիկտ` Մարգար Արմենի Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նույն օրն իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։
1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180151847 վարչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի հուլիսի 18-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2022 թվականի հուլիսի 18-ից մինչև 2023 թվականի հուլիսի 18-ը, որի մասին վերջինս ծանուցվել է։ Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Մարգար Արմենի Պողոսյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 02523)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,583 մգ/լ (առնվազն՝ 0,5247 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101073 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450 արձանագրությունը:
1.2. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ.
Դատաքննությամբ հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
Մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, հրաժարվեց դատաքննության փուլում ցուցմունք տալուց։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 24․01․2025թ. ժամը 00։40-ին, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձը՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 4/
Սթափության վիճակի 24․01․2025թ․ զննության կտրոնը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,583 մգ/լ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 5/
Թիվ 135705 ստուգաչափման վկայականը, համաձայն որի Jupiter X/RP տեսակի 91101073 գործարանային համարի ալկոտեստերն ուժի մեջ է 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ից մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 23-ը, չափման տիրույթը 0,000÷2,000 մգ/լ է։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, գ/թ 6/
Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանի վարորդական վկայականի տվյալները, որի համաձայն՝ վարորդական վկայականի կարգավիճակը նշված է «Զրկված», սկիզբը՝ 18․07․2022թ․, ավարտը՝ 18․07․2023թ․։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 7/
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 13․07․2022թ․ թիվ 8180151847 արձանագրությունը և որոշումը, որի համաձայն՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակու վարելու պատճառով։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 8/
Սթափության վիճակի 18․07․2025թ․ զննության կտրոնը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,640 մգ/լ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 9/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը և արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որոնց զննվել և արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել Մարգար Արմենի Պողոսյանի՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450, 8180151847 արձանագրությունների, ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնների և ստուգաչափման վկայականի, Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրենային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենները։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 14-15, 16-17/
Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է նաև հետևյալ փաստաթղթերը.
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ․, թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ․ և թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ․ դատավճիռները, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության գրությունը որոնց համաձայն՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներում և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 160 (հարյուր վաթսուն) ժամ տևողությամբ։
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ։
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում, և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ։
- Վերը նշված դատավճիռներով նշանակված պատիժները չի կրել, քանի որ հաշվառման չի վերցվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունում։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 18-21/
Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Մարգար Արմենի Պողոսյանի եկամուտը կազմել է 2․519․155 ՀՀ դրամ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանն ունի 2022 և 2024 թվականներին ծնված 3 (երեք) երեխա։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
1.3. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, եզրահանգում է․
Հաստատված է, որ մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Մասնավորապես՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ արձանագրվել է մեղադրանքում նշված ժամանակահատվածում մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը, սթափության զննության կտրոնով արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տվյալ ժամանակ ոչ սթափ լինելու հանգամանքը, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի հաշվառման շտեմարանից արտատպված քաղվածքով, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ և որոշմամբ արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելը և տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալը։
Դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը։
2. Պատճառաբանական մաս.
2.1. Քննարկելով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստակազմը հաստատված լինելու հանգամանքը և դրա իրավաբանական որակումը՝ Դատարանը պետք է պատասխանի հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
բ) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
գ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
դ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
ե) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման։
2.1.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Դատարանը գտնում է, որ հետազոտված ապացույցներով հաստատվել է, որ մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
2.1.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
2025 թվականի հունվարի 24-ի դրությամբ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
(…)»:
Նշված հանցակազմի օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործումն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են, օբյեկտիվ կողմը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը: Սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ, իսկ սուբյեկտը 16 տարին լրացած անձն է։
Հաստատված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են բերված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է արարքի քրեական հակաիրավականությունը։
2.1.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Հետազոտված ապացույցներով՝ անձի սթափության վիճակի զննության, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ հաստատվել է, որ մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանին վերագրված արարքը կատարվել է նրա կողմից։
2.1.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Քրեական պատասխանատվության ենթակա է այն անձը, որը սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը կատարել է մեղավորությամբ:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը համարվում է մեղավորությամբ կատարված, եթե այն կատարողը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը կամ թեև չի գիտակցել, բայց կարող էր գիտակցել դա:
3. Սույն օրենսգիրքը հիմնվում է արարքի հակաիրավականությունը գիտակցելու կամ դա գիտակցելու կարողության կանխավարկածի վրա:»։
Քննարկվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, կամ հրաժարվում կամ խուսափում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։ Տվյալ դեպքում՝ քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի հաստատված հանգամանքերը թույլ են տալիս հաստատված համարել, որ մեղադրյալը գիտակցել է, որ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց, հետևապես հաստատվել է դատապարտված մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի մեղքը նրան վերագրված արարքի կատարման մեջ։
2.1.5. Անդրադառնալով «ե» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն գործի դատաքննությամբ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ապացուցված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նկարագրված դիսպոզիցիային։
2.2. Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ դատապարտված մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Մարգար Արմենի Պողոսյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ.
դ) Մարգար Արմենի Պողոսյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը՝ որպես Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խնամքին երեք անչափահասի առկայությունը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(․․․)։
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:»։
Դատարանը մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտում հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տվյալ դեպքում առկա չէ հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ (տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը)։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)։
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը,
- լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ մեղադրյալը հայտարարել է, որ չունի բավարար ֆինանսական միջոցներ տուգանք վճարելու համար, ուստի խնդրել է տուգանքի ձևով պատիժ չնշանակել, այլ նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ,
- պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները:
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանը դատապարտված լինելով նույնաբնույթ հանցանքի համար, չի կանգնել ուղղման ճանապարհին և կատարել է նույնաբնույթ ենթադրյալ հանցանք՝ ծանրացնող հանգամանքներում, իսկ հարբածության ճափը գերազանցել է ոչ սթափ վիճակ արձանագրելու համար պահանջվող նվազագույն չափը մոտ 5 անգամ, հետևաբար նրա նկատմամբ պետք է նշանակել վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, պատժի նպատակներին հասնելու համար։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը չի կրել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 և 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 քրեական գործերի դատավճիռներով նշանակված պատիժները, այսինքն՝ ունի չկրած պատիժ, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի և 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(․․․)
11. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն․
«Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:»։
Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 դատավճռով նշանակված 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 դատավճռով նշանակված 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, և հաշվի առնելով նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 2-րդ, 74-րդ հոդվածի 9-րդ և 75-րդ հոդվածի 3-րդ մասերը՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ՝ հանրային աշխատանքներին հաշվակցելով փաստացի կրածը (եթե կրել է)։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի նշանակված պատիժներից ազատելու և ազատազրկման հետ կապված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր առկա չեն:
2.3. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի արգելադրման, վարութային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
2.4. Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ հոդվածի կարգավորումներով, գտնում է, որ քրեական գործով ապացույցները պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.5. Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
2.6. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 99-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով։
3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
Մարգար Արմենի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանաված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի դատավճռով նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքները, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ՝ լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 քրեական գործի դատավճռով նշանակված 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ հանրային աշխատանքները, և Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ։
Հանրային աշխատանքներին հաշվակցել փաստացի կրածը (եթե կրել է)։
Կարճաժամկետ ազատազրկման սկիզբը հաշվել մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«03» սեպտեմբերի 2025 թվական քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԼՈՒՍԻՆԵ ՍԱՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ՌԻՏԱ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՄԱՐԳԱՐ ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մարգար Արմենի Պողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (ծնված՝ 1996 թվականի հունիսի 19-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ՀԾՀ 2914960905, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնացած, դատված, աշխատում է «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ում՝ որպես էլեկտրիկ մոնտյոր, հաշվառման հասցե՝ քաղաք Երևան, Նուբարաշեն 11-րդ փողոց, 16-րդ շենք, 29-րդ բնակարան, բնակության հասցե՝ քաղաք Երևան, Նուբարաշեն Բ4 թաղամաս, 10-րդ հողակտոր, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)։
1. Նկարագրական մաս.
2025 թվականի փետրվարի 7-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60157025 քրեական վարույթը։
2025 թվականի ապրիլի 22-ին Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2025 թվականի ապրիլի 25-ին Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մայիսի 16-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել քրեական վարույթի նյութերը։
2025 թվականի մայիսի 19-ին քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2025 թվականի մայիսի 22-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի օգոստոսի 13-ին ավարտվել են հիմնական դատալսումները և Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կայացվել է մեղադրական վերդիկտ` Մարգար Արմենի Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նույն օրն իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։
1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180151847 վարչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի հուլիսի 18-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2022 թվականի հուլիսի 18-ից մինչև 2023 թվականի հուլիսի 18-ը, որի մասին վերջինս ծանուցվել է։ Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Մարգար Արմենի Պողոսյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 02523)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,583 մգ/լ (առնվազն՝ 0,5247 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101073 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450 արձանագրությունը:
1.2. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ.
Դատաքննությամբ հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
Մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, հրաժարվեց դատաքննության փուլում ցուցմունք տալուց։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 24․01․2025թ. ժամը 00։40-ին, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձը՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 4/
Սթափության վիճակի 24․01․2025թ․ զննության կտրոնը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,583 մգ/լ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 5/
Թիվ 135705 ստուգաչափման վկայականը, համաձայն որի Jupiter X/RP տեսակի 91101073 գործարանային համարի ալկոտեստերն ուժի մեջ է 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ից մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 23-ը, չափման տիրույթը 0,000÷2,000 մգ/լ է։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, գ/թ 6/
Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանի վարորդական վկայականի տվյալները, որի համաձայն՝ վարորդական վկայականի կարգավիճակը նշված է «Զրկված», սկիզբը՝ 18․07․2022թ․, ավարտը՝ 18․07․2023թ․։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 7/
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 13․07․2022թ․ թիվ 8180151847 արձանագրությունը և որոշումը, որի համաձայն՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակու վարելու պատճառով։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 8/
Սթափության վիճակի 18․07․2025թ․ զննության կտրոնը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,640 մգ/լ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 9/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը և արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որոնց զննվել և արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել Մարգար Արմենի Պողոսյանի՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450, 8180151847 արձանագրությունների, ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնների և ստուգաչափման վկայականի, Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրենային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենները։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 14-15, 16-17/
Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է նաև հետևյալ փաստաթղթերը.
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ․, թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ․ և թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ․ դատավճիռները, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության գրությունը որոնց համաձայն՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներում և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 160 (հարյուր վաթսուն) ժամ տևողությամբ։
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ։
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում, և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ։
- Վերը նշված դատավճիռներով նշանակված պատիժները չի կրել, քանի որ հաշվառման չի վերցվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունում։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 18-21/
Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Մարգար Արմենի Պողոսյանի եկամուտը կազմել է 2․519․155 ՀՀ դրամ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանն ունի 2022 և 2024 թվականներին ծնված 3 (երեք) երեխա։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
1.3. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, եզրահանգում է․
Հաստատված է, որ մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Մասնավորապես՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ արձանագրվել է մեղադրանքում նշված ժամանակահատվածում մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը, սթափության զննության կտրոնով արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տվյալ ժամանակ ոչ սթափ լինելու հանգամանքը, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի հաշվառման շտեմարանից արտատպված քաղվածքով, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ և որոշմամբ արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելը և տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալը։
Դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը։
2. Պատճառաբանական մաս.
2.1. Քննարկելով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստակազմը հաստատված լինելու հանգամանքը և դրա իրավաբանական որակումը՝ Դատարանը պետք է պատասխանի հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
բ) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
գ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
դ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
ե) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման։
2.1.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Դատարանը գտնում է, որ հետազոտված ապացույցներով հաստատվել է, որ մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
2.1.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
2025 թվականի հունվարի 24-ի դրությամբ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
(…)»:
Նշված հանցակազմի օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործումն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են, օբյեկտիվ կողմը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը: Սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ, իսկ սուբյեկտը 16 տարին լրացած անձն է։
Հաստատված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են բերված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է արարքի քրեական հակաիրավականությունը։
2.1.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Հետազոտված ապացույցներով՝ անձի սթափության վիճակի զննության, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ հաստատվել է, որ մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանին վերագրված արարքը կատարվել է նրա կողմից։
2.1.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Քրեական պատասխանատվության ենթակա է այն անձը, որը սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը կատարել է մեղավորությամբ:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը համարվում է մեղավորությամբ կատարված, եթե այն կատարողը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը կամ թեև չի գիտակցել, բայց կարող էր գիտակցել դա:
3. Սույն օրենսգիրքը հիմնվում է արարքի հակաիրավականությունը գիտակցելու կամ դա գիտակցելու կարողության կանխավարկածի վրա:»։
Քննարկվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, կամ հրաժարվում կամ խուսափում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։ Տվյալ դեպքում՝ քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի հաստատված հանգամանքերը թույլ են տալիս հաստատված համարել, որ մեղադրյալը գիտակցել է, որ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց, հետևապես հաստատվել է դատապարտված մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի մեղքը նրան վերագրված արարքի կատարման մեջ։
2.1.5. Անդրադառնալով «ե» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն գործի դատաքննությամբ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ապացուցված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նկարագրված դիսպոզիցիային։
2.2. Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ դատապարտված մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Մարգար Արմենի Պողոսյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ.
դ) Մարգար Արմենի Պողոսյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը՝ որպես Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խնամքին երեք անչափահասի առկայությունը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(․․․)։
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:»։
Դատարանը մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտում հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տվյալ դեպքում առկա չէ հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ (տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը)։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)։
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը,
- լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ մեղադրյալը հայտարարել է, որ չունի բավարար ֆինանսական միջոցներ տուգանք վճարելու համար, ուստի խնդրել է տուգանքի ձևով պատիժ չնշանակել, այլ նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ,
- պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները:
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանը դատապարտված լինելով նույնաբնույթ հանցանքի համար, չի կանգնել ուղղման ճանապարհին և կատարել է նույնաբնույթ ենթադրյալ հանցանք՝ ծանրացնող հանգամանքներում, իսկ հարբածության ճափը գերազանցել է ոչ սթափ վիճակ արձանագրելու համար պահանջվող նվազագույն չափը մոտ 5 անգամ, հետևաբար նրա նկատմամբ պետք է նշանակել վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, պատժի նպատակներին հասնելու համար։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը չի կրել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 և 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 քրեական գործերի դատավճիռներով նշանակված պատիժները, այսինքն՝ ունի չկրած պատիժ, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի և 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(․․․)
11. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն․
«Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:»։
Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 դատավճռով նշանակված 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 դատավճռով նշանակված 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, և հաշվի առնելով նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 2-րդ, 74-րդ հոդվածի 9-րդ և 75-րդ հոդվածի 3-րդ մասերը՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ՝ հանրային աշխատանքներին հաշվակցելով փաստացի կրածը (եթե կրել է)։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի նշանակված պատիժներից ազատելու և ազատազրկման հետ կապված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր առկա չեն:
2.3. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի արգելադրման, վարութային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
2.4. Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ հոդվածի կարգավորումներով, գտնում է, որ քրեական գործով ապացույցները պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.5. Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
2.6. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 99-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով։
3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
Մարգար Արմենի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանաված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի դատավճռով նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքները, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ՝ լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 քրեական գործի դատավճռով նշանակված 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ հանրային աշխատանքները, և Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ։
Հանրային աշխատանքներին հաշվակցել փաստացի կրածը (եթե կրել է)։
Կարճաժամկետ ազատազրկման սկիզբը հաշվել մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ
ԵԴ1/1730/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«26» փետրվարի 2026 թվական ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Վ.Մարգարյան,
դատավորներ` Ն.Հովակիմյան,
Է.Մանասյան,
քարտուղարությամբ` Ք. Բադալյանի,
մասնակցությամբ՝
դատախազ՝ Ռ․Հարությունյանի,
մեղադրյալ՝ Մ․Պողոսյանի,
պաշտպան՝ Հ․Քարտաշյանի
դռնբաց դատական նիստում մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի պաշտպան Հենրիկ Քարտաշյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Մարգար Արմենի Պողոսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Վ․Ջիվանյան) 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի թիվ ԵԴ1/1730/01/25 դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2025 թվականի փետրվարի 7-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60157025 քրեական վարույթը։
2025 թվականի ապրիլի 22-ին Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2025 թվականի ապրիլի 25-ին Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մայիսի 16-ին թիվ 60157025 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Մարգար Արմենի Պողոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1730/01/25 համարը և մակագրվել դատավոր Վ․Ջիվանյանին։
Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի մայիսի 22-ին որոշում է կայացրել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի թիվ ԵԴ1/1730/01/25 դատավճռով վճռել է.
«Մարգար Արմենի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի դատավճռով նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքները, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ՝ լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 քրեական գործի դատավճռով նշանակված 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ հանրային աշխատանքները, և Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ։ Հանրային աշխատանքներին հաշվակցել փաստացի կրածը (եթե կրել է)։ Կարճաժամկետ ազատազրկման սկիզբը հաշվել մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:»։
2025 թվականի նոյեմբերի 19-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել Է մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանի պաշտպան Հենրիկ Քարտաշյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի վերը նշված դատավճռի դեմ:
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել 2025 թվականի նոյեմբերի 26-ին, մակագրվել է դատարանի կազմին՝ (նախագահող դատավոր Վ.Մարգարյան, կազմի դատավորներ Ն․Հովակիմյան, Է․Մանասյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ պաշտպան Հենրիկ Քարտաշյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել է դատաքննության:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրան մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180151847 վարչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի հուլիսի 18-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2022 թվականի հուլիսի 18-ից մինչև 2023 թվականի հուլիսի 18-ը, որի մասին վերջինս ծանուցվել է։ Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Մարգար Արմենի Պողոսյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 02523)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,583 մգ/լ (առնվազն՝ 0,5247 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101073 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450 արձանագրությունը:»:
3. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի դատավճռի «Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«Դատաքննությամբ հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
Մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, հրաժարվեց դատաքննության փուլում ցուցմունք տալուց։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 24․01․2025թ. ժամը 00։40-ին, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձը՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 4/
Սթափության վիճակի 24․01․2025թ․ զննության կտրոնը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,583 մգ/լ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 5/
Թիվ 135705 ստուգաչափման վկայականը, համաձայն որի Jupiter X/RP տեսակի 91101073 գործարանային համարի ալկոտեստերն ուժի մեջ է 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ից մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 23-ը, չափման տիրույթը 0,000÷2,000 մգ/լ է։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, գ/թ 6/
Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանի վարորդական վկայականի տվյալները, որի համաձայն՝ վարորդական վկայականի կարգավիճակը նշված է «Զրկված», սկիզբը՝ 18․07․2022թ․, ավարտը՝ 18․07․2023թ․։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 7/
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 13․07․2022թ․ թիվ 8180151847 արձանագրությունը և որոշումը, որի համաձայն՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակու վարելու պատճառով։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 8/
Սթափության վիճակի 18․07․2025թ․ զննության կտրոնը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,640 մգ/լ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 9/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը և արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որոնց զննվել և արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել Մարգար Արմենի Պողոսյանի՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450, 8180151847 արձանագրությունների, ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնների և ստուգաչափման վկայականի, Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրենային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենները։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 14-15, 16-17/
Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է նաև հետևյալ փաստաթղթերը.
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ․, թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ․ և թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ․ դատավճիռները, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության գրությունը որոնց համաձայն՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներում և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 160 (հարյուր վաթսուն) ժամ տևողությամբ։
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ։
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում, և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ։
- Վերը նշված դատավճիռներով նշանակված պատիժները չի կրել, քանի որ հաշվառման չի վերցվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունում։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 18-21/
Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Մարգար Արմենի Պողոսյանի եկամուտը կազմել է 2․519․155 ՀՀ դրամ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանն ունի 2022 և 2024 թվականներին ծնված 3 (երեք) երեխա։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
1.3. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, եզրահանգում է․
Հաստատված է, որ մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Մասնավորապես՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ արձանագրվել է մեղադրանքում նշված ժամանակահատվածում մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը, սթափության զննության կտրոնով արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տվյալ ժամանակ ոչ սթափ լինելու հանգամանքը, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի հաշվառման շտեմարանից արտատպված քաղվածքով, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ և որոշմամբ արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելը և տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալը։
Դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը։
4. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի դատավճռի «Պատճառաբանական մաս» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«(…) 2.2. Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ դատապարտված մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Մարգար Արմենի Պողոսյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ.
դ) Մարգար Արմենի Պողոսյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
(…)
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը՝ որպես Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խնամքին երեք անչափահասի առկայությունը։
(…)
Դատարանը մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտում հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տվյալ դեպքում առկա չէ հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ (տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը)։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
(…)
Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը,
- լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ մեղադրյալը հայտարարել է, որ չունի բավարար ֆինանսական միջոցներ տուգանք վճարելու համար, ուստի խնդրել է տուգանքի ձևով պատիժ չնշանակել, այլ նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ,
- պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները:
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանը դատապարտված լինելով նույնաբնույթ հանցանքի համար, չի կանգնել ուղղման ճանապարհին և կատարել է նույնաբնույթ ենթադրյալ հանցանք՝ ծանրացնող հանգամանքներում, իսկ հարբածության չափը գերազանցել է ոչ սթափ վիճակ արձանագրելու համար պահանջվող նվազագույն չափը մոտ 5 անգամ, հետևաբար նրա նկատմամբ պետք է նշանակել վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, պատժի նպատակներին հասնելու համար։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը չի կրել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 և 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 քրեական գործերի դատավճիռներով նշանակված պատիժները, այսինքն՝ ունի չկրած պատիժ, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի և 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով։
(…)
Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 դատավճռով նշանակված 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 դատավճռով նշանակված 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, և հաշվի առնելով նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 2-րդ, 74-րդ հոդվածի 9-րդ և 75-րդ հոդվածի 3-րդ մասերը՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ՝ հանրային աշխատանքներին հաշվակցելով փաստացի կրածը (եթե կրել է)։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի նշանակված պատիժներից ազատելու և ազատազրկման հետ կապված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր առկա չեն:
(…)
2.5. Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար: (…)»։
5. Վերաքննիչ բողոքին կից ներկայացված փաստաթղթերը և բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական տվյալները:
-- Սույն՝ թիվ ԵԴ1/1730/01/25 քրեական գործով իրեն մեղսագրվող հանցանքը Մարգար Պողոսյանը կատարել է 24.01.2025թ-ին:
- Համաձայն Դատալեքս տեղեկատվարական համակարգից արտատպված թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի էլեկտրոնային քարտի՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․02․2024թ․ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 դատավճռով Մարգար Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներում ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 160 (հարյուր վաթսուն) ժամ տևողությամբ։ Նշված քրեական գործով Մարգար Պողոսյանը իրեն մեղսագրվող հանցանքները կատարել է 30.09.22թ. և 14.06.2023թ: Նշված դատավճիռը կատարման է ուղարկվել 19.03.2024թ-ին, իսկ 02.04.2024թ. ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի կողմից ստացվել է տեղեկատվություն այն մասին, որ Մարգար Պողոսյանը սահմանված կարգով վերցվել է հաշվառման:
- Համաձայն Դատալեքս տեղեկատվարական համակարգից արտատպված թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի էլեկտրոնայն քարտի՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 դատավճռով Մարգար Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարք կատարելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ Է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 100 ժամ տևողությամբ: ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործով 13.02.2024թ. դատավճռով Մ.Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 160 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով դատավճիռների համակցությամբ և պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքով Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ Է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 230 ժամ տևողությամբ՝ դրան հաշվակցելով մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը արդեն իսկ կատարված հանրային աշխատանքները: Նշված քրեական գործով Մարգար Պողոսյանը իրեն մեղսագրվող հանցանքները կատարել է 15.10.2024թ-ին: Նշված դատավճիռը կատարման է ուղարկվել 02.06.2025թ-ին:
- Համաձայն Դատալեքս տեղեկատվարական համակարգից արտատպված թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի էլեկտրոնային քարտի՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ. թիվ ԵԴ1/3533/01/24 դատավճռով Մարգար Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ։ Նշված քրեական գործով Մարգար Պողոսյանը իրեն մեղսագրվող հանցանքները կատարել է 30.05.2024թ-ին և 16.06.2024թ-ին: Նշված դատավճիռը կատարման է ուղարկվել 04.07.2025թ-ին:
-Համաձայն պրոբացիայի ծառայության կողմից 13.06.2025թ-ին տրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի՝ Մարգար Պողոսյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 13.02.2024թ-ին նշանակված 160 ժամ հանրային աշխատանքներ պատիժը կրել է 01.04.2024թ-ից մինչև 20.05.2024թ՝ պատժի կրումից ազատվելով այն փաստացի կրման հիմքով:
-Համաձայն պրոբացիայի ծառայության կողմից 27.10.2025թ-ին տրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի՝ Մարգար Պողոսյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 08.05.2025թ-ին նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքեր պատիժը կրել է 16.09.2025թ-ից մինչև 27.10.2025թ՝ պատժի կրումից ազատվելով այն փաստացի կրման հիմքով:
-Համաձայն պրոբացիայի ծառայության կողմից 20.11.2025թ-ին տրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի՝ Մարգար Պողոսյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 13.01.2025թ-ին նշանակված 230 ժամ հանրային աշխատանքներ պատիժը կրել է 28.10.2025թ-ից մինչև 20.11.2025թ՝ պատժի կրումից ազատվելով այն փաստացի կրման հիմքով:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները.
6. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Վերաքննիչ բողոքում մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի պաշտպան Հենրիկ Քարտաշյանը մեջբերելով գործի դատավարական նախապատմությունը, Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները, ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերաբերելի իրավանորմերը, մասնավորապես նշել է. «(…) Ուսումնասիրելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան թիվ ԵԴ1/1730/01/25 գործով դատավճիռը՝ ակնհայտ է դառնում, որ պատիժ նշանակելիս դատարանը հավուր պատշաճի չի գնահատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով նախատեսված մեղմացնող հանգամանքը, քանի որ Մարգար Պողոսյանն ունի իր խնամքի տակ գտնվող 3 անչափահաս երեխաներ, հետևաբար պատժի տեսակը որոշելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև դրա ազդեցությունը վերջինիս ընտանիքի կենսապայմանների վրա, մանավանդ որ վերջինս հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը։
Հաշվի առնելով նշված հանգամանքները պետք է արձանագրել, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի քրեական դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որը ազդել է քրեական գործով ելքի վրա և հանգեցրել է ավելի խիստ պատժատեսակի ոչ արդարացի նշանակման, ինչի արդյունքում անելանի և չափազանց վատ կենսապայմաններ են ստեղծվելու Մարգար Պողոսյանի ընտանիքի՝ այդ թվում վերջինիս 3 մանկահասակ երեխաներ համար։
Դատական սխալ է առկա նաև դատարանի կողմից պատիժները գումարելիս։
Մասնավորապես` դատարանը իր որոշման 4-րդ թերթում արձանագրել է, որ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվել է պատիժներ ներքոհիշյալ վերջնական պատիժները՝ հանրային աշխատանքների տեսքով․
1.թիվ ԵԴ/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ-ի դատավճռով 160 ժամ տևողությամբ,
2.թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ-ի դատավճռով 230 ժամ տևողությամբ,
3.թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ-ի դատավճռով 120 ժամ տևողությամբ։
Ըստ դատարանի արձանագրման Մարգար Պողոսյանը նշված պատիժները չի կրել, քանի որ հաշվառված չի եղել ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայությունում։
Սույնի կապակցությամբ ցանականում եմ փաստել, որ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ-ի դատավճռով Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվել է 100 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ, որին մասնակի գումարվել է առաջին կետով վկայակոչված թիվ ԵԴ/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ-ի դատավճռով նշանակված 160 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները և վերջնական պատիժ է նշանակվել 230 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ։
Ավելին ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայության կողմից 2025 թվականի հունիսի 13-ին տրամադրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի համաձայն Մարգար Պողոսյանը 13-02-2024 թվականի դատավճռով նշանակված 160 ժամ հանրային աշխատանքների փաստացի կրման հիմքով համարվել է դատվածություն չունեցող անձ (պատճենը կցվում է)։
Նշված փաստարկները վկայում են այն մասին, որ թիվ ԵԴ1/1730/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 3-ին դատավճիռ կայացնելու օրվա դրությամբ Մարգար Պողոսյանը արդեն իսկ կրել էր թիվ ԵԴ/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ-ի դատավճռով նշանակված 160 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, ու քանի որ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ-ի դատավճռով նշանակված 230 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ պատժի մեջ ներառված են նաև վերը նշված դատավճռով նշանակված 160 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, ապա նաև այդ պատժի առնվազն մեծ մասը, եթե ոչ ամբողջը։
Ցանկանում եմ առանձնակի ուշադրություն հրավիրել նաև այն հանգամանքի վրա, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայության կողմից 2025 թվականի հոկտեմբերի 27-ին տրամադրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի համաձայն Մարգար Պողոսյանը 08-05-2025 թվականի դատավճռով նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքների փաստացի կրման հիմքով համարվել է դատվածություն չունեցող անձ (պատճենը կցվում է)։
Այսպիսով ստացվում է, որ ներկա պահին Մարգար Պողոսյանը համարվում է դատվածություն չունեցող անձ, իսկ վերջինիս նկատմամբ թիվ ԵԴ1/1730/01/25 քրեական գործով նշանակվել է 1 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում և վերը նշված գործերով նշանակված 270 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ, որոնց մի մասը Մարգար Պողոսյանը կրած է եղել դատավճիռն կայացնելու օրվա դրությամբ, իսկ ներկայիս դրությամբ համարվում է դատվածություն չունեցող անձ։
Գտնում եմ, որ դատվածություն չունեցող անձի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար 1 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատժի նշանակելը չի բխում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի սկզբունքներից, մանավանդ որ Մարգար Պողոսյանը ունի 3 անչափահաս երեխաներ, որոնցից զույգերը ծնվել են անցած տարվա հուլիս ամսին, և ընտանիքի կերակրող հանդիսացող Մարգար Պողոսյանին 1 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը ոչ միայն նյութական, այլ նաև կենսական առումով անելանելի վիճակ է ստեղծելու ընտանիքի համար, քանի որ երեխաների մայրը միայնակ չի կարողանալու հոգ տանել երեք մանկահասակ երեխաների մասին։ Բացի այդ Մարգար Պողոսյանը ունի նաև առողջական խնդիրներ և վերջինիս մոտ ախտորոշվել է դիսոցիացված խանգարում, որի կապակցությամբ 2019 թվականի սեպտեմբեր հոկտեմբեր ամիսներին բուժում է ստացել Արթմեդ ԲՎԿ-ում։(…)»։
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 2025 թվականի սեպտեմբերի 3-ին թիվ ԵԴ1/1730/01/25 քրեական գործով կայացված դատավճիռը և Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ 120 ժամ տևողությամբ կամ տուգանք 500 ՀՀ դրամի չափով։
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
7. Պաշտպան Հ․ Քարտաշյանը պնդեց իր կողմից ներկայացված բողոքը և խնդրեց այն բավարարել, մեղադրյալ Մ․Պողոսյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը:
Դատախազ Ռ․Հարությունյանը չառարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները՝
(…)
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.(…)»։
Ինչպես հետևում է մեջբերված քրեադատավարական դրույթներից, կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր:
Այսինքն՝ դատարանը նախ և առաջ որոշում է մեղադրյալի պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում՝ մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե՝ ոչ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: (…)»
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների և արձանագրված դատողության լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 6-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե պատիժ նշանակելու սկզբունքների պահպանման տեսանկյունից հիմնավորվա՞ծ է արդյոք մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
Այսպես.
9. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածության մարման կամ վերացման պահը: Դատվածության վերացման համար հիմք են համաներման մասին օրենքը, ինչպես նաև արարքի ապաքրեականացումը:
2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում, պատիժ նշանակելիս, քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելիս:
3. Դատվածություն չունեցող է համարվում՝
(…)
2) այն անձը, որի դատվածությունը մարվել է,
(…)
4. Դատվածության մարման ժամկետն սկսվում է հաշվարկվել հիմնական պատիժը կրելուց հետո: Հիմնական պատժի հետ միասին լրացուցիչ պատիժ նշանակելու դեպքում դատվածության մարման ժամկետն սկսվում է հաշվարկվել հիմնական և լրացուցիչ պատիժը կրելուց հետո:
5. Դատվածությունը մարվում է՝
(…)
2) ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատիժը կատարելուց հետո,
(…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: (…)
Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է նաև, որ <<պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս mutatis mutandis, Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
Պատժի անհատականացման փաստական հիմքերի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, թիվ ՍԴ/0109/01/12, թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԿԴ/0252/01/13, թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և մի շարք այլ որոշումներում։
Մասնավորապես, Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-50/07 գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)>> (տե՛ս mutatis mutandis, Հազարապետ Հարությունյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը):
Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով որոշման մեջ զարգացնելով պատասխանատվության և պատժի անհատականացման առնչությամբ իր ձևավորած նախադեպային իրավունքը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ. <<(...) <<[Հ]անցավորի անձնավորություն>> եզրույթն ի տարբերություն <<հանցագործության սուբյեկտ>> եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով: ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման:
(...) պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ:
(...) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են նաև անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, նրա դրական կամ բացասական բնութագիրը, խրախուսանքների կամ տույժերի առկայությունը և այլն>> (տե՛ս mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն՝ «1․Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
(…)
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 378-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Պարզելով, որ բողոքարկվող դատական ակտը կայացնելուց հետո հայտնաբերվել կամ առաջացել է այնպիսի փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ, վերաքննիչ դատարանն ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը` կայացնելով նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության, կամ փոփոխում է դատական ակտը>>::
Մեջբերված նորմի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեկնաբանման վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն. <<[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման>> (տե՛ս, ի թիվս այլնի, mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
Արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:»
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի. <<(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> (տե՛ս mutatis mutandis, Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
(…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե՛ս, mutatis mutandis, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)»:
10. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առել կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես որ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը, տուգանք վճարելու համար ֆինանսական միջոցներ չունենալը և հանրային աշխատանքներ նշանակելու խնդրանքը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղամացնող հանգամանքը՝ խնամքին երեք երեխայի առկայությունը, իսկ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը, ու նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում մեկ ամիս ժամկետով և հանգել հետևության, որ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են:
Մինչդեռ Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով սույն որոշման 5-րդ կետում նշված փաստական տվյալները, մասնավորապես՝ պրոբացիայի ծառայության կողմից 13.06.2025թ-ին տրված պատժից ազատելու վերաբերյալ տեղեկանքը, արձանագրում է, որ Մարգար Պողոսյանը սույն քրեական վարույթով հանցանքը կատարելու պահին՝ 24.01.2025թ-ի դրությամբ, հանդիսացել է դատվածություն չունեցող անձ, հետևաբար նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը բացակայում է: Նման հետևության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այն հանգամանքը, որ վերաքննիչ բողոքին կից ներկայացված վերը նշված տեղեկանքի համաձայն Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ 13.02.2024թ. թիվ ԵԴ1/2228/01/23 դատավճռով նշանակված 160 ժամ հանրային աշխատանքները կատարվել է 01.04.2024թ-ից մինչև 20.05.2024թ և վերջինս ազատվել է պատժի կրումից, հետևաբար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 2-րդ կետի ուժով Մարգար Պողոսյանի դատվածությունը համարվում է մարված, իսկ ինչ վերաբերում է ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործով 13.01.2025թ. կայացված դատավճռին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով իրեն մեղսագրվող արարքը Մարգար Պողոսյանը կատարել է 24.01.2025թ-ին, երբ դեռևս ԵԴ1/3490/01/24 գործով 13.01.2025թ. կայացված դատավճիռը օրինական ուժի մեջ չէր մտել, հետևաբար սույն քրեական գործով հանցանքը կատարելու պահին առկա չի եղել օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիռ, որպիսի պայմաներում այն չէր կարող առաջացնել դատվածություն:
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը հիմք ընդունելով սույն որոշման 5-րդ կետում նշված փաստական տվյալները, մասնավորապես պրոբացիայի ծառայության կողմից 27.10.2025թ-ին և 20.11.2025թ-ին տրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքները, համաձայն որոնց Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ 08.05.2025թ-ի թիվ ԵԴ1/3533/01/24 դատավճռով նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքները կատարվել է 16.09.2025թ-ից մինչև 27.10.2025թ, իսկ 13.01.2025թ-ին թիվ ԵԴ1/3490/01/24 նշանակված 230 ժամ հանրային աշխատանքներ պատիժը կատարվել է 28.10.2025թ-ից մինչև 20.11.2025թ, ուստի Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով վերը նշված նոր փաստական հանգամանքները, որոնք առաջացել են հայտնաբերվել են և առաջացել են բողոքարկվող դատական ակտը կայացնելուց հետո, գտնում է, որ մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված մեկ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի ուժով անարդարացի է, ակնհայտ խիստ լինելու առումով, ուստի Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով, որ սույն գործով բացակայում է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը, գտնում է, որ մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել 150 ժամ հանրային աշխատանքներ, ինչը արարքի կատարման պահին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված տվյալ պատժատեսակի առավելագույն չափն է, որը Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ բավարար է պատժի նպատակները ապահովելու համար:
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այլևս առարկայազուրկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ և 75-րդ հոդվածների կանոններով նախորդ ԵԴ1/3533/01/24 և ԵԴ1/3490/01/23 դատավճիռներով նշանակված պատիժները գումարելը, քանի որ սույն որոշումը կայացնելու օրվա դրությամբ Մարգար Պողոսյանը դրանք արդեն իսկ կրել է:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով, որ սույն քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 03.09.2025թ-ին դատական ակտ կայացնելուց հետո ի հայտ է եկել նոր փաստական հանգամանքներ, որոնք էության մեջ հանգեցրել են Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատժի անարդարացիության, ինչպես նաև վիճարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի թիվ ԵԴ1/1730/01/25 դատավճիռը նշանակված պատժի մասով պետք է փոփոխել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-372, 377-378-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Պաշտպան Հ․Քարտաշյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի թիվ ԵԴ1/1730/01/25 դատավճիռը նշանակված պատժի մասով փոփոխել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ 150 /հարյուր հիսուն/ ժամ տևողությամբ։
Դատավճիռը խափանաման միջոցի և ապացույցների տնօրինման մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«26» փետրվարի 2026 թվական ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Վ.Մարգարյան,
դատավորներ` Ն.Հովակիմյան,
Է.Մանասյան,
քարտուղարությամբ` Ք. Բադալյանի,
մասնակցությամբ՝
դատախազ՝ Ռ․Հարությունյանի,
մեղադրյալ՝ Մ․Պողոսյանի,
պաշտպան՝ Հ․Քարտաշյանի
դռնբաց դատական նիստում մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի պաշտպան Հենրիկ Քարտաշյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Մարգար Արմենի Պողոսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Վ․Ջիվանյան) 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի թիվ ԵԴ1/1730/01/25 դատավճիռը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2025 թվականի փետրվարի 7-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60157025 քրեական վարույթը։
2025 թվականի ապրիլի 22-ին Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2025 թվականի ապրիլի 25-ին Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մայիսի 16-ին թիվ 60157025 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Մարգար Արմենի Պողոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1730/01/25 համարը և մակագրվել դատավոր Վ․Ջիվանյանին։
Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի մայիսի 22-ին որոշում է կայացրել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի թիվ ԵԴ1/1730/01/25 դատավճռով վճռել է.
«Մարգար Արմենի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի դատավճռով նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքները, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ՝ լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 քրեական գործի դատավճռով նշանակված 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ հանրային աշխատանքները, և Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ։ Հանրային աշխատանքներին հաշվակցել փաստացի կրածը (եթե կրել է)։ Կարճաժամկետ ազատազրկման սկիզբը հաշվել մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։
Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:»։
2025 թվականի նոյեմբերի 19-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել Է մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանի պաշտպան Հենրիկ Քարտաշյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի վերը նշված դատավճռի դեմ:
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել 2025 թվականի նոյեմբերի 26-ին, մակագրվել է դատարանի կազմին՝ (նախագահող դատավոր Վ.Մարգարյան, կազմի դատավորներ Ն․Հովակիմյան, Է․Մանասյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ պաշտպան Հենրիկ Քարտաշյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել է դատաքննության:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրան մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180151847 վարչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի հուլիսի 18-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2022 թվականի հուլիսի 18-ից մինչև 2023 թվականի հուլիսի 18-ը, որի մասին վերջինս ծանուցվել է։ Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Մարգար Արմենի Պողոսյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 02523)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,583 մգ/լ (առնվազն՝ 0,5247 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101073 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450 արձանագրությունը:»:
3. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի դատավճռի «Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«Դատաքննությամբ հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
Մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, հրաժարվեց դատաքննության փուլում ցուցմունք տալուց։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 24․01․2025թ. ժամը 00։40-ին, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձը՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 4/
Սթափության վիճակի 24․01․2025թ․ զննության կտրոնը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,583 մգ/լ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 5/
Թիվ 135705 ստուգաչափման վկայականը, համաձայն որի Jupiter X/RP տեսակի 91101073 գործարանային համարի ալկոտեստերն ուժի մեջ է 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ից մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 23-ը, չափման տիրույթը 0,000÷2,000 մգ/լ է։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, գ/թ 6/
Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանի վարորդական վկայականի տվյալները, որի համաձայն՝ վարորդական վկայականի կարգավիճակը նշված է «Զրկված», սկիզբը՝ 18․07․2022թ․, ավարտը՝ 18․07․2023թ․։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 7/
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 13․07․2022թ․ թիվ 8180151847 արձանագրությունը և որոշումը, որի համաձայն՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակու վարելու պատճառով։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 8/
Սթափության վիճակի 18․07․2025թ․ զննության կտրոնը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,640 մգ/լ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 9/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը և արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որոնց զննվել և արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել Մարգար Արմենի Պողոսյանի՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450, 8180151847 արձանագրությունների, ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնների և ստուգաչափման վկայականի, Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրենային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենները։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 14-15, 16-17/
Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է նաև հետևյալ փաստաթղթերը.
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ․, թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ․ և թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ․ դատավճիռները, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության գրությունը որոնց համաձայն՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներում և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 160 (հարյուր վաթսուն) ժամ տևողությամբ։
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ։
- Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում, և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ։
- Վերը նշված դատավճիռներով նշանակված պատիժները չի կրել, քանի որ հաշվառման չի վերցվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունում։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 18-21/
Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Մարգար Արմենի Պողոսյանի եկամուտը կազմել է 2․519․155 ՀՀ դրամ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանն ունի 2022 և 2024 թվականներին ծնված 3 (երեք) երեխա։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
1.3. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, եզրահանգում է․
Հաստատված է, որ մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Մասնավորապես՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ արձանագրվել է մեղադրանքում նշված ժամանակահատվածում մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը, սթափության զննության կտրոնով արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տվյալ ժամանակ ոչ սթափ լինելու հանգամանքը, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի հաշվառման շտեմարանից արտատպված քաղվածքով, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ և որոշմամբ արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելը և տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալը։
Դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը։
4. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի դատավճռի «Պատճառաբանական մաս» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«(…) 2.2. Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ դատապարտված մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Մարգար Արմենի Պողոսյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ.
դ) Մարգար Արմենի Պողոսյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
(…)
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը՝ որպես Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խնամքին երեք անչափահասի առկայությունը։
(…)
Դատարանը մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտում հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տվյալ դեպքում առկա չէ հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ (տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը)։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
(…)
Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը,
- լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ մեղադրյալը հայտարարել է, որ չունի բավարար ֆինանսական միջոցներ տուգանք վճարելու համար, ուստի խնդրել է տուգանքի ձևով պատիժ չնշանակել, այլ նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ,
- պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները:
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանը դատապարտված լինելով նույնաբնույթ հանցանքի համար, չի կանգնել ուղղման ճանապարհին և կատարել է նույնաբնույթ ենթադրյալ հանցանք՝ ծանրացնող հանգամանքներում, իսկ հարբածության չափը գերազանցել է ոչ սթափ վիճակ արձանագրելու համար պահանջվող նվազագույն չափը մոտ 5 անգամ, հետևաբար նրա նկատմամբ պետք է նշանակել վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, պատժի նպատակներին հասնելու համար։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը չի կրել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 և 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 քրեական գործերի դատավճիռներով նշանակված պատիժները, այսինքն՝ ունի չկրած պատիժ, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի և 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով։
(…)
Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 դատավճռով նշանակված 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 դատավճռով նշանակված 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, և հաշվի առնելով նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 2-րդ, 74-րդ հոդվածի 9-րդ և 75-րդ հոդվածի 3-րդ մասերը՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ՝ հանրային աշխատանքներին հաշվակցելով փաստացի կրածը (եթե կրել է)։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի նշանակված պատիժներից ազատելու և ազատազրկման հետ կապված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր առկա չեն:
(…)
2.5. Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար: (…)»։
5. Վերաքննիչ բողոքին կից ներկայացված փաստաթղթերը և բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական տվյալները:
-- Սույն՝ թիվ ԵԴ1/1730/01/25 քրեական գործով իրեն մեղսագրվող հանցանքը Մարգար Պողոսյանը կատարել է 24.01.2025թ-ին:
- Համաձայն Դատալեքս տեղեկատվարական համակարգից արտատպված թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի էլեկտրոնային քարտի՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․02․2024թ․ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 դատավճռով Մարգար Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներում ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 160 (հարյուր վաթսուն) ժամ տևողությամբ։ Նշված քրեական գործով Մարգար Պողոսյանը իրեն մեղսագրվող հանցանքները կատարել է 30.09.22թ. և 14.06.2023թ: Նշված դատավճիռը կատարման է ուղարկվել 19.03.2024թ-ին, իսկ 02.04.2024թ. ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի կողմից ստացվել է տեղեկատվություն այն մասին, որ Մարգար Պողոսյանը սահմանված կարգով վերցվել է հաշվառման:
- Համաձայն Դատալեքս տեղեկատվարական համակարգից արտատպված թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի էլեկտրոնայն քարտի՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 դատավճռով Մարգար Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարք կատարելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ Է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 100 ժամ տևողությամբ: ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործով 13.02.2024թ. դատավճռով Մ.Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 160 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով դատավճիռների համակցությամբ և պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքով Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ Է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 230 ժամ տևողությամբ՝ դրան հաշվակցելով մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը արդեն իսկ կատարված հանրային աշխատանքները: Նշված քրեական գործով Մարգար Պողոսյանը իրեն մեղսագրվող հանցանքները կատարել է 15.10.2024թ-ին: Նշված դատավճիռը կատարման է ուղարկվել 02.06.2025թ-ին:
- Համաձայն Դատալեքս տեղեկատվարական համակարգից արտատպված թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի էլեկտրոնային քարտի՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ. թիվ ԵԴ1/3533/01/24 դատավճռով Մարգար Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ։ Նշված քրեական գործով Մարգար Պողոսյանը իրեն մեղսագրվող հանցանքները կատարել է 30.05.2024թ-ին և 16.06.2024թ-ին: Նշված դատավճիռը կատարման է ուղարկվել 04.07.2025թ-ին:
-Համաձայն պրոբացիայի ծառայության կողմից 13.06.2025թ-ին տրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի՝ Մարգար Պողոսյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 13.02.2024թ-ին նշանակված 160 ժամ հանրային աշխատանքներ պատիժը կրել է 01.04.2024թ-ից մինչև 20.05.2024թ՝ պատժի կրումից ազատվելով այն փաստացի կրման հիմքով:
-Համաձայն պրոբացիայի ծառայության կողմից 27.10.2025թ-ին տրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի՝ Մարգար Պողոսյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 08.05.2025թ-ին նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքեր պատիժը կրել է 16.09.2025թ-ից մինչև 27.10.2025թ՝ պատժի կրումից ազատվելով այն փաստացի կրման հիմքով:
-Համաձայն պրոբացիայի ծառայության կողմից 20.11.2025թ-ին տրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի՝ Մարգար Պողոսյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 13.01.2025թ-ին նշանակված 230 ժամ հանրային աշխատանքներ պատիժը կրել է 28.10.2025թ-ից մինչև 20.11.2025թ՝ պատժի կրումից ազատվելով այն փաստացի կրման հիմքով:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները.
6. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Վերաքննիչ բողոքում մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի պաշտպան Հենրիկ Քարտաշյանը մեջբերելով գործի դատավարական նախապատմությունը, Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները, ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերաբերելի իրավանորմերը, մասնավորապես նշել է. «(…) Ուսումնասիրելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան թիվ ԵԴ1/1730/01/25 գործով դատավճիռը՝ ակնհայտ է դառնում, որ պատիժ նշանակելիս դատարանը հավուր պատշաճի չի գնահատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով նախատեսված մեղմացնող հանգամանքը, քանի որ Մարգար Պողոսյանն ունի իր խնամքի տակ գտնվող 3 անչափահաս երեխաներ, հետևաբար պատժի տեսակը որոշելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև դրա ազդեցությունը վերջինիս ընտանիքի կենսապայմանների վրա, մանավանդ որ վերջինս հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը։
Հաշվի առնելով նշված հանգամանքները պետք է արձանագրել, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի քրեական դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որը ազդել է քրեական գործով ելքի վրա և հանգեցրել է ավելի խիստ պատժատեսակի ոչ արդարացի նշանակման, ինչի արդյունքում անելանի և չափազանց վատ կենսապայմաններ են ստեղծվելու Մարգար Պողոսյանի ընտանիքի՝ այդ թվում վերջինիս 3 մանկահասակ երեխաներ համար։
Դատական սխալ է առկա նաև դատարանի կողմից պատիժները գումարելիս։
Մասնավորապես` դատարանը իր որոշման 4-րդ թերթում արձանագրել է, որ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվել է պատիժներ ներքոհիշյալ վերջնական պատիժները՝ հանրային աշխատանքների տեսքով․
1.թիվ ԵԴ/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ-ի դատավճռով 160 ժամ տևողությամբ,
2.թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ-ի դատավճռով 230 ժամ տևողությամբ,
3.թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ-ի դատավճռով 120 ժամ տևողությամբ։
Ըստ դատարանի արձանագրման Մարգար Պողոսյանը նշված պատիժները չի կրել, քանի որ հաշվառված չի եղել ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայությունում։
Սույնի կապակցությամբ ցանականում եմ փաստել, որ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ-ի դատավճռով Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվել է 100 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ, որին մասնակի գումարվել է առաջին կետով վկայակոչված թիվ ԵԴ/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ-ի դատավճռով նշանակված 160 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները և վերջնական պատիժ է նշանակվել 230 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ։
Ավելին ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայության կողմից 2025 թվականի հունիսի 13-ին տրամադրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի համաձայն Մարգար Պողոսյանը 13-02-2024 թվականի դատավճռով նշանակված 160 ժամ հանրային աշխատանքների փաստացի կրման հիմքով համարվել է դատվածություն չունեցող անձ (պատճենը կցվում է)։
Նշված փաստարկները վկայում են այն մասին, որ թիվ ԵԴ1/1730/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 3-ին դատավճիռ կայացնելու օրվա դրությամբ Մարգար Պողոսյանը արդեն իսկ կրել էր թիվ ԵԴ/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ-ի դատավճռով նշանակված 160 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, ու քանի որ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ-ի դատավճռով նշանակված 230 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ պատժի մեջ ներառված են նաև վերը նշված դատավճռով նշանակված 160 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, ապա նաև այդ պատժի առնվազն մեծ մասը, եթե ոչ ամբողջը։
Ցանկանում եմ առանձնակի ուշադրություն հրավիրել նաև այն հանգամանքի վրա, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայության կողմից 2025 թվականի հոկտեմբերի 27-ին տրամադրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի համաձայն Մարգար Պողոսյանը 08-05-2025 թվականի դատավճռով նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքների փաստացի կրման հիմքով համարվել է դատվածություն չունեցող անձ (պատճենը կցվում է)։
Այսպիսով ստացվում է, որ ներկա պահին Մարգար Պողոսյանը համարվում է դատվածություն չունեցող անձ, իսկ վերջինիս նկատմամբ թիվ ԵԴ1/1730/01/25 քրեական գործով նշանակվել է 1 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում և վերը նշված գործերով նշանակված 270 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ, որոնց մի մասը Մարգար Պողոսյանը կրած է եղել դատավճիռն կայացնելու օրվա դրությամբ, իսկ ներկայիս դրությամբ համարվում է դատվածություն չունեցող անձ։
Գտնում եմ, որ դատվածություն չունեցող անձի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար 1 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատժի նշանակելը չի բխում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի սկզբունքներից, մանավանդ որ Մարգար Պողոսյանը ունի 3 անչափահաս երեխաներ, որոնցից զույգերը ծնվել են անցած տարվա հուլիս ամսին, և ընտանիքի կերակրող հանդիսացող Մարգար Պողոսյանին 1 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը ոչ միայն նյութական, այլ նաև կենսական առումով անելանելի վիճակ է ստեղծելու ընտանիքի համար, քանի որ երեխաների մայրը միայնակ չի կարողանալու հոգ տանել երեք մանկահասակ երեխաների մասին։ Բացի այդ Մարգար Պողոսյանը ունի նաև առողջական խնդիրներ և վերջինիս մոտ ախտորոշվել է դիսոցիացված խանգարում, որի կապակցությամբ 2019 թվականի սեպտեմբեր հոկտեմբեր ամիսներին բուժում է ստացել Արթմեդ ԲՎԿ-ում։(…)»։
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 2025 թվականի սեպտեմբերի 3-ին թիվ ԵԴ1/1730/01/25 քրեական գործով կայացված դատավճիռը և Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ 120 ժամ տևողությամբ կամ տուգանք 500 ՀՀ դրամի չափով։
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
7. Պաշտպան Հ․ Քարտաշյանը պնդեց իր կողմից ներկայացված բողոքը և խնդրեց այն բավարարել, մեղադրյալ Մ․Պողոսյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը:
Դատախազ Ռ․Հարությունյանը չառարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները՝
(…)
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.(…)»։
Ինչպես հետևում է մեջբերված քրեադատավարական դրույթներից, կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր:
Այսինքն՝ դատարանը նախ և առաջ որոշում է մեղադրյալի պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում՝ մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե՝ ոչ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: (…)»
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների և արձանագրված դատողության լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 6-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե պատիժ նշանակելու սկզբունքների պահպանման տեսանկյունից հիմնավորվա՞ծ է արդյոք մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
Այսպես.
9. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածության մարման կամ վերացման պահը: Դատվածության վերացման համար հիմք են համաներման մասին օրենքը, ինչպես նաև արարքի ապաքրեականացումը:
2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում, պատիժ նշանակելիս, քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելիս:
3. Դատվածություն չունեցող է համարվում՝
(…)
2) այն անձը, որի դատվածությունը մարվել է,
(…)
4. Դատվածության մարման ժամկետն սկսվում է հաշվարկվել հիմնական պատիժը կրելուց հետո: Հիմնական պատժի հետ միասին լրացուցիչ պատիժ նշանակելու դեպքում դատվածության մարման ժամկետն սկսվում է հաշվարկվել հիմնական և լրացուցիչ պատիժը կրելուց հետո:
5. Դատվածությունը մարվում է՝
(…)
2) ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատիժը կատարելուց հետո,
(…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: (…)
Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է նաև, որ <<պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս mutatis mutandis, Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
Պատժի անհատականացման փաստական հիմքերի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, թիվ ՍԴ/0109/01/12, թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԿԴ/0252/01/13, թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և մի շարք այլ որոշումներում։
Մասնավորապես, Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-50/07 գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)>> (տե՛ս mutatis mutandis, Հազարապետ Հարությունյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը):
Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով որոշման մեջ զարգացնելով պատասխանատվության և պատժի անհատականացման առնչությամբ իր ձևավորած նախադեպային իրավունքը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ. <<(...) <<[Հ]անցավորի անձնավորություն>> եզրույթն ի տարբերություն <<հանցագործության սուբյեկտ>> եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով: ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման:
(...) պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ:
(...) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են նաև անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, նրա դրական կամ բացասական բնութագիրը, խրախուսանքների կամ տույժերի առկայությունը և այլն>> (տե՛ս mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն՝ «1․Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
(…)
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 378-րդ հոդվածի համաձայն.
<<1. Պարզելով, որ բողոքարկվող դատական ակտը կայացնելուց հետո հայտնաբերվել կամ առաջացել է այնպիսի փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ, վերաքննիչ դատարանն ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը` կայացնելով նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության, կամ փոփոխում է դատական ակտը>>::
Մեջբերված նորմի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեկնաբանման վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն. <<[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման>> (տե՛ս, ի թիվս այլնի, mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
Արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն.
«2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:»
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի. <<(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> (տե՛ս mutatis mutandis, Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
(…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե՛ս, mutatis mutandis, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)»:
10. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առել կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես որ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը, տուգանք վճարելու համար ֆինանսական միջոցներ չունենալը և հանրային աշխատանքներ նշանակելու խնդրանքը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղամացնող հանգամանքը՝ խնամքին երեք երեխայի առկայությունը, իսկ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը, ու նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում մեկ ամիս ժամկետով և հանգել հետևության, որ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են:
Մինչդեռ Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով սույն որոշման 5-րդ կետում նշված փաստական տվյալները, մասնավորապես՝ պրոբացիայի ծառայության կողմից 13.06.2025թ-ին տրված պատժից ազատելու վերաբերյալ տեղեկանքը, արձանագրում է, որ Մարգար Պողոսյանը սույն քրեական վարույթով հանցանքը կատարելու պահին՝ 24.01.2025թ-ի դրությամբ, հանդիսացել է դատվածություն չունեցող անձ, հետևաբար նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը բացակայում է: Նման հետևության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այն հանգամանքը, որ վերաքննիչ բողոքին կից ներկայացված վերը նշված տեղեկանքի համաձայն Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ 13.02.2024թ. թիվ ԵԴ1/2228/01/23 դատավճռով նշանակված 160 ժամ հանրային աշխատանքները կատարվել է 01.04.2024թ-ից մինչև 20.05.2024թ և վերջինս ազատվել է պատժի կրումից, հետևաբար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 2-րդ կետի ուժով Մարգար Պողոսյանի դատվածությունը համարվում է մարված, իսկ ինչ վերաբերում է ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործով 13.01.2025թ. կայացված դատավճռին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով իրեն մեղսագրվող արարքը Մարգար Պողոսյանը կատարել է 24.01.2025թ-ին, երբ դեռևս ԵԴ1/3490/01/24 գործով 13.01.2025թ. կայացված դատավճիռը օրինական ուժի մեջ չէր մտել, հետևաբար սույն քրեական գործով հանցանքը կատարելու պահին առկա չի եղել օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիռ, որպիսի պայմաներում այն չէր կարող առաջացնել դատվածություն:
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը հիմք ընդունելով սույն որոշման 5-րդ կետում նշված փաստական տվյալները, մասնավորապես պրոբացիայի ծառայության կողմից 27.10.2025թ-ին և 20.11.2025թ-ին տրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքները, համաձայն որոնց Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ 08.05.2025թ-ի թիվ ԵԴ1/3533/01/24 դատավճռով նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքները կատարվել է 16.09.2025թ-ից մինչև 27.10.2025թ, իսկ 13.01.2025թ-ին թիվ ԵԴ1/3490/01/24 նշանակված 230 ժամ հանրային աշխատանքներ պատիժը կատարվել է 28.10.2025թ-ից մինչև 20.11.2025թ, ուստի Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով վերը նշված նոր փաստական հանգամանքները, որոնք առաջացել են հայտնաբերվել են և առաջացել են բողոքարկվող դատական ակտը կայացնելուց հետո, գտնում է, որ մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված մեկ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի ուժով անարդարացի է, ակնհայտ խիստ լինելու առումով, ուստի Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով, որ սույն գործով բացակայում է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը, գտնում է, որ մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել 150 ժամ հանրային աշխատանքներ, ինչը արարքի կատարման պահին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված տվյալ պատժատեսակի առավելագույն չափն է, որը Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ բավարար է պատժի նպատակները ապահովելու համար:
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այլևս առարկայազուրկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ և 75-րդ հոդվածների կանոններով նախորդ ԵԴ1/3533/01/24 և ԵԴ1/3490/01/23 դատավճիռներով նշանակված պատիժները գումարելը, քանի որ սույն որոշումը կայացնելու օրվա դրությամբ Մարգար Պողոսյանը դրանք արդեն իսկ կրել է:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով, որ սույն քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 03.09.2025թ-ին դատական ակտ կայացնելուց հետո ի հայտ է եկել նոր փաստական հանգամանքներ, որոնք էության մեջ հանգեցրել են Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատժի անարդարացիության, ինչպես նաև վիճարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի թիվ ԵԴ1/1730/01/25 դատավճիռը նշանակված պատժի մասով պետք է փոփոխել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-372, 377-378-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Պաշտպան Հ․Քարտաշյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի թիվ ԵԴ1/1730/01/25 դատավճիռը նշանակված պատժի մասով փոփոխել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ 150 /հարյուր հիսուն/ ժամ տևողությամբ։
Դատավճիռը խափանաման միջոցի և ապացույցների տնօրինման մասով թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ
Իսկականի հետ ճիշտ է`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/1730/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 16-05-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60157025 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Մարգար Պողոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180151847 վարչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի հուլիսի 18-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից' սկսած 2022 թվականի հուլիսի 18-ից մինչև 2023 թվականի հուլիսի 18-ը, որի մասին վերջինս ծանուցվել է: Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Մարգար Արմենի Պողոսյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, 2025 թվականի հունվարի 24-ին' ժամը 00:40- ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450 արձանագրությունը: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Մարգար |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հայրանուն | Արմենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 344 Մաս 2 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 16-05-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վահե |
| Ազգանուն | Ջիվանյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 22-05-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/1730/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «22» մայիսի 2025թ․ ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Վ.Ջիվանյանս, ուսումնասիրելով թիվ ԵԴ1/1730/01/25 քրեական գործը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի 2025 թվականի մայիսի 16-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում մուտքագրվել է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մարգար Արմենի Պողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որը 2025 թվականի մայիսի 19-ին հանձնվել է ինձ։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 310-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի 1. Քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մարգար Արմենի Պողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ստանձնել վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ (դռնբաց) 2025 թվականի հունիսի 05-ին՝ ժամը 15։30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Աջափնյակ 1» նստավայրում։ 2. Որոշման պատճենը երկօրյա ժամկետում ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով նրա իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ, ներառյալ նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման ենթակա հարցերի ցանկը և դրանց կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին պարզաբանում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ռ․ |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մարգար |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հայրանուն | Արմեն |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 06-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Այլ նշումներ | Տեղի է ունեցել վրիպակ դատական նիստը նշանակվել է 05․06․2025 թվականին ժամը՝ 15։30-ին։ |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 05-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատարանի վարչական շենքում էլեկտրաէներգիա չլինելու պատճառով |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 13-08-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Մարգար |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հայրանուն | Արմեն |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Մեղադրական |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված | |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 09:50 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 03-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 03-09-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Մարգար |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 03-09-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Կարճաժամկետ ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/1730/01/25 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «03» սեպտեմբերի 2025 թվական քաղաք Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ ԼՈՒՍԻՆԵ ՍԱՐՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ՌԻՏԱ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՄԱՐԳԱՐ ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ «Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մարգար Արմենի Պողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (ծնված՝ 1996 թվականի հունիսի 19-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ՀԾՀ 2914960905, միջնակարգ մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնացած, դատված, աշխատում է «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ում՝ որպես էլեկտրիկ մոնտյոր, հաշվառման հասցե՝ քաղաք Երևան, Նուբարաշեն 11-րդ փողոց, 16-րդ շենք, 29-րդ բնակարան, բնակության հասցե՝ քաղաք Երևան, Նուբարաշեն Բ4 թաղամաս, 10-րդ հողակտոր, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)։ 1. Նկարագրական մաս. 2025 թվականի փետրվարի 7-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60157025 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի ապրիլի 22-ին Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ 2025 թվականի ապրիլի 25-ին Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել քրեական վարույթի նյութերը։ 2025 թվականի մայիսի 19-ին քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2025 թվականի մայիսի 22-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։ 2025 թվականի օգոստոսի 13-ին ավարտվել են հիմնական դատալսումները և Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կայացվել է մեղադրական վերդիկտ` Մարգար Արմենի Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նույն օրն իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։ 1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն. Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180151847 վարչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի հուլիսի 18-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2022 թվականի հուլիսի 18-ից մինչև 2023 թվականի հուլիսի 18-ը, որի մասին վերջինս ծանուցվել է։ Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Մարգար Արմենի Պողոսյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 02523)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,583 մգ/լ (առնվազն՝ 0,5247 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101073 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450 արձանագրությունը: 1.2. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ. Դատաքննությամբ հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝ Մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, հրաժարվեց դատաքննության փուլում ցուցմունք տալուց։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 24․01․2025թ. ժամը 00։40-ին, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձը՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 4/ Սթափության վիճակի 24․01․2025թ․ զննության կտրոնը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,583 մգ/լ։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 5/ Թիվ 135705 ստուգաչափման վկայականը, համաձայն որի Jupiter X/RP տեսակի 91101073 գործարանային համարի ալկոտեստերն ուժի մեջ է 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ից մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 23-ը, չափման տիրույթը 0,000÷2,000 մգ/լ է։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, գ/թ 6/ Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանի վարորդական վկայականի տվյալները, որի համաձայն՝ վարորդական վկայականի կարգավիճակը նշված է «Զրկված», սկիզբը՝ 18․07․2022թ․, ավարտը՝ 18․07․2023թ․։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 7/ Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 13․07․2022թ․ թիվ 8180151847 արձանագրությունը և որոշումը, որի համաձայն՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակու վարելու պատճառով։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 8/ Սթափության վիճակի 18․07․2025թ․ զննության կտրոնը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,640 մգ/լ։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 9/ Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը և արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որոնց զննվել և արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել Մարգար Արմենի Պողոսյանի՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450, 8180151847 արձանագրությունների, ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնների և ստուգաչափման վկայականի, Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրենային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենները։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 14-15, 16-17/ Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է նաև հետևյալ փաստաթղթերը. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ․, թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ․ և թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ․ դատավճիռները, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության գրությունը որոնց համաձայն՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը - Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներում և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 160 (հարյուր վաթսուն) ժամ տևողությամբ։ - Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ։ - Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում, և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ։ - Վերը նշված դատավճիռներով նշանակված պատիժները չի կրել, քանի որ հաշվառման չի վերցվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունում։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 18-21/ Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Մարգար Արմենի Պողոսյանի եկամուտը կազմել է 2․519․155 ՀՀ դրամ։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանն ունի 2022 և 2024 թվականներին ծնված 3 (երեք) երեխա։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ 1.3. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները. Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, եզրահանգում է․ Հաստատված է, որ մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Մասնավորապես՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ արձանագրվել է մեղադրանքում նշված ժամանակահատվածում մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը, սթափության զննության կտրոնով արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տվյալ ժամանակ ոչ սթափ լինելու հանգամանքը, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի հաշվառման շտեմարանից արտատպված քաղվածքով, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ և որոշմամբ արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելը և տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալը։ Դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը։ 2. Պատճառաբանական մաս. 2.1. Քննարկելով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստակազմը հաստատված լինելու հանգամանքը և դրա իրավաբանական որակումը՝ Դատարանը պետք է պատասխանի հետևյալ հարցերին. ա) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը). բ) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը. գ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. դ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ. ե) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման։ 2.1.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. Դատարանը գտնում է, որ հետազոտված ապացույցներով հաստատվել է, որ մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ 2.1.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. 2025 թվականի հունվարի 24-ի դրությամբ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը` (…)»: Նշված հանցակազմի օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործումն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են, օբյեկտիվ կողմը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը: Սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ, իսկ սուբյեկտը 16 տարին լրացած անձն է։ Հաստատված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են բերված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է արարքի քրեական հակաիրավականությունը։ 2.1.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. Հետազոտված ապացույցներով՝ անձի սթափության վիճակի զննության, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ հաստատվել է, որ մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանին վերագրված արարքը կատարվել է նրա կողմից։ 2.1.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Քրեական պատասխանատվության ենթակա է այն անձը, որը սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը կատարել է մեղավորությամբ: 2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը համարվում է մեղավորությամբ կատարված, եթե այն կատարողը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը կամ թեև չի գիտակցել, բայց կարող էր գիտակցել դա: 3. Սույն օրենսգիրքը հիմնվում է արարքի հակաիրավականությունը գիտակցելու կամ դա գիտակցելու կարողության կանխավարկածի վրա:»։ Քննարկվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, կամ հրաժարվում կամ խուսափում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։ Տվյալ դեպքում՝ քննարկվող հանցակազմի օբյեկտիվ կողմի հաստատված հանգամանքերը թույլ են տալիս հաստատված համարել, որ մեղադրյալը գիտակցել է, որ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց, հետևապես հաստատվել է դատապարտված մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի մեղքը նրան վերագրված արարքի կատարման մեջ։ 2.1.5. Անդրադառնալով «ե» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. Սույն գործի դատաքննությամբ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ապացուցված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նկարագրված դիսպոզիցիային։ 2.2. Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ դատապարտված մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին. ա) ապացուցված են արդյո՞ք Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. բ) Մարգար Արմենի Պողոսյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ. դ) Մարգար Արմենի Պողոսյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. 2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ 1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը, 2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը, 3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը, 4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ, 5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը, 6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը, 7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը, 8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը, 9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ, 10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը, 11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը, 12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը: 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: 3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»: Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը՝ որպես Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խնամքին երեք անչափահասի առկայությունը։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝ 1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը, (․․․)։ 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ: 3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք: 4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:»։ Դատարանը մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտում հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տվյալ դեպքում առկա չէ հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ (տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը)։ 2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։ 2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…):»: Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)։ Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը): Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները. - մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, - հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը, - լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ մեղադրյալը հայտարարել է, որ չունի բավարար ֆինանսական միջոցներ տուգանք վճարելու համար, ուստի խնդրել է տուգանքի ձևով պատիժ չնշանակել, այլ նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ, - պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները: Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանը դատապարտված լինելով նույնաբնույթ հանցանքի համար, չի կանգնել ուղղման ճանապարհին և կատարել է նույնաբնույթ ենթադրյալ հանցանք՝ ծանրացնող հանգամանքներում, իսկ հարբածության ճափը գերազանցել է ոչ սթափ վիճակ արձանագրելու համար պահանջվող նվազագույն չափը մոտ 5 անգամ, հետևաբար նրա նկատմամբ պետք է նշանակել վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, պատժի նպատակներին հասնելու համար։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը չի կրել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 և 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 քրեական գործերի դատավճիռներով նշանակված պատիժները, այսինքն՝ ունի չկրած պատիժ, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի և 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը: (․․․) 11. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը:»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն․ «Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:»։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 դատավճռով նշանակված 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 դատավճռով նշանակված 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, և հաշվի առնելով նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 2-րդ, 74-րդ հոդվածի 9-րդ և 75-րդ հոդվածի 3-րդ մասերը՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ՝ հանրային աշխատանքներին հաշվակցելով փաստացի կրածը (եթե կրել է)։ 2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի նշանակված պատիժներից ազատելու և ազատազրկման հետ կապված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր առկա չեն: 2.3. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի արգելադրման, վարութային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։ 2.4. Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ հոդվածի կարգավորումներով, գտնում է, որ քրեական գործով ապացույցները պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։ 2.5. Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար: 2.6. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 99-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով։ 3. Եզրափակիչ մաս. Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը ՎՃՌԵՑ Մարգար Արմենի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանաված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի դատավճռով նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքները, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ՝ լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 քրեական գործի դատավճռով նշանակված 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ հանրային աշխատանքները, և Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ։ Հանրային աշխատանքներին հաշվակցել փաստացի կրածը (եթե կրել է)։ Կարճաժամկետ ազատազրկման սկիզբը հաշվել մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 03-09-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 24-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 54 թերթ, 128 թերթ: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-11-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 24-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 54 թերթ, 128 թերթ: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-137717 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 14-05-2026 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 18-05-2026 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | Օրինական ուժ՝ 21-04-2026 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/1730/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 19-11-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 15-11-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հենրիկ |
| Ազգանուն | Քարտաշյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Մարգար Պողոսյան Բեկանել Երևան քաղաքի / Աջափնյակ/ առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 03.09.2025թ-ի դատավճիռը և Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ 120 ժամ տևողությամբ կամ տուգանքի 500 ՀՀ դրամի չափով: |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 26-11-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 26-11-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վաչե |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Մանասյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 05-12-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 11-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 02-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
| Նիստը | Հետաձգվել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 26-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 26-02-2026 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Բեկանվել է դատական ակտը և փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Մարգար |
| Ազգանուն | Պողոսյանի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/1730/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «26» փետրվարի 2026 թվական ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով. նախագահող դատավոր` Վ.Մարգարյան, դատավորներ` Ն.Հովակիմյան, Է.Մանասյան, քարտուղարությամբ` Ք. Բադալյանի, մասնակցությամբ՝ դատախազ՝ Ռ․Հարությունյանի, մեղադրյալ՝ Մ․Պողոսյանի, պաշտպան՝ Հ․Քարտաշյանի դռնբաց դատական նիստում մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի պաշտպան Հենրիկ Քարտաշյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Մարգար Արմենի Պողոսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Վ․Ջիվանյան) 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի թիվ ԵԴ1/1730/01/25 դատավճիռը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1․ 2025 թվականի փետրվարի 7-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60157025 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի ապրիլի 22-ին Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ 2025 թվականի ապրիլի 25-ին Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին թիվ 60157025 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Մարգար Արմենի Պողոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/1730/01/25 համարը և մակագրվել դատավոր Վ․Ջիվանյանին։ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի մայիսի 22-ին որոշում է կայացրել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի թիվ ԵԴ1/1730/01/25 դատավճռով վճռել է. «Մարգար Արմենի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի դատավճռով նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքները, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ՝ լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 քրեական գործի դատավճռով նշանակված 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ հանրային աշխատանքները, և Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ։ Հանրային աշխատանքներին հաշվակցել փաստացի կրածը (եթե կրել է)։ Կարճաժամկետ ազատազրկման սկիզբը հաշվել մեղադրյալին փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից։ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։ Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:»։ 2025 թվականի նոյեմբերի 19-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել Է մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանի պաշտպան Հենրիկ Քարտաշյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի վերը նշված դատավճռի դեմ: Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել 2025 թվականի նոյեմբերի 26-ին, մակագրվել է դատարանի կազմին՝ (նախագահող դատավոր Վ.Մարգարյան, կազմի դատավորներ Ն․Հովակիմյան, Է․Մանասյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 05-ի որոշմամբ պաշտպան Հենրիկ Քարտաշյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել է դատաքննության: Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2. Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրան մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «նա, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180151847 վարչական իրավախախտման գործով 2022 թվականի հուլիսի 18-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2022 թվականի հուլիսի 18-ից մինչև 2023 թվականի հուլիսի 18-ը, որի մասին վերջինս ծանուցվել է։ Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման ժամկետն ավարտվելուց հետո Մարգար Արմենի Պողոսյանը, չստանալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 5-րդ մասի իմաստով համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ, 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 02523)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0,583 մգ/լ (առնվազն՝ 0,5247 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101073 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450 արձանագրությունը:»: 3. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի դատավճռի «Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «Դատաքննությամբ հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝ Մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, հրաժարվեց դատաքննության փուլում ցուցմունք տալուց։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 24․01․2025թ. ժամը 00։40-ին, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծ պողոտայում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձը՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 4/ Սթափության վիճակի 24․01․2025թ․ զննության կտրոնը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,583 մգ/լ։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 5/ Թիվ 135705 ստուգաչափման վկայականը, համաձայն որի Jupiter X/RP տեսակի 91101073 գործարանային համարի ալկոտեստերն ուժի մեջ է 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ից մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 23-ը, չափման տիրույթը 0,000÷2,000 մգ/լ է։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, գ/թ 6/ Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանի վարորդական վկայականի տվյալները, որի համաձայն՝ վարորդական վկայականի կարգավիճակը նշված է «Զրկված», սկիզբը՝ 18․07․2022թ․, ավարտը՝ 18․07․2023թ․։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 7/ Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 13․07․2022թ․ թիվ 8180151847 արձանագրությունը և որոշումը, որի համաձայն՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակու վարելու պատճառով։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 8/ Սթափության վիճակի 18․07․2025թ․ զննության կտրոնը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,640 մգ/լ։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 9/ Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը և արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որոնց զննվել և արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել Մարգար Արմենի Պողոսյանի՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012450, 8180151847 արձանագրությունների, ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնների և ստուգաչափման վկայականի, Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրենային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենները։ /տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 14-15, 16-17/ Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է նաև հետևյալ փաստաթղթերը. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ․, թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ․ և թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ․ դատավճիռները, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության գրությունը որոնց համաձայն՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանը - Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներում և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 160 (հարյուր վաթսուն) ժամ տևողությամբ։ - Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ։ - Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ․ դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում, և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ։ - Վերը նշված դատավճիռներով նշանակված պատիժները չի կրել, քանի որ հաշվառման չի վերցվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունում։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 18-21/ Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Մարգար Արմենի Պողոսյանի եկամուտը կազմել է 2․519․155 ՀՀ դրամ։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի Մարգար Արմենի Պողոսյանն ունի 2022 և 2024 թվականներին ծնված 3 (երեք) երեխա։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ 1.3. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները. Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, եզրահանգում է․ Հաստատված է, որ մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանը 2025 թվականի հունվարի 24-ին՝ ժամը 00։40-ին, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի պողոտայում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 77 TZ 177 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Մասնավորապես՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ արձանագրվել է մեղադրանքում նշված ժամանակահատվածում մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը, սթափության զննության կտրոնով արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տվյալ ժամանակ ոչ սթափ լինելու հանգամանքը, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի հաշվառման շտեմարանից արտատպված քաղվածքով, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ և որոշմամբ արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելը և տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալը։ Դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը, չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը։ 4. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի դատավճռի «Պատճառաբանական մաս» բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «(…) 2.2. Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ դատապարտված մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին. ա) ապացուցված են արդյո՞ք Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. բ) Մարգար Արմենի Պողոսյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ. դ) Մարգար Արմենի Պողոսյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. 2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. (…) Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը՝ որպես Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խնամքին երեք անչափահասի առկայությունը։ (…) Դատարանը մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտում հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տվյալ դեպքում առկա չէ հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ (տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը)։ 2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։ 2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. (…) Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները. - մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, - հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը, - լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ մեղադրյալը հայտարարել է, որ չունի բավարար ֆինանսական միջոցներ տուգանք վճարելու համար, ուստի խնդրել է տուգանքի ձևով պատիժ չնշանակել, այլ նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ, - պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները: Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանը դատապարտված լինելով նույնաբնույթ հանցանքի համար, չի կանգնել ուղղման ճանապարհին և կատարել է նույնաբնույթ ենթադրյալ հանցանք՝ ծանրացնող հանգամանքներում, իսկ հարբածության չափը գերազանցել է ոչ սթափ վիճակ արձանագրելու համար պահանջվող նվազագույն չափը մոտ 5 անգամ, հետևաբար նրա նկատմամբ պետք է նշանակել վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով, պատժի նպատակներին հասնելու համար։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը չի կրել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 և 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 քրեական գործերի դատավճիռներով նշանակված պատիժները, այսինքն՝ ունի չկրած պատիժ, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի և 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով։ (…) Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3533/01/24 դատավճռով նշանակված 230 (երկու հարյուր երեսուն) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/23 դատավճռով նշանակված 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, և հաշվի առնելով նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 2-րդ, 74-րդ հոդվածի 9-րդ և 75-րդ հոդվածի 3-րդ մասերը՝ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում 1 (մեկ) ամիս ժամկետով և հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ՝ հանրային աշխատանքներին հաշվակցելով փաստացի կրածը (եթե կրել է)։ 2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մարգար Արմենի Պողոսյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի նշանակված պատիժներից ազատելու և ազատազրկման հետ կապված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր առկա չեն: (…) 2.5. Անդրադառնալով մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար: (…)»։ 5. Վերաքննիչ բողոքին կից ներկայացված փաստաթղթերը և բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական տվյալները: -- Սույն՝ թիվ ԵԴ1/1730/01/25 քրեական գործով իրեն մեղսագրվող հանցանքը Մարգար Պողոսյանը կատարել է 24.01.2025թ-ին: - Համաձայն Դատալեքս տեղեկատվարական համակարգից արտատպված թիվ ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործի էլեկտրոնային քարտի՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 13․02․2024թ․ թիվ ԵԴ1/2228/01/23 դատավճռով Մարգար Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներում ու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 160 (հարյուր վաթսուն) ժամ տևողությամբ։ Նշված քրեական գործով Մարգար Պողոսյանը իրեն մեղսագրվող հանցանքները կատարել է 30.09.22թ. և 14.06.2023թ: Նշված դատավճիռը կատարման է ուղարկվել 19.03.2024թ-ին, իսկ 02.04.2024թ. ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի կողմից ստացվել է տեղեկատվություն այն մասին, որ Մարգար Պողոսյանը սահմանված կարգով վերցվել է հաշվառման: - Համաձայն Դատալեքս տեղեկատվարական համակարգից արտատպված թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի էլեկտրոնայն քարտի՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 13․01․2025թ․ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 դատավճռով Մարգար Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարք կատարելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ Է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 100 ժամ տևողությամբ: ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/2228/01/23 քրեական գործով 13.02.2024թ. դատավճռով Մ.Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 160 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով դատավճիռների համակցությամբ և պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքով Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ Է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 230 ժամ տևողությամբ՝ դրան հաշվակցելով մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը արդեն իսկ կատարված հանրային աշխատանքները: Նշված քրեական գործով Մարգար Պողոսյանը իրեն մեղսագրվող հանցանքները կատարել է 15.10.2024թ-ին: Նշված դատավճիռը կատարման է ուղարկվել 02.06.2025թ-ին: - Համաձայն Դատալեքս տեղեկատվարական համակարգից արտատպված թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի էլեկտրոնային քարտի՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 08․05․2025թ. թիվ ԵԴ1/3533/01/24 դատավճռով Մարգար Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված արարքներում և վերջնական պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ։ Նշված քրեական գործով Մարգար Պողոսյանը իրեն մեղսագրվող հանցանքները կատարել է 30.05.2024թ-ին և 16.06.2024թ-ին: Նշված դատավճիռը կատարման է ուղարկվել 04.07.2025թ-ին: -Համաձայն պրոբացիայի ծառայության կողմից 13.06.2025թ-ին տրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի՝ Մարգար Պողոսյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 13.02.2024թ-ին նշանակված 160 ժամ հանրային աշխատանքներ պատիժը կրել է 01.04.2024թ-ից մինչև 20.05.2024թ՝ պատժի կրումից ազատվելով այն փաստացի կրման հիմքով: -Համաձայն պրոբացիայի ծառայության կողմից 27.10.2025թ-ին տրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի՝ Մարգար Պողոսյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 08.05.2025թ-ին նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքեր պատիժը կրել է 16.09.2025թ-ից մինչև 27.10.2025թ՝ պատժի կրումից ազատվելով այն փաստացի կրման հիմքով: -Համաձայն պրոբացիայի ծառայության կողմից 20.11.2025թ-ին տրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի՝ Մարգար Պողոսյանը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 13.01.2025թ-ին նշանակված 230 ժամ հանրային աշխատանքներ պատիժը կրել է 28.10.2025թ-ից մինչև 20.11.2025թ՝ պատժի կրումից ազատվելով այն փաստացի կրման հիմքով: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները. 6. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Վերաքննիչ բողոքում մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի պաշտպան Հենրիկ Քարտաշյանը մեջբերելով գործի դատավարական նախապատմությունը, Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները, ՀՀ քրեական օրենսգրքի վերաբերելի իրավանորմերը, մասնավորապես նշել է. «(…) Ուսումնասիրելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան թիվ ԵԴ1/1730/01/25 գործով դատավճիռը՝ ակնհայտ է դառնում, որ պատիժ նշանակելիս դատարանը հավուր պատշաճի չի գնահատել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով նախատեսված մեղմացնող հանգամանքը, քանի որ Մարգար Պողոսյանն ունի իր խնամքի տակ գտնվող 3 անչափահաս երեխաներ, հետևաբար պատժի տեսակը որոշելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև դրա ազդեցությունը վերջինիս ընտանիքի կենսապայմանների վրա, մանավանդ որ վերջինս հանդիսանում է ընտանիքի միակ կերակրողը։ Հաշվի առնելով նշված հանգամանքները պետք է արձանագրել, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի քրեական դատարանը թույլ է տվել նյութական իրավունքի այնպիսի խախտում, որը ազդել է քրեական գործով ելքի վրա և հանգեցրել է ավելի խիստ պատժատեսակի ոչ արդարացի նշանակման, ինչի արդյունքում անելանի և չափազանց վատ կենսապայմաններ են ստեղծվելու Մարգար Պողոսյանի ընտանիքի՝ այդ թվում վերջինիս 3 մանկահասակ երեխաներ համար։ Դատական սխալ է առկա նաև դատարանի կողմից պատիժները գումարելիս։ Մասնավորապես` դատարանը իր որոշման 4-րդ թերթում արձանագրել է, որ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվել է պատիժներ ներքոհիշյալ վերջնական պատիժները՝ հանրային աշխատանքների տեսքով․ 1.թիվ ԵԴ/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ-ի դատավճռով 160 ժամ տևողությամբ, 2.թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ-ի դատավճռով 230 ժամ տևողությամբ, 3.թիվ ԵԴ1/3533/01/24 քրեական գործի 08․05․2025թ-ի դատավճռով 120 ժամ տևողությամբ։ Ըստ դատարանի արձանագրման Մարգար Պողոսյանը նշված պատիժները չի կրել, քանի որ հաշվառված չի եղել ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայությունում։ Սույնի կապակցությամբ ցանականում եմ փաստել, որ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ-ի դատավճռով Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվել է 100 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ, որին մասնակի գումարվել է առաջին կետով վկայակոչված թիվ ԵԴ/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ-ի դատավճռով նշանակված 160 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները և վերջնական պատիժ է նշանակվել 230 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ։ Ավելին ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայության կողմից 2025 թվականի հունիսի 13-ին տրամադրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի համաձայն Մարգար Պողոսյանը 13-02-2024 թվականի դատավճռով նշանակված 160 ժամ հանրային աշխատանքների փաստացի կրման հիմքով համարվել է դատվածություն չունեցող անձ (պատճենը կցվում է)։ Նշված փաստարկները վկայում են այն մասին, որ թիվ ԵԴ1/1730/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 3-ին դատավճիռ կայացնելու օրվա դրությամբ Մարգար Պողոսյանը արդեն իսկ կրել էր թիվ ԵԴ/2228/01/23 քրեական գործի 13․02․2024թ-ի դատավճռով նշանակված 160 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, ու քանի որ թիվ ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործի 13․01․2025թ-ի դատավճռով նշանակված 230 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ պատժի մեջ ներառված են նաև վերը նշված դատավճռով նշանակված 160 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները, ապա նաև այդ պատժի առնվազն մեծ մասը, եթե ոչ ամբողջը։ Ցանկանում եմ առանձնակի ուշադրություն հրավիրել նաև այն հանգամանքի վրա, որ ՀՀ ԱՆ պրոբացիոն ծառայության կողմից 2025 թվականի հոկտեմբերի 27-ին տրամադրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի համաձայն Մարգար Պողոսյանը 08-05-2025 թվականի դատավճռով նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքների փաստացի կրման հիմքով համարվել է դատվածություն չունեցող անձ (պատճենը կցվում է)։ Այսպիսով ստացվում է, որ ներկա պահին Մարգար Պողոսյանը համարվում է դատվածություն չունեցող անձ, իսկ վերջինիս նկատմամբ թիվ ԵԴ1/1730/01/25 քրեական գործով նշանակվել է 1 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում և վերը նշված գործերով նշանակված 270 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ, որոնց մի մասը Մարգար Պողոսյանը կրած է եղել դատավճիռն կայացնելու օրվա դրությամբ, իսկ ներկայիս դրությամբ համարվում է դատվածություն չունեցող անձ։ Գտնում եմ, որ դատվածություն չունեցող անձի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար 1 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատժի նշանակելը չի բխում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի սկզբունքներից, մանավանդ որ Մարգար Պողոսյանը ունի 3 անչափահաս երեխաներ, որոնցից զույգերը ծնվել են անցած տարվա հուլիս ամսին, և ընտանիքի կերակրող հանդիսացող Մարգար Պողոսյանին 1 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը ոչ միայն նյութական, այլ նաև կենսական առումով անելանելի վիճակ է ստեղծելու ընտանիքի համար, քանի որ երեխաների մայրը միայնակ չի կարողանալու հոգ տանել երեք մանկահասակ երեխաների մասին։ Բացի այդ Մարգար Պողոսյանը ունի նաև առողջական խնդիրներ և վերջինիս մոտ ախտորոշվել է դիսոցիացված խանգարում, որի կապակցությամբ 2019 թվականի սեպտեմբեր հոկտեմբեր ամիսներին բուժում է ստացել Արթմեդ ԲՎԿ-ում։(…)»։ Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 2025 թվականի սեպտեմբերի 3-ին թիվ ԵԴ1/1730/01/25 քրեական գործով կայացված դատավճիռը և Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ 120 ժամ տևողությամբ կամ տուգանք 500 ՀՀ դրամի չափով։ Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. 7. Պաշտպան Հ․ Քարտաշյանը պնդեց իր կողմից ներկայացված բողոքը և խնդրեց այն բավարարել, մեղադրյալ Մ․Պողոսյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը: Դատախազ Ռ․Հարությունյանը չառարկեց վերաքննիչ բողոքի դեմ։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 8. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. «Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները՝ (…) 8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. 9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. 10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.(…)»։ Ինչպես հետևում է մեջբերված քրեադատավարական դրույթներից, կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր: Այսինքն՝ դատարանը նախ և առաջ որոշում է մեղադրյալի պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում՝ մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե՝ ոչ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: (…)» Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների և արձանագրված դատողության լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 6-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե պատիժ նշանակելու սկզբունքների պահպանման տեսանկյունից հիմնավորվա՞ծ է արդյոք մեղադրյալ Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները: Այսպես. 9. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար: 2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝ 1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով, 2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով, 3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝ 1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը, (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածության մարման կամ վերացման պահը: Դատվածության վերացման համար հիմք են համաներման մասին օրենքը, ինչպես նաև արարքի ապաքրեականացումը: 2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում, պատիժ նշանակելիս, քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելիս: 3. Դատվածություն չունեցող է համարվում՝ (…) 2) այն անձը, որի դատվածությունը մարվել է, (…) 4. Դատվածության մարման ժամկետն սկսվում է հաշվարկվել հիմնական պատիժը կրելուց հետո: Հիմնական պատժի հետ միասին լրացուցիչ պատիժ նշանակելու դեպքում դատվածության մարման ժամկետն սկսվում է հաշվարկվել հիմնական և լրացուցիչ պատիժը կրելուց հետո: 5. Դատվածությունը մարվում է՝ (…) 2) ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատիժը կատարելուց հետո, (…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը. Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: (…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է նաև, որ <<պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս mutatis mutandis, Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը): Պատժի անհատականացման փաստական հիմքերի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, թիվ ՍԴ/0109/01/12, թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԿԴ/0252/01/13, թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և մի շարք այլ որոշումներում։ Մասնավորապես, Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-50/07 գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)>> (տե՛ս mutatis mutandis, Հազարապետ Հարությունյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը): Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով որոշման մեջ զարգացնելով պատասխանատվության և պատժի անհատականացման առնչությամբ իր ձևավորած նախադեպային իրավունքը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ. <<(...) <<[Հ]անցավորի անձնավորություն>> եզրույթն ի տարբերություն <<հանցագործության սուբյեկտ>> եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով: ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման: (...) պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ: (...) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են նաև անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, նրա դրական կամ բացասական բնութագիրը, խրախուսանքների կամ տույժերի առկայությունը և այլն>> (տե՛ս mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը): Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը): Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն՝ «1․Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝ (…) 6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:>>: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 378-րդ հոդվածի համաձայն. <<1. Պարզելով, որ բողոքարկվող դատական ակտը կայացնելուց հետո հայտնաբերվել կամ առաջացել է այնպիսի փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ, վերաքննիչ դատարանն ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը` կայացնելով նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության, կամ փոփոխում է դատական ակտը>>:: Մեջբերված նորմի՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի մեկնաբանման վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն. <<[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում. 1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, 2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման>> (տե՛ս, ի թիվս այլնի, mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը): Արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը` պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:» Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի. <<(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> (տե՛ս mutatis mutandis, Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը): Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: (…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե՛ս, mutatis mutandis, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)»: 10. Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առել կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես որ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը, տուգանք վճարելու համար ֆինանսական միջոցներ չունենալը և հանրային աշխատանքներ նշանակելու խնդրանքը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղամացնող հանգամանքը՝ խնամքին երեք երեխայի առկայությունը, իսկ պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը, ու նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում մեկ ամիս ժամկետով և հանգել հետևության, որ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը բացակայում են: Մինչդեռ Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով սույն որոշման 5-րդ կետում նշված փաստական տվյալները, մասնավորապես՝ պրոբացիայի ծառայության կողմից 13.06.2025թ-ին տրված պատժից ազատելու վերաբերյալ տեղեկանքը, արձանագրում է, որ Մարգար Պողոսյանը սույն քրեական վարույթով հանցանքը կատարելու պահին՝ 24.01.2025թ-ի դրությամբ, հանդիսացել է դատվածություն չունեցող անձ, հետևաբար նրա պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը բացակայում է: Նման հետևության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում այն հանգամանքը, որ վերաքննիչ բողոքին կից ներկայացված վերը նշված տեղեկանքի համաձայն Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ 13.02.2024թ. թիվ ԵԴ1/2228/01/23 դատավճռով նշանակված 160 ժամ հանրային աշխատանքները կատարվել է 01.04.2024թ-ից մինչև 20.05.2024թ և վերջինս ազատվել է պատժի կրումից, հետևաբար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 2-րդ կետի ուժով Մարգար Պողոսյանի դատվածությունը համարվում է մարված, իսկ ինչ վերաբերում է ԵԴ1/3490/01/24 քրեական գործով 13.01.2025թ. կայացված դատավճռին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով իրեն մեղսագրվող արարքը Մարգար Պողոսյանը կատարել է 24.01.2025թ-ին, երբ դեռևս ԵԴ1/3490/01/24 գործով 13.01.2025թ. կայացված դատավճիռը օրինական ուժի մեջ չէր մտել, հետևաբար սույն քրեական գործով հանցանքը կատարելու պահին առկա չի եղել օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիռ, որպիսի պայմաներում այն չէր կարող առաջացնել դատվածություն: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը հիմք ընդունելով սույն որոշման 5-րդ կետում նշված փաստական տվյալները, մասնավորապես պրոբացիայի ծառայության կողմից 27.10.2025թ-ին և 20.11.2025թ-ին տրված պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքները, համաձայն որոնց Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ 08.05.2025թ-ի թիվ ԵԴ1/3533/01/24 դատավճռով նշանակված 120 ժամ հանրային աշխատանքները կատարվել է 16.09.2025թ-ից մինչև 27.10.2025թ, իսկ 13.01.2025թ-ին թիվ ԵԴ1/3490/01/24 նշանակված 230 ժամ հանրային աշխատանքներ պատիժը կատարվել է 28.10.2025թ-ից մինչև 20.11.2025թ, ուստի Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով վերը նշված նոր փաստական հանգամանքները, որոնք առաջացել են հայտնաբերվել են և առաջացել են բողոքարկվող դատական ակտը կայացնելուց հետո, գտնում է, որ մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված մեկ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի ուժով անարդարացի է, ակնհայտ խիստ լինելու առումով, ուստի Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով, որ սույն գործով բացակայում է պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը, գտնում է, որ մեղադրյալ Մարգար Պողոսյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել 150 ժամ հանրային աշխատանքներ, ինչը արարքի կատարման պահին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված տվյալ պատժատեսակի առավելագույն չափն է, որը Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ բավարար է պատժի նպատակները ապահովելու համար: Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այլևս առարկայազուրկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ և 75-րդ հոդվածների կանոններով նախորդ ԵԴ1/3533/01/24 և ԵԴ1/3490/01/23 դատավճիռներով նշանակված պատիժները գումարելը, քանի որ սույն որոշումը կայացնելու օրվա դրությամբ Մարգար Պողոսյանը դրանք արդեն իսկ կրել է: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով, որ սույն քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 03.09.2025թ-ին դատական ակտ կայացնելուց հետո ի հայտ է եկել նոր փաստական հանգամանքներ, որոնք էության մեջ հանգեցրել են Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատժի անարդարացիության, ինչպես նաև վիճարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի թիվ ԵԴ1/1730/01/25 դատավճիռը նշանակված պատժի մասով պետք է փոփոխել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-372, 377-378-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Պաշտպան Հ․Քարտաշյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 03-ի թիվ ԵԴ1/1730/01/25 դատավճիռը նշանակված պատժի մասով փոփոխել: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Մարգար Արմենի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ 150 /հարյուր հիսուն/ ժամ տևողությամբ։ Դատավճիռը խափանաման միջոցի և ապացույցների տնօրինման մասով թողնել անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ստորագրություն ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ստորագրություններ Իսկականի հետ ճիշտ է` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 26-02-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 12-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր, 1-ին հատորը՝ 54 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 128 թերթ, 3-րդ հատորը՝ 90 թերթ: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 12-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր, 1-ին հատորը՝ 54 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 128 թերթ, 3-րդ հատորը՝ 90 թերթ: |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 40391/26 |