ԵԴ1/1703/01/25

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ
ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2025թ․ հոկտեմբերի <<28>> ք․Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

Նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյան
դատական նիստերի քարտուղար Մ.Հովհաննիսյան
հանրային մեղադրող Ա.Հեբոյան

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Սինոտ Ազիզի Ասոյանի՝ ծնված 2004 թվականի մարտի 14-ին Արարատի մարզի Ավշար գյուղում, ազգությամբ եզդի, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, նախկինում չդատապարտված, աշխատում է ՀՀ ՊՆ-ում որպես պայմանագրային զինծառայող, հաշվառված և բնակվող՝ Արարատի մարզի Ավշար գյուղի Իսահակյան փողոցի 41-րդ տանը: Հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդված 2-րդ մասով՝ 2 դրվագ. որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:

Վարույթի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա.Թովմասյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60711424 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 27-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա.Թովմասյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60196025 քրեական վարույթը:
2025 թվականի փետրվարի 27-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա.Թովմասյանի որոշմամբ թիվ 60196025 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60711424 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է 60711424 համարի ներքո:
2025 թվականի մարտի 28-ի ՀՀ դատախազության Երևանի կայազորի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Հեբոյանի որոշմամբ Սինոտ Ազիզի Ասոյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն հանցանքի համար, որ նա չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես. Սինոտ Ազիզի Ասոյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ ալկոհոլի պարունակությունը արտաշնչած օդում 0217 մգ/լ, 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին՝ ժամը 02:37-ին, Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցում վարել է <<Օպել>> մակնիշի 35 DL 590 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180416750 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Սինոտ Ազիզի Ասոյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարում:
Բացի այդ, Սինոտ Ազիզի Ասոյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ ալկոհոլի պարունակությունը արտաշնչած օդում 0.370 մգ/լ, 2025 թվականի փետրվարի 19-ին՝ ժամը 03:45-ին, Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցում վարել է <<Վազ>> մակնիշի 01 OO 080 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259010515 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Սինոտ Ազիզի Ասոյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարում:
Այսպիսով, Սինոտ Ազիզի Ասոյանին մեղսագրվում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագ) նախատեսված հանցանքների կատարում:
2025 թվականի մարտի 28-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա.Թովմասյանի որոշմամբ Սինոտ Ազիզի Ասոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի մայիսի 14-ին թիվ 60711424 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Սինոտ Ազիզի Ասոյանը, օգտվելով իր քրեադատավարական իրավունքից, հրաժարվել է ցուցմունք տալուց:
2025 թվականի ապրիլի 16-ի մեղադրյալի հարցաքննության արձանագրության համաձայն. <<Ինձ բացատրվել է մեղադրանքի փաստական հանգամանքների և իրավական գնահատականի մասին, առաջադրված մեղադրանքում ինձ մեղավոր եմ ճանաչում և օգտվելով իմ դատավարական իրավունքներից, հրաժարվում եմ ցուցմունք տալ և պատասխանել որևէ հարցի>>:
2025 թվականի մարտի 27-ի զննում կատարելու մասին արձանագրության համաձայն՝ զննությամբ պարզվել է, որ 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին՝ ժամը 02:46-ին, Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների 74/1 հասցեում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Անդրանիկ Մինասյանի /կրծքանշան թիվ 05151/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Սինոտ Ազիզի Ասոյանը 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին՝ ժամը 02:37-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, որ սթափ վիճակում՝ Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների 60 հասցեում վարել է <<Օպել>> մակնիշի 35 DL 590 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն, իսկ արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203.5 թիվը:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91100981, զննման համարն է՝ 02976, զննման ամսաթիվն է՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 6, զննման ժամն է` 02:40:34, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվն է՝ 2024 թվականի ապրիլի 4, դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.217մգ/լ, վարորդի անունն է՝ Սինոտ, վարորդի ազգանունն է՝ Ասոյան, Պ/Ծ-ի ազգանունն է՝ Մինասյան, կրծքանշանի համարն է՝ 05151, ստորաբաժանումն է՝ 4-րդ գումարտակ, 3-րդ վաշտ:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության <<Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին>> ՓԲ ընկերության կողմից տրված թիվ 120883 ստուգաչափման վկայականի զննությամբ պարզվել է, որ վկայականն ուժի մեջ է 2024 թվականի ապրիլի 4-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 4-ը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91100981, տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/՝ + 10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008 MN 242-1353-2012, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Վ.Բաբաջանյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
2025 թվականի փետրվարի 19-ին՝ ժամը 04:33-ին, Երևան քաղաքի Ամերիկյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի ավագ պարեկ Արամ Նազարյանի (կրծքանշան թիվ 01176) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Սինոտ Ազիզի Ասոյանը 2025 թվականի փետրվարի 19-ին՝ ժամը 03:45-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում՝ Երևան քաղաքի Ազատամարտիկների փողոցում վարել է <<Վազ 2125>> մակնիշի 01 OO 080 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն, իսկ արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 202.5 թիվը:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91101040, զննման համարն է՝ 02249, զննման ամսաթիվն է՝ 2025 թվականի փետրվարի 19-ը, զննման ժամն է՝ 03:45:53, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվն է՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 7, դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.370 մգ/լ, վարորդի անունն է՝ Սինոտ, վարորդի ազգանունն է՝ Ասոյան, Պ/Ծ-ի ազգանունն է՝ Նազարյան, կրծքանշանի համարն է՝ 01176, ստորաբաժանումն է՝ 3-րդ գումարտակ, 2-րդ վաշտ:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության <<Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին>> ՓԲ ընկերության կողմից տրված թիվ 136836 ստուգաչափման վկայականի զննությամբ պարզվել է, որ վկայականն ուժի մեջ է 2024 թվականի հոկտեմբերի 7-ից մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 7-ը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91101040 տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000 մգ, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/՝ 10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008 MIN 242-1353-2012, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է՝ Ա.Մանուկյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի զննությամբ պարզվել է, որ Սինոտ Ազիզի Ասոյանը վարորդական իրավունքի վկայական չունի:
Զննությամբ քննությանը հետաքրքրություն ներկայացնող այլ տվյալներ չեն հայտնաբերվել:
2025 թվականի մարտի 27-ի արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշման համաձայն՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սինոտ Ազիզի Ասոյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Անդրանիկ Մինասյանի կողմից 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 02976 կտրոնը, ստուգաչափման թիվ 120883 վկայականը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի ավագ պարեկ Արամ Նազարյանի կողմից 2025 թվականի փետրվարի 19-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 02249 կտրոնը, ստուգաչափման թիվ 136836 վկայականը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքն արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել և կցվել սույն քրեական վարույթին:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի համաձայն՝ Սինոտ Ազիզի Ասոյանը նախկինում արատավորված՝ դատապարտված չի եղել:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` Վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Արդյունքում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում` <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...):
Անդրադառնալով մեղադրյալ Սինոտ Ասոյանի արարքներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքների առկայության կամ բացակայության հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հաստատվում են սույն քրեական գործի շրջանակներում ձեռք բերված ապացույցներով, այլ կերպ ասած՝ ապացուցված է Սինոտ Ասոյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2 դրվագ, նախատեսված հանցավոր արարքների կատարման մեջ:
Ընդ որում, Դատարանի համար առանցքային նշանակություն ունի նաև այն, որ սույն քրեական գործի շրջանակներում մեղադրյալ Սինոտ Ասոյանն ամբողջովին ընդունում է մեղքը և զղջում է կատարվածի համար:
Դատարանը, ուսումնասիրելով Սինոտ Ազիզի Ասոյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման համար նշանակություն ունեցող տվյալները, հանգում է հետևյալ եզրահանգման.
Դատարանը որպես Սինոտ Ասոյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում նախկինում արատավորված՝ դատապարտված չլինելը, ինչպես նաև՝ դրականորեն բնութագրվելը: Մասնավորապես՝ ըստ Արարատ համայնքի Ավշար բնակավայրի վարչական ղեկավարի կողմից տրված բնութագրի՝ Սինոտ Ասոյանը սովորել է արտերկրում, ծառայել է ՀՀ զինված ուժերում և շարունակել է ծառայությունը <<Պաշտպան հայրենյաց>> ծրագրով, նա իր վարքագծով համեստ, շրջապատի և հարևանների կողմից հարգված և սիրված անձնավորություն է, ինչպես նաև լավ որդի:
Սինոտ Ազիզի Ասոյանի քրեական պատասխանատվություն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է մեղքն ընդունելը և կատարվածի համար զղջալը։
Ընդ որում, սույն մեղմացնող հանգամանքը վերագրվում է մեղսագրվող երկու դրվագներին:
Միաժամանակ, պետք է արձանագրել, որ Սինոտ Ազիզի Ասոյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Կատարված արարքների համար մեղադրյալ Սինոտ Ազիզի Ասոյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները:
Դատարանը, հաշվի առնելով Սինոտ Ասոյանի կատարած արարքների՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ վերջինին մեղսագրվող արարքների ոչ մեծ ծանրության լինելը, անձը դրականորեն բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալի կատարած արարքի համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված է պատիժ նաև կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով, Դատարանը գտնում է, որ Սինոտ Ասոյանի նկատմամբ մեղսագրվող դրվագներից յուրաքանչյուրով պետք է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Սինոտ Ազիզի Ասոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
Ընդ որում, պատժի տեսակն ընտրելիս Դատարանի կողմից կարևորվում է նաև դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Սինոտ Ասոյանի հայտարարությունը, ըստ որի՝ չի կարող վճարել տուգանքի համար, քանի որ իր ընտանիքը բաղկացած է յոթ անձից (նշվածը հավաստվում է Արարատի համայնքապետարանի կողմից տրված տեղեկանքով), իսկ ինքը տան միակ աշխատողն է և իր աշխատավարձով պահում է ամբողջ ընտանիքը, ուստի այդպիսի մեծ գումար վճարելու հնարավորություն չունի:
Այսինքն, ստացվում է, որ մեղադրյալ Սինոտ Ասոյանի նկատմամբ ստեղծված իրադրությունում տուգանք պատժատեսակի նշանակումը կկրի ձևական բնույթ և չի ծառայի քրեական օրենսդրությամբ պատժի առջև դրված նպատակների իրագործմանը: Այլ կերպ ասած՝ բոլոր դեպքերում, պատժի տեսակն ընտրելիս պետք է առաջանորդվել դրանց փաստացի կատարվելու կանխավարկածով, այլ ոչ թե նշանակել ձևական պատիժ՝ իմանալով, որ միևնույն է կամ մեծ է հավանականությունը, որ այն ի կատար չի ածվելու: Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 7-րդ մասի կարգավորումը ևս խոսում է այն մասին, որ տուգանք նշանակելու հնարավորությունը գնահատելիս պետք է հաշվի առնել մեղադրյալի գույքային դրությունը։
Ինչ վերաբերում է հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի նշանակմանը, ապա Դատարանը նկատում է, որ սույն դեպքում մեղադրյալ Սինոտ Ասոյանի նկատմամբ այն կիրառելու հնարավորություն առկա չէ, քանի որ վերջինը հանդիսանում է պայմանագրային զինծառայող, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ հանրային աշխատանքներ չեն նշանակվում (...) զինվորական ծառայության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում, ի թիվս մի շարք հանգամանքների, պետք է շարադրվի նաև այն, թե դատապարտված մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է, որ եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր` 2007 թվականի հունիսի 12-ի թիվ ՎԲ-124/07 որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման կապակցությամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ վկայակոչված հոդվածի կիրառումը հանցագործության տեսակի հետ կապված որևէ սահմանափակման չի ենթարկվում և դրա կիրառումը սահմանափակված չէ նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանով ու բնույթով, ինչպես նաև անձանց շրջանակով, որոնց նկատմամբ այն չի կարող կիրառվել: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառման հիմնական պայմանը պատճառաբանված լինելն է: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող բոլոր հանգամանքները: Կարևորն այն է, որ հանգի հիմնավոր եզրակացության, որ դատապարտյալի ուղղումը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը կրելու:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ` 2008 թվականի փետրվարի 1-ի թիվ ՎԲ-01/08 որոշմամբ նշել է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավական հիմքերը բացահայտելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածում սահմանված իրավադրույթներն անհրաժեշտ է մեկնաբանել նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ամրագրված պատժի նպատակների համատեքստում, այսինքն՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս իրավասու դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է քննարկի նաև պատժի` սոցիալական արդարության վերականգնման և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու նպատակների իրացման հարցը: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ նշել է, որ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու և պատժի ենթարկված անձի ուղղվելու մասին կարող է վկայել հանցագործությունից հետո հանցավորի դրսևորած վարքագիծը, մասնավորապես` տուժողին պատճառած վնասը հարթելը կամ այն հարթելուն ուղղված ողջամիտ միջոցներ ձեռնարկելը:
Վճռաբեկ դատարանը, 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ անդրադառնալով պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներից հանցագործությունների հանրային վտանգավորությանը, արձանագրել է.
ա) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
բ) արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և բնույթը (հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ), հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը:
Վճռաբեկ դատարանը, 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշմամբ, քննարկման առարկա դարձնելով պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների հետ կապված հարցերը, իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով` դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
Մեկ այլ՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի (<<Պատժի նպատակները>>) իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները։ Շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը:
Իսկ 2019 թվականի ապրիլի 11-ի թիվ ՍԴ/0080/01/17 որոշմամբ, զարգացնելով կայացված որոշումների մեջ ձևավորված իրավական դիրքորոշումները, Վճռաբեկ դատարանը հայտնել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը:
Վճռաբեկ դատարանը 2020 թվականի հունվարի 10-ի թիվ ԵԿԴ/0289/01/17 որոշման մեջ նշել է, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։
Հիմք ընդունելով վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումները՝ Դատարանը նախ ցանկանում է անդրադարձ կատարել Սինոտ Ասոյանի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին։
Այսպես՝ Դատարանը չի կարող անտեսել հանցագործության օբյեկտը, այսինքն՝ այն հասարակական հարաբերությունները, որոնց ոտնձգում է հանցագործությունը, տվյալ դեպքում՝ երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի պահպանմանն ուղղված հասարակական հարաբերությունները, ինչպես նաև՝ ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին դասվելը:
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս՝ Դատարանը կարևորում է նաև մեղքն ընդունելն ու կատարվածի համար զղջալը, քանի որ պատժի նպատակներից մեկը հանցավորի ուղղումն է: Այն դեպքում, երբ հանցավորը չի ընդունում իրեն մեղսագրվող արարքը, հերքում է իր մասնակցությունը դրան, բարդ է պատկերացնել ազատության պայմաններում պատժի նպատակների իրագործումը:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանի համար կարևորվում է նաև մեղադրյալի անձը, վերջինը նախկինում երբևիցե արատավորված՝ դատապարտված չի եղել, ներկա դրությամբ իրականացնում է զինվորական ծառայություն՝ այդպիսով օժանդակելով հայրենիքի պաշտպանությանը, բացի այդ՝ նրա խնամքին է գտնվում 7 անձից բաղակացած ընտանիքը:
Դատարանը, անդրադառնալով պատճառած վնասը վերականգնելու մասով վկայակոչված որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշմանը, հարկ է համարում նշել, որ սույն գործն ունի իր առանձնահատկությունը, այն է՝ դատապարտված մեղադրյալ Սինոտ Ասոյանի կողմից կատարված հանցագործություններով, պայմանավորված դրա բնույթով, չի պատճառվել որևէ տեսակի նյութական վնաս, այսինքն՝ տվյալ դեպքում մեղադրյալն օբյեկտիվորեն չունի պատճառված վնասի փոխհատուցման պարտականություն:
Ինչ վերաբերում է հանցագործությունից հետո մեղադրյալ Սինոտ Ասոյանի դրսևորած վարքագծին, ապա վերջինը դեպքից հետո գտնվել է ազատության մեջ և չլինելով կալանավորված` չի խուսափել քննությունից և դատից, ինչը չի կարող հաշվի չառնվել ազատության պայմաններում անձի ուղղումը գնահատելու հարցում։
Հետևաբար՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերը նշվածը, գալիս է այն հետևության, որ որոշակի ժամկետով փորձաշրջան նախատեսված լինելու պայմաններում, Սինոտ Ասոյանի ուղղվելը և պատժի մնացյալ նպատակների իրագործումը հնարավոր կլինի առանց նշանակված պատիժը կրելու, ուստի նպատակահարմար է համարվում սահմանել փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել՝ առանց մեղադրյալ Սինոտ Ասոյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, այսինքն՝ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը:
Փորձաշրջանի ընթացքում Սինոտ Ազիզի Ասոյանի վրա դնել առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու և բնակության վայրը փոխելու դեպքում իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելու պարտականությունը:
Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Սինոտ Ազիզի Ասոյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuի 1-ին, 2-րդ և 4-7-րդ կետերով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալ Սինոտ Ազիզի Ասոյանից ենթակա չեն հատուցման, քանի որ նմանատիպ վարութային ծախսեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ, 276-րդ, 342-րդ, 347-349-րդ, 353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Սինոտ Ազիզի Ասոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2 դրվագ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ 1 (մեկ) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Սինոտ Ազիզի Ասոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված կարճաժամկետ ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Փորձաշրջանի ընթացքում Սինոտ Ազիզի Ասոյանի վրա դնել առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու և բնակության վայրը փոխելու դեպքում իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելու պարտականությունը:
Սինոտ Ազիզի Ասոյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ