Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/1695/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
25.6
Պատասխանող
Յուրի Գալստյան Արմենի
Յուրի Գալստյան Արմենի
Յուրի Գալստյան
Յուրի Գալստյան
Յուրի Գալստյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սաթենիկ Անդրեասյան
Քրեական վերաքննիչ
Աննա Մաթևոսյան
Վաչե Մարգարյան
Կարեն Հովհաննիսյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 521-րդ Մաս 1-ին
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 521-րդ Մաս 1-ին
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սաթենիկ Անդրեասյան
Քրեական վերաքննիչ
Աննա Մաթևոսյան
Վաչե Մարգարյան
Կարեն Հովհաննիսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2026-02-03 | 11:00 | 4 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-10-28 | 17:00 | 3 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-23 | 17:30 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-28 | 15:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-19 | 12:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-07-14 | 14:30 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-30 | 12:00 | 8 | Նիստը կայացել է |
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ՝ նաև Դատարան)
Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Տ․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
տուժող Մ․ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ
պաշտպան Լ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
պաշտպան Հ․ԹՈՐՈՍՅԱՆԻ
մեղադրյալ Յ․ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ
2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Յուրի Արմենի Գալստյանի (ծնված՝ 07․01․2006թ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված՝ ք․Երևան, Նոր Նորք, Դավիթ Բեկի փողոց, 155 շենք հասցեում, բնակվող՝ ք․Երևան, Բաշինջաղյան 2-րդ նրբանցք, 6 շենք, բն․ 3 հասցեում, ՀՀ ՊՆ 37564 զորամաս, նախկինում չդատված) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով․
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնում 2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 90253925 քրեական վարույթը։
2025 թվականի փետրվարի 12-ին որոշում է կայացվել թիվ 90253925 քրեական վարույթով դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին։
2024 թվականի օգոստոսի 05-ին որոշում է կայացվել թիվ 90261124 քրեական վարույթով Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի հիմքով։
2025 թվականի ապրիլի 29-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին՝ թիվ 90253925 քրեական վարույթով Միքայել Արթուրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ հաշտություն հիմքով։
2025 թվականի մայիսի 05-ին հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել վարույթն իրականացնող քննիչի միջնորդությունը բավարարելու և Միքայել Արթուրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 05-ին որոշում է կայացվել Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 05-ին որոշում է կայացվել թիվ 90253925 քրեական վարույթով Միքայել Արթուրի Միքայելյանին տուժող ճանաչելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 06-ին որոշմամբ մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մայիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործը՝ մեղադրական եզրակացությամբ, որը մայիսի 15-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ս.Անդրեասյանին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հուլիսի 14-ին, Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը անփոփոխ թողնելու մասին։
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2025 թվականի մայիսի 05-ի Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ․Պետրոսյանի որոշմամբ՝ թիվ 90253925 քրեական վարույթով մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ «նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ Միքայել Արթուրի Միքայելյանի հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք»:
Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը.
Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
- 05.05.2025թ. զննված և 05.05.2025թ. արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնից ստացված հաղորդումը, համաձայն որի՝ 2025 թվականի փետրվարի 11-ին, ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի սպա-հերթապահի պարտականություններն կատարելու ընթացքում, ժամը 01:05-ին հերթապահ մասի հեռախոսահամարին է զանգահարել ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի հերթապահ, մայոր Նազարեթ Ավագյանը և հայտնել է, որ 10.02.2025 թվականին ժամը 22:15-ի սահմաններում ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի 2-րդ կուրսանտական գումարտակի 2-րդ վաշտի կուրսանտներ Միքայել Արթուրի Միքայելյանի (ծնվ. 04.12.2006թ., ՀՀ ԶՈՒ-ում 2024թ-ից, Սյունիքի ՄՋԿ հասցե՝ Սյունիքի մարզ գյուղ Իշխանասար 1-ին փ.տուն 16) և Յուրի Արմենի Գալստյանի (ծնվ. 07.01.2006թ., ՀՀ ԶՈՒ-ում 2024թ-ից, Երևանի թիվ 1 24 հասցե՝ ք. Երևան Բաշինջաղյան 2-րդ նրբանցք 62, բն.3) միջև բջջային հեռախոսը լիցքավորման միացնելու պատճառով առաջացել է վիճաբանություն և քաշքշուկ, ինչի ժամանակ կուրսանտ Յ.Գալստյանը ձեռքով հարվածել է կուրսանտ Մ. Միքայելյանի դեմքին, ինչից հետո կուրսանտները ժամը 23:10-ին ներկայացվել են զորամասի բուժկետ, որտեղ Մ.Միքայելյանի մոտ ախտորոշվել է «աջ այտի շրջանի և ճակատի աջ շրջանի այտուց», իսկ 3.Գալստյանի մոտ մարմնական վնասվածք չի հայտնաբերվել:
ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից ձեռնարկված միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ վերոգրյալ միջադեպի ընթացքում Միքայել Միքայելյանի և Յուրի Գալստյանի միջև առաջացել է վիճաբանություն և քաշքշուկ, որի պատճառ է հանդիսացել Մ.Միքաելյանի կողմից Յ.Գալստյանի հասցեին սեռական բնույթի հայհոյանք հնչեցնելը: Յ.Գալստյանը՝ մեկ անգամ բռունցքով հարվածել է Մ.Միքայելյանի դեմքին, ինչից հետո Մ.Միքայելյանը հարվածել է Յ.Գալստյանին և սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց՝ ստանալով մարմանական վնասվածքներ: ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից վերջիններս ներկայացվել են ՀՀ ՊՆ 14203 զորամաս, որտեղ Մ.Միքայելյանի մոտ ախտորոշվել է «աջից ստորին ակնակապիճի շրջանի փափուկ հյուսվածքների աննշան սալջարդ», իսկ Յ.Գալստյանի մոտ ախտորոշվել է «գլխի ճակատգագաթային շրջանի մակերեսային քերծվածքներ»:
(տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, գ․թ․ 4 և 2025 թվականի օգոստոսի 19-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
- Հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունով, համաձայն որի` Յուրի Արմենի Գալստյանը հաղորդում է տվել այն մասին, որ «2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 21:00-ի սահմաններում գտնվում է կենցաղային հարդարման սենյակում և զբաղվում էի ընթերցանությամբ։ Այդ պահին ներս մտավ իմ համածառայակից Միքայել Արթուրի Միքայելյանը և առանց ինձ զգուշացնելու վերցրեց լիցքավորման համար հոսանքին միացված ինձ պատկանող բջջային հեռախոսը և դուրս եկավ սենյակից։ Մի քանի րոպե անց Միքայել Միքայելյանը վերադարձավ և խնդրեց, որպեսզի հանեմ հեռախոսի բլոկավորման ռեժիմը։ Այդ պահին ես Միքայելից պահանջեցի, որպեսզի հեռախոսի մարտկոցը ամբողջությամբ լիցքաթափի և օգտագործելուց հետո կրկին միացնի լիցքավորման, քանի որ նախկինում եղել էր դեպքեր, երբ Միքայելը վերցրել էր հեռախոսը և ամբողջությամբ լիցքաթափել էր և չէր միացրել հոսանքին լիցքավորման համար։ Իմ ասածներս դուր չեկան Միքայելին, վերջինս վրդովվեց և հնչեցրեց հետևյալ արտահայտությունը (…): Ես այդ ժամանակ ոչինչ չասացի այնուհետև մենք գնացինք անվանականչին, որից հետո Միքայելին առաջարկեցի գնալ ծխարան վերջինիս կողմից հնչեցված արտահայտությունը պարզաբանելու նպատակով։ Ես Միքայելին ասացի, որ հնարավոր է չի գիտակցում իր ասածի նշանակությունը կամ ես եմ սխալ լսել, սակայն Միքայելը ասաց, որ հասկանում է իր ասածի նշանակությունը և կրկին անգամ կրկնեց այդ վիրավորական արտահայտությունը, որից հետո ես մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածեցի ակնակապիճի շրջանում։ Դրանից հետո Միքայելը ինձ հրեց, ինչի հետևանքով կոնկրետ չեմ հիշում գլուխս կպավ պատին թե ճաղավանդակին։ Հաղորդումը գրված է իմ ձեռքով, իմ բառերից, ճիշտ է, որի համար ստորագրում եմ»։
(տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, գ․թ․ 5 և 2025 թվականի օգոստոսի 19-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
- Հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Միքայել Արթուրի Միքայելյանը հաղորդում է տվել այն մասին, որ Միքայել Արթուրի Միքայելյանս, տալիս եմ սույն հաղորդումը այն մասին, որ «2024 թվականի ծառայում եմ վերոնշյալ զորամասում որպես կուրսանտ։ 2025 թվականի փետրվարի 10-ին 2-րդ գումարտակի կենցաղային հարդարման սենյակում ժամը 21։00-ի սահմաններում վերցրել եմ համածառայակցիս բջջային հեռախոսը, քանի որ իմ բջջային հեռախոսի մեջ չկար բավարար գումար ընտանիքիս հետ կապ հաստատելու համար։ Դրանից հետո քայլեցի դեպի ննջարան և նկատեցի, որ բջջային հեռախոսից օգտվելու համար պետք է մուտքագրեմ համածառայակցիս կողմից տրված գաղտնաբառը։ Քայլելով դեպի կենցաղային հարդարման սենյակ, նկատեցի, որ համածառայակիցս Յուրի Գալստյանը, ում պատկանում էր հեռախոսը նստած գիրք է կարդում, մոտենալով վերջինիս խնդրեցի, որ նա հավաքի գաղտնաբառը, ինչից հետո Յ․Գալստյանը վրդովվեց և ասաց, որ ինչո՞ւ եք անընդհատ հեռախոս լիցքավորումից անջատում, նշելով, որ հեռախոսը այդպիսով չի հասցնում վերցնել բավական էներգիա, որպիսի ինքն էլ կարողանա օգտվել իր իսկ բջջային հեռախոսից։ Իրեն ի պատասխան ես ասացի, որ բայց դու գիտես ինչի եմ վերցրել քո հեռախոսը, որ այդպես վրդովվում ես։ Յ․Գալստյանը հարցրեց, ինչի ես վերցրել հեռախոսը, ես պատասխանեցի, որ էլ կարևոր չէ, թե ինչու եմ վերցրել հեռախոսը, և ասացի, որ առհասարակ իմ հետ այդ տոնով չեն խոսում և իմ կողմից հայհոյանքի տեսքով հնչեց հետևյալ արտահայտությունը (...): Ինչից հետո Յ․Գալստյանը իմ ասածը ճիշտ չընկալելով սկսեց հարցեր տալ ինձ, ես չպատասխանեցի իր հարցին, քանի որ վերջինս ավելի վրդովվեց, և ես հեռացա այդ տեղից։ Դրանից հետո նա կրկին մոտենում է ինձ, փորձելով ստանալ պատասխան, թե ինչու ես նման արտահայտություն արեցի, իսկ ես պատասխանեցի, որ երեկոյան անվանականչից հետո կհանգստանանք և կզրուցենք։ Արդեն անվանականչից հետո գնացինք դեպի ծխարան, որը գտնվում է գումարտակի հետնամասում։ Մեր հետ կային մոտ 4 հոգի համածառայակիցներ, որոնք չցանկացանք մեր միջադեպի հետ կապված զրուցել։ Երբ համածառայակիցները քայլեցին դեպի գումարտակ, սկսեցինք զրուցել միջադեպի հետ կապված։ Յ․Գալստյանը կրկին հարցրեց ինչո՞ւ եմ նման արտահայտություն արել, սակայն իմ կողմից հնչեցված պատասխանը չբավարարեց վերջինիս և մեր միջև սկսվեց քաշքշուք։ Յ․Գալստյանը հարվածեց դեմքիս, ինչից հետո սկսվեց փոխադարձ հարվածներ, ինչից հետո երկուսով ստացանք մարմնական վնասվածքներ։ Հաղորդումը գրված է իմ ձեռքով։ Առկա է Մ․Միքայելյանի ստորագրությունը»։
(տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, գ․թ․ 6 և 2025 թվականի օգոստոսի 19-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
-Դատաբժշկական փորձաքննության 0211 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ Միքայել Միքայելյանի ստացած մարմնական վնասվածքը՝ աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով, պատճառվել է բութ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին և հանգամանքներում, որն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում:
(տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, գ․թ․ 72-73 և 2025 թվականի օգոստոսի 19-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
- Տուժող Միքայել Միքայելյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել առ այն, որ դեպքը տեղի է ունեցել զորամասում 2025 թվականի փետրվարի 10-ին, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանություն են ունեցել, որից հետո գումարտակի հետևի հատվածում քաշքշել են միմյանց։ Հարցին, թե արդյոք Յուրի Գալստյանը բռնություն գործադրել է իր հանդեպ, տուժողը նշեց, որ ոչ, իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել։ Նշեց, որ մանրամասները չի հիշում, խնդրեց հիմք ընդունել նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքը։ Հանրային մեղադրողը վկայակոչեց տուժողի կողմից տրված հաղորդումը, որի առնչությամբ տուժողը հաստատեց իր կողմից տրված հաղորդումը։ Անդրադառնալով ստացված վնասվածքներին՝ նշեց, որ դրանք առաջացել են քաշքշելու արդյունքում, խորը վնասվածք չի ստացել։
Նշեց, որ հայհոյանք հնչեցրել է, որը վերաբերական չի եղել Յուրի Գալստյանին։ Հարցին, թե ով է սկսել վիճաբանությունը, նշեց, որ այն սկսվել է իրենցից, կոնկրետ չի հիշում, թե ումից, վեճը վերաբերել է հեռախոսից օգտվելուց, Յուրին հարցրել է, թե ինչու է վերցնում իր հեռախոսը առանց հարցնելու։ Մինչև իր կողմից հայհոյանք տալը Յուրին հայհոյանք չի տվել իրեն։ Հարցին, թե արդյոք Յուրին փորձել է պարզաբանում ստանալ ինչո՞ւ է վերցրել հեռախոսը, ինչու է հայհոյանք տալիս, տուժողը նշեց, որ չի հիշում։
Տուժողը նշեց, որ Յուրին մեկ անգամ հարվածել է աջ այտին, հարցին, իր հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։ Նշեց, որ ներկա պահին բողոք չունի Յուրի Գալստյանի հանդեպ, հաշտվել է Յուրի Գալստյանի հետ, ներկայումս ունեն լավ ընկերական հարաբերություններ, ներողություն են խնդրել միմյանցից՝ հասկանալով իրենց կատարած սխալ արարքները։
(տե՛ս 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
-Վկա Հարություն Սողոմոնյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց առ այն, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի և տուժողի հետ գտնվել է պետ և ենթակա հարաբերությունների մեջ, հանդիսացել է երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ կուրսանտական վաշտի առաջին կուրսանտական դասակի հրամանատար։ Յուրի Գալստյանին բնութագրեց որպես ընկերասեր, ուսումնատենչ, իր նպատակներին միշտ սլացող, ձգտող, միշտ բոլորի հետ բարիդրացիական հարաբերություններ ունեցող անձ։ Անդրադառնալով տեղի ունեցած վիճաբանությանը՝ նշեց, որ իր տեղեկությունների համաձայն վեճը եղել է կապված հեռախոսի լիցքավորիչի հետ, այդ առիթով զրուցել է Յուրի Գալստյանի հետ, վերջինիս ասել է, որ հարցերին լուծում տալ չի կարելի բռնությամբ, որը վայել չէ ոչ ապագա սպային, ոչ էլ զինվորականին։ Իր մոտ տպավորություն է ստեղծվել, որ զինծառայողների միջև տեղի է ունեցել սխալմունք, որը չպետք է ավարտվեր բռնությամբ, բռնություն գործադրելու վերաբերյալ իմացել է իր վերադասից, տեղեկացել է, որ Յուրին հարվածել է Միքայելին։ Հանրային մեղադրողի կողմից վկայակոչվեց վաշտի հրամանատարի կողմից տրված բնութագիրը Յուրի Գալստյանի վերաբերյալ, ըստ որի վերջինս բնութագրվել է որպես «ծառայության մեջ թերացող, կոնֆլիկտային անձ»։ Նշվածի առնչությամբ վկան նշեց, որ այդ բնութագիրը գրելիս իր կարծիքը հաշվի չի առնվել։ Նշեց, որ Յուրի Գալստյանը ունեցել է թերացումներ ծառայության մեջ, բայց ոչ այդքան շատ, կոնֆլիկտայնության հետ կապված նշեց, որ նման եզրահանգումը արդյունք է սադրանքների։
Պաշտպանի հարցին, թե արդյոք վկայակոչված բնութագիրը տրվել է քննարկվող խնդիրների հետ կապված, վկան նշեց, որ շատ հավանական է, ամեն ինչ կուտակվել է իրար վրա և ընդհանուր պատկերը արտացոլվել է այդ բնութագրում, սակայն հստակ ինֆորմացիա չունի, թե երբ է գրվել բնութագիրը։
(տե՛ս 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
-Վկա Նարեկ Սարգսյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց առ այն, որ առավոտյան ներկայացել է աշխատանքի և իմացել է, որ վիճաբանություն է եղել կուրսանտների միջև հեռախոսի լիցքավորիչի համար, ինքը հանդիսացել է դասակի հրամանատարը, վեճի առնչությամբ խոսել է Միքայելի և Յուրիի հետ, ասել են, որ լիցքավորիչը վերցնելու համար է եղել վեճը, միմյանց չեն հասկացել, որի արդյունքում վիճաբանել են։ Հետագայում վերադասներից իմացել է, որ քաշքշուք է տեղի ունեցել կուրսանտների միջև։ Նշեց, որ հարցրել է, թե ինչ արդյունքում է Միքայելը ստացել վնասվածքը։
Նշեց, որ եթե նկատում են, որ զինծառայողի մարմնի վրա առկա է վնասվածք, ուստի վերադասը կանչում է և հարցեր է ուղղում, որի արդյունքում կազմվում է զեկուցագիր։
(տե՛ս 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
Այսպիսով, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Յուրի Արմենի Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի համաձայն՝
« 1. Զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է անձին հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով՝
պատժվում է կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ կարգապահական գումարտակում պահելով՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 106-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե քրեական վարույթի ընթացքում հակառակը չի ապացուցվում, ապա ապացուցված են համարվում՝
1) հանրահայտ փաստը.
2) արդի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ այլ բնագավառների համընդհանուր ճանաչում ստացած մեթոդիկաների ճշմարտացիությունը.
3) փաստը, որը անձին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ իրավական ակտով կամ պայմանագրով սահմանված իր մասնագիտական կամ պաշտոնեական պարտականությունների կապակցությամբ.
4) փաստը, որը մեղադրյալին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ՝ որպես նրա բացառիկ իրազեկության հանգամանք:
2. Եթե վարույթի մասնակիցը վիճարկում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստերի հավաստիությունը, ապա կրում է հակառակն ապացուցելու պարտականությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 276-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Առաջին ատյանի դատարանում վարույթն իրականացվում է միայն մեղադրյալի նկատմամբ և միայն նրան ներկայացված մեղադրանքով:
(…)
4. Դատարանն իրավասու է հաստատված կամ հերքված համարելու միայն մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքները: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 1. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։
(…)
4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության: (…)»:
Վերլուծելով մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքը և հիմնվելով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա` Դատարանը գտնում է, որ.
1) ապացուցված են մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված չէ նշված արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված չէ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ Դատարանը կայացրել է արդարացման վերդիկտ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից:
2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական:
6. Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում:
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում` պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար.
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։(...)»:
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով կայացված որոշմամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությանը՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ՝ «(...) «Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
(…)Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
(…) «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
(...)
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա)
(...)
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (...): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
(…)Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…):
Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
(…) Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (…)» (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 01-ին ընդունված քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի պայմաններում:
Ընդհանրացնելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Դատարանը փաստում է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ, դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում: Ավելին՝ մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի, քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով: Կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներն ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը՝ մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունն արժանահավատորեն հերքված չէ:
Դատարանը, համադրելով վերոգրյալ իրավական նորմերը սույն գործի հանգամանքների հետ, գտնում է, որ դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցությամբ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան չի հիմնավորվել մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարումը։
Բացի այդ, նրան վերագրված և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքներում բացակայում են այլ հանցակազմի հատկանիշները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը օբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է գործողությամբ՝ զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է անձին հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով։
Հանցանքն ուղղված է զինվորական ծառայության սահմանված կարգի դեմ, դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցանքներին։
Սույն դեպքում մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը մեղադրվում է այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ Միքայել Արթուրի Միքայելյանի հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք։
Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված բոլոր ապացույցները, այդ թվում՝ 05.05.2025թ. զննված և 05.05.2025թ. արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնից ստացված հաղորդումը, Յուրի Գալստյանի կողմից տրված հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, Միքայել Միքայելյանի կողմից տրված հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, դատաբժշկական փորձաքննության 0211 եզրակացությունը, հարցաքննվել են տուժող Միքայել Միքայելյանը, վկաներ Հայկ Սարգսյանը և Հարություն Սողոմոնյանը։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքում մատնանշված է մեկ հարվածի հասցնելու հանգամանքը։
Սույն դեպքում դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների արդյունքում պարզ է դարձել, որ 2025 թվականի փետրվարի 10-ին հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ վաշտի կուրսանտ Յուրի Գալստյանի և նույն վաշտի կուրսանտ Միքայել Միքայելյանի միջև տեղի է ունեցել վիճաբանություն՝ կենցաղային խնդրի առնչությամբ։ Մասնավորապես՝ համաձայն մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի կողմից տրված հաղորդման արձանագրության՝ «Միքայել Արթուրի Միքայելյանը և առանց ինձ զգուշացնելու վերցրեց լիցքավորման համար հոսանքին միացված ինձ պատկանող բջջային հեռախոսը և դուրս եկավ սենյակից։ Մի քանի րոպե անց Միքայել Միքայելյանը վերադարձավ և խնդրեց որպեսզի հանեմ հեռախոսի բլոկավորման ռեժիմը։ Այդ պահին ես Միքայելից պահանջեցի որպեսզի հեռախոսի մարտկոցը ամբողջությամբ լիցքաթափի և օգտագործելուց հետո կրկին միացնի լիցքավորման քանի որ նախկինում եղել էր դեպքեր, երբ Միքայելը վերցրել էր հեռախոսը և ամբողջությամբ լիցքաթափել էր և չէր միացրել հոսանքին լիցքավորման համար»։ Այնուհետև Յուրի Գալստյանի կողմից կատարված նկատառմանն ի պատասխան Միքայել Միքայելյանը հնչեցրել է հայհոյանք մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի հասցեին։ Դեպքից հետո մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը Միքայելին առաջարկել է գնալ ծխարան վերջինիս կողմից հնչեցված արտահայտությունը պարզաբանելու նպատակով, որից հետո պարզաբանումներ ստանալու նպատակով հարցրել է վերջինիս, թե արդյոք գիտակցում է իր կողմից կատարված արտահայտության նշանակությունը և դրական պատասխան ստանալուց հետո ես մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածել է տուժող Միքայել Միքայելյանի ակնակապիճի շրջանում։
Դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ կերպով է նկարագրել տեղի ունեցածը նաև տուժող Միքայել Միքայելյանը թե իր կողմից տրված հաղորդմամբ, թե դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքով։ Մասնավորապես՝ վերջինս հաստատել է, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը մեկ անգամ հարվածել է իր աջ այտին, հարցին, իր հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։
Անդրադառնալով ստացված վնասվածքներին՝ նշեց, որ դրանք առաջացել են քաշքշելու արդյունքում, խորը վնասվածք չի ստացել։
Նշեց, որ ներկա պահին բողոք չունի Յուրի Գալստյանի հանդեպ, հաշտվել է Յուրի Գալստյանի հետ, ներկայումս ունեն լավ ընկերական հարաբերություններ, ներողություն են խնդրել միմյանցից՝ հասկանալով իրենց կատարած սխալ արարքները։
Դատարանը համադրության մեջ գնահատելով վերը նշված հանգամանքներն հաստատված է համարում, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը տեղի ունեցած վիճաբանության արդյունքում մեկ անգամ հարվածել է տուժող Միքայել Միքայելյանի աջ այտին, այդ կերպ վերջինիս պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող վնասվածք։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրանքում քաշքշուկի, մեկից ավելի հարվածների կամ այլ գործողությունների նկարագիր առկա չէ։
Հատկանշական է նաև այն իրողությունը, որ կենցաղային հարցի՝ հեռախոսի հետ կապված, տուժողի կողմից «հրապարակման ոչ ենթակա» հայհոյանքներ հնչեցնելուց հետո է մեղադրյալը մեկ անգամ հարվածել տուժողին՝ (տես մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի հաղորդումը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «հարվածներ հասցնելու» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ: Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի դիսպոզիցիայից հետևում է, որ նշված նորմը ենթակա է մեղսագրման անձին, եթե վերջինս տուժողին բազմաթիվ անգամ (մեկից ավելի) հարվածներ է հասցրել, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ:
Սույն դեպքում՝ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքում նկարագրվել է մեկ անգամ հարված հասցնելը, որը հաստատվել է պատշաճ ապացուցման շրջանակներում՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածը նախատեսում է քրեական պատասխանատվություն «հարվածներ հասցնելու»` մեկից ավելի հարվածներ հասցնելու համար։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ին Արևիկ Հակոբի Սահակյանի և Ծովինար Հակոբի Սահակյանի վերաբերյալ կայացված թիվ ԱՐԴ/0176/01/11 գործով քննարկման առարկա դարձնելով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի հատկանիշները արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը․
«19.1. Ծեծելը բնութագրվում է տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնելով, ընդ որում, հարվածները կարող են հասցվել ինչպես ձեռքերով կամ ոտքերով, այնպես էլ բութ և կոշտ գործիքի գործադրմամբ՝ բազմաթիվ (մեկից ավելի) անգամ:
Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «ծեծել» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ: Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով արգելված ծեծի բովանդակությունից հետևում է, որ ծեծը տուժողին բազմաթիվ (մեկից ավելի) հարվածներ հասցնելն է, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ:
19.2. Այլ բռնի գործողություններ են, օրինակ` ձեռքերը ոլորելը, մազերը քաշելը, կճմտելը և այլն:
20. Ծեծի կամ այլ բռնի գործողությունների մասին կարող են վկայել անձի վրա արյան զեղումների, քերծվածքների, կապտուկների և այլ նմանատիպ դրսևորումների առկայությունը: Դրա հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ ծեծի կամ այլ բռնի գործողությունների արդյունքում անձի մարմնի վրա կարող է որևէ տեսանելի հետք չմնալ: (...)»:
Անդրադառնալով մեկ հարվածի քրեաիրավական որակմանը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է․ «(․․․) Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված դրույթների, մասնավորապես՝ «Խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի դեմ» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 1-ին հոդվածի վերլուծությունից երևում է, որ այն կիրառում է «մարմնական կամ հոգեկան ուժեղ ցավ կամ տառապանք» ձևակերպումը: Նշված ձևակերպումը համադրելով սույն որոշման 18-րդ կետում մեկնաբանված «բռնություն» հասկացության հետ՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բռնության արդյունքում անձին ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք է պատճառվում, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով չեն կարող որակվել այն դեպքերը, երբ անձին ֆիզիկական ցավ չի պատճառվում: Միևնույն ժամանակ ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանքը պատասխանատվություն է առաջացնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով:
Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ եզրակացությունը հիմնված է այն հանգամանքի վրա, որ եթե արարքը փաստացի չի առաջացրել ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք և այդպիսիք պատճառելու դիտավությամբ չի բնութագրվում, իր նվազ կարևորության պատճառով չի կարող հանցագործություն համարվել (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մաս):
(…)
26. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ առանց ֆիզիկական ցավի մեկ հարվածը որպես այլ բռնի գործողություններ որակելը ճիշտ չէ, քանի որ օբյեկտիվ կողմի տեսանկյունից հարված հասցնելը և այլ բռնի գործողությունները իրարից տարբերվում են, այդ եզրույթները նույնացնելու, ինչպես լեզվաբացատրական, այնպես էլ քրեաիրավական հիմքեր չկան: Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը հանգում է հետևության, որ ծեծը ենթադրում է տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը: Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հնարավոր են դեպքեր, երբ մեկ հարվածն ավելի ուժգին լինի, քան մի քանիսը: Հարվածների քանակը արարքը որակելու դեպքում էական նշանակություն ունի միայն այն դեպքում, երբ դրա հետևանքով որևէ հանցակազմի հատկանիշ համարվող ֆիզիկական վնաս չի առաջացել: Այսինքն՝ մեկ հարվածը, եթե առաջացնում է, օրինակ` առողջությանը ծանր, միջին ծանրության կամ թեթև վնաս, ապա որակվում է ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքի, իսկ այն դեպքում, երբ մեկ հարվածը ֆիզիկական ցավ կամ ֆիզիկական տառապանք չի պատճառել և այդպիսիք պատճառելու դիտավությամբ չի բնութագրվում, ապա իր նվազ կարևորության պատճառով այն չի կարող հանցագործություն համարվել:
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ մեկ հարվածով ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք պատճառելու կամ այդպիսիք պատճառելու դիտավորության առկայության հանգամանքը գնահատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել տուժողի տարիքը, առողջական վիճակը, ինչպես նաև հանցավորի ֆիզիկական տվյալները, հարվածի տեղակայումը, բնույթը և այլ հանգամանքները, որոնք իրենց համակցությամբ կարող են վկայել, որ տուժողին պատճառվել է ֆիզիկական ցավ:
27. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 23-26-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարվածը չի կարող որակվել որպես ծեծ, ծեծը ենթադրում է տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ է պատճառվել: Հետևաբար, տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ չի պատճառվել, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով՝ որպես ծեծ:
Դրա հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տուժողին մեկ անգամ ուժեղ ցավ պատճառելը կամ պարբերաբար մեկական հարված հասցնելը, անկախ հարվածի ուժգնությունից, կարող է որակվել որպես խոշտանգում (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119-րդ հոդված), եթե հանցավորը գիտակցել է, որ իր գործողություններով անձին դիտավորյալ կերպով պատճառել է ուժեղ ցավ կամ մարմնական կամ հոգեկան տառապանք: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեկ հարվածը, որը չի որակվում որպես ծեծ և հետևաբար, քրեաիրավական պատասխանատվության չի հանգեցնում, կարող է քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն առաջացնել, եթե դրանով նվաստացվի անձի պատիվն ու արժանապատվությունը»։
Անդրադառնալով բողոքաբեր, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի այն փաստարկին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում նախատեսված «այլ բռնի գործողություններ» ձևակերպումն իրենում ներառում է նաև անձին հասցված մեկ հարվածը, որը ֆիզիկական ցավ է պատճառում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն հիմնավոր չէ, քանի որ մեկ հարվածը չի կարող նույնացվել այլ բռնի գործողությունների հետ (տե՛ս սույն որոշման 22-27-րդ կետերը)։
Վերը մեջբերված նախադեպային որոշման լույսի ներքո քննարկման առարկա դարձնելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարված հասցնելը չի պարունակում ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի տարրեր, քանի որ վերջինիս արարքում առկա չեն այլ բռնի գործողություններ ինչպես նաև պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելու հատկանիշներ։
Հատկանշական է, որ տուժողը հանրային մեղադրողի հարցին ի պատասխան, թե արդյո՞ք Յուրի Գալստյանը բռնություն գործադրել է իր հանդեպ, տուժողը նշեց, որ իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել։ Տուժողը չի հայտել մեկ հարված հասցնելու արդյունքում վերջինս ֆիզիկական ցավ զգալու մասին, որպիսի պայմաններում առանց ֆիզիկական ցավի մեկ հարվածը որպես այլ բռնի գործողություններ որակելը ճիշտ չի լինի, քանի որ հարված հասցնելը և այլ բռնի գործողությունները իրարից տարբերվում են։ Այն դեպքում, երբ մեկ հարվածն ավելի ուժգին լինի, քան մի քանիսը և դրա արդյունքում տուժողը զգա ուժեղ ֆիզիկական ցավ, ապա արարքը կարող է որակվել նաև որպես այլ բռնի գործողությունների ձևով ֆիզիկական ներգործություն: Մեկ հարվածով ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք պատճառելու կամ այդպիսիք պատճառելու դիտավորության առկայության հանգամանքը գնահատելիս Դատարանը հաշվի է առնում նաև տուժողի տարիքը, առողջական վիճակը, ինչպես նաև հանցավորի ֆիզիկական տվյալները, հարվածի տեղակայումը, բնույթը և այլ հանգամանքները, որոնք իրենց համակցությամբ կարող են վկայել, որ տուժողին պատճառվել է ֆիզիկական ցավ: Սույն դեպքում տուժողը և մեղադրյալը համածառայակիցներ են, նախորդիվ ունեցել են ընկերական հարաբերություններ, վերջիններիս միջև ծագած վեճն ունեցել է կենցաղային բնույթ, դրա արդյունքում մեղադրյալը մեկ անգամ հարվածել է տուժողի աջ այտին, այսինքն հարվածը չի հասցվել կենսական կարևոր օրգաններին, համաձայն դատաբժշկական փորձաքննության՝ տուժող Միքայել Միքայելյանը ստացել է մարմնական վնասվածք՝ աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով, որպիսի պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքում բացակայում է այլ հանցակազմի հատկանիշները։
Ինչ վերաբերում է հանրային մեղադրողի կողմից կատարված պնդմանն առ այն, որ համաձայն «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ «Եթե նորմատիվ իրավական ակտում բառը նշված է եզակի թվով, ապա դա տարածվում է նաև այդ բառի հոգնակիի վրա և ընդհակառակը, եթե տվյալ իրավական ակտով այլ բան նախատեսված չէ, կամ ուղղակի այլ բան չի բխում այդ իրավական ակտի բովանդակությունից», Դատարանն արձանագրում է, որ
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 24-ին Գևորգ Ճաղարյանի վերաբերյալ կայացված թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը․ «(...) Պաշտպանության իրավունքը` որպես մեղադրյալին վերապահված դատավարական իրավունքների ամբողջություն, հնարավորություն է տալիս վերջինիս հանդես գալ դատավարության ինքնուրույն սուբյեկտի կարգավիճակով, լրիվ կամ մասնակիորեն հերքել իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարած լինելու պնդումը, ինչպես նաև պաշտպանել իր իրավունքներն ու օրինական շահերը: Ընդ որում` պաշտպանության իրավունքի իրականացման փաստացի հնարավորության ապահովման պարտականությունը կրում է վարույթն իրականացնող մարմինը:
Մրցակցության սկզբունքը և պաշտպանության իրավունքը կոչված են դատավարությունը համապատասխանեցնելու արդարության չափորոշիչներին և ապահովելու իրավունքների արդյունավետ վերականգնում, իսկ քրեական արդարադատության շրջանակներում վերոգրյալն առնվազն ենթադրում է տեղի ունեցած հանցագործության մանրամասների հաստատումը, դրանց ճշգրիտ իրավաբանական գնահատական տալը, հասարակությանը և առանձին անհատներին հասցված վնասի, ինչպես նաև հանցանքի կատարման մեջ մեղադրվող անձի իրական մեղքի ամբողջական բացահայտումը:
Մրցակցային դատավարության ընթացքում պաշտպանությունը հանդես է գալիս որպես մեղադրանքի հակադրում` նպատակ ունենալով հերքել այն և պաշտպանել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող անձանց իրավունքներն ու շահերը: Այս կարևորագույն գործառույթի արդյունավետ իրականացման համար պաշտպանության կողմն առնվազն պետք է հնարավորություն ունենա ծանոթանալու առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերին, դրանց վերաբերյալ ներկայացնելու սեփական դիրքորոշումը և մասնակցելու ապացուցման գործընթացին: Պաշտպանության իրավունքի իրականացումը, ինչպես նաև մրցակցային դատավարության ապահովումն անհնար են, եթե մեղադրյալը տեղյակ չէ, թե ինչ անօրինական արարքի կատարման մեջ է մեղադրվում և ինչ ապացույցների հիման վրա:
Ինչպես արդեն նշվեց, մեղադրանքի ձևակերպումը միակ հնարավոր դատավարական միջոցն է, որով հնարավոր է դառնում իրացնել անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի մասին: Հետևաբար մեղադրանքի ձևակերպումը կարելի է բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք, որը հնարավոր է դարձնում առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվելը և թույլ է տալիս հասնել քրեական վարույթի հիմնական` մեղադրյալի անմեղության կամ մեղավորության հարցի հստակ լուծմանը:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը հետևություն է անում այն մասին, որ համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը: Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր, մասնավորապես, արարքի փաստական նկարագրությունը, այդ նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, վճռորոշ նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար:
Պաշտպանության իրավունքի իրականացման համար մեղադրանքի ձևակերպման կարևորության հարցի վերաբերյալ դիրքորոշում է հայտնել նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը: Մասնավորապես, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «ա» ենթակետի դրույթները մեղադրյալին իրավունք են վերապահում տեղեկացված լինելու ոչ միայն մեղադրանքի համար առիթ հանդիսացած նյութական փաստերի մասին, այլ նաև այդ փաստերի մանրամասն իրավական որակման մասին տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականի ապրիլի 25-ի վճիռը, կետ 51): Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «բ» ենթակետի մասով բերված բողոքի վերաբերյալ Եվրոպական դատարանը գտել է, որ «ա» և «բ» ենթակետերը կապված են միմյանց հետ, և որ մեղադրանքի բնույթի և առիթների մասին տեղեկացված լինելու իրավունքը պետք է դիտել պաշտպանության նախապատրաստության իրավունքի լույսի ներքո (տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականի ապրիլի 25-ի վճիռը, կետ 54:
Սույն որոշման նախորդ կետերում շարադրված իրավական վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով մեղադրանքի ձևակերպմանը բովանդակային առումով ներկայացվող պահանջները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ դրանում, բացի հանցավորի մասին տվյալներից, հանցագործության տեղից, ժամանակից և եղանակից, մանրամասնորեն և հստակ պետք է նշվեն արարքի քրեաիրավական որակման հիմքում ընկած փաստերը` հանցագործության դեպքի և դրա հետ կապված հանգամանքների մանրակրկիտ նկարագրությունը: Արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրացման առումով անընդունելի է, երբ իրավասու պաշտոնատար անձը համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում մեղադրանքը ձևակերպելիս սահմանափակվի միայն քրեական օրենքով արգելված արարքի ընդհանրական նկարագրությամբ: Նույն կերպ անընդունելի է, երբ հանցանքը մի խումբ անձանց կողմից կատարված լինելու դեպքում հանցակիցներին ներկայացվում է միևնույն մեղադրանքը` առանց հստակեցնելու նրանցից յուրաքանչյուրի կոնկրետ գործողությունները, հանցագործությանը նրանցից յուրաքանչյուրի մասնակցության բնույթն ու աստիճանը:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նշված պահանջների պահպանմամբ մեղադրանքը ձևակերպելու դեպքում միայն առաջադրված մեղադրանքը հնարավորություն կտա մեղադրյալին պատշաճ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը, ինչպես նաև կապահովվի կողմերի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար: Նշված սկզբունքներից ցանկացած շեղում կհանգեցնի արդար դատաքննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման»:
Վերը մեջբերված որոշման լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթն իրականացվում է միայն մեղադրյալի նկատմամբ և միայն նրան ներկայացված մեղադրանքով: Դատարանն իրավասու է հաստատված կամ հերքված համարելու միայն մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքները։
Նման պայմաններում մեղադրանքում նկարագրված փաստական հանգամանքները պետք է լինեն հստակ, տարակարծությունների առիթ չտան, թույլ տան դատարանին գնահատել արդյոք ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ հնարավոր է հաստատված կամ հերքված համարել անձին ներկայացված մեղադրանքը։
Վերոգրյալի լույսի ներքո Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի դիսպոզիցիան հանրային մեղադրողի մատնանշած կերպով մեկնաբանելը՝ («Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասին հղում տալով և փաստելով, որ թեպետ մեղադրյանքում հստակ նշված է մեկ անգամ ձեռքով հարված, սակայն կարելի է արձանագրել մեկից ավելի հարվածների առկայություն), կհանգեցնի այն իրողությանը, երբ մեղադրանքի ձևակերպումը չի կարող բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք՝ հնարավորություն տալով առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվել:
Այսպիսով, շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Յուրի Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Յուրի Գալստյանին մեղսագրվող արարքի հակաիրավականությունը ապացուցված համարելու համար, քանի որ վերջինիս կողմից մեկ հարված հասցնելը սույն դեպքում քրեաիրավական պատասխանատվության չի հանգեցնում:
Այլ կերպ ասած՝ նշված փաստական հանգամանքների վերաբերյալ առկա են ողջամիտ կասկածներ, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, ուստի դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի հիման վրա և «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» (in dubio pro reo) կանոնի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի:
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ այն հարցին, թե ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար, ինչպես նաև գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Բռնագրավման ենթակա գույքի, արգելադրման ենթակա գույքի, ինչպես նաև իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ գործում առկա չեն։
Մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ՝ ռեաբիլիտացիայի հարցի քննարկման ընթացքում, որևէ պահանջ չի ներկայացրել:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին անհրաժեշտ է պարզաբանել, որ վերջինս ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով կարող է ստանալ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 162․1-րդ, 1063-1064-րդ, 1087․2-րդ հոդվածներով նախատեսված պատճառված վնասի հատուցում։
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ Գոռ Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի արդարացման պայմաններում դրանք չեն կարող դրվել նրա վրա։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը.
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ճանաչել և հռչակել Յուրի Արմենի Գալստյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ:
Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը թողնել անփոփոխ, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործի նյութերին։
Վարութային ծախսերի հարցը լուծել դատավճռի պատճառաբանական մասում սահմանված կարգով:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ՝ նաև Դատարան)
Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Տ․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
տուժող Մ․ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ
պաշտպան Լ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
պաշտպան Հ․ԹՈՐՈՍՅԱՆԻ
մեղադրյալ Յ․ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ
2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Յուրի Արմենի Գալստյանի (ծնված՝ 07․01․2006թ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված՝ ք․Երևան, Նոր Նորք, Դավիթ Բեկի փողոց, 155 շենք հասցեում, բնակվող՝ ք․Երևան, Բաշինջաղյան 2-րդ նրբանցք, 6 շենք, բն․ 3 հասցեում, ՀՀ ՊՆ 37564 զորամաս, նախկինում չդատված) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով․
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնում 2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 90253925 քրեական վարույթը։
2025 թվականի փետրվարի 12-ին որոշում է կայացվել թիվ 90253925 քրեական վարույթով դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին։
2024 թվականի օգոստոսի 05-ին որոշում է կայացվել թիվ 90261124 քրեական վարույթով Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի հիմքով։
2025 թվականի ապրիլի 29-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին՝ թիվ 90253925 քրեական վարույթով Միքայել Արթուրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ հաշտություն հիմքով։
2025 թվականի մայիսի 05-ին հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել վարույթն իրականացնող քննիչի միջնորդությունը բավարարելու և Միքայել Արթուրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 05-ին որոշում է կայացվել Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 05-ին որոշում է կայացվել թիվ 90253925 քրեական վարույթով Միքայել Արթուրի Միքայելյանին տուժող ճանաչելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 06-ին որոշմամբ մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մայիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործը՝ մեղադրական եզրակացությամբ, որը մայիսի 15-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ս.Անդրեասյանին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հուլիսի 14-ին, Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը անփոփոխ թողնելու մասին։
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2025 թվականի մայիսի 05-ի Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ․Պետրոսյանի որոշմամբ՝ թիվ 90253925 քրեական վարույթով մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ «նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ Միքայել Արթուրի Միքայելյանի հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք»:
Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը.
Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
- 05.05.2025թ. զննված և 05.05.2025թ. արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնից ստացված հաղորդումը, համաձայն որի՝ 2025 թվականի փետրվարի 11-ին, ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի սպա-հերթապահի պարտականություններն կատարելու ընթացքում, ժամը 01:05-ին հերթապահ մասի հեռախոսահամարին է զանգահարել ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի հերթապահ, մայոր Նազարեթ Ավագյանը և հայտնել է, որ 10.02.2025 թվականին ժամը 22:15-ի սահմաններում ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի 2-րդ կուրսանտական գումարտակի 2-րդ վաշտի կուրսանտներ Միքայել Արթուրի Միքայելյանի (ծնվ. 04.12.2006թ., ՀՀ ԶՈՒ-ում 2024թ-ից, Սյունիքի ՄՋԿ հասցե՝ Սյունիքի մարզ գյուղ Իշխանասար 1-ին փ.տուն 16) և Յուրի Արմենի Գալստյանի (ծնվ. 07.01.2006թ., ՀՀ ԶՈՒ-ում 2024թ-ից, Երևանի թիվ 1 24 հասցե՝ ք. Երևան Բաշինջաղյան 2-րդ նրբանցք 62, բն.3) միջև բջջային հեռախոսը լիցքավորման միացնելու պատճառով առաջացել է վիճաբանություն և քաշքշուկ, ինչի ժամանակ կուրսանտ Յ.Գալստյանը ձեռքով հարվածել է կուրսանտ Մ. Միքայելյանի դեմքին, ինչից հետո կուրսանտները ժամը 23:10-ին ներկայացվել են զորամասի բուժկետ, որտեղ Մ.Միքայելյանի մոտ ախտորոշվել է «աջ այտի շրջանի և ճակատի աջ շրջանի այտուց», իսկ 3.Գալստյանի մոտ մարմնական վնասվածք չի հայտնաբերվել:
ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից ձեռնարկված միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ վերոգրյալ միջադեպի ընթացքում Միքայել Միքայելյանի և Յուրի Գալստյանի միջև առաջացել է վիճաբանություն և քաշքշուկ, որի պատճառ է հանդիսացել Մ.Միքաելյանի կողմից Յ.Գալստյանի հասցեին սեռական բնույթի հայհոյանք հնչեցնելը: Յ.Գալստյանը՝ մեկ անգամ բռունցքով հարվածել է Մ.Միքայելյանի դեմքին, ինչից հետո Մ.Միքայելյանը հարվածել է Յ.Գալստյանին և սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց՝ ստանալով մարմանական վնասվածքներ: ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից վերջիններս ներկայացվել են ՀՀ ՊՆ 14203 զորամաս, որտեղ Մ.Միքայելյանի մոտ ախտորոշվել է «աջից ստորին ակնակապիճի շրջանի փափուկ հյուսվածքների աննշան սալջարդ», իսկ Յ.Գալստյանի մոտ ախտորոշվել է «գլխի ճակատգագաթային շրջանի մակերեսային քերծվածքներ»:
(տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, գ․թ․ 4 և 2025 թվականի օգոստոսի 19-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
- Հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունով, համաձայն որի` Յուրի Արմենի Գալստյանը հաղորդում է տվել այն մասին, որ «2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 21:00-ի սահմաններում գտնվում է կենցաղային հարդարման սենյակում և զբաղվում էի ընթերցանությամբ։ Այդ պահին ներս մտավ իմ համածառայակից Միքայել Արթուրի Միքայելյանը և առանց ինձ զգուշացնելու վերցրեց լիցքավորման համար հոսանքին միացված ինձ պատկանող բջջային հեռախոսը և դուրս եկավ սենյակից։ Մի քանի րոպե անց Միքայել Միքայելյանը վերադարձավ և խնդրեց, որպեսզի հանեմ հեռախոսի բլոկավորման ռեժիմը։ Այդ պահին ես Միքայելից պահանջեցի, որպեսզի հեռախոսի մարտկոցը ամբողջությամբ լիցքաթափի և օգտագործելուց հետո կրկին միացնի լիցքավորման, քանի որ նախկինում եղել էր դեպքեր, երբ Միքայելը վերցրել էր հեռախոսը և ամբողջությամբ լիցքաթափել էր և չէր միացրել հոսանքին լիցքավորման համար։ Իմ ասածներս դուր չեկան Միքայելին, վերջինս վրդովվեց և հնչեցրեց հետևյալ արտահայտությունը (…): Ես այդ ժամանակ ոչինչ չասացի այնուհետև մենք գնացինք անվանականչին, որից հետո Միքայելին առաջարկեցի գնալ ծխարան վերջինիս կողմից հնչեցված արտահայտությունը պարզաբանելու նպատակով։ Ես Միքայելին ասացի, որ հնարավոր է չի գիտակցում իր ասածի նշանակությունը կամ ես եմ սխալ լսել, սակայն Միքայելը ասաց, որ հասկանում է իր ասածի նշանակությունը և կրկին անգամ կրկնեց այդ վիրավորական արտահայտությունը, որից հետո ես մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածեցի ակնակապիճի շրջանում։ Դրանից հետո Միքայելը ինձ հրեց, ինչի հետևանքով կոնկրետ չեմ հիշում գլուխս կպավ պատին թե ճաղավանդակին։ Հաղորդումը գրված է իմ ձեռքով, իմ բառերից, ճիշտ է, որի համար ստորագրում եմ»։
(տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, գ․թ․ 5 և 2025 թվականի օգոստոսի 19-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
- Հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Միքայել Արթուրի Միքայելյանը հաղորդում է տվել այն մասին, որ Միքայել Արթուրի Միքայելյանս, տալիս եմ սույն հաղորդումը այն մասին, որ «2024 թվականի ծառայում եմ վերոնշյալ զորամասում որպես կուրսանտ։ 2025 թվականի փետրվարի 10-ին 2-րդ գումարտակի կենցաղային հարդարման սենյակում ժամը 21։00-ի սահմաններում վերցրել եմ համածառայակցիս բջջային հեռախոսը, քանի որ իմ բջջային հեռախոսի մեջ չկար բավարար գումար ընտանիքիս հետ կապ հաստատելու համար։ Դրանից հետո քայլեցի դեպի ննջարան և նկատեցի, որ բջջային հեռախոսից օգտվելու համար պետք է մուտքագրեմ համածառայակցիս կողմից տրված գաղտնաբառը։ Քայլելով դեպի կենցաղային հարդարման սենյակ, նկատեցի, որ համածառայակիցս Յուրի Գալստյանը, ում պատկանում էր հեռախոսը նստած գիրք է կարդում, մոտենալով վերջինիս խնդրեցի, որ նա հավաքի գաղտնաբառը, ինչից հետո Յ․Գալստյանը վրդովվեց և ասաց, որ ինչո՞ւ եք անընդհատ հեռախոս լիցքավորումից անջատում, նշելով, որ հեռախոսը այդպիսով չի հասցնում վերցնել բավական էներգիա, որպիսի ինքն էլ կարողանա օգտվել իր իսկ բջջային հեռախոսից։ Իրեն ի պատասխան ես ասացի, որ բայց դու գիտես ինչի եմ վերցրել քո հեռախոսը, որ այդպես վրդովվում ես։ Յ․Գալստյանը հարցրեց, ինչի ես վերցրել հեռախոսը, ես պատասխանեցի, որ էլ կարևոր չէ, թե ինչու եմ վերցրել հեռախոսը, և ասացի, որ առհասարակ իմ հետ այդ տոնով չեն խոսում և իմ կողմից հայհոյանքի տեսքով հնչեց հետևյալ արտահայտությունը (...): Ինչից հետո Յ․Գալստյանը իմ ասածը ճիշտ չընկալելով սկսեց հարցեր տալ ինձ, ես չպատասխանեցի իր հարցին, քանի որ վերջինս ավելի վրդովվեց, և ես հեռացա այդ տեղից։ Դրանից հետո նա կրկին մոտենում է ինձ, փորձելով ստանալ պատասխան, թե ինչու ես նման արտահայտություն արեցի, իսկ ես պատասխանեցի, որ երեկոյան անվանականչից հետո կհանգստանանք և կզրուցենք։ Արդեն անվանականչից հետո գնացինք դեպի ծխարան, որը գտնվում է գումարտակի հետնամասում։ Մեր հետ կային մոտ 4 հոգի համածառայակիցներ, որոնք չցանկացանք մեր միջադեպի հետ կապված զրուցել։ Երբ համածառայակիցները քայլեցին դեպի գումարտակ, սկսեցինք զրուցել միջադեպի հետ կապված։ Յ․Գալստյանը կրկին հարցրեց ինչո՞ւ եմ նման արտահայտություն արել, սակայն իմ կողմից հնչեցված պատասխանը չբավարարեց վերջինիս և մեր միջև սկսվեց քաշքշուք։ Յ․Գալստյանը հարվածեց դեմքիս, ինչից հետո սկսվեց փոխադարձ հարվածներ, ինչից հետո երկուսով ստացանք մարմնական վնասվածքներ։ Հաղորդումը գրված է իմ ձեռքով։ Առկա է Մ․Միքայելյանի ստորագրությունը»։
(տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, գ․թ․ 6 և 2025 թվականի օգոստոսի 19-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
-Դատաբժշկական փորձաքննության 0211 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ Միքայել Միքայելյանի ստացած մարմնական վնասվածքը՝ աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով, պատճառվել է բութ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին և հանգամանքներում, որն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում:
(տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, գ․թ․ 72-73 և 2025 թվականի օգոստոսի 19-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
- Տուժող Միքայել Միքայելյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել առ այն, որ դեպքը տեղի է ունեցել զորամասում 2025 թվականի փետրվարի 10-ին, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանություն են ունեցել, որից հետո գումարտակի հետևի հատվածում քաշքշել են միմյանց։ Հարցին, թե արդյոք Յուրի Գալստյանը բռնություն գործադրել է իր հանդեպ, տուժողը նշեց, որ ոչ, իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել։ Նշեց, որ մանրամասները չի հիշում, խնդրեց հիմք ընդունել նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքը։ Հանրային մեղադրողը վկայակոչեց տուժողի կողմից տրված հաղորդումը, որի առնչությամբ տուժողը հաստատեց իր կողմից տրված հաղորդումը։ Անդրադառնալով ստացված վնասվածքներին՝ նշեց, որ դրանք առաջացել են քաշքշելու արդյունքում, խորը վնասվածք չի ստացել։
Նշեց, որ հայհոյանք հնչեցրել է, որը վերաբերական չի եղել Յուրի Գալստյանին։ Հարցին, թե ով է սկսել վիճաբանությունը, նշեց, որ այն սկսվել է իրենցից, կոնկրետ չի հիշում, թե ումից, վեճը վերաբերել է հեռախոսից օգտվելուց, Յուրին հարցրել է, թե ինչու է վերցնում իր հեռախոսը առանց հարցնելու։ Մինչև իր կողմից հայհոյանք տալը Յուրին հայհոյանք չի տվել իրեն։ Հարցին, թե արդյոք Յուրին փորձել է պարզաբանում ստանալ ինչո՞ւ է վերցրել հեռախոսը, ինչու է հայհոյանք տալիս, տուժողը նշեց, որ չի հիշում։
Տուժողը նշեց, որ Յուրին մեկ անգամ հարվածել է աջ այտին, հարցին, իր հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։ Նշեց, որ ներկա պահին բողոք չունի Յուրի Գալստյանի հանդեպ, հաշտվել է Յուրի Գալստյանի հետ, ներկայումս ունեն լավ ընկերական հարաբերություններ, ներողություն են խնդրել միմյանցից՝ հասկանալով իրենց կատարած սխալ արարքները։
(տե՛ս 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
-Վկա Հարություն Սողոմոնյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց առ այն, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի և տուժողի հետ գտնվել է պետ և ենթակա հարաբերությունների մեջ, հանդիսացել է երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ կուրսանտական վաշտի առաջին կուրսանտական դասակի հրամանատար։ Յուրի Գալստյանին բնութագրեց որպես ընկերասեր, ուսումնատենչ, իր նպատակներին միշտ սլացող, ձգտող, միշտ բոլորի հետ բարիդրացիական հարաբերություններ ունեցող անձ։ Անդրադառնալով տեղի ունեցած վիճաբանությանը՝ նշեց, որ իր տեղեկությունների համաձայն վեճը եղել է կապված հեռախոսի լիցքավորիչի հետ, այդ առիթով զրուցել է Յուրի Գալստյանի հետ, վերջինիս ասել է, որ հարցերին լուծում տալ չի կարելի բռնությամբ, որը վայել չէ ոչ ապագա սպային, ոչ էլ զինվորականին։ Իր մոտ տպավորություն է ստեղծվել, որ զինծառայողների միջև տեղի է ունեցել սխալմունք, որը չպետք է ավարտվեր բռնությամբ, բռնություն գործադրելու վերաբերյալ իմացել է իր վերադասից, տեղեկացել է, որ Յուրին հարվածել է Միքայելին։ Հանրային մեղադրողի կողմից վկայակոչվեց վաշտի հրամանատարի կողմից տրված բնութագիրը Յուրի Գալստյանի վերաբերյալ, ըստ որի վերջինս բնութագրվել է որպես «ծառայության մեջ թերացող, կոնֆլիկտային անձ»։ Նշվածի առնչությամբ վկան նշեց, որ այդ բնութագիրը գրելիս իր կարծիքը հաշվի չի առնվել։ Նշեց, որ Յուրի Գալստյանը ունեցել է թերացումներ ծառայության մեջ, բայց ոչ այդքան շատ, կոնֆլիկտայնության հետ կապված նշեց, որ նման եզրահանգումը արդյունք է սադրանքների։
Պաշտպանի հարցին, թե արդյոք վկայակոչված բնութագիրը տրվել է քննարկվող խնդիրների հետ կապված, վկան նշեց, որ շատ հավանական է, ամեն ինչ կուտակվել է իրար վրա և ընդհանուր պատկերը արտացոլվել է այդ բնութագրում, սակայն հստակ ինֆորմացիա չունի, թե երբ է գրվել բնութագիրը։
(տե՛ս 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
-Վկա Նարեկ Սարգսյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց առ այն, որ առավոտյան ներկայացել է աշխատանքի և իմացել է, որ վիճաբանություն է եղել կուրսանտների միջև հեռախոսի լիցքավորիչի համար, ինքը հանդիսացել է դասակի հրամանատարը, վեճի առնչությամբ խոսել է Միքայելի և Յուրիի հետ, ասել են, որ լիցքավորիչը վերցնելու համար է եղել վեճը, միմյանց չեն հասկացել, որի արդյունքում վիճաբանել են։ Հետագայում վերադասներից իմացել է, որ քաշքշուք է տեղի ունեցել կուրսանտների միջև։ Նշեց, որ հարցրել է, թե ինչ արդյունքում է Միքայելը ստացել վնասվածքը։
Նշեց, որ եթե նկատում են, որ զինծառայողի մարմնի վրա առկա է վնասվածք, ուստի վերադասը կանչում է և հարցեր է ուղղում, որի արդյունքում կազմվում է զեկուցագիր։
(տե՛ս 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
Այսպիսով, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Յուրի Արմենի Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի համաձայն՝
« 1. Զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է անձին հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով՝
պատժվում է կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ կարգապահական գումարտակում պահելով՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով:
7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել:
8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 106-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե քրեական վարույթի ընթացքում հակառակը չի ապացուցվում, ապա ապացուցված են համարվում՝
1) հանրահայտ փաստը.
2) արդի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ այլ բնագավառների համընդհանուր ճանաչում ստացած մեթոդիկաների ճշմարտացիությունը.
3) փաստը, որը անձին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ իրավական ակտով կամ պայմանագրով սահմանված իր մասնագիտական կամ պաշտոնեական պարտականությունների կապակցությամբ.
4) փաստը, որը մեղադրյալին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ՝ որպես նրա բացառիկ իրազեկության հանգամանք:
2. Եթե վարույթի մասնակիցը վիճարկում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստերի հավաստիությունը, ապա կրում է հակառակն ապացուցելու պարտականությունը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 276-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Առաջին ատյանի դատարանում վարույթն իրականացվում է միայն մեղադրյալի նկատմամբ և միայն նրան ներկայացված մեղադրանքով:
(…)
4. Դատարանն իրավասու է հաստատված կամ հերքված համարելու միայն մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքները: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 1. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։
(…)
4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության: (…)»:
Վերլուծելով մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքը և հիմնվելով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա` Դատարանը գտնում է, որ.
1) ապացուցված են մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված չէ նշված արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված չէ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ Դատարանը կայացրել է արդարացման վերդիկտ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից:
2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական:
6. Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում:
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում` պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար.
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։(...)»:
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով կայացված որոշմամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությանը՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ՝ «(...) «Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
(…)Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են.
1) անմեղության կանխավարկածը,
2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
(…) «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
(...)
31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա)
(...)
32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (...): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
(…)Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…):
Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
(…) Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (…)» (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 01-ին ընդունված քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի պայմաններում:
Ընդհանրացնելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Դատարանը փաստում է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ, դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում: Ավելին՝ մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի, քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով: Կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներն ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը՝ մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունն արժանահավատորեն հերքված չէ:
Դատարանը, համադրելով վերոգրյալ իրավական նորմերը սույն գործի հանգամանքների հետ, գտնում է, որ դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցությամբ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան չի հիմնավորվել մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարումը։
Բացի այդ, նրան վերագրված և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքներում բացակայում են այլ հանցակազմի հատկանիշները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը օբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է գործողությամբ՝ զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է անձին հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով։
Հանցանքն ուղղված է զինվորական ծառայության սահմանված կարգի դեմ, դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցանքներին։
Սույն դեպքում մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը մեղադրվում է այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ Միքայել Արթուրի Միքայելյանի հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք։
Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված բոլոր ապացույցները, այդ թվում՝ 05.05.2025թ. զննված և 05.05.2025թ. արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնից ստացված հաղորդումը, Յուրի Գալստյանի կողմից տրված հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, Միքայել Միքայելյանի կողմից տրված հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, դատաբժշկական փորձաքննության 0211 եզրակացությունը, հարցաքննվել են տուժող Միքայել Միքայելյանը, վկաներ Հայկ Սարգսյանը և Հարություն Սողոմոնյանը։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքում մատնանշված է մեկ հարվածի հասցնելու հանգամանքը։
Սույն դեպքում դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների արդյունքում պարզ է դարձել, որ 2025 թվականի փետրվարի 10-ին հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ վաշտի կուրսանտ Յուրի Գալստյանի և նույն վաշտի կուրսանտ Միքայել Միքայելյանի միջև տեղի է ունեցել վիճաբանություն՝ կենցաղային խնդրի առնչությամբ։ Մասնավորապես՝ համաձայն մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի կողմից տրված հաղորդման արձանագրության՝ «Միքայել Արթուրի Միքայելյանը և առանց ինձ զգուշացնելու վերցրեց լիցքավորման համար հոսանքին միացված ինձ պատկանող բջջային հեռախոսը և դուրս եկավ սենյակից։ Մի քանի րոպե անց Միքայել Միքայելյանը վերադարձավ և խնդրեց որպեսզի հանեմ հեռախոսի բլոկավորման ռեժիմը։ Այդ պահին ես Միքայելից պահանջեցի որպեսզի հեռախոսի մարտկոցը ամբողջությամբ լիցքաթափի և օգտագործելուց հետո կրկին միացնի լիցքավորման քանի որ նախկինում եղել էր դեպքեր, երբ Միքայելը վերցրել էր հեռախոսը և ամբողջությամբ լիցքաթափել էր և չէր միացրել հոսանքին լիցքավորման համար»։ Այնուհետև Յուրի Գալստյանի կողմից կատարված նկատառմանն ի պատասխան Միքայել Միքայելյանը հնչեցրել է հայհոյանք մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի հասցեին։ Դեպքից հետո մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը Միքայելին առաջարկել է գնալ ծխարան վերջինիս կողմից հնչեցված արտահայտությունը պարզաբանելու նպատակով, որից հետո պարզաբանումներ ստանալու նպատակով հարցրել է վերջինիս, թե արդյոք գիտակցում է իր կողմից կատարված արտահայտության նշանակությունը և դրական պատասխան ստանալուց հետո ես մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածել է տուժող Միքայել Միքայելյանի ակնակապիճի շրջանում։
Դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ կերպով է նկարագրել տեղի ունեցածը նաև տուժող Միքայել Միքայելյանը թե իր կողմից տրված հաղորդմամբ, թե դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքով։ Մասնավորապես՝ վերջինս հաստատել է, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը մեկ անգամ հարվածել է իր աջ այտին, հարցին, իր հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։
Անդրադառնալով ստացված վնասվածքներին՝ նշեց, որ դրանք առաջացել են քաշքշելու արդյունքում, խորը վնասվածք չի ստացել։
Նշեց, որ ներկա պահին բողոք չունի Յուրի Գալստյանի հանդեպ, հաշտվել է Յուրի Գալստյանի հետ, ներկայումս ունեն լավ ընկերական հարաբերություններ, ներողություն են խնդրել միմյանցից՝ հասկանալով իրենց կատարած սխալ արարքները։
Դատարանը համադրության մեջ գնահատելով վերը նշված հանգամանքներն հաստատված է համարում, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը տեղի ունեցած վիճաբանության արդյունքում մեկ անգամ հարվածել է տուժող Միքայել Միքայելյանի աջ այտին, այդ կերպ վերջինիս պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող վնասվածք։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրանքում քաշքշուկի, մեկից ավելի հարվածների կամ այլ գործողությունների նկարագիր առկա չէ։
Հատկանշական է նաև այն իրողությունը, որ կենցաղային հարցի՝ հեռախոսի հետ կապված, տուժողի կողմից «հրապարակման ոչ ենթակա» հայհոյանքներ հնչեցնելուց հետո է մեղադրյալը մեկ անգամ հարվածել տուժողին՝ (տես մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի հաղորդումը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «հարվածներ հասցնելու» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ: Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի դիսպոզիցիայից հետևում է, որ նշված նորմը ենթակա է մեղսագրման անձին, եթե վերջինս տուժողին բազմաթիվ անգամ (մեկից ավելի) հարվածներ է հասցրել, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ:
Սույն դեպքում՝ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքում նկարագրվել է մեկ անգամ հարված հասցնելը, որը հաստատվել է պատշաճ ապացուցման շրջանակներում՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածը նախատեսում է քրեական պատասխանատվություն «հարվածներ հասցնելու»` մեկից ավելի հարվածներ հասցնելու համար։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ին Արևիկ Հակոբի Սահակյանի և Ծովինար Հակոբի Սահակյանի վերաբերյալ կայացված թիվ ԱՐԴ/0176/01/11 գործով քննարկման առարկա դարձնելով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի հատկանիշները արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը․
«19.1. Ծեծելը բնութագրվում է տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնելով, ընդ որում, հարվածները կարող են հասցվել ինչպես ձեռքերով կամ ոտքերով, այնպես էլ բութ և կոշտ գործիքի գործադրմամբ՝ բազմաթիվ (մեկից ավելի) անգամ:
Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «ծեծել» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ: Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով արգելված ծեծի բովանդակությունից հետևում է, որ ծեծը տուժողին բազմաթիվ (մեկից ավելի) հարվածներ հասցնելն է, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ:
19.2. Այլ բռնի գործողություններ են, օրինակ` ձեռքերը ոլորելը, մազերը քաշելը, կճմտելը և այլն:
20. Ծեծի կամ այլ բռնի գործողությունների մասին կարող են վկայել անձի վրա արյան զեղումների, քերծվածքների, կապտուկների և այլ նմանատիպ դրսևորումների առկայությունը: Դրա հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ ծեծի կամ այլ բռնի գործողությունների արդյունքում անձի մարմնի վրա կարող է որևէ տեսանելի հետք չմնալ: (...)»:
Անդրադառնալով մեկ հարվածի քրեաիրավական որակմանը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է․ «(․․․) Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված դրույթների, մասնավորապես՝ «Խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի դեմ» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 1-ին հոդվածի վերլուծությունից երևում է, որ այն կիրառում է «մարմնական կամ հոգեկան ուժեղ ցավ կամ տառապանք» ձևակերպումը: Նշված ձևակերպումը համադրելով սույն որոշման 18-րդ կետում մեկնաբանված «բռնություն» հասկացության հետ՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բռնության արդյունքում անձին ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք է պատճառվում, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով չեն կարող որակվել այն դեպքերը, երբ անձին ֆիզիկական ցավ չի պատճառվում: Միևնույն ժամանակ ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանքը պատասխանատվություն է առաջացնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով:
Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ եզրակացությունը հիմնված է այն հանգամանքի վրա, որ եթե արարքը փաստացի չի առաջացրել ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք և այդպիսիք պատճառելու դիտավությամբ չի բնութագրվում, իր նվազ կարևորության պատճառով չի կարող հանցագործություն համարվել (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մաս):
(…)
26. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ առանց ֆիզիկական ցավի մեկ հարվածը որպես այլ բռնի գործողություններ որակելը ճիշտ չէ, քանի որ օբյեկտիվ կողմի տեսանկյունից հարված հասցնելը և այլ բռնի գործողությունները իրարից տարբերվում են, այդ եզրույթները նույնացնելու, ինչպես լեզվաբացատրական, այնպես էլ քրեաիրավական հիմքեր չկան: Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը հանգում է հետևության, որ ծեծը ենթադրում է տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը: Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հնարավոր են դեպքեր, երբ մեկ հարվածն ավելի ուժգին լինի, քան մի քանիսը: Հարվածների քանակը արարքը որակելու դեպքում էական նշանակություն ունի միայն այն դեպքում, երբ դրա հետևանքով որևէ հանցակազմի հատկանիշ համարվող ֆիզիկական վնաս չի առաջացել: Այսինքն՝ մեկ հարվածը, եթե առաջացնում է, օրինակ` առողջությանը ծանր, միջին ծանրության կամ թեթև վնաս, ապա որակվում է ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքի, իսկ այն դեպքում, երբ մեկ հարվածը ֆիզիկական ցավ կամ ֆիզիկական տառապանք չի պատճառել և այդպիսիք պատճառելու դիտավությամբ չի բնութագրվում, ապա իր նվազ կարևորության պատճառով այն չի կարող հանցագործություն համարվել:
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ մեկ հարվածով ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք պատճառելու կամ այդպիսիք պատճառելու դիտավորության առկայության հանգամանքը գնահատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել տուժողի տարիքը, առողջական վիճակը, ինչպես նաև հանցավորի ֆիզիկական տվյալները, հարվածի տեղակայումը, բնույթը և այլ հանգամանքները, որոնք իրենց համակցությամբ կարող են վկայել, որ տուժողին պատճառվել է ֆիզիկական ցավ:
27. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 23-26-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարվածը չի կարող որակվել որպես ծեծ, ծեծը ենթադրում է տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ է պատճառվել: Հետևաբար, տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ չի պատճառվել, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով՝ որպես ծեծ:
Դրա հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տուժողին մեկ անգամ ուժեղ ցավ պատճառելը կամ պարբերաբար մեկական հարված հասցնելը, անկախ հարվածի ուժգնությունից, կարող է որակվել որպես խոշտանգում (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119-րդ հոդված), եթե հանցավորը գիտակցել է, որ իր գործողություններով անձին դիտավորյալ կերպով պատճառել է ուժեղ ցավ կամ մարմնական կամ հոգեկան տառապանք: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեկ հարվածը, որը չի որակվում որպես ծեծ և հետևաբար, քրեաիրավական պատասխանատվության չի հանգեցնում, կարող է քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն առաջացնել, եթե դրանով նվաստացվի անձի պատիվն ու արժանապատվությունը»։
Անդրադառնալով բողոքաբեր, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի այն փաստարկին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում նախատեսված «այլ բռնի գործողություններ» ձևակերպումն իրենում ներառում է նաև անձին հասցված մեկ հարվածը, որը ֆիզիկական ցավ է պատճառում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն հիմնավոր չէ, քանի որ մեկ հարվածը չի կարող նույնացվել այլ բռնի գործողությունների հետ (տե՛ս սույն որոշման 22-27-րդ կետերը)։
Վերը մեջբերված նախադեպային որոշման լույսի ներքո քննարկման առարկա դարձնելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարված հասցնելը չի պարունակում ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի տարրեր, քանի որ վերջինիս արարքում առկա չեն այլ բռնի գործողություններ ինչպես նաև պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելու հատկանիշներ։
Հատկանշական է, որ տուժողը հանրային մեղադրողի հարցին ի պատասխան, թե արդյո՞ք Յուրի Գալստյանը բռնություն գործադրել է իր հանդեպ, տուժողը նշեց, որ իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել։ Տուժողը չի հայտել մեկ հարված հասցնելու արդյունքում վերջինս ֆիզիկական ցավ զգալու մասին, որպիսի պայմաններում առանց ֆիզիկական ցավի մեկ հարվածը որպես այլ բռնի գործողություններ որակելը ճիշտ չի լինի, քանի որ հարված հասցնելը և այլ բռնի գործողությունները իրարից տարբերվում են։ Այն դեպքում, երբ մեկ հարվածն ավելի ուժգին լինի, քան մի քանիսը և դրա արդյունքում տուժողը զգա ուժեղ ֆիզիկական ցավ, ապա արարքը կարող է որակվել նաև որպես այլ բռնի գործողությունների ձևով ֆիզիկական ներգործություն: Մեկ հարվածով ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք պատճառելու կամ այդպիսիք պատճառելու դիտավորության առկայության հանգամանքը գնահատելիս Դատարանը հաշվի է առնում նաև տուժողի տարիքը, առողջական վիճակը, ինչպես նաև հանցավորի ֆիզիկական տվյալները, հարվածի տեղակայումը, բնույթը և այլ հանգամանքները, որոնք իրենց համակցությամբ կարող են վկայել, որ տուժողին պատճառվել է ֆիզիկական ցավ: Սույն դեպքում տուժողը և մեղադրյալը համածառայակիցներ են, նախորդիվ ունեցել են ընկերական հարաբերություններ, վերջիններիս միջև ծագած վեճն ունեցել է կենցաղային բնույթ, դրա արդյունքում մեղադրյալը մեկ անգամ հարվածել է տուժողի աջ այտին, այսինքն հարվածը չի հասցվել կենսական կարևոր օրգաններին, համաձայն դատաբժշկական փորձաքննության՝ տուժող Միքայել Միքայելյանը ստացել է մարմնական վնասվածք՝ աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով, որպիսի պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքում բացակայում է այլ հանցակազմի հատկանիշները։
Ինչ վերաբերում է հանրային մեղադրողի կողմից կատարված պնդմանն առ այն, որ համաձայն «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ «Եթե նորմատիվ իրավական ակտում բառը նշված է եզակի թվով, ապա դա տարածվում է նաև այդ բառի հոգնակիի վրա և ընդհակառակը, եթե տվյալ իրավական ակտով այլ բան նախատեսված չէ, կամ ուղղակի այլ բան չի բխում այդ իրավական ակտի բովանդակությունից», Դատարանն արձանագրում է, որ
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 24-ին Գևորգ Ճաղարյանի վերաբերյալ կայացված թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը․ «(...) Պաշտպանության իրավունքը` որպես մեղադրյալին վերապահված դատավարական իրավունքների ամբողջություն, հնարավորություն է տալիս վերջինիս հանդես գալ դատավարության ինքնուրույն սուբյեկտի կարգավիճակով, լրիվ կամ մասնակիորեն հերքել իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարած լինելու պնդումը, ինչպես նաև պաշտպանել իր իրավունքներն ու օրինական շահերը: Ընդ որում` պաշտպանության իրավունքի իրականացման փաստացի հնարավորության ապահովման պարտականությունը կրում է վարույթն իրականացնող մարմինը:
Մրցակցության սկզբունքը և պաշտպանության իրավունքը կոչված են դատավարությունը համապատասխանեցնելու արդարության չափորոշիչներին և ապահովելու իրավունքների արդյունավետ վերականգնում, իսկ քրեական արդարադատության շրջանակներում վերոգրյալն առնվազն ենթադրում է տեղի ունեցած հանցագործության մանրամասների հաստատումը, դրանց ճշգրիտ իրավաբանական գնահատական տալը, հասարակությանը և առանձին անհատներին հասցված վնասի, ինչպես նաև հանցանքի կատարման մեջ մեղադրվող անձի իրական մեղքի ամբողջական բացահայտումը:
Մրցակցային դատավարության ընթացքում պաշտպանությունը հանդես է գալիս որպես մեղադրանքի հակադրում` նպատակ ունենալով հերքել այն և պաշտպանել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող անձանց իրավունքներն ու շահերը: Այս կարևորագույն գործառույթի արդյունավետ իրականացման համար պաշտպանության կողմն առնվազն պետք է հնարավորություն ունենա ծանոթանալու առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերին, դրանց վերաբերյալ ներկայացնելու սեփական դիրքորոշումը և մասնակցելու ապացուցման գործընթացին: Պաշտպանության իրավունքի իրականացումը, ինչպես նաև մրցակցային դատավարության ապահովումն անհնար են, եթե մեղադրյալը տեղյակ չէ, թե ինչ անօրինական արարքի կատարման մեջ է մեղադրվում և ինչ ապացույցների հիման վրա:
Ինչպես արդեն նշվեց, մեղադրանքի ձևակերպումը միակ հնարավոր դատավարական միջոցն է, որով հնարավոր է դառնում իրացնել անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի մասին: Հետևաբար մեղադրանքի ձևակերպումը կարելի է բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք, որը հնարավոր է դարձնում առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվելը և թույլ է տալիս հասնել քրեական վարույթի հիմնական` մեղադրյալի անմեղության կամ մեղավորության հարցի հստակ լուծմանը:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը հետևություն է անում այն մասին, որ համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը: Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր, մասնավորապես, արարքի փաստական նկարագրությունը, այդ նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, վճռորոշ նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար:
Պաշտպանության իրավունքի իրականացման համար մեղադրանքի ձևակերպման կարևորության հարցի վերաբերյալ դիրքորոշում է հայտնել նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը: Մասնավորապես, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «ա» ենթակետի դրույթները մեղադրյալին իրավունք են վերապահում տեղեկացված լինելու ոչ միայն մեղադրանքի համար առիթ հանդիսացած նյութական փաստերի մասին, այլ նաև այդ փաստերի մանրամասն իրավական որակման մասին տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականի ապրիլի 25-ի վճիռը, կետ 51): Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «բ» ենթակետի մասով բերված բողոքի վերաբերյալ Եվրոպական դատարանը գտել է, որ «ա» և «բ» ենթակետերը կապված են միմյանց հետ, և որ մեղադրանքի բնույթի և առիթների մասին տեղեկացված լինելու իրավունքը պետք է դիտել պաշտպանության նախապատրաստության իրավունքի լույսի ներքո (տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականի ապրիլի 25-ի վճիռը, կետ 54:
Սույն որոշման նախորդ կետերում շարադրված իրավական վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով մեղադրանքի ձևակերպմանը բովանդակային առումով ներկայացվող պահանջները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ դրանում, բացի հանցավորի մասին տվյալներից, հանցագործության տեղից, ժամանակից և եղանակից, մանրամասնորեն և հստակ պետք է նշվեն արարքի քրեաիրավական որակման հիմքում ընկած փաստերը` հանցագործության դեպքի և դրա հետ կապված հանգամանքների մանրակրկիտ նկարագրությունը: Արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրացման առումով անընդունելի է, երբ իրավասու պաշտոնատար անձը համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում մեղադրանքը ձևակերպելիս սահմանափակվի միայն քրեական օրենքով արգելված արարքի ընդհանրական նկարագրությամբ: Նույն կերպ անընդունելի է, երբ հանցանքը մի խումբ անձանց կողմից կատարված լինելու դեպքում հանցակիցներին ներկայացվում է միևնույն մեղադրանքը` առանց հստակեցնելու նրանցից յուրաքանչյուրի կոնկրետ գործողությունները, հանցագործությանը նրանցից յուրաքանչյուրի մասնակցության բնույթն ու աստիճանը:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նշված պահանջների պահպանմամբ մեղադրանքը ձևակերպելու դեպքում միայն առաջադրված մեղադրանքը հնարավորություն կտա մեղադրյալին պատշաճ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը, ինչպես նաև կապահովվի կողմերի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար: Նշված սկզբունքներից ցանկացած շեղում կհանգեցնի արդար դատաքննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման»:
Վերը մեջբերված որոշման լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթն իրականացվում է միայն մեղադրյալի նկատմամբ և միայն նրան ներկայացված մեղադրանքով: Դատարանն իրավասու է հաստատված կամ հերքված համարելու միայն մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքները։
Նման պայմաններում մեղադրանքում նկարագրված փաստական հանգամանքները պետք է լինեն հստակ, տարակարծությունների առիթ չտան, թույլ տան դատարանին գնահատել արդյոք ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ հնարավոր է հաստատված կամ հերքված համարել անձին ներկայացված մեղադրանքը։
Վերոգրյալի լույսի ներքո Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի դիսպոզիցիան հանրային մեղադրողի մատնանշած կերպով մեկնաբանելը՝ («Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասին հղում տալով և փաստելով, որ թեպետ մեղադրյանքում հստակ նշված է մեկ անգամ ձեռքով հարված, սակայն կարելի է արձանագրել մեկից ավելի հարվածների առկայություն), կհանգեցնի այն իրողությանը, երբ մեղադրանքի ձևակերպումը չի կարող բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք՝ հնարավորություն տալով առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվել:
Այսպիսով, շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Յուրի Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Յուրի Գալստյանին մեղսագրվող արարքի հակաիրավականությունը ապացուցված համարելու համար, քանի որ վերջինիս կողմից մեկ հարված հասցնելը սույն դեպքում քրեաիրավական պատասխանատվության չի հանգեցնում:
Այլ կերպ ասած՝ նշված փաստական հանգամանքների վերաբերյալ առկա են ողջամիտ կասկածներ, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, ուստի դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի հիման վրա և «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» (in dubio pro reo) կանոնի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի:
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ:
Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ այն հարցին, թե ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար, ինչպես նաև գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Բռնագրավման ենթակա գույքի, արգելադրման ենթակա գույքի, ինչպես նաև իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ գործում առկա չեն։
Մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ՝ ռեաբիլիտացիայի հարցի քննարկման ընթացքում, որևէ պահանջ չի ներկայացրել:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին անհրաժեշտ է պարզաբանել, որ վերջինս ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով կարող է ստանալ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 162․1-րդ, 1063-1064-րդ, 1087․2-րդ հոդվածներով նախատեսված պատճառված վնասի հատուցում։
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ Գոռ Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի արդարացման պայմաններում դրանք չեն կարող դրվել նրա վրա։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը.
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ճանաչել և հռչակել Յուրի Արմենի Գալստյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ:
Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը թողնել անփոփոխ, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործի նյութերին։
Վարութային ծախսերի հարցը լուծել դատավճռի պատճառաբանական մասում սահմանված կարգով:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ
ԵԴ1/1695/01/25
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ք.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՅՈՒ.ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂ ****Ի
«03» փետրվարի 2026թ. ք. Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի ԵԴ1/1695/01/25 դատավճռի Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) վերաքննիչ բողոքը և ստացված քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Յուրի Արմենի Գալստյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով․
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը
ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնում 2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է 90253925 քրեական վարույթը։
2025 թվականի փետրվարի 12-ին որոշում է կայացվել 90253925 քրեական վարույթով դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին։
2024 թվականի օգոստոսի 05-ին որոշում է կայացվել թիվ 90261124 քրեական վարույթով Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի հիմքով։
2025 թվականի ապրիլի 29-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին՝ թիվ 90253925 քրեական վարույթով **** նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ հաշտություն հիմքով։
2025 թվականի մայիսի 05-ին հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել վարույթն իրականացնող քննիչի միջնորդությունը բավարարելու և **** նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 05-ին որոշում է կայացվել Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 05-ին որոշում է կայացվել 90253925 քրեական վարույթով **** տուժող ճանաչելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 06-ին որոշմամբ մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մայիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, որը մայիսի 15-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ս.Անդրեասյանին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին դատավոր Ս.Անդրեասյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու։
2025 թվականի հուլիսի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը անփոփոխ թողնելու մասին։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Յուրի Արմենի Գալստյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տիգրան Պետրոսյանը, որը 2026 թվականի հունվարի 05-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տիգրան Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ և նշանակվել դատական քննություն:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել, այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ **** զորամասի **** կուրսանտական գումարտակի **** վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ **** հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք»:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
- 05.05.2025թ. զննված և 05.05.2025թ. արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնից ստացված հաղորդումը, համաձայն որի՝ 2025 թվականի փետրվարի 11-ին, ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի սպա-հերթապահի պարտականությունները կատարելու ընթացքում, ժամը 01:05-ին հերթապահ մասի հեռախոսահամարին է զանգահարել ՀՀ ՊՆ **** զորամասի հերթապահ, մայոր Նազարեթ Ավագյանը և հայտնել է, որ 10.02.2025 թվականին ժամը 22:15-ի սահմաններում ՀՀ ՊՆ **** զորամասի 2-րդ կուրսանտական գումարտակի 2-րդ վաշտի կուրսանտներ **** (ծնվ. ****թ., ՀՀ ԶՈՒ-ում 2024թ-ից, Սյունիքի ՄՋԿ հասցե՝ ****) և Յուրի Արմենի Գալստյանի (ծնվ. ****թ., ՀՀ ԶՈՒ-ում 2024թ-ից, **** հասցե՝ ****) միջև բջջային հեռախոսը լիցքավորման միացնելու պատճառով առաջացել է վիճաբանություն և քաշքշուկ, ինչի ժամանակ կուրսանտ Յ.Գալստյանը ձեռքով հարվածել է կուրսանտ **** դեմքին, ինչից հետո կուրսանտները ժամը 23:10-ին ներկայացվել են զորամասի բուժկետ, որտեղ **** մոտ ախտորոշվել է «աջ այտի շրջանի և ճակատի աջ շրջանի այտուց», իսկ 3.Գալստյանի մոտ մարմնական վնասվածք չի հայտնաբերվել:
ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից ձեռնարկված միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ վերոգրյալ միջադեպի ընթացքում ****ի և Յուրի Գալստյանի միջև առաջացել է վիճաբանություն և քաշքշուկ, որի պատճառ է հանդիսացել **** կողմից Յ.Գալստյանի հասցեին սեռական բնույթի հայհոյանք հնչեցնելը: Յ.Գալստյանը՝ մեկ անգամ բռունցքով հարվածել է ****ի դեմքին, ինչից հետո ****ը հարվածել է Յ.Գալստյանին և սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց՝ ստանալով մարմանական վնասվածքներ: ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից վերջիններս ներկայացվել են ՀՀ ՊՆ **** զորամաս, որտեղ ****ի մոտ ախտորոշվել է «աջից ստորին ակնակապիճի շրջանի փափուկ հյուսվածքների աննշան սալջարդ», իսկ Յ.Գալստյանի մոտ ախտորոշվել է «գլխի ճակատագագաթային շրջանի մակերեսային քերծվածքներ»:
- Հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունով, համաձայն որի` Յուրի Արմենի Գալստյանը հաղորդում է տվել այն մասին, որ «2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 21:00-ի սահմաններում գտնվում է կենցաղային հարդարման սենյակում և զբաղվում էի ընթերցանությամբ։ Այդ պահին ներս մտավ իմ համածառայակից **** և առանց ինձ զգուշացնելու վերցրեց լիցքավորման համար հոսանքին միացված ինձ պատկանող բջջային հեռախոսը և դուրս եկավ սենյակից։ Մի քանի րոպե անց ****ը վերադարձավ և խնդրեց, որպեսզի հանեմ հեռախոսի բլոկավորման ռեժիմը։ Այդ պահին ես ****ից պահանջեցի, որպեսզի հեռախոսի մարտկոցը ամբողջությամբ լիցքաթափի և օգտագործելուց հետո կրկին միացնի լիցքավորման, քանի որ նախկինում եղել էր դեպքեր, երբ ****ը վերցրել էր հեռախոսը և ամբողջությամբ լիցքաթափել էր և չէր միացրել հոսանքին լիցքավորման համար։ Իմ ասածներս դուր չեկան ****ին, վերջինս վրդովվեց և հնչեցրեց հետևյալ արտահայտությունը (…): Ես այդ ժամանակ ոչինչ չասացի այնուհետև մենք գնացինք անվանականչին, որից հետո ****ին առաջարկեցի գնալ ծխարան վերջինիս կողմից հնչեցված արտահայտությունը պարզաբանելու նպատակով։ Ես ****ին ասացի, որ հնարավոր է չի գիտակցում իր ասածի նշանակությունը կամ ես եմ սխալ լսել, սակայն ****ը ասաց, որ հասկանում է իր ասածի նշանակությունը և կրկին անգամ կրկնեց այդ վիրավորական արտահայտությունը, որից հետո ես մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածեցի ակնակապիճի շրջանում։ Դրանից հետո ****ը ինձ հրեց, ինչի հետևանքով կոնկրետ չեմ հիշում գլուխս կպավ պատին թե ճաղավանդակին։ Հաղորդումը գրված է իմ ձեռքով, իմ բառերից, ճիշտ է, որի համար ստորագրում եմ»։
- Հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ **** հաղորդում է տվել այն մասին, որ **** ****յանս, տալիս եմ սույն հաղորդումը այն մասին, որ «2024 թվականի ծառայում եմ վերոնշյալ զորամասում որպես կուրսանտ։ 2025 թվականի փետրվարի 10-ին 2-րդ գումարտակի կենցաղային հարդարման սենյակում ժամը 21։00-ի սահմաններում վերցրել եմ համածառայակցիս բջջային հեռախոսը, քանի որ իմ բջջային հեռախոսի մեջ չկար բավարար գումար ընտանիքիս հետ կապ հաստատելու համար։ Դրանից հետո քայլեցի դեպի ննջարան և նկատեցի, որ բջջային հեռախոսից օգտվելու համար պետք է մուտքագրեմ համածառայակցիս կողմից տրված գաղտնաբառը։ Քայլելով դեպի կենցաղային հարդարման սենյակ, նկատեցի, որ համածառայակիցս Յուրի Գալստյանը, ում պատկանում էր հեռախոսը նստած գիրք է կարդում, մոտենալով վերջինիս խնդրեցի, որ նա հավաքի գաղտնաբառը, ինչից հետո Յ․Գալստյանը վրդովվեց և ասաց, որ ինչո՞ւ եք անընդհատ հեռախոս լիցքավորումից անջատում, նշելով, որ հեռախոսը այդպիսով չի հասցնում վերցնել բավական էներգիա, որպիսի ինքն էլ կարողանա օգտվել իր իսկ բջջային հեռախոսից։ Իրեն ի պատասխան ես ասացի, որ բայց դու գիտես ինչի եմ վերցրել քո հեռախոսը, որ այդպես վրդովվում ես։ Յ․Գալստյանը հարցրեց, ինչի ես վերցրել հեռախոսը, ես պատասխանեցի, որ էլ կարևոր չէ, թե ինչու եմ վերցրել հեռախոսը, և ասացի, որ առհասարակ իմ հետ այդ տոնով չեն խոսում և իմ կողմից հայհոյանքի տեսքով հնչեց հետևյալ արտահայտությունը (...): Ինչից հետո Յ․Գալստյանը իմ ասածը ճիշտ չընկալելով սկսեց հարցեր տալ ինձ, ես չպատասխանեցի իր հարցին, քանի որ վերջինս ավելի վրդովվեց, և ես հեռացա այդ տեղից։ Դրանից հետո նա կրկին մոտենում է ինձ, փորձելով ստանալ պատասխան, թե ինչու ես նման արտահայտություն արեցի, իսկ ես պատասխանեցի, որ երեկոյան անվանականչից հետո կհանգստանանք և կզրուցենք։ Արդեն անվանականչից հետո գնացինք դեպի ծխարան, որը գտնվում է գումարտակի հետնամասում։ Մեր հետ կային մոտ 4 հոգի համածառայակիցներ, որոնք չցանկացանք մեր միջադեպի հետ կապված զրուցել։ Երբ համածառայակիցները քայլեցին դեպի գումարտակ, սկսեցինք զրուցել միջադեպի հետ կապված։ Յ․Գալստյանը կրկին հարցրեց ինչո՞ւ եմ նման արտահայտություն արել, սակայն իմ կողմից հնչեցված պատասխանը չբավարարեց վերջինիս և մեր միջև սկսվեց քաշքշուք։ Յ․Գալստյանը հարվածեց դեմքիս, ինչից հետո սկսվեց փոխադարձ հարվածներ, ինչից հետո երկուսով ստացանք մարմնական վնասվածքներ։ Հաղորդումը գրված է իմ ձեռքով։ Առկա է **** ստորագրությունը»։
- Դատաբժշկական փորձաքննության 0211 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ ****ի ստացած մարմնական վնասվածքը՝ աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով, պատճառվել է բութ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին և հանգամանքներում, որն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում:
- Տուժող ****ը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել առ այն, որ դեպքը տեղի է ունեցել զորամասում 2025 թվականի փետրվարի 10-ին, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանություն են ունեցել, որից հետո գումարտակի հետևի հատվածում քաշքշել են միմյանց։ Հարցին, թե արդյոք Յուրի Գալստյանը բռնություն գործադրել է իր հանդեպ, տուժողը նշեց, որ ոչ, իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել։ Նշեց, որ մանրամասները չի հիշում, խնդրեց հիմք ընդունել նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքը։ Հանրային մեղադրողը վկայակոչեց տուժողի կողմից տրված հաղորդումը, որի առնչությամբ տուժողը հաստատեց իր կողմից տրված հաղորդումը։ Անդրադառնալով ստացված վնասվածքներին՝ նշեց, որ դրանք առաջացել են քաշքշելու արդյունքում, խորը վնասվածք չի ստացել։
Նշեց, որ հայհոյանք հնչեցրել է, որը վերաբերական չի եղել Յուրի Գալստյանին։ Հարցին, թե ով է սկսել վիճաբանությունը, նշեց, որ այն սկսվել է իրենցից, կոնկրետ չի հիշում, թե ումից, վեճը վերաբերել է հեռախոսից օգտվելուց, Յուրին հարցրել է, թե ինչու է վերցնում իր հեռախոսը առանց հարցնելու։ Մինչև իր կողմից հայհոյանք տալը Յուրին հայհոյանք չի տվել իրեն։ Հարցին, թե արդյոք Յուրին փորձել է պարզաբանում ստանալ ինչո՞ւ է վերցրել հեռախոսը, ինչու է հայհոյանք տալիս, տուժողը նշեց, որ չի հիշում։
Տուժողը նշեց, որ Յուրին մեկ անգամ հարվածել է աջ այտին, հարցին, իր հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։ Նշեց, որ ներկա պահին բողոք չունի Յուրի Գալստյանի հանդեպ, հաշտվել է Յուրի Գալստյանի հետ, ներկայումս ունեն լավ ընկերական հարաբերություններ, ներողություն են խնդրել միմյանցից՝ հասկանալով իրենց կատարած սխալ արարքները։
- Վկա **** դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց առ այն, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի և տուժողի հետ գտնվել է պետ և ենթակա հարաբերությունների մեջ, հանդիսացել է **** կուրսանտական գումարտակի **** կուրսանտական վաշտի **** կուրսանտական դասակի հրամանատար։ Յուրի Գալստյանին բնութագրեց որպես ընկերասեր, ուսումնատենչ, իր նպատակներին միշտ սլացող, ձգտող, միշտ բոլորի հետ բարիդրացիական հարաբերություններ ունեցող անձ։ Անդրադառնալով տեղի ունեցած վիճաբանությանը՝ նշեց, որ իր տեղեկությունների համաձայն վեճը եղել է կապված հեռախոսի լիցքավորիչի հետ, այդ առիթով զրուցել է Յուրի Գալստյանի հետ, վերջինիս ասել է, որ հարցերին լուծում տալ չի կարելի բռնությամբ, որը վայել չէ ոչ ապագա սպային, ոչ էլ զինվորականին։ Իր մոտ տպավորություն է ստեղծվել, որ զինծառայողների միջև տեղի է ունեցել սխալմունք, որը չպետք է ավարտվեր բռնությամբ, բռնություն գործադրելու վերաբերյալ իմացել է իր վերադասից, տեղեկացել է, որ Յուրին հարվածել է ****ին։ Հանրային մեղադրողի կողմից վկայակոչվեց վաշտի հրամանատարի կողմից տրված բնութագիրը Յուրի Գալստյանի վերաբերյալ, ըստ որի վերջինս բնութագրվել է որպես «ծառայության մեջ թերացող, կոնֆլիկտային անձ»։ Նշվածի առնչությամբ վկան նշեց, որ այդ բնութագիրը գրելիս իր կարծիքը հաշվի չի առնվել։ Նշեց, որ Յուրի Գալստյանը ունեցել է թերացումներ ծառայության մեջ, բայց ոչ այդքան շատ, կոնֆլիկտայնության հետ կապված նշեց, որ նման եզրահանգումը արդյունք է սադրանքների։
Պաշտպանի հարցին, թե արդյոք վկայակոչված բնութագիրը տրվել է քննարկվող խնդիրների հետ կապված, վկան նշեց, որ շատ հավանական է, ամեն ինչ կուտակվել է իրար վրա և ընդհանուր պատկերը արտացոլվել է այդ բնութագրում, սակայն հստակ ինֆորմացիա չունի, թե երբ է գրվել բնութագիրը։
- Վկա **** դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց առ այն, որ առավոտյան ներկայացել է աշխատանքի և իմացել է, որ վիճաբանություն է եղել կուրսանտների միջև հեռախոսի լիցքավորիչի համար, ինքը հանդիսացել է դասակի հրամանատարը, վեճի առնչությամբ խոսել է ****ի և Յուրիի հետ, ասել են, որ լիցքավորիչը վերցնելու համար է եղել վեճը, միմյանց չեն հասկացել, որի արդյունքում վիճաբանել են։ Հետագայում վերադասներից իմացել է, որ քաշքշուք է տեղի ունեցել կուրսանտների միջև։ Նշեց, որ հարցրել է, թե ինչ արդյունքում է ****ը ստացել վնասվածքը։
Նշեց, որ եթե նկատում են, որ զինծառայողի մարմնի վրա առկա է վնասվածք, ուստի վերադասը կանչում է և հարցեր է ուղղում, որի արդյունքում կազմվում է զեկուցագիր։
Այսպիսով, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Յուրի Արմենի Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը:»:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի` «Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները» բաժնի համաձայն՝ «(…) Վերլուծելով մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքը և հիմնվելով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա` Դատարանը գտնում է, որ.
1) ապացուցված են մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված չէ նշված արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված չէ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ Դատարանը կայացրել է արդարացման վերդիկտ։
(…)
Դատարանը, համադրելով վերոգրյալ իրավական նորմերը սույն գործի հանգամանքների հետ, գտնում է, որ դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցությամբ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան չի հիմնավորվել մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարումը։
Բացի այդ, նրան վերագրված և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքներում բացակայում են այլ հանցակազմի հատկանիշները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը օբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է գործողությամբ՝ զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է անձին հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով։
Հանցանքն ուղղված է զինվորական ծառայության սահմանված կարգի դեմ, դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցանքներին։
Սույն դեպքում մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը մեղադրվում է այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ **** զորամասի **** կուրսանտական գումարտակի **** վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ **** հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք։
Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված բոլոր ապացույցները, այդ թվում՝ 05.05.2025թ. զննված և 05.05.2025թ. արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնից ստացված հաղորդումը, Յուրի Գալստյանի կողմից տրված հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, ****ի կողմից տրված հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, դատաբժշկական փորձաքննության 0211 եզրակացությունը, հարցաքննվել են տուժող ****ը, վկաներ **** և ****։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքում մատնանշված է մեկ հարվածի հասցնելու հանգամանքը։
Սույն դեպքում դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների արդյունքում պարզ է դարձել, որ 2025 թվականի փետրվարի 10-ին հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ **** զորամասի **** կուրսանտական գումարտակի **** վաշտի կուրսանտ Յուրի Գալստյանի և նույն վաշտի կուրսանտ ****ի միջև տեղի է ունեցել վիճաբանություն՝ կենցաղային խնդրի առնչությամբ։ Մասնավորապես՝ համաձայն մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի կողմից տրված հաղորդման արձանագրության՝ «**** և առանց ինձ զգուշացնելու վերցրեց լիցքավորման համար հոսանքին միացված ինձ պատկանող բջջային հեռախոսը և դուրս եկավ սենյակից։ Մի քանի րոպե անց ****ը վերադարձավ և խնդրեց որպեսզի հանեմ հեռախոսի բլոկավորման ռեժիմը։ Այդ պահին ես ****ից պահանջեցի որպեսզի հեռախոսի մարտկոցը ամբողջությամբ լիցքաթափի և օգտագործելուց հետո կրկին միացնի լիցքավորման քանի որ նախկինում եղել էր դեպքեր, երբ ****ը վերցրել էր հեռախոսը և ամբողջությամբ լիցքաթափել էր և չէր միացրել հոսանքին լիցքավորման համար»։ Այնուհետև Յուրի Գալստյանի կողմից կատարված նկատառմանն ի պատասխան ****ը հնչեցրել է հայհոյանք մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի հասցեին։ Դեպքից հետո մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը ****ին առաջարկել է գնալ ծխարան վերջինիս կողմից հնչեցված արտահայտությունը պարզաբանելու նպատակով, որից հետո պարզաբանումներ ստանալու նպատակով հարցրել է վերջինիս, թե արդյոք գիտակցում է իր կողմից կատարված արտահայտության նշանակությունը և դրական պատասխան ստանալուց հետո ես մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածել է տուժող ****ի ակնակապիճի շրջանում։
Դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ կերպով է նկարագրել տեղի ունեցածը նաև տուժող ****ը թե իր կողմից տրված հաղորդմամբ, թե դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքով։ Մասնավորապես՝ վերջինս հաստատել է, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը մեկ անգամ հարվածել է իր աջ այտին, հարցին, իր հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։
Անդրադառնալով ստացված վնասվածքներին՝ նշեց, որ դրանք առաջացել են քաշքշելու արդյունքում, խորը վնասվածք չի ստացել։
Նշեց, որ ներկա պահին բողոք չունի Յուրի Գալստյանի հանդեպ, հաշտվել է Յուրի Գալստյանի հետ, ներկայումս ունեն լավ ընկերական հարաբերություններ, ներողություն են խնդրել միմյանցից՝ հասկանալով իրենց կատարած սխալ արարքները։
Դատարանը համադրության մեջ գնահատելով վերը նշված հանգամանքներն հաստատված է համարում, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը տեղի ունեցած վիճաբանության արդյունքում մեկ անգամ հարվածել է տուժող ****ի աջ այտին, այդ կերպ վերջինիս պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող վնասվածք։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրանքում քաշքշուկի, մեկից ավելի հարվածների կամ այլ գործողությունների նկարագիր առկա չէ։
Հատկանշական է նաև այն իրողությունը, որ կենցաղային հարցի՝ հեռախոսի հետ կապված, տուժողի կողմից «հրապարակման ոչ ենթակա» հայհոյանքներ հնչեցնելուց հետո է մեղադրյալը մեկ անգամ հարվածել տուժողին՝ (տես մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի հաղորդումը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «հարվածներ հասցնելու» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ: Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի դիսպոզիցիայից հետևում է, որ նշված նորմը ենթակա է մեղսագրման անձին, եթե վերջինս տուժողին բազմաթիվ անգամ (մեկից ավելի) հարվածներ է հասցրել, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ:
Սույն դեպքում՝ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքում նկարագրվել է մեկ անգամ հարված հասցնելը, որը հաստատվել է պատշաճ ապացուցման շրջանակներում՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածը նախատեսում է քրեական պատասխանատվություն «հարվածներ հասցնելու»` մեկից ավելի հարվածներ հասցնելու համար։
(…)
Վերը մեջբերված նախադեպային որոշման լույսի ներքո քննարկման առարկա դարձնելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարված հասցնելը չի պարունակում ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի տարրեր, քանի որ վերջինիս արարքում առկա չեն այլ բռնի գործողություններ ինչպես նաև պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելու հատկանիշներ։
Հատկանշական է, որ տուժողը հանրային մեղադրողի հարցին ի պատասխան, թե արդյո՞ք Յուրի Գալստյանը բռնություն գործադրել է իր հանդեպ, տուժողը նշեց, որ իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել։ Տուժողը չի հայտել մեկ հարված հասցնելու արդյունքում վերջինս ֆիզիկական ցավ զգալու մասին, որպիսի պայմաններում առանց ֆիզիկական ցավի մեկ հարվածը որպես այլ բռնի գործողություններ որակելը ճիշտ չի լինի, քանի որ հարված հասցնելը և այլ բռնի գործողությունները իրարից տարբերվում են։ Այն դեպքում, երբ մեկ հարվածն ավելի ուժգին լինի, քան մի քանիսը և դրա արդյունքում տուժողը զգա ուժեղ ֆիզիկական ցավ, ապա արարքը կարող է որակվել նաև որպես այլ բռնի գործողությունների ձևով ֆիզիկական ներգործություն: Մեկ հարվածով ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք պատճառելու կամ այդպիսիք պատճառելու դիտավորության առկայության հանգամանքը գնահատելիս Դատարանը հաշվի է առնում նաև տուժողի տարիքը, առողջական վիճակը, ինչպես նաև հանցավորի ֆիզիկական տվյալները, հարվածի տեղակայումը, բնույթը և այլ հանգամանքները, որոնք իրենց համակցությամբ կարող են վկայել, որ տուժողին պատճառվել է ֆիզիկական ցավ: Սույն դեպքում տուժողը և մեղադրյալը համածառայակիցներ են, նախորդիվ ունեցել են ընկերական հարաբերություններ, վերջիններիս միջև ծագած վեճն ունեցել է կենցաղային բնույթ, դրա արդյունքում մեղադրյալը մեկ անգամ հարվածել է տուժողի աջ այտին, այսինքն հարվածը չի հասցվել կենսական կարևոր օրգաններին, համաձայն դատաբժշկական փորձաքննության՝ տուժող ****ը ստացել է մարմնական վնասվածք՝ աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով, որպիսի պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքում բացակայում է այլ հանցակազմի հատկանիշները։
Ինչ վերաբերում է հանրային մեղադրողի կողմից կատարված պնդմանն առ այն, որ համաձայն «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ «Եթե նորմատիվ իրավական ակտում բառը նշված է եզակի թվով, ապա դա տարածվում է նաև այդ բառի հոգնակիի վրա և ընդհակառակը, եթե տվյալ իրավական ակտով այլ բան նախատեսված չէ, կամ ուղղակի այլ բան չի բխում այդ իրավական ակտի բովանդակությունից», Դատարանն արձանագրում է, որ.
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 24-ին Գևորգ Ճաղարյանի վերաբերյալ կայացված թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը․ (...):
Վերը մեջբերված որոշման լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթն իրականացվում է միայն մեղադրյալի նկատմամբ և միայն նրան ներկայացված մեղադրանքով: Դատարանն իրավասու է հաստատված կամ հերքված համարելու միայն մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքները։
Նման պայմաններում մեղադրանքում նկարագրված փաստական հանգամանքները պետք է լինեն հստակ, տարակարծությունների առիթ չտան, թույլ տան դատարանին գնահատել արդյոք ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ հնարավոր է հաստատված կամ հերքված համարել անձին ներկայացված մեղադրանքը։
Վերոգրյալի լույսի ներքո Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի դիսպոզիցիան հանրային մեղադրողի մատնանշած կերպով մեկնաբանելը՝ («Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասին հղում տալով և փաստելով, որ թեպետ մեղադրանքում հստակ նշված է մեկ անգամ ձեռքով հարված, սակայն կարելի է արձանագրել մեկից ավելի հարվածների առկայություն), կհանգեցնի այն իրողությանը, երբ մեղադրանքի ձևակերպումը չի կարող բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք՝ հնարավորություն տալով առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվել:
Այսպիսով, շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Յուրի Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Յուրի Գալստյանին մեղսագրվող արարքի հակաիրավականությունը ապացուցված համարելու համար, քանի որ վերջինիս կողմից մեկ հարված հասցնելը սույն դեպքում քրեաիրավական պատասխանատվության չի հանգեցնում:
Այլ կերպ ասած՝ նշված փաստական հանգամանքների վերաբերյալ առկա են ողջամիտ կասկածներ, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, ուստի դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի հիման վրա և «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» (in dubio pro reo) կանոնի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի:
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ: (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, փաստական հանգամանքները, Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները, մեջբերելով օրենսդրության վերաբերելի դրույթները, հանգել է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ին ԵԴ1/1695/01/25 դատավճռով Յուրի Արմենի Գալստյանին անմեղ ճանաչելով թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում և քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որոնք հանգեցրել են անհիմն և ապօրինի դատական ակտի կայացման, ուստի խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/1695/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դատավճռով Յուրի Արմենի Գալստյանին անմեղ ճանաչելու վերաբերյալ դատավճիռը և վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության:
Բողոքաբերը փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է մեկնաբանել հանրային մեղադրողի՝ «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումների շրջանակներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի օբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ արտահայտած դիրքորոշումը՝ նկատի ունենալով, որ ոչ թե նշվել է, որ «թեպետ մեղադրանքում հստակ նշված է մեկ անգամ ձեռքով հարված, սակայն կարելի է արձանագրել մեկից ավելի հարվածների առկայություն», այլ նշվել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշված «հարվածներ հասցնելու» եզրույթը, «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումների համաձայն, պետք է մեկնաբանվի նաև որպես եզակի ակտ, այսինքն՝ մեկ հարվածի առկայությունը ևս պետք է դիտարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի օբյեկտիվ կողմի դրսևորում:
Այնուհետև, Բողոքաբերը, անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությանը, որ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքում նկարագրվել է մեկ անգամ հարված հասցնելը, որը հաստատվել է պատշաճ ապացուցման շրջանակներում՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածը նախատեսում է քրեական պատասխանատվություն «հարվածներ հասցնելու»՝ մեկից ավելի հարվածներ հասցնելու համար, նշել է, որ այն հիմնավոր չէ և չի բխում «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի մեկնաբանությունից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի տրամաբանությունից:
Բողոքաբերի կարծիքով՝ վերոգրյալի մասին է վկայում այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքում առկա չէ որևէ նորմ, որը կարգավորում է նույն բառը եզակի և հոգնակի իմաստով մեկնաբանելու թույլատրելիության կամ անթույլատրելիության վերաբերյալ, ուստի ըստ Բողոքաբերի՝ ենթակա է կիրառման «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասում առկա կարգավորումը, քանի որ համաձայն նշված նորմի՝ իրավական ակտերում քերականական թիվը կրում է ընդհանրական բնույթ: Բողոքաբերի կարծիքով՝ եթե օրենսդիրը չի շեշտել, որ գործողությունը պետք է լինի «բազմակի» կամ «պարբերաբար», ապա հոգնակի թվով ձևակերպված արարքը (հարվածներ) իրավաբանորեն ներառում է նաև եզակի գործողությունը (հարված):
Բողոքաբերը վկայակոչել է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-րդ, 45-րդ, 155-րդ, 165-րդ հոդվածները, որոնցից ըստ նրա՝ հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքում նույն բառը մեկնաբանվում է եզակի և հոգնակի իմաստով, իսկ միայն հոգնակի իմաստով մեկնաբանելու համար սահմանվել են կոնկրետ բառակապակցություններ, որոնց միջոցով բառը չի կարող մեկնաբանվել որպես եզակի:
Բողոքաբերն անդրադարձել է նաև զինվորական հանցագործությունների դեպքում օրենսդրի նպատակին, որը զինվորական կարգապահության և զինծառայողի անձեռնմխելիության պաշտպանությունն է։ Բողոքաբերը փաստել է, որ մեկ հարվածը նույնքան արդյունավետորեն խաթարում է զինվորական պատիվն ու կարգապահությունը, որքան երկու հարվածը, իրավական տեսանկյունից զինծառայողի անձեռնմխելիությունը և կանոնագրքային հարաբերությունները խախտվում են հենց առաջին իսկ ֆիզիկական հարվածի պահից, հետևաբար, ըստ Բողոքաբերի՝ մեկ հարվածը բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը հաստատելու համար, իսկ հակառակ մեկնաբանությունը կհանգեցնի ՀՀ զինված ուժերում անպատժելիության մթնոլորտի ձևավորմանը և կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգրքի էությանը:
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասում օգտագործված է «կամ այլ բռնի գործողություններ» ձևակերպումը, ինչից հետևում է, որ նույնիսկ եթե տեսականորեն վիճարկվի «հարվածներ» բառի հոգնակիությունը, մեկ հարվածը միևնույն է դիտարկվելու է որպես «բռնի գործողություն», ինչը հանգեցնում է նույն իրավական հետևանքին և որակմանը:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի կողմից դիմում է հասցեագրվել Վերաքննիչ դատարանին, որում վերջինս խնդրել է դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ, իսկ վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ բավարարել։
Մեղադրյալ Յու.Գալստյանն առարկեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել։
Տուժող ****ը Վերաքննիչ դատարանին հայտնեց, որ Յու.Գալստյանի հետ շարունակում են մնալ ընկերներ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը.
3) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից.
2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար:»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն առ այն, որ Յուրի Արմենի Գալստյանին պետք է արդարացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում:
Այսպես.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
1) անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը.
2) առկա է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ քրեական պատասխանատվությունը բացառող որևէ հանգամանք (բացառությամբ անմեղսունակության).
3) առկա է անձին մեղսագրվող նույն արարքի կապակցությամբ oրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռ կամ այլ դատական ակտ.
4) առկա է անձին մեղսագրվող նույն արարքի կապակցությամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մաuին դատախազի չվերացված որոշում, բացառությամբ սույն մասի 9-րդ կետով նախատեսված դեպքի.
5) անձն անձեռնմխելիության ուժով ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության.
6) իրավասու մարմինը պատշաճ իրավական ընթացակարգի արդյունքում ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին չի զրկել անձեռնմխելիությունից.
7) լրացել է սույն օրենսգրքով սահմանված քրեական հետապնդման առավելագույն ժամկետը, և դատախազն այդ ժամկետի ընթացքում վարույթի նյութերը չի հանձնել դատարան.
8) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա.
9) վարույթով քրեական հետապնդումն իրականացվել է հանրային կարգով, մինչդեռ uույն oրենuգրքի պահանջներին համապատասխան` քրեական հետապնդումը պետք է իրականացվեր միայն մասնավոր կարգով.
10) անձը մահացել է.
11) անձն արարքի կատարման պահին չի հաuել քրեական պատաuխանատվության ենթարկելու` oրենքով նախատեuված տարիքին.
12) անձը Հայաuտանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից.
13) անձը համաներմամբ ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից.
14) անձին մեղսագրվող արարքն ապաքրեականացվել է։
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-9-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքները ռեաբիլիտացնող են։
3. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 10-րդ կետով նախատեսված հանգամանքի առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե մահացածի օրինական ներկայացուցիչն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ մահացածը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում: Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 10-րդ կետը չի տարածվում քաղաքացիական դատավարության կարգով անձին մահացած ճանաչելու դեպքերի վրա:
4. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 11-14-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքների առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն` «1.Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
Վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը):
Սիրակ Սաքանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«[Ա]պացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»:
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը (…) վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
(…)
Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(…)
[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Վերոգրյալ իրավանորմերի և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված գործի հանգամանքների վրա, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատավճիռ: Վերաքննիչ դատարանը, ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի նկատմամբ արդարացման դատավճիռ կայացնելով, հանգել է իրավաչափ հետևության:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի համաձայն՝ « 1. Զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է անձին հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով՝
պատժվում է (...)»։
Վերաքննիչ դատարանը քննարկվող հանցակազմի վերլուծությունից փաստում է, որ զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, պետք է արտահայտվի հետևյալ կերպ՝
1) անձին հարվածներ հասցնելով,
2) կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով,
2) կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով:
Ընդ որում, հարվածները կարող են հասցվել ինչպես ձեռքերով կամ ոտքերով, այնպես էլ բութ և կոշտ գործիքի գործադրմամբ՝ մեկից ավելի անգամ:
Այսինքն՝ վերոշարադրյալ մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «հարվածներ հասցնել» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ: Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի բովանդակությունից հետևում է, որ զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը պետք է դրսևորվի տուժողին առնվազն մեկից ավելի հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով:
Վճռաբեկ դատարանն Արևիկ և Ծովինար Սահակյանների գործով որոշման շրջանակներում հայտնել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) Ծեծելը բնութագրվում է տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնելով, ընդ որում, հարվածները կարող են հասցվել ինչպես ձեռքերով կամ ոտքերով, այնպես էլ բութ և կոշտ գործիքի գործադրմամբ՝ բազմաթիվ (մեկից ավելի) անգամ:
(...) Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «ծեծել» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ։ Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով արգելված ծեծի բովանդակությունից հետևում է, որ ծեծը տուժողին բազմաթիվ (մեկից ավելի) հարվածներ հասցնելն է, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ։
(...) Այլ բռնի գործողություններ են, օրինակ՝ ձեռքերը ոլորելը, մազերը քաշելը, կճմտելը և այլն։
(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի ճիշտ որակումը կոնկրետ հանրորեն վտանգավոր արարքի մեջ հանցակազմի բոլոր հատկանիշների առկայության հավաստումն է։ Հետևաբար, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի խնդիրն է բացահայտել այն հատկանիշները՝ «տարրերը», որոնք կազմում են տվյալ տեսակի հանցագործության օրենսդրական մոդելը կամ որ նույնն է` հանցակազմը։
(...) Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ մեկ հարվածով ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք պատճառելու կամ այդպիսիք պատճառելու դիտավորության առկայության հանգամանքը գնահատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել տուժողի տարիքը, առողջական վիճակը, ինչպես նաև հանցավորի ֆիզիկական տվյալները, հարվածի տեղակայումը, բնույթը և այլ հանգամանքները, որոնք իրենց համակցությամբ կարող են վկայել, որ տուժողին պատճառվել է ֆիզիկական ցավ։
(...) Հիմք ընդունելով սույն որոշման 23-26-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարվածը չի կարող որակվել որպես ծեծ, ծեծը ենթադրում է տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ է պատճառվել։ Հետևաբար, տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ չի պատճառվել, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով՝ որպես ծեծ (տե՛ս Արևիկ Սահակյանի և Ծովինար Սահակյանի վերաբերյալ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԱՐԴ/0176/01/11 որոշման 17-20-րդ կետերը)»։
Տվյալ դեպքում մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ **** զորամասի երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ ****յանի հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված համարելով, որ մեղադրյալ Յու.Գալստյանը մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է տուժող ****ի դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք, իրավացիորեն հանգել է հետևության, որ այն բավարար չէ մեղադրյալի գործողությունները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով որակելու համար, քանի որ խոսքը գնում է միայն մեկ հարվածի մասին:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով Բողոքաբերի այն փաստարկին, որ սույն դեպքում ենթակա է կիրառման «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասում առկա կարգավորումը, քանի որ համաձայն նշված նորմի՝ իրավական ակտերում քերականական թիվը կրում է ընդհանրական բնույթ, հարկ է համարում արձանագրել, որ քննարկվող նորմի կիրառումը չի կարող հանգեցնել այս կամ այն հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող գործողությունների ընդլայնմանը և հիմք հանդիսանալ անձի՝ քրեական օրենսգրքով չնախատեսված վարքագծի քրեականացմանը:
Անդրադառնալով Բողոքաբերի կողմից օրենսդրի կամքի բացահայտման տեսանկյունից վկայակոչած ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք, մասնավորապես՝ 34-րդ, 45-րդ, 155-րդ, 165-րդ հոդվածների բովանդակությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դրանցում օգտագործվող եզրույթներն արդեն իսկ ուղղակիորեն վկայում են այն մասին, որ բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է եղել հոգնակի թվի կիրառման անհրաժեշտությունը, այն ուղղակիորեն նախատեսվել է օրենքով:
Սույն որոշման շրջանակներում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ նաև պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրականացման տեսանկյունից Յու. Գալստյանին առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպմանը:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրանքը հանդիսանում է քրեադատավարական այն ինստիտուտը, որի միջոցով ապահովվում է հանրային քրեական հետապնդման կառուցակարգի գործունեությունը։ Մեղադրանքը հանցակազմը կոնկրետ հանցագործության հանգամանքների և այն կատարած անձի հետ կապող դատավարական միջոցն է և այդ պատճառով էլ մեղադրանքը կարելի է դիտարկել որպես հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, որից ածանցյալ է նաև քրեական արդարադատության իրականացման գործառույթը։
Քրեական դատավարությունում մեղադրանքը բնորոշվում է որպես կոնկրետ անձին մեղսագրվող հանցավոր գործողության կամ անգործության նկարագրություն դատավարական փաստաթղթերում։ Համապատասխան փաստաթղթերում մեղադրանքի ամրագրումը հանդիսանում է նաև այն դատավարական միջոցը, որով ապահովվում է քրեական հետապնդման ենթարկվող անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերի մասին։ Ուստի, մեղադրանքի ձևակերպմանը բովանդակային առումով ներկայացվող պահանջների բացահայտման հարցը պետք է քննարկել արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի համատեքստում։
Պաշտպանության իրավունքի, մասնավորապես, անձին առաջադրված մեղադրանքի համատեքստում դրա իրացման ապահովման հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ս.Նալբանդյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) մեղադրական եզրակացությունը հանդիսանում է այն դատավարական փաստաթուղթը, որով ամփոփվում են նախնական քննության արդյունքները, ինչպես նաև հիմնավորվում են քննիչի ենթադրությունները՝ մեղադրյալի մեղավորության և նրա գործողությունների իրավաբանական որակման մասին։ Մեղադրական եզրակացության կարևորության մասին է վկայում այն հանգամանքը, որ դրանով ընդգծվում են քրեական գործի դատական քննության սահմանները։ Մեղադրական եզրակացության նշանակությունն արտահայտվում է նաև նրանում, որ այն մեղադրյալին հնարավորություն է տալիս կազմակերպել և իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը` առաջադրված մեղադրանքի և այն հաստատող ապացույցների շրջանակներում» (տե՛ս Սուրեն Կարոյի Նալբանդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 24-րդ կետը)։
Մեկ այլ՝ Ա.Պապյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(…) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը։ Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր (արարքի փաստական նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, դատակոչի ենթակա անձանց շրջանակը և այլն) էական նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար» (տե՛ս Արկադի Պատվականի Պապյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ի թիվ ՏԴ/0115/01/09 որոշման 19-րդ կետը)։
Պաշտպանության իրավունքը` որպես մեղադրյալին վերապահված դատավարական իրավունքների ամբողջություն, հնարավորություն է տալիս վերջինիս հանդես գալ դատավարության ինքնուրույն սուբյեկտի կարգավիճակով, լրիվ կամ մասնակիորեն հերքել իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարած լինելու պնդումը, ինչպես նաև պաշտպանել իր իրավունքներն ու օրինական շահերը։ Ընդ որում` պաշտպանության իրավունքի իրականացման փաստացի հնարավորության ապահովման պարտականությունը կրում է վարույթն իրականացնող մարմինը։
Մրցակցության սկզբունքը և պաշտպանության իրավունքը կոչված են դատավարությունը համապատասխանեցնելու արդարության չափորոշիչներին և ապահովելու իրավունքների արդյունավետ վերականգնում, իսկ քրեական արդարադատության շրջանակներում վերոգրյալն առնվազն ենթադրում է տեղի ունեցած հանցագործության մանրամասների հաստատումը, դրանց ճշգրիտ իրավաբանական գնահատական տալը, հասարակությանը և առանձին անհատներին հասցված վնասի, ինչպես նաև հանցանքի կատարման մեջ մեղադրվող անձի իրական մեղքի ամբողջական բացահայտումը։
Մրցակցային դատավարության ընթացքում պաշտպանությունը հանդես է գալիս որպես մեղադրանքի հակադրում` նպատակ ունենալով հերքել այն և պաշտպանել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող անձանց իրավունքներն ու շահերը։ Այս կարևորագույն գործառույթի արդյունավետ իրականացման համար պաշտպանության կողմն առնվազն պետք է հնարավորություն ունենա ծանոթանալու առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերին, դրանց վերաբերյալ ներկայացնելու սեփական դիրքորոշումը և մասնակցելու ապացուցման գործընթացին։ Պաշտպանության իրավունքի իրականացումը, ինչպես նաև մրցակցային դատավարության ապահովումն անհնար են, եթե մեղադրյալը տեղյակ չէ, թե ինչ անօրինական արարքի կատարման մեջ է մեղադրվում և ինչ ապացույցների հիման վրա։
Ինչպես արդեն նշվեց, մեղադրանքի ձևակերպումը միակ հնարավոր դատավարական միջոցն է, որով հնարավոր է դառնում իրացնել անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի մասին։ Հետևաբար մեղադրանքի ձևակերպումը կարելի է բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք, որը հնարավոր է դարձնում առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվելը և թույլ է տալիս հասնել քրեական վարույթի հիմնական` մեղադրյալի անմեղության կամ մեղավորության հարցի հստակ լուծմանը։
Վերոգրյալից Վերաքննիչ դատարանը հետևություն է անում այն մասին, որ համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը։ Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր, մասնավորապես, արարքի փաստական նկարագրությունը, այդ նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, վճռորոշ նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար։
Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով Բողոքաբերի այն պնդմանը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասում օգտագործված է «կամ այլ բռնի գործողություններ» ձևակերպումը, ինչից հետևում է, որ նույնիսկ եթե տեսականորեն վիճարկվի «հարվածներ» բառի հոգնակիությունը, մեկ հարվածը միևնույն է դիտարկվելու է որպես «բռնի գործողություն», ինչը հանգեցնում է նույն իրավական հետևանքին և որակմանը, գտնում է, որ այն պայմաններում, երբ մեղադրյալ Յու.Գալստյանին այլ բռնի գործողություններ կատարելու մեղադրանք առաջադրված չի եղել, նման պնդումն անհիմն է և ոչ իրավաչափ, քանի որ զրկում է մեղադրյալին իր պաշտպանության իրավունքը պատշաճ կերպով իրականացնելու հնարավորությունից, և չի ապահովվում պաշտպանության կողմի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար:
Վերոգրյալ պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը ճանաչելով և հռչակվելով Յուրի Արմենի Գալստյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, եկել է հիմնավոր հետևության, որը բխում է գործի նյութերից, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ: Այլ կերպ ասած՝ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ թողնել անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-367-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի ԵԴ1/1695/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Պարզաբանում՝ սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ
Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ք.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՅՈՒ.ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ
ՏՈՒԺՈՂ ****Ի
«03» փետրվարի 2026թ. ք. Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի ԵԴ1/1695/01/25 դատավճռի Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) վերաքննիչ բողոքը և ստացված քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Յուրի Արմենի Գալստյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով․
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը
ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնում 2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է 90253925 քրեական վարույթը։
2025 թվականի փետրվարի 12-ին որոշում է կայացվել 90253925 քրեական վարույթով դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին։
2024 թվականի օգոստոսի 05-ին որոշում է կայացվել թիվ 90261124 քրեական վարույթով Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի հիմքով։
2025 թվականի ապրիլի 29-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին՝ թիվ 90253925 քրեական վարույթով **** նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ հաշտություն հիմքով։
2025 թվականի մայիսի 05-ին հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել վարույթն իրականացնող քննիչի միջնորդությունը բավարարելու և **** նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 05-ին որոշում է կայացվել Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 05-ին որոշում է կայացվել 90253925 քրեական վարույթով **** տուժող ճանաչելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 06-ին որոշմամբ մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մայիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, որը մայիսի 15-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ս.Անդրեասյանին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին դատավոր Ս.Անդրեասյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու։
2025 թվականի հուլիսի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը անփոփոխ թողնելու մասին։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Յուրի Արմենի Գալստյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տիգրան Պետրոսյանը, որը 2026 թվականի հունվարի 05-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տիգրան Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ և նշանակվել դատական քննություն:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել, այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ **** զորամասի **** կուրսանտական գումարտակի **** վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ **** հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք»:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
- 05.05.2025թ. զննված և 05.05.2025թ. արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնից ստացված հաղորդումը, համաձայն որի՝ 2025 թվականի փետրվարի 11-ին, ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի սպա-հերթապահի պարտականությունները կատարելու ընթացքում, ժամը 01:05-ին հերթապահ մասի հեռախոսահամարին է զանգահարել ՀՀ ՊՆ **** զորամասի հերթապահ, մայոր Նազարեթ Ավագյանը և հայտնել է, որ 10.02.2025 թվականին ժամը 22:15-ի սահմաններում ՀՀ ՊՆ **** զորամասի 2-րդ կուրսանտական գումարտակի 2-րդ վաշտի կուրսանտներ **** (ծնվ. ****թ., ՀՀ ԶՈՒ-ում 2024թ-ից, Սյունիքի ՄՋԿ հասցե՝ ****) և Յուրի Արմենի Գալստյանի (ծնվ. ****թ., ՀՀ ԶՈՒ-ում 2024թ-ից, **** հասցե՝ ****) միջև բջջային հեռախոսը լիցքավորման միացնելու պատճառով առաջացել է վիճաբանություն և քաշքշուկ, ինչի ժամանակ կուրսանտ Յ.Գալստյանը ձեռքով հարվածել է կուրսանտ **** դեմքին, ինչից հետո կուրսանտները ժամը 23:10-ին ներկայացվել են զորամասի բուժկետ, որտեղ **** մոտ ախտորոշվել է «աջ այտի շրջանի և ճակատի աջ շրջանի այտուց», իսկ 3.Գալստյանի մոտ մարմնական վնասվածք չի հայտնաբերվել:
ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից ձեռնարկված միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ վերոգրյալ միջադեպի ընթացքում ****ի և Յուրի Գալստյանի միջև առաջացել է վիճաբանություն և քաշքշուկ, որի պատճառ է հանդիսացել **** կողմից Յ.Գալստյանի հասցեին սեռական բնույթի հայհոյանք հնչեցնելը: Յ.Գալստյանը՝ մեկ անգամ բռունցքով հարվածել է ****ի դեմքին, ինչից հետո ****ը հարվածել է Յ.Գալստյանին և սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց՝ ստանալով մարմանական վնասվածքներ: ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից վերջիններս ներկայացվել են ՀՀ ՊՆ **** զորամաս, որտեղ ****ի մոտ ախտորոշվել է «աջից ստորին ակնակապիճի շրջանի փափուկ հյուսվածքների աննշան սալջարդ», իսկ Յ.Գալստյանի մոտ ախտորոշվել է «գլխի ճակատագագաթային շրջանի մակերեսային քերծվածքներ»:
- Հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունով, համաձայն որի` Յուրի Արմենի Գալստյանը հաղորդում է տվել այն մասին, որ «2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 21:00-ի սահմաններում գտնվում է կենցաղային հարդարման սենյակում և զբաղվում էի ընթերցանությամբ։ Այդ պահին ներս մտավ իմ համածառայակից **** և առանց ինձ զգուշացնելու վերցրեց լիցքավորման համար հոսանքին միացված ինձ պատկանող բջջային հեռախոսը և դուրս եկավ սենյակից։ Մի քանի րոպե անց ****ը վերադարձավ և խնդրեց, որպեսզի հանեմ հեռախոսի բլոկավորման ռեժիմը։ Այդ պահին ես ****ից պահանջեցի, որպեսզի հեռախոսի մարտկոցը ամբողջությամբ լիցքաթափի և օգտագործելուց հետո կրկին միացնի լիցքավորման, քանի որ նախկինում եղել էր դեպքեր, երբ ****ը վերցրել էր հեռախոսը և ամբողջությամբ լիցքաթափել էր և չէր միացրել հոսանքին լիցքավորման համար։ Իմ ասածներս դուր չեկան ****ին, վերջինս վրդովվեց և հնչեցրեց հետևյալ արտահայտությունը (…): Ես այդ ժամանակ ոչինչ չասացի այնուհետև մենք գնացինք անվանականչին, որից հետո ****ին առաջարկեցի գնալ ծխարան վերջինիս կողմից հնչեցված արտահայտությունը պարզաբանելու նպատակով։ Ես ****ին ասացի, որ հնարավոր է չի գիտակցում իր ասածի նշանակությունը կամ ես եմ սխալ լսել, սակայն ****ը ասաց, որ հասկանում է իր ասածի նշանակությունը և կրկին անգամ կրկնեց այդ վիրավորական արտահայտությունը, որից հետո ես մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածեցի ակնակապիճի շրջանում։ Դրանից հետո ****ը ինձ հրեց, ինչի հետևանքով կոնկրետ չեմ հիշում գլուխս կպավ պատին թե ճաղավանդակին։ Հաղորդումը գրված է իմ ձեռքով, իմ բառերից, ճիշտ է, որի համար ստորագրում եմ»։
- Հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ **** հաղորդում է տվել այն մասին, որ **** ****յանս, տալիս եմ սույն հաղորդումը այն մասին, որ «2024 թվականի ծառայում եմ վերոնշյալ զորամասում որպես կուրսանտ։ 2025 թվականի փետրվարի 10-ին 2-րդ գումարտակի կենցաղային հարդարման սենյակում ժամը 21։00-ի սահմաններում վերցրել եմ համածառայակցիս բջջային հեռախոսը, քանի որ իմ բջջային հեռախոսի մեջ չկար բավարար գումար ընտանիքիս հետ կապ հաստատելու համար։ Դրանից հետո քայլեցի դեպի ննջարան և նկատեցի, որ բջջային հեռախոսից օգտվելու համար պետք է մուտքագրեմ համածառայակցիս կողմից տրված գաղտնաբառը։ Քայլելով դեպի կենցաղային հարդարման սենյակ, նկատեցի, որ համածառայակիցս Յուրի Գալստյանը, ում պատկանում էր հեռախոսը նստած գիրք է կարդում, մոտենալով վերջինիս խնդրեցի, որ նա հավաքի գաղտնաբառը, ինչից հետո Յ․Գալստյանը վրդովվեց և ասաց, որ ինչո՞ւ եք անընդհատ հեռախոս լիցքավորումից անջատում, նշելով, որ հեռախոսը այդպիսով չի հասցնում վերցնել բավական էներգիա, որպիսի ինքն էլ կարողանա օգտվել իր իսկ բջջային հեռախոսից։ Իրեն ի պատասխան ես ասացի, որ բայց դու գիտես ինչի եմ վերցրել քո հեռախոսը, որ այդպես վրդովվում ես։ Յ․Գալստյանը հարցրեց, ինչի ես վերցրել հեռախոսը, ես պատասխանեցի, որ էլ կարևոր չէ, թե ինչու եմ վերցրել հեռախոսը, և ասացի, որ առհասարակ իմ հետ այդ տոնով չեն խոսում և իմ կողմից հայհոյանքի տեսքով հնչեց հետևյալ արտահայտությունը (...): Ինչից հետո Յ․Գալստյանը իմ ասածը ճիշտ չընկալելով սկսեց հարցեր տալ ինձ, ես չպատասխանեցի իր հարցին, քանի որ վերջինս ավելի վրդովվեց, և ես հեռացա այդ տեղից։ Դրանից հետո նա կրկին մոտենում է ինձ, փորձելով ստանալ պատասխան, թե ինչու ես նման արտահայտություն արեցի, իսկ ես պատասխանեցի, որ երեկոյան անվանականչից հետո կհանգստանանք և կզրուցենք։ Արդեն անվանականչից հետո գնացինք դեպի ծխարան, որը գտնվում է գումարտակի հետնամասում։ Մեր հետ կային մոտ 4 հոգի համածառայակիցներ, որոնք չցանկացանք մեր միջադեպի հետ կապված զրուցել։ Երբ համածառայակիցները քայլեցին դեպի գումարտակ, սկսեցինք զրուցել միջադեպի հետ կապված։ Յ․Գալստյանը կրկին հարցրեց ինչո՞ւ եմ նման արտահայտություն արել, սակայն իմ կողմից հնչեցված պատասխանը չբավարարեց վերջինիս և մեր միջև սկսվեց քաշքշուք։ Յ․Գալստյանը հարվածեց դեմքիս, ինչից հետո սկսվեց փոխադարձ հարվածներ, ինչից հետո երկուսով ստացանք մարմնական վնասվածքներ։ Հաղորդումը գրված է իմ ձեռքով։ Առկա է **** ստորագրությունը»։
- Դատաբժշկական փորձաքննության 0211 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ ****ի ստացած մարմնական վնասվածքը՝ աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով, պատճառվել է բութ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին և հանգամանքներում, որն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում:
- Տուժող ****ը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել առ այն, որ դեպքը տեղի է ունեցել զորամասում 2025 թվականի փետրվարի 10-ին, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանություն են ունեցել, որից հետո գումարտակի հետևի հատվածում քաշքշել են միմյանց։ Հարցին, թե արդյոք Յուրի Գալստյանը բռնություն գործադրել է իր հանդեպ, տուժողը նշեց, որ ոչ, իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել։ Նշեց, որ մանրամասները չի հիշում, խնդրեց հիմք ընդունել նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքը։ Հանրային մեղադրողը վկայակոչեց տուժողի կողմից տրված հաղորդումը, որի առնչությամբ տուժողը հաստատեց իր կողմից տրված հաղորդումը։ Անդրադառնալով ստացված վնասվածքներին՝ նշեց, որ դրանք առաջացել են քաշքշելու արդյունքում, խորը վնասվածք չի ստացել։
Նշեց, որ հայհոյանք հնչեցրել է, որը վերաբերական չի եղել Յուրի Գալստյանին։ Հարցին, թե ով է սկսել վիճաբանությունը, նշեց, որ այն սկսվել է իրենցից, կոնկրետ չի հիշում, թե ումից, վեճը վերաբերել է հեռախոսից օգտվելուց, Յուրին հարցրել է, թե ինչու է վերցնում իր հեռախոսը առանց հարցնելու։ Մինչև իր կողմից հայհոյանք տալը Յուրին հայհոյանք չի տվել իրեն։ Հարցին, թե արդյոք Յուրին փորձել է պարզաբանում ստանալ ինչո՞ւ է վերցրել հեռախոսը, ինչու է հայհոյանք տալիս, տուժողը նշեց, որ չի հիշում։
Տուժողը նշեց, որ Յուրին մեկ անգամ հարվածել է աջ այտին, հարցին, իր հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։ Նշեց, որ ներկա պահին բողոք չունի Յուրի Գալստյանի հանդեպ, հաշտվել է Յուրի Գալստյանի հետ, ներկայումս ունեն լավ ընկերական հարաբերություններ, ներողություն են խնդրել միմյանցից՝ հասկանալով իրենց կատարած սխալ արարքները։
- Վկա **** դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց առ այն, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի և տուժողի հետ գտնվել է պետ և ենթակա հարաբերությունների մեջ, հանդիսացել է **** կուրսանտական գումարտակի **** կուրսանտական վաշտի **** կուրսանտական դասակի հրամանատար։ Յուրի Գալստյանին բնութագրեց որպես ընկերասեր, ուսումնատենչ, իր նպատակներին միշտ սլացող, ձգտող, միշտ բոլորի հետ բարիդրացիական հարաբերություններ ունեցող անձ։ Անդրադառնալով տեղի ունեցած վիճաբանությանը՝ նշեց, որ իր տեղեկությունների համաձայն վեճը եղել է կապված հեռախոսի լիցքավորիչի հետ, այդ առիթով զրուցել է Յուրի Գալստյանի հետ, վերջինիս ասել է, որ հարցերին լուծում տալ չի կարելի բռնությամբ, որը վայել չէ ոչ ապագա սպային, ոչ էլ զինվորականին։ Իր մոտ տպավորություն է ստեղծվել, որ զինծառայողների միջև տեղի է ունեցել սխալմունք, որը չպետք է ավարտվեր բռնությամբ, բռնություն գործադրելու վերաբերյալ իմացել է իր վերադասից, տեղեկացել է, որ Յուրին հարվածել է ****ին։ Հանրային մեղադրողի կողմից վկայակոչվեց վաշտի հրամանատարի կողմից տրված բնութագիրը Յուրի Գալստյանի վերաբերյալ, ըստ որի վերջինս բնութագրվել է որպես «ծառայության մեջ թերացող, կոնֆլիկտային անձ»։ Նշվածի առնչությամբ վկան նշեց, որ այդ բնութագիրը գրելիս իր կարծիքը հաշվի չի առնվել։ Նշեց, որ Յուրի Գալստյանը ունեցել է թերացումներ ծառայության մեջ, բայց ոչ այդքան շատ, կոնֆլիկտայնության հետ կապված նշեց, որ նման եզրահանգումը արդյունք է սադրանքների։
Պաշտպանի հարցին, թե արդյոք վկայակոչված բնութագիրը տրվել է քննարկվող խնդիրների հետ կապված, վկան նշեց, որ շատ հավանական է, ամեն ինչ կուտակվել է իրար վրա և ընդհանուր պատկերը արտացոլվել է այդ բնութագրում, սակայն հստակ ինֆորմացիա չունի, թե երբ է գրվել բնութագիրը։
- Վկա **** դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց առ այն, որ առավոտյան ներկայացել է աշխատանքի և իմացել է, որ վիճաբանություն է եղել կուրսանտների միջև հեռախոսի լիցքավորիչի համար, ինքը հանդիսացել է դասակի հրամանատարը, վեճի առնչությամբ խոսել է ****ի և Յուրիի հետ, ասել են, որ լիցքավորիչը վերցնելու համար է եղել վեճը, միմյանց չեն հասկացել, որի արդյունքում վիճաբանել են։ Հետագայում վերադասներից իմացել է, որ քաշքշուք է տեղի ունեցել կուրսանտների միջև։ Նշեց, որ հարցրել է, թե ինչ արդյունքում է ****ը ստացել վնասվածքը։
Նշեց, որ եթե նկատում են, որ զինծառայողի մարմնի վրա առկա է վնասվածք, ուստի վերադասը կանչում է և հարցեր է ուղղում, որի արդյունքում կազմվում է զեկուցագիր։
Այսպիսով, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Յուրի Արմենի Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը:»:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի` «Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները» բաժնի համաձայն՝ «(…) Վերլուծելով մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքը և հիմնվելով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա` Դատարանը գտնում է, որ.
1) ապացուցված են մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված չէ նշված արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված չէ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ Դատարանը կայացրել է արդարացման վերդիկտ։
(…)
Դատարանը, համադրելով վերոգրյալ իրավական նորմերը սույն գործի հանգամանքների հետ, գտնում է, որ դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցությամբ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան չի հիմնավորվել մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարումը։
Բացի այդ, նրան վերագրված և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքներում բացակայում են այլ հանցակազմի հատկանիշները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը օբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է գործողությամբ՝ զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է անձին հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով։
Հանցանքն ուղղված է զինվորական ծառայության սահմանված կարգի դեմ, դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցանքներին։
Սույն դեպքում մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը մեղադրվում է այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ **** զորամասի **** կուրսանտական գումարտակի **** վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ **** հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք։
Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված բոլոր ապացույցները, այդ թվում՝ 05.05.2025թ. զննված և 05.05.2025թ. արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնից ստացված հաղորդումը, Յուրի Գալստյանի կողմից տրված հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, ****ի կողմից տրված հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, դատաբժշկական փորձաքննության 0211 եզրակացությունը, հարցաքննվել են տուժող ****ը, վկաներ **** և ****։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքում մատնանշված է մեկ հարվածի հասցնելու հանգամանքը։
Սույն դեպքում դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների արդյունքում պարզ է դարձել, որ 2025 թվականի փետրվարի 10-ին հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ **** զորամասի **** կուրսանտական գումարտակի **** վաշտի կուրսանտ Յուրի Գալստյանի և նույն վաշտի կուրսանտ ****ի միջև տեղի է ունեցել վիճաբանություն՝ կենցաղային խնդրի առնչությամբ։ Մասնավորապես՝ համաձայն մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի կողմից տրված հաղորդման արձանագրության՝ «**** և առանց ինձ զգուշացնելու վերցրեց լիցքավորման համար հոսանքին միացված ինձ պատկանող բջջային հեռախոսը և դուրս եկավ սենյակից։ Մի քանի րոպե անց ****ը վերադարձավ և խնդրեց որպեսզի հանեմ հեռախոսի բլոկավորման ռեժիմը։ Այդ պահին ես ****ից պահանջեցի որպեսզի հեռախոսի մարտկոցը ամբողջությամբ լիցքաթափի և օգտագործելուց հետո կրկին միացնի լիցքավորման քանի որ նախկինում եղել էր դեպքեր, երբ ****ը վերցրել էր հեռախոսը և ամբողջությամբ լիցքաթափել էր և չէր միացրել հոսանքին լիցքավորման համար»։ Այնուհետև Յուրի Գալստյանի կողմից կատարված նկատառմանն ի պատասխան ****ը հնչեցրել է հայհոյանք մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի հասցեին։ Դեպքից հետո մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը ****ին առաջարկել է գնալ ծխարան վերջինիս կողմից հնչեցված արտահայտությունը պարզաբանելու նպատակով, որից հետո պարզաբանումներ ստանալու նպատակով հարցրել է վերջինիս, թե արդյոք գիտակցում է իր կողմից կատարված արտահայտության նշանակությունը և դրական պատասխան ստանալուց հետո ես մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածել է տուժող ****ի ակնակապիճի շրջանում։
Դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ կերպով է նկարագրել տեղի ունեցածը նաև տուժող ****ը թե իր կողմից տրված հաղորդմամբ, թե դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքով։ Մասնավորապես՝ վերջինս հաստատել է, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը մեկ անգամ հարվածել է իր աջ այտին, հարցին, իր հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։
Անդրադառնալով ստացված վնասվածքներին՝ նշեց, որ դրանք առաջացել են քաշքշելու արդյունքում, խորը վնասվածք չի ստացել։
Նշեց, որ ներկա պահին բողոք չունի Յուրի Գալստյանի հանդեպ, հաշտվել է Յուրի Գալստյանի հետ, ներկայումս ունեն լավ ընկերական հարաբերություններ, ներողություն են խնդրել միմյանցից՝ հասկանալով իրենց կատարած սխալ արարքները։
Դատարանը համադրության մեջ գնահատելով վերը նշված հանգամանքներն հաստատված է համարում, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը տեղի ունեցած վիճաբանության արդյունքում մեկ անգամ հարվածել է տուժող ****ի աջ այտին, այդ կերպ վերջինիս պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող վնասվածք։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրանքում քաշքշուկի, մեկից ավելի հարվածների կամ այլ գործողությունների նկարագիր առկա չէ։
Հատկանշական է նաև այն իրողությունը, որ կենցաղային հարցի՝ հեռախոսի հետ կապված, տուժողի կողմից «հրապարակման ոչ ենթակա» հայհոյանքներ հնչեցնելուց հետո է մեղադրյալը մեկ անգամ հարվածել տուժողին՝ (տես մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի հաղորդումը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «հարվածներ հասցնելու» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ: Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի դիսպոզիցիայից հետևում է, որ նշված նորմը ենթակա է մեղսագրման անձին, եթե վերջինս տուժողին բազմաթիվ անգամ (մեկից ավելի) հարվածներ է հասցրել, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ:
Սույն դեպքում՝ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքում նկարագրվել է մեկ անգամ հարված հասցնելը, որը հաստատվել է պատշաճ ապացուցման շրջանակներում՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածը նախատեսում է քրեական պատասխանատվություն «հարվածներ հասցնելու»` մեկից ավելի հարվածներ հասցնելու համար։
(…)
Վերը մեջբերված նախադեպային որոշման լույսի ներքո քննարկման առարկա դարձնելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարված հասցնելը չի պարունակում ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի տարրեր, քանի որ վերջինիս արարքում առկա չեն այլ բռնի գործողություններ ինչպես նաև պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելու հատկանիշներ։
Հատկանշական է, որ տուժողը հանրային մեղադրողի հարցին ի պատասխան, թե արդյո՞ք Յուրի Գալստյանը բռնություն գործադրել է իր հանդեպ, տուժողը նշեց, որ իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել։ Տուժողը չի հայտել մեկ հարված հասցնելու արդյունքում վերջինս ֆիզիկական ցավ զգալու մասին, որպիսի պայմաններում առանց ֆիզիկական ցավի մեկ հարվածը որպես այլ բռնի գործողություններ որակելը ճիշտ չի լինի, քանի որ հարված հասցնելը և այլ բռնի գործողությունները իրարից տարբերվում են։ Այն դեպքում, երբ մեկ հարվածն ավելի ուժգին լինի, քան մի քանիսը և դրա արդյունքում տուժողը զգա ուժեղ ֆիզիկական ցավ, ապա արարքը կարող է որակվել նաև որպես այլ բռնի գործողությունների ձևով ֆիզիկական ներգործություն: Մեկ հարվածով ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք պատճառելու կամ այդպիսիք պատճառելու դիտավորության առկայության հանգամանքը գնահատելիս Դատարանը հաշվի է առնում նաև տուժողի տարիքը, առողջական վիճակը, ինչպես նաև հանցավորի ֆիզիկական տվյալները, հարվածի տեղակայումը, բնույթը և այլ հանգամանքները, որոնք իրենց համակցությամբ կարող են վկայել, որ տուժողին պատճառվել է ֆիզիկական ցավ: Սույն դեպքում տուժողը և մեղադրյալը համածառայակիցներ են, նախորդիվ ունեցել են ընկերական հարաբերություններ, վերջիններիս միջև ծագած վեճն ունեցել է կենցաղային բնույթ, դրա արդյունքում մեղադրյալը մեկ անգամ հարվածել է տուժողի աջ այտին, այսինքն հարվածը չի հասցվել կենսական կարևոր օրգաններին, համաձայն դատաբժշկական փորձաքննության՝ տուժող ****ը ստացել է մարմնական վնասվածք՝ աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով, որպիսի պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքում բացակայում է այլ հանցակազմի հատկանիշները։
Ինչ վերաբերում է հանրային մեղադրողի կողմից կատարված պնդմանն առ այն, որ համաձայն «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ «Եթե նորմատիվ իրավական ակտում բառը նշված է եզակի թվով, ապա դա տարածվում է նաև այդ բառի հոգնակիի վրա և ընդհակառակը, եթե տվյալ իրավական ակտով այլ բան նախատեսված չէ, կամ ուղղակի այլ բան չի բխում այդ իրավական ակտի բովանդակությունից», Դատարանն արձանագրում է, որ.
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 24-ին Գևորգ Ճաղարյանի վերաբերյալ կայացված թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը․ (...):
Վերը մեջբերված որոշման լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթն իրականացվում է միայն մեղադրյալի նկատմամբ և միայն նրան ներկայացված մեղադրանքով: Դատարանն իրավասու է հաստատված կամ հերքված համարելու միայն մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքները։
Նման պայմաններում մեղադրանքում նկարագրված փաստական հանգամանքները պետք է լինեն հստակ, տարակարծությունների առիթ չտան, թույլ տան դատարանին գնահատել արդյոք ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ հնարավոր է հաստատված կամ հերքված համարել անձին ներկայացված մեղադրանքը։
Վերոգրյալի լույսի ներքո Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի դիսպոզիցիան հանրային մեղադրողի մատնանշած կերպով մեկնաբանելը՝ («Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասին հղում տալով և փաստելով, որ թեպետ մեղադրանքում հստակ նշված է մեկ անգամ ձեռքով հարված, սակայն կարելի է արձանագրել մեկից ավելի հարվածների առկայություն), կհանգեցնի այն իրողությանը, երբ մեղադրանքի ձևակերպումը չի կարող բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք՝ հնարավորություն տալով առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվել:
Այսպիսով, շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Յուրի Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Յուրի Գալստյանին մեղսագրվող արարքի հակաիրավականությունը ապացուցված համարելու համար, քանի որ վերջինիս կողմից մեկ հարված հասցնելը սույն դեպքում քրեաիրավական պատասխանատվության չի հանգեցնում:
Այլ կերպ ասած՝ նշված փաստական հանգամանքների վերաբերյալ առկա են ողջամիտ կասկածներ, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, ուստի դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի հիման վրա և «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» (in dubio pro reo) կանոնի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի:
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ: (…)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, փաստական հանգամանքները, Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները, մեջբերելով օրենսդրության վերաբերելի դրույթները, հանգել է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ին ԵԴ1/1695/01/25 դատավճռով Յուրի Արմենի Գալստյանին անմեղ ճանաչելով թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում և քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որոնք հանգեցրել են անհիմն և ապօրինի դատական ակտի կայացման, ուստի խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/1695/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դատավճռով Յուրի Արմենի Գալստյանին անմեղ ճանաչելու վերաբերյալ դատավճիռը և վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության:
Բողոքաբերը փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է մեկնաբանել հանրային մեղադրողի՝ «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումների շրջանակներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի օբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ արտահայտած դիրքորոշումը՝ նկատի ունենալով, որ ոչ թե նշվել է, որ «թեպետ մեղադրանքում հստակ նշված է մեկ անգամ ձեռքով հարված, սակայն կարելի է արձանագրել մեկից ավելի հարվածների առկայություն», այլ նշվել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշված «հարվածներ հասցնելու» եզրույթը, «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումների համաձայն, պետք է մեկնաբանվի նաև որպես եզակի ակտ, այսինքն՝ մեկ հարվածի առկայությունը ևս պետք է դիտարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի օբյեկտիվ կողմի դրսևորում:
Այնուհետև, Բողոքաբերը, անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությանը, որ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքում նկարագրվել է մեկ անգամ հարված հասցնելը, որը հաստատվել է պատշաճ ապացուցման շրջանակներում՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածը նախատեսում է քրեական պատասխանատվություն «հարվածներ հասցնելու»՝ մեկից ավելի հարվածներ հասցնելու համար, նշել է, որ այն հիմնավոր չէ և չի բխում «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի մեկնաբանությունից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի տրամաբանությունից:
Բողոքաբերի կարծիքով՝ վերոգրյալի մասին է վկայում այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքում առկա չէ որևէ նորմ, որը կարգավորում է նույն բառը եզակի և հոգնակի իմաստով մեկնաբանելու թույլատրելիության կամ անթույլատրելիության վերաբերյալ, ուստի ըստ Բողոքաբերի՝ ենթակա է կիրառման «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասում առկա կարգավորումը, քանի որ համաձայն նշված նորմի՝ իրավական ակտերում քերականական թիվը կրում է ընդհանրական բնույթ: Բողոքաբերի կարծիքով՝ եթե օրենսդիրը չի շեշտել, որ գործողությունը պետք է լինի «բազմակի» կամ «պարբերաբար», ապա հոգնակի թվով ձևակերպված արարքը (հարվածներ) իրավաբանորեն ներառում է նաև եզակի գործողությունը (հարված):
Բողոքաբերը վկայակոչել է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-րդ, 45-րդ, 155-րդ, 165-րդ հոդվածները, որոնցից ըստ նրա՝ հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքում նույն բառը մեկնաբանվում է եզակի և հոգնակի իմաստով, իսկ միայն հոգնակի իմաստով մեկնաբանելու համար սահմանվել են կոնկրետ բառակապակցություններ, որոնց միջոցով բառը չի կարող մեկնաբանվել որպես եզակի:
Բողոքաբերն անդրադարձել է նաև զինվորական հանցագործությունների դեպքում օրենսդրի նպատակին, որը զինվորական կարգապահության և զինծառայողի անձեռնմխելիության պաշտպանությունն է։ Բողոքաբերը փաստել է, որ մեկ հարվածը նույնքան արդյունավետորեն խաթարում է զինվորական պատիվն ու կարգապահությունը, որքան երկու հարվածը, իրավական տեսանկյունից զինծառայողի անձեռնմխելիությունը և կանոնագրքային հարաբերությունները խախտվում են հենց առաջին իսկ ֆիզիկական հարվածի պահից, հետևաբար, ըստ Բողոքաբերի՝ մեկ հարվածը բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը հաստատելու համար, իսկ հակառակ մեկնաբանությունը կհանգեցնի ՀՀ զինված ուժերում անպատժելիության մթնոլորտի ձևավորմանը և կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգրքի էությանը:
Բողոքաբերը նշել է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասում օգտագործված է «կամ այլ բռնի գործողություններ» ձևակերպումը, ինչից հետևում է, որ նույնիսկ եթե տեսականորեն վիճարկվի «հարվածներ» բառի հոգնակիությունը, մեկ հարվածը միևնույն է դիտարկվելու է որպես «բռնի գործողություն», ինչը հանգեցնում է նույն իրավական հետևանքին և որակմանը:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի կողմից դիմում է հասցեագրվել Վերաքննիչ դատարանին, որում վերջինս խնդրել է դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ, իսկ վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ բավարարել։
Մեղադրյալ Յու.Գալստյանն առարկեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել։
Տուժող ****ը Վերաքննիչ դատարանին հայտնեց, որ Յու.Գալստյանի հետ շարունակում են մնալ ընկերներ:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը.
3) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից.
2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար:»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն առ այն, որ Յուրի Արմենի Գալստյանին պետք է արդարացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում:
Այսպես.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
1) անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը.
2) առկա է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ քրեական պատասխանատվությունը բացառող որևէ հանգամանք (բացառությամբ անմեղսունակության).
3) առկա է անձին մեղսագրվող նույն արարքի կապակցությամբ oրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռ կամ այլ դատական ակտ.
4) առկա է անձին մեղսագրվող նույն արարքի կապակցությամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մաuին դատախազի չվերացված որոշում, բացառությամբ սույն մասի 9-րդ կետով նախատեսված դեպքի.
5) անձն անձեռնմխելիության ուժով ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության.
6) իրավասու մարմինը պատշաճ իրավական ընթացակարգի արդյունքում ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին չի զրկել անձեռնմխելիությունից.
7) լրացել է սույն օրենսգրքով սահմանված քրեական հետապնդման առավելագույն ժամկետը, և դատախազն այդ ժամկետի ընթացքում վարույթի նյութերը չի հանձնել դատարան.
8) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա.
9) վարույթով քրեական հետապնդումն իրականացվել է հանրային կարգով, մինչդեռ uույն oրենuգրքի պահանջներին համապատասխան` քրեական հետապնդումը պետք է իրականացվեր միայն մասնավոր կարգով.
10) անձը մահացել է.
11) անձն արարքի կատարման պահին չի հաuել քրեական պատաuխանատվության ենթարկելու` oրենքով նախատեuված տարիքին.
12) անձը Հայաuտանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից.
13) անձը համաներմամբ ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից.
14) անձին մեղսագրվող արարքն ապաքրեականացվել է։
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-9-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքները ռեաբիլիտացնող են։
3. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 10-րդ կետով նախատեսված հանգամանքի առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե մահացածի օրինական ներկայացուցիչն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ մահացածը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում: Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 10-րդ կետը չի տարածվում քաղաքացիական դատավարության կարգով անձին մահացած ճանաչելու դեպքերի վրա:
4. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 11-14-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքների առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն` «1.Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։
Վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը):
Սիրակ Սաքանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«[Ա]պացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»:
Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը (…) վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
(…)
Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(…)
[Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»:
Վերոգրյալ իրավանորմերի և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված գործի հանգամանքների վրա, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատավճիռ: Վերաքննիչ դատարանը, ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի նկատմամբ արդարացման դատավճիռ կայացնելով, հանգել է իրավաչափ հետևության:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի համաձայն՝ « 1. Զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է անձին հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով՝
պատժվում է (...)»։
Վերաքննիչ դատարանը քննարկվող հանցակազմի վերլուծությունից փաստում է, որ զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, պետք է արտահայտվի հետևյալ կերպ՝
1) անձին հարվածներ հասցնելով,
2) կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով,
2) կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով:
Ընդ որում, հարվածները կարող են հասցվել ինչպես ձեռքերով կամ ոտքերով, այնպես էլ բութ և կոշտ գործիքի գործադրմամբ՝ մեկից ավելի անգամ:
Այսինքն՝ վերոշարադրյալ մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «հարվածներ հասցնել» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ: Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի բովանդակությունից հետևում է, որ զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը պետք է դրսևորվի տուժողին առնվազն մեկից ավելի հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով:
Վճռաբեկ դատարանն Արևիկ և Ծովինար Սահակյանների գործով որոշման շրջանակներում հայտնել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) Ծեծելը բնութագրվում է տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնելով, ընդ որում, հարվածները կարող են հասցվել ինչպես ձեռքերով կամ ոտքերով, այնպես էլ բութ և կոշտ գործիքի գործադրմամբ՝ բազմաթիվ (մեկից ավելի) անգամ:
(...) Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «ծեծել» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ։ Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով արգելված ծեծի բովանդակությունից հետևում է, որ ծեծը տուժողին բազմաթիվ (մեկից ավելի) հարվածներ հասցնելն է, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ։
(...) Այլ բռնի գործողություններ են, օրինակ՝ ձեռքերը ոլորելը, մազերը քաշելը, կճմտելը և այլն։
(...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի ճիշտ որակումը կոնկրետ հանրորեն վտանգավոր արարքի մեջ հանցակազմի բոլոր հատկանիշների առկայության հավաստումն է։ Հետևաբար, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի խնդիրն է բացահայտել այն հատկանիշները՝ «տարրերը», որոնք կազմում են տվյալ տեսակի հանցագործության օրենսդրական մոդելը կամ որ նույնն է` հանցակազմը։
(...) Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ մեկ հարվածով ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք պատճառելու կամ այդպիսիք պատճառելու դիտավորության առկայության հանգամանքը գնահատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել տուժողի տարիքը, առողջական վիճակը, ինչպես նաև հանցավորի ֆիզիկական տվյալները, հարվածի տեղակայումը, բնույթը և այլ հանգամանքները, որոնք իրենց համակցությամբ կարող են վկայել, որ տուժողին պատճառվել է ֆիզիկական ցավ։
(...) Հիմք ընդունելով սույն որոշման 23-26-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարվածը չի կարող որակվել որպես ծեծ, ծեծը ենթադրում է տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ է պատճառվել։ Հետևաբար, տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ չի պատճառվել, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով՝ որպես ծեծ (տե՛ս Արևիկ Սահակյանի և Ծովինար Սահակյանի վերաբերյալ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԱՐԴ/0176/01/11 որոշման 17-20-րդ կետերը)»։
Տվյալ դեպքում մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ **** զորամասի երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ ****յանի հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված համարելով, որ մեղադրյալ Յու.Գալստյանը մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է տուժող ****ի դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք, իրավացիորեն հանգել է հետևության, որ այն բավարար չէ մեղադրյալի գործողությունները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով որակելու համար, քանի որ խոսքը գնում է միայն մեկ հարվածի մասին:
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով Բողոքաբերի այն փաստարկին, որ սույն դեպքում ենթակա է կիրառման «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասում առկա կարգավորումը, քանի որ համաձայն նշված նորմի՝ իրավական ակտերում քերականական թիվը կրում է ընդհանրական բնույթ, հարկ է համարում արձանագրել, որ քննարկվող նորմի կիրառումը չի կարող հանգեցնել այս կամ այն հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող գործողությունների ընդլայնմանը և հիմք հանդիսանալ անձի՝ քրեական օրենսգրքով չնախատեսված վարքագծի քրեականացմանը:
Անդրադառնալով Բողոքաբերի կողմից օրենսդրի կամքի բացահայտման տեսանկյունից վկայակոչած ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք, մասնավորապես՝ 34-րդ, 45-րդ, 155-րդ, 165-րդ հոդվածների բովանդակությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դրանցում օգտագործվող եզրույթներն արդեն իսկ ուղղակիորեն վկայում են այն մասին, որ բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է եղել հոգնակի թվի կիրառման անհրաժեշտությունը, այն ուղղակիորեն նախատեսվել է օրենքով:
Սույն որոշման շրջանակներում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ նաև պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրականացման տեսանկյունից Յու. Գալստյանին առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպմանը:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրանքը հանդիսանում է քրեադատավարական այն ինստիտուտը, որի միջոցով ապահովվում է հանրային քրեական հետապնդման կառուցակարգի գործունեությունը։ Մեղադրանքը հանցակազմը կոնկրետ հանցագործության հանգամանքների և այն կատարած անձի հետ կապող դատավարական միջոցն է և այդ պատճառով էլ մեղադրանքը կարելի է դիտարկել որպես հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, որից ածանցյալ է նաև քրեական արդարադատության իրականացման գործառույթը։
Քրեական դատավարությունում մեղադրանքը բնորոշվում է որպես կոնկրետ անձին մեղսագրվող հանցավոր գործողության կամ անգործության նկարագրություն դատավարական փաստաթղթերում։ Համապատասխան փաստաթղթերում մեղադրանքի ամրագրումը հանդիսանում է նաև այն դատավարական միջոցը, որով ապահովվում է քրեական հետապնդման ենթարկվող անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերի մասին։ Ուստի, մեղադրանքի ձևակերպմանը բովանդակային առումով ներկայացվող պահանջների բացահայտման հարցը պետք է քննարկել արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի համատեքստում։
Պաշտպանության իրավունքի, մասնավորապես, անձին առաջադրված մեղադրանքի համատեքստում դրա իրացման ապահովման հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ս.Նալբանդյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) մեղադրական եզրակացությունը հանդիսանում է այն դատավարական փաստաթուղթը, որով ամփոփվում են նախնական քննության արդյունքները, ինչպես նաև հիմնավորվում են քննիչի ենթադրությունները՝ մեղադրյալի մեղավորության և նրա գործողությունների իրավաբանական որակման մասին։ Մեղադրական եզրակացության կարևորության մասին է վկայում այն հանգամանքը, որ դրանով ընդգծվում են քրեական գործի դատական քննության սահմանները։ Մեղադրական եզրակացության նշանակությունն արտահայտվում է նաև նրանում, որ այն մեղադրյալին հնարավորություն է տալիս կազմակերպել և իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը` առաջադրված մեղադրանքի և այն հաստատող ապացույցների շրջանակներում» (տե՛ս Սուրեն Կարոյի Նալբանդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 24-րդ կետը)։
Մեկ այլ՝ Ա.Պապյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(…) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը։ Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր (արարքի փաստական նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, դատակոչի ենթակա անձանց շրջանակը և այլն) էական նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար» (տե՛ս Արկադի Պատվականի Պապյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ի թիվ ՏԴ/0115/01/09 որոշման 19-րդ կետը)։
Պաշտպանության իրավունքը` որպես մեղադրյալին վերապահված դատավարական իրավունքների ամբողջություն, հնարավորություն է տալիս վերջինիս հանդես գալ դատավարության ինքնուրույն սուբյեկտի կարգավիճակով, լրիվ կամ մասնակիորեն հերքել իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարած լինելու պնդումը, ինչպես նաև պաշտպանել իր իրավունքներն ու օրինական շահերը։ Ընդ որում` պաշտպանության իրավունքի իրականացման փաստացի հնարավորության ապահովման պարտականությունը կրում է վարույթն իրականացնող մարմինը։
Մրցակցության սկզբունքը և պաշտպանության իրավունքը կոչված են դատավարությունը համապատասխանեցնելու արդարության չափորոշիչներին և ապահովելու իրավունքների արդյունավետ վերականգնում, իսկ քրեական արդարադատության շրջանակներում վերոգրյալն առնվազն ենթադրում է տեղի ունեցած հանցագործության մանրամասների հաստատումը, դրանց ճշգրիտ իրավաբանական գնահատական տալը, հասարակությանը և առանձին անհատներին հասցված վնասի, ինչպես նաև հանցանքի կատարման մեջ մեղադրվող անձի իրական մեղքի ամբողջական բացահայտումը։
Մրցակցային դատավարության ընթացքում պաշտպանությունը հանդես է գալիս որպես մեղադրանքի հակադրում` նպատակ ունենալով հերքել այն և պաշտպանել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող անձանց իրավունքներն ու շահերը։ Այս կարևորագույն գործառույթի արդյունավետ իրականացման համար պաշտպանության կողմն առնվազն պետք է հնարավորություն ունենա ծանոթանալու առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերին, դրանց վերաբերյալ ներկայացնելու սեփական դիրքորոշումը և մասնակցելու ապացուցման գործընթացին։ Պաշտպանության իրավունքի իրականացումը, ինչպես նաև մրցակցային դատավարության ապահովումն անհնար են, եթե մեղադրյալը տեղյակ չէ, թե ինչ անօրինական արարքի կատարման մեջ է մեղադրվում և ինչ ապացույցների հիման վրա։
Ինչպես արդեն նշվեց, մեղադրանքի ձևակերպումը միակ հնարավոր դատավարական միջոցն է, որով հնարավոր է դառնում իրացնել անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի մասին։ Հետևաբար մեղադրանքի ձևակերպումը կարելի է բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք, որը հնարավոր է դարձնում առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվելը և թույլ է տալիս հասնել քրեական վարույթի հիմնական` մեղադրյալի անմեղության կամ մեղավորության հարցի հստակ լուծմանը։
Վերոգրյալից Վերաքննիչ դատարանը հետևություն է անում այն մասին, որ համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը։ Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր, մասնավորապես, արարքի փաստական նկարագրությունը, այդ նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, վճռորոշ նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար։
Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով Բողոքաբերի այն պնդմանը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասում օգտագործված է «կամ այլ բռնի գործողություններ» ձևակերպումը, ինչից հետևում է, որ նույնիսկ եթե տեսականորեն վիճարկվի «հարվածներ» բառի հոգնակիությունը, մեկ հարվածը միևնույն է դիտարկվելու է որպես «բռնի գործողություն», ինչը հանգեցնում է նույն իրավական հետևանքին և որակմանը, գտնում է, որ այն պայմաններում, երբ մեղադրյալ Յու.Գալստյանին այլ բռնի գործողություններ կատարելու մեղադրանք առաջադրված չի եղել, նման պնդումն անհիմն է և ոչ իրավաչափ, քանի որ զրկում է մեղադրյալին իր պաշտպանության իրավունքը պատշաճ կերպով իրականացնելու հնարավորությունից, և չի ապահովվում պաշտպանության կողմի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար:
Վերոգրյալ պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը ճանաչելով և հռչակվելով Յուրի Արմենի Գալստյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, եկել է հիմնավոր հետևության, որը բխում է գործի նյութերից, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ: Այլ կերպ ասած՝ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ թողնել անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-367-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի ԵԴ1/1695/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Պարզաբանում՝ սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/1695/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 14-05-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Երևանի կայազորի զինվորական դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 90253925 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Յուրի Արմենի Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ Միքայել Արթուրի Միքայելյանի հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով՝ առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Յուրի |
| Ազգանուն | Գալստյան |
| Հայրանուն | Արմենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 521 Մաս 1 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 25.6 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.3 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 14-05-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սաթենիկ |
| Ազգանուն | Անդրեասյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 16-05-2025 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 16-05-2025 |
|---|---|
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Քրեական վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին «16» մայիսի 2025 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Սաթենիկ Անդրեասյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/1695/01/25 քրեական գործն՝ ըստ մեղադրանքի Յուրի Արմենի Գալստյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/1695/01/25 քրեական գործն՝ ըստ մեղադրանքի Յուրի Արմենի Գալստյանի` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2025 թվականի մայիսի 14-ին մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևանի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Նույն օրը այն համակարգչային ծրագրով իրականացվող գործերի բաշխման միջոցով մակագրվել և 2025 թվականի մայիսի 15-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ս․Անդրեասյանին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/1695/01/25 քրեական գործի վարույթը և նախնական դատալսումներ նշանակել 2025 թվականի մայիսի 30-ին՝ ժամը 12:00-ին, Երևանի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Կենտրոն նստավայրում (ք.Երևան, Տիգրան Մեծի պող․ 23/1): Որոշումը երկօրյա ժամկետում ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների հուշաթերթ՝ ներառյալ ՀՀ քրեական դատավարության 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը: ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Յուրի |
| Ազգանուն | Գալստյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ԵՐԵՎԱՆԻ ԿԱՅԱԶՈՐԻ ԶԻՆՎՈՐԱԿԱՆ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅՈՒՆ |
| Կազմակերպության հասցե | ՀՀ քաղաք Երևան, Սունդուկյան փող, 66ա |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 8 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է պաշտպանի դիմումի հիման վրա։ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 14-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «14» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Տ․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ տուժող Մ․ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ պաշտպան Լ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ մեղադրյալ Յ․ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ընթացքում, քննարկման առարկա դարձնելով մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնում 2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 90253925 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի փետրվարի 12-ին որոշում է կայացվել թիվ 90253925 քրեական վարույթով դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին։ 2024 թվականի օգոստոսի 05-ին որոշում է կայացվել թիվ 90261124 քրեական վարույթով Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի հիմքով։ 2025 թվականի ապրիլի 29-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին՝թիվ 90253925 քրեական վարույթով Միքայել Արթուրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ հաշտություն հիմքով։ 2025 թվականի մայիսի 05-ին հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել վարույթն իրականացնող քննիչի միջնորդությունը բավարարելու և Միքայել Արթուրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 05-ին որոշում է կայացվել Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 05-ին որոշում է կայացվել թիվ 90253925 քրեական վարույթով Միքայել Արթուրի Միքայելյանին տուժող ճանաչելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 06-ին որոշմամբ մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2025 թվականի մայիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործը՝ մեղադրական եզրակացությամբ, որը մայիսի 15-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ս.Անդրեասյանին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հուլիսի 14-ին, Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը անփոփոխ թողնելու մասին։ Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 2025 թվականի մայիսի 05-ի Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ․Պետրոսյանի որոշմամբ՝ թիվ 90253925 քրեական վարույթով մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ « նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ Միքայել Արթուրի Միքայելյանի հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք»: Վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը միջնորդեց մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ։ Մեղադրյալը և պաշտպանը չառարկեցին կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց բացակայելու արգելքը անփոփոխ թողնելու դեմ։ Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը(…)»: Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները(…):» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: (…) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»: Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է. -մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ -մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ -մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո, վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու իրավաչափությանը՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ կայացվելիք դատավճռի կատարումն ապահովելու համար՝ Դատարանը գտնում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ՝ մեղադրյալի՝ իր վրա դրված պարտականությունների կատարումը ապահովելու նպատակով։ Հետևաբար, վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելքը խափանման միջոցն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-34-րդ, 116-րդ, 117-րդ, 127-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ: ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Այլ նշումներ | Հիմնական դատալսումների առաջին դատական նիստը նշանակվել է 2025 թվականի օգոստոսի 05-ին՝ ժամը 15։30-ին։ |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է պաշտպանի բացակայության պատճառաբանությամբ։ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Ներգրավվել է դատավարության մասնակից
| Ամսաթիվ | 28-10-2025 |
|---|---|
| Դատավարության մասնակից | Պաշտպան |
| Դատավարության մասնակից | |
| Անուն | Հրանտ |
| Ազգանուն | Թորոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Որոշում | * |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 28-10-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Յուրի |
| Ազգանուն | Գալստյան |
| Հայրանուն | Արմենի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Արդարացման |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 28-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:40 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 28-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 28-10-2025 |
|---|
Արդարացման
| Ամսաթիվ | 28-10-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Յուրի |
| Ազգանուն | Գալստյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝ նաև Դատարան) Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Տ․ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ տուժող Մ․ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ պաշտպան Լ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ պաշտպան Հ․ԹՈՐՈՍՅԱՆԻ մեղադրյալ Յ․ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Յուրի Արմենի Գալստյանի (ծնված՝ 07․01․2006թ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված՝ ք․Երևան, Նոր Նորք, Դավիթ Բեկի փողոց, 155 շենք հասցեում, բնակվող՝ ք․Երևան, Բաշինջաղյան 2-րդ նրբանցք, 6 շենք, բն․ 3 հասցեում, ՀՀ ՊՆ 37564 զորամաս, նախկինում չդատված) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով․ Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնում 2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 90253925 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի փետրվարի 12-ին որոշում է կայացվել թիվ 90253925 քրեական վարույթով դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին։ 2024 թվականի օգոստոսի 05-ին որոշում է կայացվել թիվ 90261124 քրեական վարույթով Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի հիմքով։ 2025 թվականի ապրիլի 29-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին՝ թիվ 90253925 քրեական վարույթով Միքայել Արթուրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ հաշտություն հիմքով։ 2025 թվականի մայիսի 05-ին հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել վարույթն իրականացնող քննիչի միջնորդությունը բավարարելու և Միքայել Արթուրի Միքայելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 05-ին որոշում է կայացվել Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 05-ին որոշում է կայացվել թիվ 90253925 քրեական վարույթով Միքայել Արթուրի Միքայելյանին տուժող ճանաչելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 06-ին որոշմամբ մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2025 թվականի մայիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործը՝ մեղադրական եզրակացությամբ, որը մայիսի 15-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ս.Անդրեասյանին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հուլիսի 14-ին, Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը անփոփոխ թողնելու մասին։ Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 2025 թվականի մայիսի 05-ի Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ․Պետրոսյանի որոշմամբ՝ թիվ 90253925 քրեական վարույթով մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ «նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ Միքայել Արթուրի Միքայելյանի հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք»: Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը. Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները. - 05.05.2025թ. զննված և 05.05.2025թ. արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնից ստացված հաղորդումը, համաձայն որի՝ 2025 թվականի փետրվարի 11-ին, ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի սպա-հերթապահի պարտականություններն կատարելու ընթացքում, ժամը 01:05-ին հերթապահ մասի հեռախոսահամարին է զանգահարել ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի հերթապահ, մայոր Նազարեթ Ավագյանը և հայտնել է, որ 10.02.2025 թվականին ժամը 22:15-ի սահմաններում ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի 2-րդ կուրսանտական գումարտակի 2-րդ վաշտի կուրսանտներ Միքայել Արթուրի Միքայելյանի (ծնվ. 04.12.2006թ., ՀՀ ԶՈՒ-ում 2024թ-ից, Սյունիքի ՄՋԿ հասցե՝ Սյունիքի մարզ գյուղ Իշխանասար 1-ին փ.տուն 16) և Յուրի Արմենի Գալստյանի (ծնվ. 07.01.2006թ., ՀՀ ԶՈՒ-ում 2024թ-ից, Երևանի թիվ 1 24 հասցե՝ ք. Երևան Բաշինջաղյան 2-րդ նրբանցք 62, բն.3) միջև բջջային հեռախոսը լիցքավորման միացնելու պատճառով առաջացել է վիճաբանություն և քաշքշուկ, ինչի ժամանակ կուրսանտ Յ.Գալստյանը ձեռքով հարվածել է կուրսանտ Մ. Միքայելյանի դեմքին, ինչից հետո կուրսանտները ժամը 23:10-ին ներկայացվել են զորամասի բուժկետ, որտեղ Մ.Միքայելյանի մոտ ախտորոշվել է «աջ այտի շրջանի և ճակատի աջ շրջանի այտուց», իսկ 3.Գալստյանի մոտ մարմնական վնասվածք չի հայտնաբերվել: ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից ձեռնարկված միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ վերոգրյալ միջադեպի ընթացքում Միքայել Միքայելյանի և Յուրի Գալստյանի միջև առաջացել է վիճաբանություն և քաշքշուկ, որի պատճառ է հանդիսացել Մ.Միքաելյանի կողմից Յ.Գալստյանի հասցեին սեռական բնույթի հայհոյանք հնչեցնելը: Յ.Գալստյանը՝ մեկ անգամ բռունցքով հարվածել է Մ.Միքայելյանի դեմքին, ինչից հետո Մ.Միքայելյանը հարվածել է Յ.Գալստյանին և սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց՝ ստանալով մարմանական վնասվածքներ: ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից վերջիններս ներկայացվել են ՀՀ ՊՆ 14203 զորամաս, որտեղ Մ.Միքայելյանի մոտ ախտորոշվել է «աջից ստորին ակնակապիճի շրջանի փափուկ հյուսվածքների աննշան սալջարդ», իսկ Յ.Գալստյանի մոտ ախտորոշվել է «գլխի ճակատգագաթային շրջանի մակերեսային քերծվածքներ»: (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, գ․թ․ 4 և 2025 թվականի օգոստոսի 19-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։ - Հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունով, համաձայն որի` Յուրի Արմենի Գալստյանը հաղորդում է տվել այն մասին, որ «2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 21:00-ի սահմաններում գտնվում է կենցաղային հարդարման սենյակում և զբաղվում էի ընթերցանությամբ։ Այդ պահին ներս մտավ իմ համածառայակից Միքայել Արթուրի Միքայելյանը և առանց ինձ զգուշացնելու վերցրեց լիցքավորման համար հոսանքին միացված ինձ պատկանող բջջային հեռախոսը և դուրս եկավ սենյակից։ Մի քանի րոպե անց Միքայել Միքայելյանը վերադարձավ և խնդրեց, որպեսզի հանեմ հեռախոսի բլոկավորման ռեժիմը։ Այդ պահին ես Միքայելից պահանջեցի, որպեսզի հեռախոսի մարտկոցը ամբողջությամբ լիցքաթափի և օգտագործելուց հետո կրկին միացնի լիցքավորման, քանի որ նախկինում եղել էր դեպքեր, երբ Միքայելը վերցրել էր հեռախոսը և ամբողջությամբ լիցքաթափել էր և չէր միացրել հոսանքին լիցքավորման համար։ Իմ ասածներս դուր չեկան Միքայելին, վերջինս վրդովվեց և հնչեցրեց հետևյալ արտահայտությունը (…): Ես այդ ժամանակ ոչինչ չասացի այնուհետև մենք գնացինք անվանականչին, որից հետո Միքայելին առաջարկեցի գնալ ծխարան վերջինիս կողմից հնչեցված արտահայտությունը պարզաբանելու նպատակով։ Ես Միքայելին ասացի, որ հնարավոր է չի գիտակցում իր ասածի նշանակությունը կամ ես եմ սխալ լսել, սակայն Միքայելը ասաց, որ հասկանում է իր ասածի նշանակությունը և կրկին անգամ կրկնեց այդ վիրավորական արտահայտությունը, որից հետո ես մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածեցի ակնակապիճի շրջանում։ Դրանից հետո Միքայելը ինձ հրեց, ինչի հետևանքով կոնկրետ չեմ հիշում գլուխս կպավ պատին թե ճաղավանդակին։ Հաղորդումը գրված է իմ ձեռքով, իմ բառերից, ճիշտ է, որի համար ստորագրում եմ»։ (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, գ․թ․ 5 և 2025 թվականի օգոստոսի 19-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։ - Հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Միքայել Արթուրի Միքայելյանը հաղորդում է տվել այն մասին, որ Միքայել Արթուրի Միքայելյանս, տալիս եմ սույն հաղորդումը այն մասին, որ «2024 թվականի ծառայում եմ վերոնշյալ զորամասում որպես կուրսանտ։ 2025 թվականի փետրվարի 10-ին 2-րդ գումարտակի կենցաղային հարդարման սենյակում ժամը 21։00-ի սահմաններում վերցրել եմ համածառայակցիս բջջային հեռախոսը, քանի որ իմ բջջային հեռախոսի մեջ չկար բավարար գումար ընտանիքիս հետ կապ հաստատելու համար։ Դրանից հետո քայլեցի դեպի ննջարան և նկատեցի, որ բջջային հեռախոսից օգտվելու համար պետք է մուտքագրեմ համածառայակցիս կողմից տրված գաղտնաբառը։ Քայլելով դեպի կենցաղային հարդարման սենյակ, նկատեցի, որ համածառայակիցս Յուրի Գալստյանը, ում պատկանում էր հեռախոսը նստած գիրք է կարդում, մոտենալով վերջինիս խնդրեցի, որ նա հավաքի գաղտնաբառը, ինչից հետո Յ․Գալստյանը վրդովվեց և ասաց, որ ինչո՞ւ եք անընդհատ հեռախոս լիցքավորումից անջատում, նշելով, որ հեռախոսը այդպիսով չի հասցնում վերցնել բավական էներգիա, որպիսի ինքն էլ կարողանա օգտվել իր իսկ բջջային հեռախոսից։ Իրեն ի պատասխան ես ասացի, որ բայց դու գիտես ինչի եմ վերցրել քո հեռախոսը, որ այդպես վրդովվում ես։ Յ․Գալստյանը հարցրեց, ինչի ես վերցրել հեռախոսը, ես պատասխանեցի, որ էլ կարևոր չէ, թե ինչու եմ վերցրել հեռախոսը, և ասացի, որ առհասարակ իմ հետ այդ տոնով չեն խոսում և իմ կողմից հայհոյանքի տեսքով հնչեց հետևյալ արտահայտությունը (...): Ինչից հետո Յ․Գալստյանը իմ ասածը ճիշտ չընկալելով սկսեց հարցեր տալ ինձ, ես չպատասխանեցի իր հարցին, քանի որ վերջինս ավելի վրդովվեց, և ես հեռացա այդ տեղից։ Դրանից հետո նա կրկին մոտենում է ինձ, փորձելով ստանալ պատասխան, թե ինչու ես նման արտահայտություն արեցի, իսկ ես պատասխանեցի, որ երեկոյան անվանականչից հետո կհանգստանանք և կզրուցենք։ Արդեն անվանականչից հետո գնացինք դեպի ծխարան, որը գտնվում է գումարտակի հետնամասում։ Մեր հետ կային մոտ 4 հոգի համածառայակիցներ, որոնք չցանկացանք մեր միջադեպի հետ կապված զրուցել։ Երբ համածառայակիցները քայլեցին դեպի գումարտակ, սկսեցինք զրուցել միջադեպի հետ կապված։ Յ․Գալստյանը կրկին հարցրեց ինչո՞ւ եմ նման արտահայտություն արել, սակայն իմ կողմից հնչեցված պատասխանը չբավարարեց վերջինիս և մեր միջև սկսվեց քաշքշուք։ Յ․Գալստյանը հարվածեց դեմքիս, ինչից հետո սկսվեց փոխադարձ հարվածներ, ինչից հետո երկուսով ստացանք մարմնական վնասվածքներ։ Հաղորդումը գրված է իմ ձեռքով։ Առկա է Մ․Միքայելյանի ստորագրությունը»։ (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, գ․թ․ 6 և 2025 թվականի օգոստոսի 19-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։ -Դատաբժշկական փորձաքննության 0211 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ Միքայել Միքայելյանի ստացած մարմնական վնասվածքը՝ աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով, պատճառվել է բութ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին և հանգամանքներում, որն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում: (տե՛ս քրեական գործ, 1-ին հատոր, գ․թ․ 72-73 և 2025 թվականի օգոստոսի 19-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։ - Տուժող Միքայել Միքայելյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել առ այն, որ դեպքը տեղի է ունեցել զորամասում 2025 թվականի փետրվարի 10-ին, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանություն են ունեցել, որից հետո գումարտակի հետևի հատվածում քաշքշել են միմյանց։ Հարցին, թե արդյոք Յուրի Գալստյանը բռնություն գործադրել է իր հանդեպ, տուժողը նշեց, որ ոչ, իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել։ Նշեց, որ մանրամասները չի հիշում, խնդրեց հիմք ընդունել նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքը։ Հանրային մեղադրողը վկայակոչեց տուժողի կողմից տրված հաղորդումը, որի առնչությամբ տուժողը հաստատեց իր կողմից տրված հաղորդումը։ Անդրադառնալով ստացված վնասվածքներին՝ նշեց, որ դրանք առաջացել են քաշքշելու արդյունքում, խորը վնասվածք չի ստացել։ Նշեց, որ հայհոյանք հնչեցրել է, որը վերաբերական չի եղել Յուրի Գալստյանին։ Հարցին, թե ով է սկսել վիճաբանությունը, նշեց, որ այն սկսվել է իրենցից, կոնկրետ չի հիշում, թե ումից, վեճը վերաբերել է հեռախոսից օգտվելուց, Յուրին հարցրել է, թե ինչու է վերցնում իր հեռախոսը առանց հարցնելու։ Մինչև իր կողմից հայհոյանք տալը Յուրին հայհոյանք չի տվել իրեն։ Հարցին, թե արդյոք Յուրին փորձել է պարզաբանում ստանալ ինչո՞ւ է վերցրել հեռախոսը, ինչու է հայհոյանք տալիս, տուժողը նշեց, որ չի հիշում։ Տուժողը նշեց, որ Յուրին մեկ անգամ հարվածել է աջ այտին, հարցին, իր հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։ Նշեց, որ ներկա պահին բողոք չունի Յուրի Գալստյանի հանդեպ, հաշտվել է Յուրի Գալստյանի հետ, ներկայումս ունեն լավ ընկերական հարաբերություններ, ներողություն են խնդրել միմյանցից՝ հասկանալով իրենց կատարած սխալ արարքները։ (տե՛ս 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։ -Վկա Հարություն Սողոմոնյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց առ այն, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի և տուժողի հետ գտնվել է պետ և ենթակա հարաբերությունների մեջ, հանդիսացել է երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ կուրսանտական վաշտի առաջին կուրսանտական դասակի հրամանատար։ Յուրի Գալստյանին բնութագրեց որպես ընկերասեր, ուսումնատենչ, իր նպատակներին միշտ սլացող, ձգտող, միշտ բոլորի հետ բարիդրացիական հարաբերություններ ունեցող անձ։ Անդրադառնալով տեղի ունեցած վիճաբանությանը՝ նշեց, որ իր տեղեկությունների համաձայն վեճը եղել է կապված հեռախոսի լիցքավորիչի հետ, այդ առիթով զրուցել է Յուրի Գալստյանի հետ, վերջինիս ասել է, որ հարցերին լուծում տալ չի կարելի բռնությամբ, որը վայել չէ ոչ ապագա սպային, ոչ էլ զինվորականին։ Իր մոտ տպավորություն է ստեղծվել, որ զինծառայողների միջև տեղի է ունեցել սխալմունք, որը չպետք է ավարտվեր բռնությամբ, բռնություն գործադրելու վերաբերյալ իմացել է իր վերադասից, տեղեկացել է, որ Յուրին հարվածել է Միքայելին։ Հանրային մեղադրողի կողմից վկայակոչվեց վաշտի հրամանատարի կողմից տրված բնութագիրը Յուրի Գալստյանի վերաբերյալ, ըստ որի վերջինս բնութագրվել է որպես «ծառայության մեջ թերացող, կոնֆլիկտային անձ»։ Նշվածի առնչությամբ վկան նշեց, որ այդ բնութագիրը գրելիս իր կարծիքը հաշվի չի առնվել։ Նշեց, որ Յուրի Գալստյանը ունեցել է թերացումներ ծառայության մեջ, բայց ոչ այդքան շատ, կոնֆլիկտայնության հետ կապված նշեց, որ նման եզրահանգումը արդյունք է սադրանքների։ Պաշտպանի հարցին, թե արդյոք վկայակոչված բնութագիրը տրվել է քննարկվող խնդիրների հետ կապված, վկան նշեց, որ շատ հավանական է, ամեն ինչ կուտակվել է իրար վրա և ընդհանուր պատկերը արտացոլվել է այդ բնութագրում, սակայն հստակ ինֆորմացիա չունի, թե երբ է գրվել բնութագիրը։ (տե՛ս 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։ -Վկա Նարեկ Սարգսյանը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց առ այն, որ առավոտյան ներկայացել է աշխատանքի և իմացել է, որ վիճաբանություն է եղել կուրսանտների միջև հեռախոսի լիցքավորիչի համար, ինքը հանդիսացել է դասակի հրամանատարը, վեճի առնչությամբ խոսել է Միքայելի և Յուրիի հետ, ասել են, որ լիցքավորիչը վերցնելու համար է եղել վեճը, միմյանց չեն հասկացել, որի արդյունքում վիճաբանել են։ Հետագայում վերադասներից իմացել է, որ քաշքշուք է տեղի ունեցել կուրսանտների միջև։ Նշեց, որ հարցրել է, թե ինչ արդյունքում է Միքայելը ստացել վնասվածքը։ Նշեց, որ եթե նկատում են, որ զինծառայողի մարմնի վրա առկա է վնասվածք, ուստի վերադասը կանչում է և հարցեր է ուղղում, որի արդյունքում կազմվում է զեկուցագիր։ (տե՛ս 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։ Այսպիսով, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Յուրի Արմենի Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը: Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի համաձայն՝ « 1. Զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է անձին հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով՝ պատժվում է կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ կարգապահական գումարտակում պահելով՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով: 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: 3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը: 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: 2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա: 3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը: 4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները: 5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: 6. Խոստովանական ցուցմունքը չի կարող անձին դատապարտելու հիմք հանդիսանալ, եթե այն չի հիմնավորվել պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված բավարար ապացույցներով: 7. Մեղադրյալի դատապարտումը հակակշռող բավարար գործոնների բացակայության պայմաններում չի կարող միայն կամ առավելապես հիմնվել այնպիսի անձի ցուցմունքի վրա, որի հակընդդեմ հարցման հնարավորություն տվյալ մեղադրյալը կամ նրա պաշտպանը կամ ներկայացուցիչը չի ունեցել: 8. Դեպոնացված ցուցմունքը չի կարող դրվել դատավճռի հիմքում, եթե դատարանում վերաբերելի մասով չի հետազոտվել դրա տեսաձայնագրությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝ 1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ. 5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները. 6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները. 7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը. 8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից. 9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները. 10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները: 2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 106-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե քրեական վարույթի ընթացքում հակառակը չի ապացուցվում, ապա ապացուցված են համարվում՝ 1) հանրահայտ փաստը. 2) արդի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ այլ բնագավառների համընդհանուր ճանաչում ստացած մեթոդիկաների ճշմարտացիությունը. 3) փաստը, որը անձին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ իրավական ակտով կամ պայմանագրով սահմանված իր մասնագիտական կամ պաշտոնեական պարտականությունների կապակցությամբ. 4) փաստը, որը մեղադրյալին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ՝ որպես նրա բացառիկ իրազեկության հանգամանք: 2. Եթե վարույթի մասնակիցը վիճարկում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստերի հավաստիությունը, ապա կրում է հակառակն ապացուցելու պարտականությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 276-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Առաջին ատյանի դատարանում վարույթն իրականացվում է միայն մեղադրյալի նկատմամբ և միայն նրան ներկայացված մեղադրանքով: (…) 4. Դատարանն իրավասու է հաստատված կամ հերքված համարելու միայն մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքները: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 1. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․ 1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը). 2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը. 3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. 4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։ (…) 4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության: (…)»: Վերլուծելով մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքը և հիմնվելով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա` Դատարանը գտնում է, որ. 1) ապացուցված են մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը). 2) ապացուցված չէ նշված արարքի քրեական հակաիրավականությունը. 3) ապացուցված է մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին կողմից այդ արարքը կատարելը. 4) ապացուցված չէ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ Դատարանը կայացրել է արդարացման վերդիկտ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից: 2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր: 3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս: 4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝ 1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա. 2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին. 3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են: 5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական: 6. Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում: 7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում` պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ 1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը). 2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը. 3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. 4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ. 5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար. 6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման. 7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. 8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. 9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. 10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. 11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել. 12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․ 13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման. 14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները. 15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց. 16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։(...)»: Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով կայացված որոշմամբ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությանը՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ՝ «(...) «Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում: Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…) եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար: Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը: Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը: (…)Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներն են. 1) անմեղության կանխավարկածը, 2) վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը, 3) դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը: 30. Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության: (…) «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ): Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա: (...) 31.3. Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները. ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա) (...) 32. Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (...): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն: (…)Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…): Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը): (…) Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (…)» (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը): Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 01-ին ընդունված քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի պայմաններում: Ընդհանրացնելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումները` Դատարանը փաստում է, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից: Միաժամանակ, դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում: Ավելին՝ մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի: Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի, քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով: Կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներն ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը՝ մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունն արժանահավատորեն հերքված չէ: Դատարանը, համադրելով վերոգրյալ իրավական նորմերը սույն գործի հանգամանքների հետ, գտնում է, որ դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցությամբ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան չի հիմնավորվել մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարումը։ Բացի այդ, նրան վերագրված և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքներում բացակայում են այլ հանցակազմի հատկանիշները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը օբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է գործողությամբ՝ զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է անձին հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով։ Հանցանքն ուղղված է զինվորական ծառայության սահմանված կարգի դեմ, դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցանքներին։ Սույն դեպքում մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը մեղադրվում է այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ Միքայել Արթուրի Միքայելյանի հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք։ Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված բոլոր ապացույցները, այդ թվում՝ 05.05.2025թ. զննված և 05.05.2025թ. արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնից ստացված հաղորդումը, Յուրի Գալստյանի կողմից տրված հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, Միքայել Միքայելյանի կողմից տրված հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, դատաբժշկական փորձաքննության 0211 եզրակացությունը, հարցաքննվել են տուժող Միքայել Միքայելյանը, վկաներ Հայկ Սարգսյանը և Հարություն Սողոմոնյանը։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքում մատնանշված է մեկ հարվածի հասցնելու հանգամանքը։ Սույն դեպքում դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների արդյունքում պարզ է դարձել, որ 2025 թվականի փետրվարի 10-ին հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ 24236 զորամասի երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ վաշտի կուրսանտ Յուրի Գալստյանի և նույն վաշտի կուրսանտ Միքայել Միքայելյանի միջև տեղի է ունեցել վիճաբանություն՝ կենցաղային խնդրի առնչությամբ։ Մասնավորապես՝ համաձայն մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի կողմից տրված հաղորդման արձանագրության՝ «Միքայել Արթուրի Միքայելյանը և առանց ինձ զգուշացնելու վերցրեց լիցքավորման համար հոսանքին միացված ինձ պատկանող բջջային հեռախոսը և դուրս եկավ սենյակից։ Մի քանի րոպե անց Միքայել Միքայելյանը վերադարձավ և խնդրեց որպեսզի հանեմ հեռախոսի բլոկավորման ռեժիմը։ Այդ պահին ես Միքայելից պահանջեցի որպեսզի հեռախոսի մարտկոցը ամբողջությամբ լիցքաթափի և օգտագործելուց հետո կրկին միացնի լիցքավորման քանի որ նախկինում եղել էր դեպքեր, երբ Միքայելը վերցրել էր հեռախոսը և ամբողջությամբ լիցքաթափել էր և չէր միացրել հոսանքին լիցքավորման համար»։ Այնուհետև Յուրի Գալստյանի կողմից կատարված նկատառմանն ի պատասխան Միքայել Միքայելյանը հնչեցրել է հայհոյանք մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի հասցեին։ Դեպքից հետո մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը Միքայելին առաջարկել է գնալ ծխարան վերջինիս կողմից հնչեցված արտահայտությունը պարզաբանելու նպատակով, որից հետո պարզաբանումներ ստանալու նպատակով հարցրել է վերջինիս, թե արդյոք գիտակցում է իր կողմից կատարված արտահայտության նշանակությունը և դրական պատասխան ստանալուց հետո ես մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածել է տուժող Միքայել Միքայելյանի ակնակապիճի շրջանում։ Դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ կերպով է նկարագրել տեղի ունեցածը նաև տուժող Միքայել Միքայելյանը թե իր կողմից տրված հաղորդմամբ, թե դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքով։ Մասնավորապես՝ վերջինս հաստատել է, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը մեկ անգամ հարվածել է իր աջ այտին, հարցին, իր հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։ Անդրադառնալով ստացված վնասվածքներին՝ նշեց, որ դրանք առաջացել են քաշքշելու արդյունքում, խորը վնասվածք չի ստացել։ Նշեց, որ ներկա պահին բողոք չունի Յուրի Գալստյանի հանդեպ, հաշտվել է Յուրի Գալստյանի հետ, ներկայումս ունեն լավ ընկերական հարաբերություններ, ներողություն են խնդրել միմյանցից՝ հասկանալով իրենց կատարած սխալ արարքները։ Դատարանը համադրության մեջ գնահատելով վերը նշված հանգամանքներն հաստատված է համարում, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը տեղի ունեցած վիճաբանության արդյունքում մեկ անգամ հարվածել է տուժող Միքայել Միքայելյանի աջ այտին, այդ կերպ վերջինիս պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող վնասվածք։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրանքում քաշքշուկի, մեկից ավելի հարվածների կամ այլ գործողությունների նկարագիր առկա չէ։ Հատկանշական է նաև այն իրողությունը, որ կենցաղային հարցի՝ հեռախոսի հետ կապված, տուժողի կողմից «հրապարակման ոչ ենթակա» հայհոյանքներ հնչեցնելուց հետո է մեղադրյալը մեկ անգամ հարվածել տուժողին՝ (տես մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի հաղորդումը)։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «հարվածներ հասցնելու» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ: Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի դիսպոզիցիայից հետևում է, որ նշված նորմը ենթակա է մեղսագրման անձին, եթե վերջինս տուժողին բազմաթիվ անգամ (մեկից ավելի) հարվածներ է հասցրել, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ: Սույն դեպքում՝ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքում նկարագրվել է մեկ անգամ հարված հասցնելը, որը հաստատվել է պատշաճ ապացուցման շրջանակներում՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածը նախատեսում է քրեական պատասխանատվություն «հարվածներ հասցնելու»` մեկից ավելի հարվածներ հասցնելու համար։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ին Արևիկ Հակոբի Սահակյանի և Ծովինար Հակոբի Սահակյանի վերաբերյալ կայացված թիվ ԱՐԴ/0176/01/11 գործով քննարկման առարկա դարձնելով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի հատկանիշները արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը․ «19.1. Ծեծելը բնութագրվում է տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնելով, ընդ որում, հարվածները կարող են հասցվել ինչպես ձեռքերով կամ ոտքերով, այնպես էլ բութ և կոշտ գործիքի գործադրմամբ՝ բազմաթիվ (մեկից ավելի) անգամ: Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «ծեծել» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ: Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով արգելված ծեծի բովանդակությունից հետևում է, որ ծեծը տուժողին բազմաթիվ (մեկից ավելի) հարվածներ հասցնելն է, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ: 19.2. Այլ բռնի գործողություններ են, օրինակ` ձեռքերը ոլորելը, մազերը քաշելը, կճմտելը և այլն: 20. Ծեծի կամ այլ բռնի գործողությունների մասին կարող են վկայել անձի վրա արյան զեղումների, քերծվածքների, կապտուկների և այլ նմանատիպ դրսևորումների առկայությունը: Դրա հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ ծեծի կամ այլ բռնի գործողությունների արդյունքում անձի մարմնի վրա կարող է որևէ տեսանելի հետք չմնալ: (...)»: Անդրադառնալով մեկ հարվածի քրեաիրավական որակմանը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է․ «(․․․) Սույն որոշման նախորդ կետում մեջբերված դրույթների, մասնավորապես՝ «Խոշտանգումների և այլ դաժան, անմարդկային կամ արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունքի ու պատժի դեմ» ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի 1-ին հոդվածի վերլուծությունից երևում է, որ այն կիրառում է «մարմնական կամ հոգեկան ուժեղ ցավ կամ տառապանք» ձևակերպումը: Նշված ձևակերպումը համադրելով սույն որոշման 18-րդ կետում մեկնաբանված «բռնություն» հասկացության հետ՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ բռնության արդյունքում անձին ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք է պատճառվում, ուստի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով չեն կարող որակվել այն դեպքերը, երբ անձին ֆիզիկական ցավ չի պատճառվում: Միևնույն ժամանակ ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանքը պատասխանատվություն է առաջացնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119-րդ հոդվածով: Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ եզրակացությունը հիմնված է այն հանգամանքի վրա, որ եթե արարքը փաստացի չի առաջացրել ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք և այդպիսիք պատճառելու դիտավությամբ չի բնութագրվում, իր նվազ կարևորության պատճառով չի կարող հանցագործություն համարվել (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մաս): (…) 26. Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ առանց ֆիզիկական ցավի մեկ հարվածը որպես այլ բռնի գործողություններ որակելը ճիշտ չէ, քանի որ օբյեկտիվ կողմի տեսանկյունից հարված հասցնելը և այլ բռնի գործողությունները իրարից տարբերվում են, այդ եզրույթները նույնացնելու, ինչպես լեզվաբացատրական, այնպես էլ քրեաիրավական հիմքեր չկան: Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանը հանգում է հետևության, որ ծեծը ենթադրում է տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը: Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հնարավոր են դեպքեր, երբ մեկ հարվածն ավելի ուժգին լինի, քան մի քանիսը: Հարվածների քանակը արարքը որակելու դեպքում էական նշանակություն ունի միայն այն դեպքում, երբ դրա հետևանքով որևէ հանցակազմի հատկանիշ համարվող ֆիզիկական վնաս չի առաջացել: Այսինքն՝ մեկ հարվածը, եթե առաջացնում է, օրինակ` առողջությանը ծանր, միջին ծանրության կամ թեթև վնաս, ապա որակվում է ըստ փաստացի վրա հասած հետևանքի, իսկ այն դեպքում, երբ մեկ հարվածը ֆիզիկական ցավ կամ ֆիզիկական տառապանք չի պատճառել և այդպիսիք պատճառելու դիտավությամբ չի բնութագրվում, ապա իր նվազ կարևորության պատճառով այն չի կարող հանցագործություն համարվել: Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ մեկ հարվածով ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք պատճառելու կամ այդպիսիք պատճառելու դիտավորության առկայության հանգամանքը գնահատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել տուժողի տարիքը, առողջական վիճակը, ինչպես նաև հանցավորի ֆիզիկական տվյալները, հարվածի տեղակայումը, բնույթը և այլ հանգամանքները, որոնք իրենց համակցությամբ կարող են վկայել, որ տուժողին պատճառվել է ֆիզիկական ցավ: 27. Հիմք ընդունելով սույն որոշման 23-26-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարվածը չի կարող որակվել որպես ծեծ, ծեծը ենթադրում է տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ է պատճառվել: Հետևաբար, տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ չի պատճառվել, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով՝ որպես ծեծ: Դրա հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տուժողին մեկ անգամ ուժեղ ցավ պատճառելը կամ պարբերաբար մեկական հարված հասցնելը, անկախ հարվածի ուժգնությունից, կարող է որակվել որպես խոշտանգում (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 119-րդ հոդված), եթե հանցավորը գիտակցել է, որ իր գործողություններով անձին դիտավորյալ կերպով պատճառել է ուժեղ ցավ կամ մարմնական կամ հոգեկան տառապանք: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեկ հարվածը, որը չի որակվում որպես ծեծ և հետևաբար, քրեաիրավական պատասխանատվության չի հանգեցնում, կարող է քաղաքացիաիրավական պատասխանատվություն առաջացնել, եթե դրանով նվաստացվի անձի պատիվն ու արժանապատվությունը»։ Անդրադառնալով բողոքաբեր, ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի այն փաստարկին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում նախատեսված «այլ բռնի գործողություններ» ձևակերպումն իրենում ներառում է նաև անձին հասցված մեկ հարվածը, որը ֆիզիկական ցավ է պատճառում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ այն հիմնավոր չէ, քանի որ մեկ հարվածը չի կարող նույնացվել այլ բռնի գործողությունների հետ (տե՛ս սույն որոշման 22-27-րդ կետերը)։ Վերը մեջբերված նախադեպային որոշման լույսի ներքո քննարկման առարկա դարձնելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարված հասցնելը չի պարունակում ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի տարրեր, քանի որ վերջինիս արարքում առկա չեն այլ բռնի գործողություններ ինչպես նաև պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելու հատկանիշներ։ Հատկանշական է, որ տուժողը հանրային մեղադրողի հարցին ի պատասխան, թե արդյո՞ք Յուրի Գալստյանը բռնություն գործադրել է իր հանդեպ, տուժողը նշեց, որ իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել։ Տուժողը չի հայտել մեկ հարված հասցնելու արդյունքում վերջինս ֆիզիկական ցավ զգալու մասին, որպիսի պայմաններում առանց ֆիզիկական ցավի մեկ հարվածը որպես այլ բռնի գործողություններ որակելը ճիշտ չի լինի, քանի որ հարված հասցնելը և այլ բռնի գործողությունները իրարից տարբերվում են։ Այն դեպքում, երբ մեկ հարվածն ավելի ուժգին լինի, քան մի քանիսը և դրա արդյունքում տուժողը զգա ուժեղ ֆիզիկական ցավ, ապա արարքը կարող է որակվել նաև որպես այլ բռնի գործողությունների ձևով ֆիզիկական ներգործություն: Մեկ հարվածով ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք պատճառելու կամ այդպիսիք պատճառելու դիտավորության առկայության հանգամանքը գնահատելիս Դատարանը հաշվի է առնում նաև տուժողի տարիքը, առողջական վիճակը, ինչպես նաև հանցավորի ֆիզիկական տվյալները, հարվածի տեղակայումը, բնույթը և այլ հանգամանքները, որոնք իրենց համակցությամբ կարող են վկայել, որ տուժողին պատճառվել է ֆիզիկական ցավ: Սույն դեպքում տուժողը և մեղադրյալը համածառայակիցներ են, նախորդիվ ունեցել են ընկերական հարաբերություններ, վերջիններիս միջև ծագած վեճն ունեցել է կենցաղային բնույթ, դրա արդյունքում մեղադրյալը մեկ անգամ հարվածել է տուժողի աջ այտին, այսինքն հարվածը չի հասցվել կենսական կարևոր օրգաններին, համաձայն դատաբժշկական փորձաքննության՝ տուժող Միքայել Միքայելյանը ստացել է մարմնական վնասվածք՝ աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով, որպիսի պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքում բացակայում է այլ հանցակազմի հատկանիշները։ Ինչ վերաբերում է հանրային մեղադրողի կողմից կատարված պնդմանն առ այն, որ համաձայն «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ «Եթե նորմատիվ իրավական ակտում բառը նշված է եզակի թվով, ապա դա տարածվում է նաև այդ բառի հոգնակիի վրա և ընդհակառակը, եթե տվյալ իրավական ակտով այլ բան նախատեսված չէ, կամ ուղղակի այլ բան չի բխում այդ իրավական ակտի բովանդակությունից», Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 24-ին Գևորգ Ճաղարյանի վերաբերյալ կայացված թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը․ «(...) Պաշտպանության իրավունքը` որպես մեղադրյալին վերապահված դատավարական իրավունքների ամբողջություն, հնարավորություն է տալիս վերջինիս հանդես գալ դատավարության ինքնուրույն սուբյեկտի կարգավիճակով, լրիվ կամ մասնակիորեն հերքել իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարած լինելու պնդումը, ինչպես նաև պաշտպանել իր իրավունքներն ու օրինական շահերը: Ընդ որում` պաշտպանության իրավունքի իրականացման փաստացի հնարավորության ապահովման պարտականությունը կրում է վարույթն իրականացնող մարմինը: Մրցակցության սկզբունքը և պաշտպանության իրավունքը կոչված են դատավարությունը համապատասխանեցնելու արդարության չափորոշիչներին և ապահովելու իրավունքների արդյունավետ վերականգնում, իսկ քրեական արդարադատության շրջանակներում վերոգրյալն առնվազն ենթադրում է տեղի ունեցած հանցագործության մանրամասների հաստատումը, դրանց ճշգրիտ իրավաբանական գնահատական տալը, հասարակությանը և առանձին անհատներին հասցված վնասի, ինչպես նաև հանցանքի կատարման մեջ մեղադրվող անձի իրական մեղքի ամբողջական բացահայտումը: Մրցակցային դատավարության ընթացքում պաշտպանությունը հանդես է գալիս որպես մեղադրանքի հակադրում` նպատակ ունենալով հերքել այն և պաշտպանել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող անձանց իրավունքներն ու շահերը: Այս կարևորագույն գործառույթի արդյունավետ իրականացման համար պաշտպանության կողմն առնվազն պետք է հնարավորություն ունենա ծանոթանալու առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերին, դրանց վերաբերյալ ներկայացնելու սեփական դիրքորոշումը և մասնակցելու ապացուցման գործընթացին: Պաշտպանության իրավունքի իրականացումը, ինչպես նաև մրցակցային դատավարության ապահովումն անհնար են, եթե մեղադրյալը տեղյակ չէ, թե ինչ անօրինական արարքի կատարման մեջ է մեղադրվում և ինչ ապացույցների հիման վրա: Ինչպես արդեն նշվեց, մեղադրանքի ձևակերպումը միակ հնարավոր դատավարական միջոցն է, որով հնարավոր է դառնում իրացնել անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի մասին: Հետևաբար մեղադրանքի ձևակերպումը կարելի է բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք, որը հնարավոր է դարձնում առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվելը և թույլ է տալիս հասնել քրեական վարույթի հիմնական` մեղադրյալի անմեղության կամ մեղավորության հարցի հստակ լուծմանը: Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը հետևություն է անում այն մասին, որ համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը: Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր, մասնավորապես, արարքի փաստական նկարագրությունը, այդ նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, վճռորոշ նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար: Պաշտպանության իրավունքի իրականացման համար մեղադրանքի ձևակերպման կարևորության հարցի վերաբերյալ դիրքորոշում է հայտնել նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը: Մասնավորապես, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «ա» ենթակետի դրույթները մեղադրյալին իրավունք են վերապահում տեղեկացված լինելու ոչ միայն մեղադրանքի համար առիթ հանդիսացած նյութական փաստերի մասին, այլ նաև այդ փաստերի մանրամասն իրավական որակման մասին տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականի ապրիլի 25-ի վճիռը, կետ 51): Կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 3-րդ կետի «բ» ենթակետի մասով բերված բողոքի վերաբերյալ Եվրոպական դատարանը գտել է, որ «ա» և «բ» ենթակետերը կապված են միմյանց հետ, և որ մեղադրանքի բնույթի և առիթների մասին տեղեկացված լինելու իրավունքը պետք է դիտել պաշտպանության նախապատրաստության իրավունքի լույսի ներքո (տե՛ս Pelissier and Sassi v. France, 1999 թվականի ապրիլի 25-ի վճիռը, կետ 54: Սույն որոշման նախորդ կետերում շարադրված իրավական վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով մեղադրանքի ձևակերպմանը բովանդակային առումով ներկայացվող պահանջները` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ դրանում, բացի հանցավորի մասին տվյալներից, հանցագործության տեղից, ժամանակից և եղանակից, մանրամասնորեն և հստակ պետք է նշվեն արարքի քրեաիրավական որակման հիմքում ընկած փաստերը` հանցագործության դեպքի և դրա հետ կապված հանգամանքների մանրակրկիտ նկարագրությունը: Արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի իրացման առումով անընդունելի է, երբ իրավասու պաշտոնատար անձը համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում մեղադրանքը ձևակերպելիս սահմանափակվի միայն քրեական օրենքով արգելված արարքի ընդհանրական նկարագրությամբ: Նույն կերպ անընդունելի է, երբ հանցանքը մի խումբ անձանց կողմից կատարված լինելու դեպքում հանցակիցներին ներկայացվում է միևնույն մեղադրանքը` առանց հստակեցնելու նրանցից յուրաքանչյուրի կոնկրետ գործողությունները, հանցագործությանը նրանցից յուրաքանչյուրի մասնակցության բնույթն ու աստիճանը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ նշված պահանջների պահպանմամբ մեղադրանքը ձևակերպելու դեպքում միայն առաջադրված մեղադրանքը հնարավորություն կտա մեղադրյալին պատշաճ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը, ինչպես նաև կապահովվի կողմերի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար: Նշված սկզբունքներից ցանկացած շեղում կհանգեցնի արդար դատաքննության հիմնարար արժեքի առարկայազրկման»: Վերը մեջբերված որոշման լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթն իրականացվում է միայն մեղադրյալի նկատմամբ և միայն նրան ներկայացված մեղադրանքով: Դատարանն իրավասու է հաստատված կամ հերքված համարելու միայն մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքները։ Նման պայմաններում մեղադրանքում նկարագրված փաստական հանգամանքները պետք է լինեն հստակ, տարակարծությունների առիթ չտան, թույլ տան դատարանին գնահատել արդյոք ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ հնարավոր է հաստատված կամ հերքված համարել անձին ներկայացված մեղադրանքը։ Վերոգրյալի լույսի ներքո Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի դիսպոզիցիան հանրային մեղադրողի մատնանշած կերպով մեկնաբանելը՝ («Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասին հղում տալով և փաստելով, որ թեպետ մեղադրյանքում հստակ նշված է մեկ անգամ ձեռքով հարված, սակայն կարելի է արձանագրել մեկից ավելի հարվածների առկայություն), կհանգեցնի այն իրողությանը, երբ մեղադրանքի ձևակերպումը չի կարող բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք՝ հնարավորություն տալով առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվել: Այսպիսով, շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Յուրի Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Յուրի Գալստյանին մեղսագրվող արարքի հակաիրավականությունը ապացուցված համարելու համար, քանի որ վերջինիս կողմից մեկ հարված հասցնելը սույն դեպքում քրեաիրավական պատասխանատվության չի հանգեցնում: Այլ կերպ ասած՝ նշված փաստական հանգամանքների վերաբերյալ առկա են ողջամիտ կասկածներ, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, ուստի դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի հիման վրա և «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» (in dubio pro reo) կանոնի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ: Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ այն հարցին, թե ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար, ինչպես նաև գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին: Բռնագրավման ենթակա գույքի, արգելադրման ենթակա գույքի, ինչպես նաև իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ գործում առկա չեն։ Մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ՝ ռեաբիլիտացիայի հարցի քննարկման ընթացքում, որևէ պահանջ չի ներկայացրել: Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին անհրաժեշտ է պարզաբանել, որ վերջինս ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով կարող է ստանալ ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 162․1-րդ, 1063-1064-րդ, 1087․2-րդ հոդվածներով նախատեսված պատճառված վնասի հատուցում։ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին` Դատարանը գտնում է, որ Գոռ Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է վերացնել: Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի արդարացման պայմաններում դրանք չեն կարող դրվել նրա վրա։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը. Վ Ճ Ռ Ե Ց Ճանաչել և հռչակել Յուրի Արմենի Գալստյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ: Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը թողնել անփոփոխ, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել: Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործի նյութերին։ Վարութային ծախսերի հարցը լուծել դատավճռի պատճառաբանական մասում սահմանված կարգով: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 28-10-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 12-01-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Թիվ ԵԴ1/1695/01/25 դատական գործը՝ բաղկացած 3 հատորից, 1-ին հատորը՝ բաղկացած «161» թերթից, 2-րդ հատորը՝ բաղկացած «75» թերթից, 3-րդ հատորը՝ բաղկացած «31» ? |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 09-01-2026 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 12-01-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր՝ 161, 75, 31 թերթ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-2915/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/1695/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 05-01-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-12-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Տ |
| Ազգանուն | Պետրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Յուրի Գալստյան Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Կենտրոն/՝ Յուրի Արմենի Գալստյանին անմեղ ճանաչելու վերաբերյալ 28.10.2025թ. կայացված դատավճիռը՝ վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի դատարան՝ նոեր քննության : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 14-01-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 25.6 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 14-01-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Վաչե |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 22-01-2026 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 03-02-2026 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Յուրի |
| Ազգանուն | Գալստյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/1695/01/25 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆԻ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ք.ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՅՈՒ.ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ ՏՈՒԺՈՂ ****Ի «03» փետրվարի 2026թ. ք. Երևան դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի ԵԴ1/1695/01/25 դատավճռի Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) վերաքննիչ բողոքը և ստացված քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Յուրի Արմենի Գալստյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով․ ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը ՀՀ քննչական կոմիտեի զինվորական քննչական գլխավոր վարչության չորրորդ կայազորային քննչական բաժնում 2025 թվականի փետրվարի 12-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է 90253925 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի փետրվարի 12-ին որոշում է կայացվել 90253925 քրեական վարույթով դատաբժշկական փորձաքննություն նշանակելու մասին։ 2024 թվականի օգոստոսի 05-ին որոշում է կայացվել թիվ 90261124 քրեական վարույթով Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետի հիմքով։ 2025 թվականի ապրիլի 29-ին վարույթն իրականացնող քննիչը միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին՝ թիվ 90253925 քրեական վարույթով **** նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին՝ հաշտություն հիմքով։ 2025 թվականի մայիսի 05-ին հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել վարույթն իրականացնող քննիչի միջնորդությունը բավարարելու և **** նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 524-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում չհարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 05-ին որոշում է կայացվել Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 05-ին որոշում է կայացվել 90253925 քրեական վարույթով **** տուժող ճանաչելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 06-ին որոշմամբ մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2025 թվականի մայիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, որը մայիսի 15-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ս.Անդրեասյանին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին դատավոր Ս.Անդրեասյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու։ 2025 թվականի հուլիսի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը անփոփոխ թողնելու մասին։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դատավճռով ճանաչվել և հռչակվել է Յուրի Արմենի Գալստյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տիգրան Պետրոսյանը, որը 2026 թվականի հունվարի 05-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տիգրան Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ և նշանակվել դատական քննություն: Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Յուրի Արմենի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել, այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ **** զորամասի **** կուրսանտական գումարտակի **** վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ **** հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք»: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը» վերտառությամբ բաժնի համաձայն՝ «Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները. - 05.05.2025թ. զննված և 05.05.2025թ. արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնից ստացված հաղորդումը, համաձայն որի՝ 2025 թվականի փետրվարի 11-ին, ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի սպա-հերթապահի պարտականությունները կատարելու ընթացքում, ժամը 01:05-ին հերթապահ մասի հեռախոսահամարին է զանգահարել ՀՀ ՊՆ **** զորամասի հերթապահ, մայոր Նազարեթ Ավագյանը և հայտնել է, որ 10.02.2025 թվականին ժամը 22:15-ի սահմաններում ՀՀ ՊՆ **** զորամասի 2-րդ կուրսանտական գումարտակի 2-րդ վաշտի կուրսանտներ **** (ծնվ. ****թ., ՀՀ ԶՈՒ-ում 2024թ-ից, Սյունիքի ՄՋԿ հասցե՝ ****) և Յուրի Արմենի Գալստյանի (ծնվ. ****թ., ՀՀ ԶՈՒ-ում 2024թ-ից, **** հասցե՝ ****) միջև բջջային հեռախոսը լիցքավորման միացնելու պատճառով առաջացել է վիճաբանություն և քաշքշուկ, ինչի ժամանակ կուրսանտ Յ.Գալստյանը ձեռքով հարվածել է կուրսանտ **** դեմքին, ինչից հետո կուրսանտները ժամը 23:10-ին ներկայացվել են զորամասի բուժկետ, որտեղ **** մոտ ախտորոշվել է «աջ այտի շրջանի և ճակատի աջ շրջանի այտուց», իսկ 3.Գալստյանի մոտ մարմնական վնասվածք չի հայտնաբերվել: ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից ձեռնարկված միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ վերոգրյալ միջադեպի ընթացքում ****ի և Յուրի Գալստյանի միջև առաջացել է վիճաբանություն և քաշքշուկ, որի պատճառ է հանդիսացել **** կողմից Յ.Գալստյանի հասցեին սեռական բնույթի հայհոյանք հնչեցնելը: Յ.Գալստյանը՝ մեկ անգամ բռունցքով հարվածել է ****ի դեմքին, ինչից հետո ****ը հարվածել է Յ.Գալստյանին և սկսել են փոխադարձ հարվածներ հասցնել միմյանց՝ ստանալով մարմանական վնասվածքներ: ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնի աշխատակիցների կողմից վերջիններս ներկայացվել են ՀՀ ՊՆ **** զորամաս, որտեղ ****ի մոտ ախտորոշվել է «աջից ստորին ակնակապիճի շրջանի փափուկ հյուսվածքների աննշան սալջարդ», իսկ Յ.Գալստյանի մոտ ախտորոշվել է «գլխի ճակատագագաթային շրջանի մակերեսային քերծվածքներ»: - Հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունով, համաձայն որի` Յուրի Արմենի Գալստյանը հաղորդում է տվել այն մասին, որ «2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 21:00-ի սահմաններում գտնվում է կենցաղային հարդարման սենյակում և զբաղվում էի ընթերցանությամբ։ Այդ պահին ներս մտավ իմ համածառայակից **** և առանց ինձ զգուշացնելու վերցրեց լիցքավորման համար հոսանքին միացված ինձ պատկանող բջջային հեռախոսը և դուրս եկավ սենյակից։ Մի քանի րոպե անց ****ը վերադարձավ և խնդրեց, որպեսզի հանեմ հեռախոսի բլոկավորման ռեժիմը։ Այդ պահին ես ****ից պահանջեցի, որպեսզի հեռախոսի մարտկոցը ամբողջությամբ լիցքաթափի և օգտագործելուց հետո կրկին միացնի լիցքավորման, քանի որ նախկինում եղել էր դեպքեր, երբ ****ը վերցրել էր հեռախոսը և ամբողջությամբ լիցքաթափել էր և չէր միացրել հոսանքին լիցքավորման համար։ Իմ ասածներս դուր չեկան ****ին, վերջինս վրդովվեց և հնչեցրեց հետևյալ արտահայտությունը (…): Ես այդ ժամանակ ոչինչ չասացի այնուհետև մենք գնացինք անվանականչին, որից հետո ****ին առաջարկեցի գնալ ծխարան վերջինիս կողմից հնչեցված արտահայտությունը պարզաբանելու նպատակով։ Ես ****ին ասացի, որ հնարավոր է չի գիտակցում իր ասածի նշանակությունը կամ ես եմ սխալ լսել, սակայն ****ը ասաց, որ հասկանում է իր ասածի նշանակությունը և կրկին անգամ կրկնեց այդ վիրավորական արտահայտությունը, որից հետո ես մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածեցի ակնակապիճի շրջանում։ Դրանից հետո ****ը ինձ հրեց, ինչի հետևանքով կոնկրետ չեմ հիշում գլուխս կպավ պատին թե ճաղավանդակին։ Հաղորդումը գրված է իմ ձեռքով, իմ բառերից, ճիշտ է, որի համար ստորագրում եմ»։ - Հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ **** հաղորդում է տվել այն մասին, որ **** ****յանս, տալիս եմ սույն հաղորդումը այն մասին, որ «2024 թվականի ծառայում եմ վերոնշյալ զորամասում որպես կուրսանտ։ 2025 թվականի փետրվարի 10-ին 2-րդ գումարտակի կենցաղային հարդարման սենյակում ժամը 21։00-ի սահմաններում վերցրել եմ համածառայակցիս բջջային հեռախոսը, քանի որ իմ բջջային հեռախոսի մեջ չկար բավարար գումար ընտանիքիս հետ կապ հաստատելու համար։ Դրանից հետո քայլեցի դեպի ննջարան և նկատեցի, որ բջջային հեռախոսից օգտվելու համար պետք է մուտքագրեմ համածառայակցիս կողմից տրված գաղտնաբառը։ Քայլելով դեպի կենցաղային հարդարման սենյակ, նկատեցի, որ համածառայակիցս Յուրի Գալստյանը, ում պատկանում էր հեռախոսը նստած գիրք է կարդում, մոտենալով վերջինիս խնդրեցի, որ նա հավաքի գաղտնաբառը, ինչից հետո Յ․Գալստյանը վրդովվեց և ասաց, որ ինչո՞ւ եք անընդհատ հեռախոս լիցքավորումից անջատում, նշելով, որ հեռախոսը այդպիսով չի հասցնում վերցնել բավական էներգիա, որպիսի ինքն էլ կարողանա օգտվել իր իսկ բջջային հեռախոսից։ Իրեն ի պատասխան ես ասացի, որ բայց դու գիտես ինչի եմ վերցրել քո հեռախոսը, որ այդպես վրդովվում ես։ Յ․Գալստյանը հարցրեց, ինչի ես վերցրել հեռախոսը, ես պատասխանեցի, որ էլ կարևոր չէ, թե ինչու եմ վերցրել հեռախոսը, և ասացի, որ առհասարակ իմ հետ այդ տոնով չեն խոսում և իմ կողմից հայհոյանքի տեսքով հնչեց հետևյալ արտահայտությունը (...): Ինչից հետո Յ․Գալստյանը իմ ասածը ճիշտ չընկալելով սկսեց հարցեր տալ ինձ, ես չպատասխանեցի իր հարցին, քանի որ վերջինս ավելի վրդովվեց, և ես հեռացա այդ տեղից։ Դրանից հետո նա կրկին մոտենում է ինձ, փորձելով ստանալ պատասխան, թե ինչու ես նման արտահայտություն արեցի, իսկ ես պատասխանեցի, որ երեկոյան անվանականչից հետո կհանգստանանք և կզրուցենք։ Արդեն անվանականչից հետո գնացինք դեպի ծխարան, որը գտնվում է գումարտակի հետնամասում։ Մեր հետ կային մոտ 4 հոգի համածառայակիցներ, որոնք չցանկացանք մեր միջադեպի հետ կապված զրուցել։ Երբ համածառայակիցները քայլեցին դեպի գումարտակ, սկսեցինք զրուցել միջադեպի հետ կապված։ Յ․Գալստյանը կրկին հարցրեց ինչո՞ւ եմ նման արտահայտություն արել, սակայն իմ կողմից հնչեցված պատասխանը չբավարարեց վերջինիս և մեր միջև սկսվեց քաշքշուք։ Յ․Գալստյանը հարվածեց դեմքիս, ինչից հետո սկսվեց փոխադարձ հարվածներ, ինչից հետո երկուսով ստացանք մարմնական վնասվածքներ։ Հաղորդումը գրված է իմ ձեռքով։ Առկա է **** ստորագրությունը»։ - Դատաբժշկական փորձաքննության 0211 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ ****ի ստացած մարմնական վնասվածքը՝ աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով, պատճառվել է բութ առարկայով, հնարավոր է նշված ժամկետին և հանգամանքներում, որն առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չի պարունակում: - Տուժող ****ը դատաքննության ընթացքում ցուցմունք է տվել առ այն, որ դեպքը տեղի է ունեցել զորամասում 2025 թվականի փետրվարի 10-ին, կենցաղային հարցերի շուրջ վիճաբանություն են ունեցել, որից հետո գումարտակի հետևի հատվածում քաշքշել են միմյանց։ Հարցին, թե արդյոք Յուրի Գալստյանը բռնություն գործադրել է իր հանդեպ, տուժողը նշեց, որ ոչ, իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել։ Նշեց, որ մանրամասները չի հիշում, խնդրեց հիմք ընդունել նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքը։ Հանրային մեղադրողը վկայակոչեց տուժողի կողմից տրված հաղորդումը, որի առնչությամբ տուժողը հաստատեց իր կողմից տրված հաղորդումը։ Անդրադառնալով ստացված վնասվածքներին՝ նշեց, որ դրանք առաջացել են քաշքշելու արդյունքում, խորը վնասվածք չի ստացել։ Նշեց, որ հայհոյանք հնչեցրել է, որը վերաբերական չի եղել Յուրի Գալստյանին։ Հարցին, թե ով է սկսել վիճաբանությունը, նշեց, որ այն սկսվել է իրենցից, կոնկրետ չի հիշում, թե ումից, վեճը վերաբերել է հեռախոսից օգտվելուց, Յուրին հարցրել է, թե ինչու է վերցնում իր հեռախոսը առանց հարցնելու։ Մինչև իր կողմից հայհոյանք տալը Յուրին հայհոյանք չի տվել իրեն։ Հարցին, թե արդյոք Յուրին փորձել է պարզաբանում ստանալ ինչո՞ւ է վերցրել հեռախոսը, ինչու է հայհոյանք տալիս, տուժողը նշեց, որ չի հիշում։ Տուժողը նշեց, որ Յուրին մեկ անգամ հարվածել է աջ այտին, հարցին, իր հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։ Նշեց, որ ներկա պահին բողոք չունի Յուրի Գալստյանի հանդեպ, հաշտվել է Յուրի Գալստյանի հետ, ներկայումս ունեն լավ ընկերական հարաբերություններ, ներողություն են խնդրել միմյանցից՝ հասկանալով իրենց կատարած սխալ արարքները։ - Վկա **** դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց առ այն, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի և տուժողի հետ գտնվել է պետ և ենթակա հարաբերությունների մեջ, հանդիսացել է **** կուրսանտական գումարտակի **** կուրսանտական վաշտի **** կուրսանտական դասակի հրամանատար։ Յուրի Գալստյանին բնութագրեց որպես ընկերասեր, ուսումնատենչ, իր նպատակներին միշտ սլացող, ձգտող, միշտ բոլորի հետ բարիդրացիական հարաբերություններ ունեցող անձ։ Անդրադառնալով տեղի ունեցած վիճաբանությանը՝ նշեց, որ իր տեղեկությունների համաձայն վեճը եղել է կապված հեռախոսի լիցքավորիչի հետ, այդ առիթով զրուցել է Յուրի Գալստյանի հետ, վերջինիս ասել է, որ հարցերին լուծում տալ չի կարելի բռնությամբ, որը վայել չէ ոչ ապագա սպային, ոչ էլ զինվորականին։ Իր մոտ տպավորություն է ստեղծվել, որ զինծառայողների միջև տեղի է ունեցել սխալմունք, որը չպետք է ավարտվեր բռնությամբ, բռնություն գործադրելու վերաբերյալ իմացել է իր վերադասից, տեղեկացել է, որ Յուրին հարվածել է ****ին։ Հանրային մեղադրողի կողմից վկայակոչվեց վաշտի հրամանատարի կողմից տրված բնութագիրը Յուրի Գալստյանի վերաբերյալ, ըստ որի վերջինս բնութագրվել է որպես «ծառայության մեջ թերացող, կոնֆլիկտային անձ»։ Նշվածի առնչությամբ վկան նշեց, որ այդ բնութագիրը գրելիս իր կարծիքը հաշվի չի առնվել։ Նշեց, որ Յուրի Գալստյանը ունեցել է թերացումներ ծառայության մեջ, բայց ոչ այդքան շատ, կոնֆլիկտայնության հետ կապված նշեց, որ նման եզրահանգումը արդյունք է սադրանքների։ Պաշտպանի հարցին, թե արդյոք վկայակոչված բնութագիրը տրվել է քննարկվող խնդիրների հետ կապված, վկան նշեց, որ շատ հավանական է, ամեն ինչ կուտակվել է իրար վրա և ընդհանուր պատկերը արտացոլվել է այդ բնութագրում, սակայն հստակ ինֆորմացիա չունի, թե երբ է գրվել բնութագիրը։ - Վկա **** դատաքննության ընթացքում ցուցմունք տվեց առ այն, որ առավոտյան ներկայացել է աշխատանքի և իմացել է, որ վիճաբանություն է եղել կուրսանտների միջև հեռախոսի լիցքավորիչի համար, ինքը հանդիսացել է դասակի հրամանատարը, վեճի առնչությամբ խոսել է ****ի և Յուրիի հետ, ասել են, որ լիցքավորիչը վերցնելու համար է եղել վեճը, միմյանց չեն հասկացել, որի արդյունքում վիճաբանել են։ Հետագայում վերադասներից իմացել է, որ քաշքշուք է տեղի ունեցել կուրսանտների միջև։ Նշեց, որ հարցրել է, թե ինչ արդյունքում է ****ը ստացել վնասվածքը։ Նշեց, որ եթե նկատում են, որ զինծառայողի մարմնի վրա առկա է վնասվածք, ուստի վերադասը կանչում է և հարցեր է ուղղում, որի արդյունքում կազմվում է զեկուցագիր։ Այսպիսով, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Յուրի Արմենի Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը:»: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի` «Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները» բաժնի համաձայն՝ «(…) Վերլուծելով մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքը և հիմնվելով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա` Դատարանը գտնում է, որ. 1) ապացուցված են մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը). 2) ապացուցված չէ նշված արարքի քրեական հակաիրավականությունը. 3) ապացուցված է մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին կողմից այդ արարքը կատարելը. 4) ապացուցված չէ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ Դատարանը կայացրել է արդարացման վերդիկտ։ (…) Դատարանը, համադրելով վերոգրյալ իրավական նորմերը սույն գործի հանգամանքների հետ, գտնում է, որ դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցությամբ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան չի հիմնավորվել մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարումը։ Բացի այդ, նրան վերագրված և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքներում բացակայում են այլ հանցակազմի հատկանիշները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմը օբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է գործողությամբ՝ զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է անձին հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով։ Հանցանքն ուղղված է զինվորական ծառայության սահմանված կարգի դեմ, դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցանքներին։ Սույն դեպքում մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը մեղադրվում է այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ **** զորամասի **** կուրսանտական գումարտակի **** վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ **** հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք։ Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված բոլոր ապացույցները, այդ թվում՝ 05.05.2025թ. զննված և 05.05.2025թ. արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ՀՀ ՊՆ ՌՈ Երևանի բաժնից ստացված հաղորդումը, Յուրի Գալստյանի կողմից տրված հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, ****ի կողմից տրված հաղորդումն ընդունելու մասին արձանագրությունը, դատաբժշկական փորձաքննության 0211 եզրակացությունը, հարցաքննվել են տուժող ****ը, վկաներ **** և ****։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքում մատնանշված է մեկ հարվածի հասցնելու հանգամանքը։ Սույն դեպքում դատաքննության ընթացքում հետազոտված ապացույցների արդյունքում պարզ է դարձել, որ 2025 թվականի փետրվարի 10-ին հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ **** զորամասի **** կուրսանտական գումարտակի **** վաշտի կուրսանտ Յուրի Գալստյանի և նույն վաշտի կուրսանտ ****ի միջև տեղի է ունեցել վիճաբանություն՝ կենցաղային խնդրի առնչությամբ։ Մասնավորապես՝ համաձայն մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի կողմից տրված հաղորդման արձանագրության՝ «**** և առանց ինձ զգուշացնելու վերցրեց լիցքավորման համար հոսանքին միացված ինձ պատկանող բջջային հեռախոսը և դուրս եկավ սենյակից։ Մի քանի րոպե անց ****ը վերադարձավ և խնդրեց որպեսզի հանեմ հեռախոսի բլոկավորման ռեժիմը։ Այդ պահին ես ****ից պահանջեցի որպեսզի հեռախոսի մարտկոցը ամբողջությամբ լիցքաթափի և օգտագործելուց հետո կրկին միացնի լիցքավորման քանի որ նախկինում եղել էր դեպքեր, երբ ****ը վերցրել էր հեռախոսը և ամբողջությամբ լիցքաթափել էր և չէր միացրել հոսանքին լիցքավորման համար»։ Այնուհետև Յուրի Գալստյանի կողմից կատարված նկատառմանն ի պատասխան ****ը հնչեցրել է հայհոյանք մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի հասցեին։ Դեպքից հետո մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը ****ին առաջարկել է գնալ ծխարան վերջինիս կողմից հնչեցված արտահայտությունը պարզաբանելու նպատակով, որից հետո պարզաբանումներ ստանալու նպատակով հարցրել է վերջինիս, թե արդյոք գիտակցում է իր կողմից կատարված արտահայտության նշանակությունը և դրական պատասխան ստանալուց հետո ես մեկ անգամ աջ ձեռքով հարվածել է տուժող ****ի ակնակապիճի շրջանում։ Դատաքննության ընթացքում նույնաբովանդակ կերպով է նկարագրել տեղի ունեցածը նաև տուժող ****ը թե իր կողմից տրված հաղորդմամբ, թե դատաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքով։ Մասնավորապես՝ վերջինս հաստատել է, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը մեկ անգամ հարվածել է իր աջ այտին, հարցին, իր հասցեին հայհոյանք չի հնչեցրել։ Անդրադառնալով ստացված վնասվածքներին՝ նշեց, որ դրանք առաջացել են քաշքշելու արդյունքում, խորը վնասվածք չի ստացել։ Նշեց, որ ներկա պահին բողոք չունի Յուրի Գալստյանի հանդեպ, հաշտվել է Յուրի Գալստյանի հետ, ներկայումս ունեն լավ ընկերական հարաբերություններ, ներողություն են խնդրել միմյանցից՝ հասկանալով իրենց կատարած սխալ արարքները։ Դատարանը համադրության մեջ գնահատելով վերը նշված հանգամանքներն հաստատված է համարում, որ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանը տեղի ունեցած վիճաբանության արդյունքում մեկ անգամ հարվածել է տուժող ****ի աջ այտին, այդ կերպ վերջինիս պատճառելով թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող վնասվածք։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրանքում քաշքշուկի, մեկից ավելի հարվածների կամ այլ գործողությունների նկարագիր առկա չէ։ Հատկանշական է նաև այն իրողությունը, որ կենցաղային հարցի՝ հեռախոսի հետ կապված, տուժողի կողմից «հրապարակման ոչ ենթակա» հայհոյանքներ հնչեցնելուց հետո է մեղադրյալը մեկ անգամ հարվածել տուժողին՝ (տես մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի հաղորդումը)։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «հարվածներ հասցնելու» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ: Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքի դիսպոզիցիայից հետևում է, որ նշված նորմը ենթակա է մեղսագրման անձին, եթե վերջինս տուժողին բազմաթիվ անգամ (մեկից ավելի) հարվածներ է հասցրել, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ: Սույն դեպքում՝ մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքում նկարագրվել է մեկ անգամ հարված հասցնելը, որը հաստատվել է պատշաճ ապացուցման շրջանակներում՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածը նախատեսում է քրեական պատասխանատվություն «հարվածներ հասցնելու»` մեկից ավելի հարվածներ հասցնելու համար։ (…) Վերը մեջբերված նախադեպային որոշման լույսի ներքո քննարկման առարկա դարձնելով սույն գործի փաստական հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարված հասցնելը չի պարունակում ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված այլ հանցակազմի տարրեր, քանի որ վերջինիս արարքում առկա չեն այլ բռնի գործողություններ ինչպես նաև պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելու հատկանիշներ։ Հատկանշական է, որ տուժողը հանրային մեղադրողի հարցին ի պատասխան, թե արդյո՞ք Յուրի Գալստյանը բռնություն գործադրել է իր հանդեպ, տուժողը նշեց, որ իր նկատմամբ բռնություն չի գործադրվել։ Տուժողը չի հայտել մեկ հարված հասցնելու արդյունքում վերջինս ֆիզիկական ցավ զգալու մասին, որպիսի պայմաններում առանց ֆիզիկական ցավի մեկ հարվածը որպես այլ բռնի գործողություններ որակելը ճիշտ չի լինի, քանի որ հարված հասցնելը և այլ բռնի գործողությունները իրարից տարբերվում են։ Այն դեպքում, երբ մեկ հարվածն ավելի ուժգին լինի, քան մի քանիսը և դրա արդյունքում տուժողը զգա ուժեղ ֆիզիկական ցավ, ապա արարքը կարող է որակվել նաև որպես այլ բռնի գործողությունների ձևով ֆիզիկական ներգործություն: Մեկ հարվածով ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք պատճառելու կամ այդպիսիք պատճառելու դիտավորության առկայության հանգամանքը գնահատելիս Դատարանը հաշվի է առնում նաև տուժողի տարիքը, առողջական վիճակը, ինչպես նաև հանցավորի ֆիզիկական տվյալները, հարվածի տեղակայումը, բնույթը և այլ հանգամանքները, որոնք իրենց համակցությամբ կարող են վկայել, որ տուժողին պատճառվել է ֆիզիկական ցավ: Սույն դեպքում տուժողը և մեղադրյալը համածառայակիցներ են, նախորդիվ ունեցել են ընկերական հարաբերություններ, վերջիններիս միջև ծագած վեճն ունեցել է կենցաղային բնույթ, դրա արդյունքում մեղադրյալը մեկ անգամ հարվածել է տուժողի աջ այտին, այսինքն հարվածը չի հասցվել կենսական կարևոր օրգաններին, համաձայն դատաբժշկական փորձաքննության՝ տուժող ****ը ստացել է մարմնական վնասվածք՝ աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով, որպիսի պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքում բացակայում է այլ հանցակազմի հատկանիշները։ Ինչ վերաբերում է հանրային մեղադրողի կողմից կատարված պնդմանն առ այն, որ համաձայն «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի՝ «Եթե նորմատիվ իրավական ակտում բառը նշված է եզակի թվով, ապա դա տարածվում է նաև այդ բառի հոգնակիի վրա և ընդհակառակը, եթե տվյալ իրավական ակտով այլ բան նախատեսված չէ, կամ ուղղակի այլ բան չի բխում այդ իրավական ակտի բովանդակությունից», Դատարանն արձանագրում է, որ. ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2012 թվականի օգոստոսի 24-ին Գևորգ Ճաղարյանի վերաբերյալ կայացված թիվ ԵՇԴ/0002/01/11 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը․ (...): Վերը մեջբերված որոշման լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթն իրականացվում է միայն մեղադրյալի նկատմամբ և միայն նրան ներկայացված մեղադրանքով: Դատարանն իրավասու է հաստատված կամ հերքված համարելու միայն մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքները։ Նման պայմաններում մեղադրանքում նկարագրված փաստական հանգամանքները պետք է լինեն հստակ, տարակարծությունների առիթ չտան, թույլ տան դատարանին գնահատել արդյոք ձեռք բերված ապացույցների համակցությամբ հնարավոր է հաստատված կամ հերքված համարել անձին ներկայացված մեղադրանքը։ Վերոգրյալի լույսի ներքո Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի դիսպոզիցիան հանրային մեղադրողի մատնանշած կերպով մեկնաբանելը՝ («Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասին հղում տալով և փաստելով, որ թեպետ մեղադրանքում հստակ նշված է մեկ անգամ ձեռքով հարված, սակայն կարելի է արձանագրել մեկից ավելի հարվածների առկայություն), կհանգեցնի այն իրողությանը, երբ մեղադրանքի ձևակերպումը չի կարող բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք՝ հնարավորություն տալով առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվել: Այսպիսով, շարադրված փաստերը գնահատելով վերոհիշյալ իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործում առկա ապացույցների համակցությունը բավարար չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Յուրի Գալստյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցավոր արարքը: Մեղադրական եզրակացության հիմքում դրված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Յուրի Գալստյանին մեղսագրվող արարքի հակաիրավականությունը ապացուցված համարելու համար, քանի որ վերջինիս կողմից մեկ հարված հասցնելը սույն դեպքում քրեաիրավական պատասխանատվության չի հանգեցնում: Այլ կերպ ասած՝ նշված փաստական հանգամանքների վերաբերյալ առկա են ողջամիտ կասկածներ, որոնք չեն փարատվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, ուստի դրանք ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի հիման վրա և «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» (in dubio pro reo) կանոնի կիրառմամբ պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է ճանաչել և հռչակել մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ: (…)»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանը, վերաքննիչ բողոքում ներկայացնելով գործի դատավարական նախապատմությունը, փաստական հանգամանքները, Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները, մեջբերելով օրենսդրության վերաբերելի դրույթները, հանգել է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ին ԵԴ1/1695/01/25 դատավճռով Յուրի Արմենի Գալստյանին անմեղ ճանաչելով թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի խախտում և քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որոնք հանգեցրել են անհիմն և ապօրինի դատական ակտի կայացման, ուստի խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/1695/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դատավճռով Յուրի Արմենի Գալստյանին անմեղ ճանաչելու վերաբերյալ դատավճիռը և վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի դատարան` նոր քննության: Բողոքաբերը փաստել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը սխալ է մեկնաբանել հանրային մեղադրողի՝ «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումների շրջանակներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի օբյեկտիվ կողմի վերաբերյալ արտահայտած դիրքորոշումը՝ նկատի ունենալով, որ ոչ թե նշվել է, որ «թեպետ մեղադրանքում հստակ նշված է մեկ անգամ ձեռքով հարված, սակայն կարելի է արձանագրել մեկից ավելի հարվածների առկայություն», այլ նշվել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշված «հարվածներ հասցնելու» եզրույթը, «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումների համաձայն, պետք է մեկնաբանվի նաև որպես եզակի ակտ, այսինքն՝ մեկ հարվածի առկայությունը ևս պետք է դիտարկել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի օբյեկտիվ կողմի դրսևորում: Այնուհետև, Բողոքաբերը, անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևությանը, որ Յուրի Գալստյանին ներկայացված մեղադրանքում նկարագրվել է մեկ անգամ հարված հասցնելը, որը հաստատվել է պատշաճ ապացուցման շրջանակներում՝ դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցներով, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածը նախատեսում է քրեական պատասխանատվություն «հարվածներ հասցնելու»՝ մեկից ավելի հարվածներ հասցնելու համար, նշել է, որ այն հիմնավոր չէ և չի բխում «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասի մեկնաբանությունից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի տրամաբանությունից: Բողոքաբերի կարծիքով՝ վերոգրյալի մասին է վկայում այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքում առկա չէ որևէ նորմ, որը կարգավորում է նույն բառը եզակի և հոգնակի իմաստով մեկնաբանելու թույլատրելիության կամ անթույլատրելիության վերաբերյալ, ուստի ըստ Բողոքաբերի՝ ենթակա է կիրառման «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասում առկա կարգավորումը, քանի որ համաձայն նշված նորմի՝ իրավական ակտերում քերականական թիվը կրում է ընդհանրական բնույթ: Բողոքաբերի կարծիքով՝ եթե օրենսդիրը չի շեշտել, որ գործողությունը պետք է լինի «բազմակի» կամ «պարբերաբար», ապա հոգնակի թվով ձևակերպված արարքը (հարվածներ) իրավաբանորեն ներառում է նաև եզակի գործողությունը (հարված): Բողոքաբերը վկայակոչել է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 34-րդ, 45-րդ, 155-րդ, 165-րդ հոդվածները, որոնցից ըստ նրա՝ հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքում նույն բառը մեկնաբանվում է եզակի և հոգնակի իմաստով, իսկ միայն հոգնակի իմաստով մեկնաբանելու համար սահմանվել են կոնկրետ բառակապակցություններ, որոնց միջոցով բառը չի կարող մեկնաբանվել որպես եզակի: Բողոքաբերն անդրադարձել է նաև զինվորական հանցագործությունների դեպքում օրենսդրի նպատակին, որը զինվորական կարգապահության և զինծառայողի անձեռնմխելիության պաշտպանությունն է։ Բողոքաբերը փաստել է, որ մեկ հարվածը նույնքան արդյունավետորեն խաթարում է զինվորական պատիվն ու կարգապահությունը, որքան երկու հարվածը, իրավական տեսանկյունից զինծառայողի անձեռնմխելիությունը և կանոնագրքային հարաբերությունները խախտվում են հենց առաջին իսկ ֆիզիկական հարվածի պահից, հետևաբար, ըստ Բողոքաբերի՝ մեկ հարվածը բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը հաստատելու համար, իսկ հակառակ մեկնաբանությունը կհանգեցնի ՀՀ զինված ուժերում անպատժելիության մթնոլորտի ձևավորմանը և կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգրքի էությանը: Բողոքաբերը նշել է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասում օգտագործված է «կամ այլ բռնի գործողություններ» ձևակերպումը, ինչից հետևում է, որ նույնիսկ եթե տեսականորեն վիճարկվի «հարվածներ» բառի հոգնակիությունը, մեկ հարվածը միևնույն է դիտարկվելու է որպես «բռնի գործողություն», ինչը հանգեցնում է նույն իրավական հետևանքին և որակմանը: Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները. Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի կողմից դիմում է հասցեագրվել Վերաքննիչ դատարանին, որում վերջինս խնդրել է դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ, իսկ վերաքննիչ բողոքն ամբողջությամբ բավարարել։ Մեղադրյալ Յու.Գալստյանն առարկեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ, խնդրեց այն մերժել։ Տուժող ****ը Վերաքննիչ դատարանին հայտնեց, որ Յու.Գալստյանի հետ շարունակում են մնալ ընկերներ: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե` 1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը. 2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը. 3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում. 4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝ 1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը. 2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին. 3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը: 2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները: 3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը. 1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը). 2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք. 3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը. 4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի. 5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով. 6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան. 7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. 2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը. 3) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից. 2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար:»: Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյոք Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունն առ այն, որ Յուրի Արմենի Գալստյանին պետք է արդարացնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում: Այսպես. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե` 1) անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը. 2) առկա է Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ քրեական պատասխանատվությունը բացառող որևէ հանգամանք (բացառությամբ անմեղսունակության). 3) առկա է անձին մեղսագրվող նույն արարքի կապակցությամբ oրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռ կամ այլ դատական ակտ. 4) առկա է անձին մեղսագրվող նույն արարքի կապակցությամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մաuին դատախազի չվերացված որոշում, բացառությամբ սույն մասի 9-րդ կետով նախատեսված դեպքի. 5) անձն անձեռնմխելիության ուժով ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության. 6) իրավասու մարմինը պատշաճ իրավական ընթացակարգի արդյունքում ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին չի զրկել անձեռնմխելիությունից. 7) լրացել է սույն օրենսգրքով սահմանված քրեական հետապնդման առավելագույն ժամկետը, և դատախազն այդ ժամկետի ընթացքում վարույթի նյութերը չի հանձնել դատարան. 8) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա. 9) վարույթով քրեական հետապնդումն իրականացվել է հանրային կարգով, մինչդեռ uույն oրենuգրքի պահանջներին համապատասխան` քրեական հետապնդումը պետք է իրականացվեր միայն մասնավոր կարգով. 10) անձը մահացել է. 11) անձն արարքի կատարման պահին չի հաuել քրեական պատաuխանատվության ենթարկելու` oրենքով նախատեuված տարիքին. 12) անձը Հայաuտանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից. 13) անձը համաներմամբ ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից. 14) անձին մեղսագրվող արարքն ապաքրեականացվել է։ 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-9-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքները ռեաբիլիտացնող են։ 3. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 10-րդ կետով նախատեսված հանգամանքի առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե մահացածի օրինական ներկայացուցիչն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ մահացածը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում: Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 10-րդ կետը չի տարածվում քաղաքացիական դատավարության կարգով անձին մահացած ճանաչելու դեպքերի վրա: 4. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 11-14-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքների առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե անձն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն` «1.Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով: 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: 3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը: 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝ 1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն). 2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին. 3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները. 4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ. 5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները. 6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները. 7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը. 8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից. 9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները. 10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները: 2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված վարույթի առանձին տեսակների համար կարող է սահմանվել ապացուցման ենթակա հանգամանքների այլ շրջանակ:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: 3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, ինչը՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն մի կողմից պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ։ Ընդ որում, թեև ապացույցները գնահատվում են ներքին համոզմունքի հիման վրա, այնուամենայնիվ, այն չի կարող կամայական լինել և պետք է բխի գործի հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունից։ Այլ կերպ՝ յուրաքանչյուր գործով ապացուցման ենթակա հանգամանքները հաստատելիս (հանցագործության դեպքը և հանգամանքները, կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին, անձի մեղավորությունը քրեական օրենքով չթույլատրված արարքը կատարելու մեջ և այլն) դատարանը կրում է առկա ապացույցները բարեխիղճ գնահատման ենթարկելու պարտականություն, ինչն էլ իր հերթին պետք է արտահայտվի պատճառաբանված եզրահանգումների տեսքով (mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի գործով 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 և Հմայակ Դավթյանի գործով 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ՇԴ/0126/01/12 որոշումները)։ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև, որ հանցագործության համար դատապարտումը չի կարող պայմանավորված լինել անձի հավանական մեղավորության վերաբերյալ հետևություններով կամ ենթադրություններով, այլ պետք է բխի նրա կողմից տվյալ արարքը կատարելու հարցում դատարանի համոզմունքից։ Միաժամանակ դատարանի համոզմունքը չի կարող կամայական և սուբյեկտիվ լինել, այն պետք է ձևավորվի պատշաճ ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ, օբյեկտիվ հետազոտման և գնահատման արդյունքում (տե՛ս Ն.Ափոյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0009/01/13 որոշման 24-րդ կետը): Սիրակ Սաքանյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «[Ա]պացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով, այդ պատճառով ՀՀ քրեադատավարական օրենքն օգտագործում է «ապացույցների համակցություն» հասկացությունը: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե` 1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար, 2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ, 3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում»: Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը (…) վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները. ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա), բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն), գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը, դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը, ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից: Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա: (…) Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: (…) [Ք]րեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած»: Վերոգրյալ իրավանորմերի և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, հիմնվելով պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված գործի հանգամանքների վրա, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատավճիռ: Վերաքննիչ դատարանը, ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանում հետազոտված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Յուրի Գալստյանի նկատմամբ արդարացման դատավճիռ կայացնելով, հանգել է իրավաչափ հետևության: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի համաձայն՝ « 1. Զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, որն արտահայտվել է անձին հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով՝ պատժվում է (...)»։ Վերաքննիչ դատարանը քննարկվող հանցակազմի վերլուծությունից փաստում է, որ զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը նրանց միջև ստորադասության (ենթակայության) հարաբերությունների բացակայության դեպքում, պետք է արտահայտվի հետևյալ կերպ՝ 1) անձին հարվածներ հասցնելով, 2) կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով, 2) կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով: Ընդ որում, հարվածները կարող են հասցվել ինչպես ձեռքերով կամ ոտքերով, այնպես էլ բութ և կոշտ գործիքի գործադրմամբ՝ մեկից ավելի անգամ: Այսինքն՝ վերոշարադրյալ մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «հարվածներ հասցնել» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ: Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածով նախատեսված արարքի բովանդակությունից հետևում է, որ զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոն խախտելը պետք է դրսևորվի տուժողին առնվազն մեկից ավելի հարվածներ հասցնելով կամ նրա նկատմամբ բռնի այլ գործողություններ կատարելով կամ պարբերաբար նրա պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելով: Վճռաբեկ դատարանն Արևիկ և Ծովինար Սահակյանների գործով որոշման շրջանակներում հայտնել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(...) Ծեծելը բնութագրվում է տուժողի մարմնին հարվածներ հասցնելով, ընդ որում, հարվածները կարող են հասցվել ինչպես ձեռքերով կամ ոտքերով, այնպես էլ բութ և կոշտ գործիքի գործադրմամբ՝ բազմաթիվ (մեկից ավելի) անգամ: (...) Վճռաբեկ դատարանի վերոշարադրյալ մեկնաբանության հիմքում ընկած է այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի դիսպոզիցիայում օգտագործված «ծեծել» եզրույթը ներկայացված է հոգնակի թվով, այսինքն՝ ոչ թե որպես մեկ, այլ բազմակի (մեկից ավելի) ակտ։ Այլ խոսքով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով արգելված ծեծի բովանդակությունից հետևում է, որ ծեծը տուժողին բազմաթիվ (մեկից ավելի) հարվածներ հասցնելն է, որի արդյունքում նրան պատճառվել է ֆիզիկական ցավ։ (...) Այլ բռնի գործողություններ են, օրինակ՝ ձեռքերը ոլորելը, մազերը քաշելը, կճմտելը և այլն։ (...) Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի ճիշտ որակումը կոնկրետ հանրորեն վտանգավոր արարքի մեջ հանցակազմի բոլոր հատկանիշների առկայության հավաստումն է։ Հետևաբար, քրեական վարույթն իրականացնող մարմնի խնդիրն է բացահայտել այն հատկանիշները՝ «տարրերը», որոնք կազմում են տվյալ տեսակի հանցագործության օրենսդրական մոդելը կամ որ նույնն է` հանցակազմը։ (...) Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ մեկ հարվածով ֆիզիկական ցավ, ֆիզիկական կամ հոգեկան տառապանք պատճառելու կամ այդպիսիք պատճառելու դիտավորության առկայության հանգամանքը գնահատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել տուժողի տարիքը, առողջական վիճակը, ինչպես նաև հանցավորի ֆիզիկական տվյալները, հարվածի տեղակայումը, բնույթը և այլ հանգամանքները, որոնք իրենց համակցությամբ կարող են վկայել, որ տուժողին պատճառվել է ֆիզիկական ցավ։ (...) Հիմք ընդունելով սույն որոշման 23-26-րդ կետերում շարադրված վերլուծությունը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մեկ հարվածը չի կարող որակվել որպես ծեծ, ծեծը ենթադրում է տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ է պատճառվել։ Հետևաբար, տուժողի մարմնին մեկից ավելի հարվածներ հասցնելը, որոնց արդյունքում տուժողին ֆիզիկական ցավ չի պատճառվել, ենթակա չէ որակման ՀՀ քրեական օրենսգրքի 118-րդ հոդվածով՝ որպես ծեծ (տե՛ս Արևիկ Սահակյանի և Ծովինար Սահակյանի վերաբերյալ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԱՐԴ/0176/01/11 որոշման 17-20-րդ կետերը)»։ Տվյալ դեպքում մեղադրյալ Յուրի Գալստյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, հանդիսանալով ՀՀ ՊՆ **** զորամասի երկրորդ կուրսանտական գումարտակի երկրորդ վաշտի կուրսանտ, 2025 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, գումարտակի ծխարանում վիճաբանության մեջ է մտել նույն վաշտի կուրսանտ ****յանի հետ, որի ընթացքում, խախտելով «ՀՀ զինված ուժերի ներքին ծառայության կանոնագիրքը հաստատելու մասին» ՀՀ օրենքի 13-րդ, 16-րդ, 65-րդ և 158-րդ հոդվածներով սահմանված զինծառայողների փոխհարաբերությունների կանոնագրքային կանոնները, ստորադասության հարաբերությունների բացակայության դեպքում մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է վերջինիս դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հաստատված համարելով, որ մեղադրյալ Յու.Գալստյանը մեկ անգամ ձեռքով հարվածել է տուժող ****ի դեմքին՝ պատճառելով աջ այտոսկրի շրջանի քերծվածքի ձևով առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածք, իրավացիորեն հանգել է հետևության, որ այն բավարար չէ մեղադրյալի գործողությունները ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով որակելու համար, քանի որ խոսքը գնում է միայն մեկ հարվածի մասին: Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով Բողոքաբերի այն փաստարկին, որ սույն դեպքում ենթակա է կիրառման «Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի 8-րդ մասում առկա կարգավորումը, քանի որ համաձայն նշված նորմի՝ իրավական ակտերում քերականական թիվը կրում է ընդհանրական բնույթ, հարկ է համարում արձանագրել, որ քննարկվող նորմի կիրառումը չի կարող հանգեցնել այս կամ այն հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը կազմող գործողությունների ընդլայնմանը և հիմք հանդիսանալ անձի՝ քրեական օրենսգրքով չնախատեսված վարքագծի քրեականացմանը: Անդրադառնալով Բողոքաբերի կողմից օրենսդրի կամքի բացահայտման տեսանկյունից վկայակոչած ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք, մասնավորապես՝ 34-րդ, 45-րդ, 155-րդ, 165-րդ հոդվածների բովանդակությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դրանցում օգտագործվող եզրույթներն արդեն իսկ ուղղակիորեն վկայում են այն մասին, որ բոլոր այն դեպքերում, երբ առկա է եղել հոգնակի թվի կիրառման անհրաժեշտությունը, այն ուղղակիորեն նախատեսվել է օրենքով: Սույն որոշման շրջանակներում Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ նաև պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրականացման տեսանկյունից Յու. Գալստյանին առաջադրված մեղադրանքի ձևակերպմանը: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրանքը հանդիսանում է քրեադատավարական այն ինստիտուտը, որի միջոցով ապահովվում է հանրային քրեական հետապնդման կառուցակարգի գործունեությունը։ Մեղադրանքը հանցակազմը կոնկրետ հանցագործության հանգամանքների և այն կատարած անձի հետ կապող դատավարական միջոցն է և այդ պատճառով էլ մեղադրանքը կարելի է դիտարկել որպես հանցակազմի հատկանիշների դատավարական արտահայտություն, որից ածանցյալ է նաև քրեական արդարադատության իրականացման գործառույթը։ Քրեական դատավարությունում մեղադրանքը բնորոշվում է որպես կոնկրետ անձին մեղսագրվող հանցավոր գործողության կամ անգործության նկարագրություն դատավարական փաստաթղթերում։ Համապատասխան փաստաթղթերում մեղադրանքի ամրագրումը հանդիսանում է նաև այն դատավարական միջոցը, որով ապահովվում է քրեական հետապնդման ենթարկվող անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերի մասին։ Ուստի, մեղադրանքի ձևակերպմանը բովանդակային առումով ներկայացվող պահանջների բացահայտման հարցը պետք է քննարկել արդար դատաքննության հիմնարար իրավունքի համատեքստում։ Պաշտպանության իրավունքի, մասնավորապես, անձին առաջադրված մեղադրանքի համատեքստում դրա իրացման ապահովման հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ս.Նալբանդյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) մեղադրական եզրակացությունը հանդիսանում է այն դատավարական փաստաթուղթը, որով ամփոփվում են նախնական քննության արդյունքները, ինչպես նաև հիմնավորվում են քննիչի ենթադրությունները՝ մեղադրյալի մեղավորության և նրա գործողությունների իրավաբանական որակման մասին։ Մեղադրական եզրակացության կարևորության մասին է վկայում այն հանգամանքը, որ դրանով ընդգծվում են քրեական գործի դատական քննության սահմանները։ Մեղադրական եզրակացության նշանակությունն արտահայտվում է նաև նրանում, որ այն մեղադրյալին հնարավորություն է տալիս կազմակերպել և իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը` առաջադրված մեղադրանքի և այն հաստատող ապացույցների շրջանակներում» (տե՛ս Սուրեն Կարոյի Նալբանդյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ՀՅՔՐԴ2/0144/01/09 որոշման 24-րդ կետը)։ Մեկ այլ՝ Ա.Պապյանի գործով կայացված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(…) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը։ Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր (արարքի փաստական նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, դատակոչի ենթակա անձանց շրջանակը և այլն) էական նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար» (տե՛ս Արկադի Պատվականի Պապյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ի թիվ ՏԴ/0115/01/09 որոշման 19-րդ կետը)։ Պաշտպանության իրավունքը` որպես մեղադրյալին վերապահված դատավարական իրավունքների ամբողջություն, հնարավորություն է տալիս վերջինիս հանդես գալ դատավարության ինքնուրույն սուբյեկտի կարգավիճակով, լրիվ կամ մասնակիորեն հերքել իրեն մեղսագրվող հանցանքը կատարած լինելու պնդումը, ինչպես նաև պաշտպանել իր իրավունքներն ու օրինական շահերը։ Ընդ որում` պաշտպանության իրավունքի իրականացման փաստացի հնարավորության ապահովման պարտականությունը կրում է վարույթն իրականացնող մարմինը։ Մրցակցության սկզբունքը և պաշտպանության իրավունքը կոչված են դատավարությունը համապատասխանեցնելու արդարության չափորոշիչներին և ապահովելու իրավունքների արդյունավետ վերականգնում, իսկ քրեական արդարադատության շրջանակներում վերոգրյալն առնվազն ենթադրում է տեղի ունեցած հանցագործության մանրամասների հաստատումը, դրանց ճշգրիտ իրավաբանական գնահատական տալը, հասարակությանը և առանձին անհատներին հասցված վնասի, ինչպես նաև հանցանքի կատարման մեջ մեղադրվող անձի իրական մեղքի ամբողջական բացահայտումը։ Մրցակցային դատավարության ընթացքում պաշտպանությունը հանդես է գալիս որպես մեղադրանքի հակադրում` նպատակ ունենալով հերքել այն և պաշտպանել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքի կատարման մեջ մեղադրվող անձանց իրավունքներն ու շահերը։ Այս կարևորագույն գործառույթի արդյունավետ իրականացման համար պաշտպանության կողմն առնվազն պետք է հնարավորություն ունենա ծանոթանալու առաջադրված մեղադրանքի իրավական և փաստական հիմքերին, դրանց վերաբերյալ ներկայացնելու սեփական դիրքորոշումը և մասնակցելու ապացուցման գործընթացին։ Պաշտպանության իրավունքի իրականացումը, ինչպես նաև մրցակցային դատավարության ապահովումն անհնար են, եթե մեղադրյալը տեղյակ չէ, թե ինչ անօրինական արարքի կատարման մեջ է մեղադրվում և ինչ ապացույցների հիման վրա։ Ինչպես արդեն նշվեց, մեղադրանքի ձևակերպումը միակ հնարավոր դատավարական միջոցն է, որով հնարավոր է դառնում իրացնել անձի իրավունքը տեղեկանալու իր դեմ առաջադրված մեղադրանքի մասին։ Հետևաբար մեղադրանքի ձևակերպումը կարելի է բնորոշել որպես մեղադրյալի իրավունքների և օրինական շահերի ապահովմանն ուղղված երաշխիք, որը հնարավոր է դարձնում առաջադրված մեղադրանքից օրինական միջոցներով պաշտպանվելը և թույլ է տալիս հասնել քրեական վարույթի հիմնական` մեղադրյալի անմեղության կամ մեղավորության հարցի հստակ լուծմանը։ Վերոգրյալից Վերաքննիչ դատարանը հետևություն է անում այն մասին, որ համապատասխան դատավարական փաստաթղթերում (անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին որոշում, մեղադրական եզրակացություն) մեղադրանքի ձևակերպման կարևորումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ դրա առկայությունը հնարավորություն է տալիս քրեական հետապնդման ենթարկվող անձին արդյունավետ կերպով իրականացնել իր պաշտպանության իրավունքը։ Ավելին, մեղադրական եզրակացության մեջ շարադրվող առանձին հարցեր, մասնավորապես, արարքի փաստական նկարագրությունը, այդ նկարագրության հիմքում դրված ապացույցների շրջանակը, դրանց տրված գնահատականը, վճռորոշ նշանակություն ունեն անձի պաշտպանության իրավունքի պատշաճ իրականացման համար։ Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով Բողոքաբերի այն պնդմանը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասում օգտագործված է «կամ այլ բռնի գործողություններ» ձևակերպումը, ինչից հետևում է, որ նույնիսկ եթե տեսականորեն վիճարկվի «հարվածներ» բառի հոգնակիությունը, մեկ հարվածը միևնույն է դիտարկվելու է որպես «բռնի գործողություն», ինչը հանգեցնում է նույն իրավական հետևանքին և որակմանը, գտնում է, որ այն պայմաններում, երբ մեղադրյալ Յու.Գալստյանին այլ բռնի գործողություններ կատարելու մեղադրանք առաջադրված չի եղել, նման պնդումն անհիմն է և ոչ իրավաչափ, քանի որ զրկում է մեղադրյալին իր պաշտպանության իրավունքը պատշաճ կերպով իրականացնելու հնարավորությունից, և չի ապահովվում պաշտպանության կողմի դատավարական իրավահավասարությունը` սեփական դիրքորոշումը հիմնավորելու և մյուս կողմի փաստարկները հերքելու համար: Վերոգրյալ պայմաններում Առաջին ատյանի դատարանը ճանաչելով և հռչակվելով Յուրի Արմենի Գալստյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, եկել է հիմնավոր հետևության, որը բխում է գործի նյութերից, ուստի Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու և Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ: Այլ կերպ ասած՝ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ թողնել անփոփոխ: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 366-367-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Տ.Պետրոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի ԵԴ1/1695/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ: Պարզաբանում՝ սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 03-02-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 01-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 161, 75, 31, 79 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 01-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 161, 75, 31, 79 |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 27758/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/1695/01/25
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 26-03-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալ-զինվորական դատախազ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Յուրի |
| Ազգանուն | Գալստյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 30-06-2026 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1695/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 30 հունիսի 2026 թվական ք.Երևան ՀՀ վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ ատարան), նախագահությամբ` Լ․ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա․ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 3-ի որոշման դեմ ՀՀ զինվորական դատախազի պաշտոնակատար Կ․Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դատավճռով, ճանաչվել և հռչակվել է Յուրի Գալստյանի անմեղությունը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ: Դատախազի վերաքննիչ բողոքի քննության արդյունքում, ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) 2026 թվականի փետրվարի 3-ին որոշում է կայացրել բողոքը մերժելու, Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ի դատավճիռն անփոփոխ թողնելու մասին։ Վերաքննիչ դատարանի վերոգրյալ որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ զինվորական դատախազի պաշտոնակատար Կ․Հարությունյանը։ Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2․ Բողոքաբերը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված՝ վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու պայմանը, այն է` Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ օրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար։ Բողոքի հեղինակը նշել է, որ ստորադաս դատարանը չի պահպանել ապացույցների գնահատման վերաբերյալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ, 104-105-րդ հոդվածների պահանջները։ Բողոքաբերի հիմնավորմամբ՝ մեղադրյալի կողմից արարքը կատարված չլինելու վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանը հանգել է գործի փաստական հանգամանքներին հակասող և չպատճառաբանված եզրահանգման՝ սխալ մեկնաբանելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 521-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը, մասնավորապես՝ «հարվածներ հասցնելու» և «այլ բռնի գործողություններ կատարելու» հասկացությունները։ Բողոքի հեղինակի պնդմամբ՝ բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր: Վերոգրյալի հիման վրա բողոքաբերը խնդրել է բեկանել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 3-ի որոշումը և վարույթը փոխանցել համապատասխան ստորադաս դատարան՝ նոր քննության: Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3. Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, (․․․): 2. Սույն հոդվածի իմաստով` բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, եթե` (...) 5) Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր»: Նույն օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն: Եթե վճռաբեկ բողոքում վկայակոչված է վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու` սույն օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված որևէ պայման, ապա վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժելու մասին որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը պետք է հիմնավորի վկայակոչված պայմանի բացակայությունը»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոքաբերի փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, Վերաքննիչ դատարանի բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա կամ խաթարել արդարադատության բուն էությունը, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Ինչ վերաբերում է բողոք բերած անձի՝ բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ իրավունքի զարգացման խնդրի առկայության վերաբերյալ փաստարկին, ապա՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում այն բավարար հիմնավորված չէ։ Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար։ Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված պայմանով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 383-րդ հոդվածներով` Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Յուրի Արմենի Գալստյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 3-ի որոշման դեմ ՀՀ զինվորական դատախազի պաշտոնակատար Կ․Հարությունյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող` Լ․ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Դատավորներ` Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 03-02-2026թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 06-04-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 4 հատորից․ /161, 75, 31, 79/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 06-04-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |