ԵԴ1/1677/01/25


Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

<<10>> մարտի 2026թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)

նախագահությամբ՝ դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանի,
քարտուղարությամբ՝ Ս.Հովհաննիսյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Վ.Մարգարյանի,
տուժողներ՝ Գ.Համբարձումյանի,
Ա.Եղոյանի,
Ա.Սեյրանյանի,
մեղադրյալ՝ Ս.Շահիջանիի,
պաշտպան՝ Ռ.Սիրեկանյանի,

դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի (ծնված՝ 1999 թվականի մայիսի 17-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, աշխատում է հացաբուլկեղենի խանութում՝ որպես գանձապահ, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ Երևան քաղաքի Բաշինջաղյան փողոցի 2-րդ նրբանցքի 6-րդ շենքի 119-րդ բնակարան հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2023 թվականի ապրիլի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Կոտայքի մարզային քննչական վարչության քննիչի պաշտոնակատար Հ.Թամազյանի կողմից կազմված <<Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին>> արձանագրության համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 20157823 քրեական վարույթը, որը նախաքննությունը շարունակելու նպատակով հետագայում ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժին:
2024 թվականի մայիսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ.Սաֆարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 08-0491-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի մայիսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ.Սաֆարյանի կողմից կայացված <<Տուժող ճանաչելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ 08-0491-24 քրեական վարույթով Գագիկ Մարատի Համբարձումյանը ճանաչվել է տուժող:
2024 թվականի հուլիսի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Հ.Գևորգյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 08-0709-24 քրեական վարույթը:
2024 թվականի հուլիսի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Հ.Գևորգյանի կողմից կայացված <<Տուժող ճանաչելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ 08-0709-24 քրեական վարույթով Արշակ Ռազմիկի Եղոյանը ճանաչվել է տուժող:
2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին թիվ 08-0709-24 քրեական վարույթի հետագա նախաքննության կատարումը հանձնարարվել է քննիչ Ռ.Սաֆարյանին:
2024 թվականի սեպտեմբերի 04-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ.Սաֆարյանի կողմից կայացված <<Թիվ 08-0709-24 քրեական վարույթը թիվ 08-0491-24 քրեական վարույթին միացնելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 08-0709-24 քրեական վարույթը միացնել թիվ 08-0491-24 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակել մեկ վարույթում՝ 08-0491-24 համարի ներքո:
2024 թվականի հոկտեմբերի 02-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ.Սաֆարյանի կողմից կայացված <<Թիվ 20157823 քրեական վարույթը թիվ 08-0491-24 քրեական վարույթին միացնելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 20157823 քրեական վարույթը միացնել թիվ 08-0491-24 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակել մեկ վարույթում՝ 08-0491-24 համարի ներքո:
2025 թվականի ապրիլի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ.Սաֆարյանի կողմից կազմված <<Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին>> արձանագրության համաձայն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 08-0491-24/1 քրեական վարույթը:
2025 թվականի ապրիլի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ.Սաֆարյանի կողմից կայացված <<Թիվ 08-0491-24/1 քրեական վարույթը թիվ 08-0491-24 քրեական վարույթին միացնելու մասին>> որոշմամբ որոշվել է՝ թիվ 08-0491-24/1 քրեական վարույթը միացնել թիվ 08-0491-24 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակել մեկ վարույթում՝ 08-0491-24 համարի ներքո:
2025 թվականի ապրիլի 23-ին կազմված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> միջնորդությամբ՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ.Սաֆարյանը միջնորդել է հսկող դատախազին՝ թիվ 08-0491-24 քրեական վարույթով հսկող դատախազին՝ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցել:
2025 թվականի ապրիլի 23-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ.Մարգարյանի կողմից կայացված <<Հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ 08-0491-24 քրեական վարույթով Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, որը վերջինիս ներկայացվել է 2025 թվականի ապրիլի 26-ին:
2025 թվականի ապրիլի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ.Սաֆարյանի կողմից կայացված <<Տուժող ճանաչելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ 08-0491-24 քրեական վարույթով Արման Բորիկի Սեյրանյանը ճանաչվել է տուժող:
2025 թվականի ապրիլի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Ռ.Սաֆարյանի կողմից կայացված <<Բացակայելու արգելք խափանման միջոց ընտրելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ 08-0491-24 քրեական վարույթով Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի մայիսի 12-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ.Մարգարյանի կողմից կայացված <<Մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերն իրավասու դատարանին հանձնելու մասին>> որոշմամբ՝ թիվ 08-0491-24 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատվել է:
2025 թվականի մայիսի 13-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1677/01/25 համարը:
2025 թվականի մայիսի 13-ին դատարաններում գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը մակագրվել է դատավոր Գևորգ Պողոսյանին, իսկ 2025 թվականի մայիսի 14-ին հանձնվել է վերջինիս աշխատակազմին:
2025 թվականի մայիսի 19-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Գ.Ս.Պողոսյանի կողմից կայացված որոշմամբ՝ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/1677/01/25 քրեական գործով վարույթը և նախնական դատալսումներ է նշանակվել:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2. Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ <<[Ն]ա ուրիշի գույքը խաբեության եղանակով հափշտակելու և իրենը դարձնելու դիտավորությամբ, օգտվելով այն հանգամանքից, որ նախկինում աշխատել է Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոց 2 հասցեում գտնվող զանգերի կենտրոնում, որտեղ իր պարտականությունների մեջ է մտել ապահովագրական ընկերությունների և նրանց հաճախորդների միջև կնքված ԱՊՊԱ պայմանագրերի ժամկետների երկարացման պայմանագրերի կնքումը, ինչի արդյունքում էլ իր տրամադրության տակ ունենալով հաճախորդների հետ իր կողմից կնքված ապահովագրական պայմանագրերն ու հաճախորդների վերաբերյալ տեղեկությունները, 2024 թվականի ապրիլի 25-ին զանգահարել է Գագիկ Մարատի Համբարձումյանին ու հայտնել, որ երկու օրից լրանում է նրաn պատկանող <<Mercedes-Benz ML 164>> մակնիշի 07 LO 797 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ԱՊՊԱ պայմանագրի ժամկետը և առաջարկել է պայմանագրի ժամկետը երկարացնել: Գագիկ Համբարձումյանը ցանկություն է հայտնել երկարացնել ԱՊՊԱ պայմանագիրը երեք ամիս ժամկետով: Այնուհետև, Սուսաննա Շահիջանիին ուղարկել է իր 4809480002837945 բանկային քարտի տվյալները և առաջարկել ԱՊՊԱ պայմանագրի կնքման համար իրեն փոխանցել 18.000 ՀՀ դրամ գումարը, որից հետո Գ.Համբարձումյանը <<Իզի Փեյ>> սահմանափակ պատասխանատվության ընկերությանը պատկանող Երևան քաղաքի Րաֆֆու փողոցի 55/1 հասցեում տեղակայված վճարային տերմինալի միջոցով 2024 թվականի մայիսի 03-ին՝ ժամը 12:56:35-ին, <<Հայէկոնոմ Բանկ>> բաց բաժնետիրական ընկերությունում Սուսաննա Շահիջանիի անվամբ բացված <<ՀայԷկոնոմբանկ>> բաց բաժնետիրական ընկերության թիվ 4809480002837945 բանկային քարտին փոխանցել է 18.500 ՀՀ դրամ գումար, որից 400 ՀՀ դրամը գանձվել է որպես միջնորդավճար: Այդ կերպ Սուսաննա էդմոնդի Շահիջանին խաբեությամբ հափշտակել է Գագիկ Մարատի Համբարձումյանին պատկանող մանր չափի՝ 18.500 ՀՀ դրամը:
Բացի այդ, Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին, ուրիշի գույքը խաբեության եղանակով հափշտակելու և իրենը դարձնելու դիտավորությամբ, օգտվելով այն հանգամանքից, որ նախկինում աշխատել է Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոց 2 հասցեում գտնվող զանգերի կենտրոնում, որտեղ իր պարտականությունների մեջ է մտել ապահովագրական ընկերությունների և նրանց հաճախորդների միջև կնքված ԱՊՊԱ պայմանագրերի ժամկետների երկարացման պայմանագրերի կնքումը, ինչի արդյունքում էլ իր տրամադրության տակ ունենալով հաճախորդների հետ իր կողմից կնքված ապահովագրական պայմանագրերն ու հաճախորդների վերաբերյալ տեղեկությունները, 2024 թվականի հունիսի 27-ին զանգահարել է Արշակ Ռազմիկի Եղոյանին, ներկայացել որպես <<Ինգո Արմենիա>> ապահովագրական փակ բաժնետիրական ընկերության աշխատակից և հայտնել, որ լրանում է վերջինիս պատկանող <<Mercedes E320>> մակնիշի 36 MF 788 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ԱՊՊԱ պայմանագրի ժամկետը և առաջարկել է պայմանագրի ժամկետը երկարացնել մեկ տարի ժամկետով, ինչին Ա.Եղոյանը համաձայնվել է: Այնուհետև, Սուսաննա Շահիջանինն ուղարկել է իր բանկային քարտի տվյալները և առաջարկել ԱՊՊԱ պայմանագրի կնքման համար իրեն փոխանցել 40.000 ՀՀ դրամ գումար, որից հետո Ա.Եղոյանը <<Ֆասթ Շիֆթ>> սահմանափակ պատասխանատվության ընկերությանը պատկանող՝ Երևան քաղաքի Նորք-Մարաշ Գ.Հովսեփյան փողոցի 32/6 հասցեում տեղակայված վճարային տերմինալի միջոցով 2024 թվականի հունիսի 27-ին՝ ժամը 13:48:12-ին, <<Հայէկոնոմ Բանկ>> փակ բաժնետիրական ընկերությունում Սուսաննա Շահիջանիի անվամբ բացված թիվ 4809480002837945 բանկային քարտին փոխանցել է 40.000 ՀՀ դրամ գումար: Այդ կերպ Սուսաննա էդմոնդի Շահիջանինը խաբեությամբ հափշտակել է Արշակ Եղոյանին պատկանող մանր չափի՝ 40.000 ՀՀ դրամ գումարը:
Բացի այդ, Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին, ուրիշի գույքը խաբեության եղանակով հափշտակելու և իրենը դարձնելու դիտավորությամբ օգտվելով այն հանգամանքից, որ նախկինում աշխատել է Երևան քաղաքի Լուսինյանց փողոց 2 հասցեում գտնվող զանգերի կենտրոնում, որտեղ իր պարտականությունների մեջ է մտել ապահովագրական ընկերությունների և նրանց հաճախորդների միջև կնքված ԱՊՊԱ պայմանագրերի ժամկետների երկարացման պայմանագրերի կնքումը, ինչի արդյունքում էլ իր տրամադրության տակ ունենալով հաճախորդների հետ իր կողմից կնքված ապահովագրական պայմանագրերն ու հաճախորդների վերաբերյալ տեղեկությունները, 2022 թվականի հոկտեմբերի 03-ին զանգահարել է Արման Բորիկի Սեյրանյանին, ներկայացել որպես <<Ռեսսո Ինշուրանս>> ապահովագրական փակ բաժնետիրական ընկերության աշխատակից ու հայտնել, որ լրանում է վերջինիս պատկանող <<Օպել>> մակնիշի 35 UX 392 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ԱՊՊԱ պայմանագրի ժամկետը և առաջարկել պայմանագրի ժամկետը երկարացնել մեկ տարի ժամկետով, ինչին Ա.Սեյրանյանը համաձայնել է, իսկ Ս.Շահիջանին վստահեցրել է վերջինիս ընկերության առաքիչը կմոտեցնի պայմանագիրը և կվերցնի պայմանգրի կնքման համար 36.000 ՀՀ դրամ գումարը: Այնուհետև, Սուսանա Շահիջանին, չունենալով իրացնելու նպատակով իրավունք վերապահող փաստաթուղթ կազմելու, տրամադրելու լիազորություն, 2022 թվականի հոկտեմբերի 03-ին Լուսինյանց 2 հասցեում գտնվող գրասենյակում կազմել է <<Ռեսսո Ինշուրանս>> փակ բաժնետիրական ընկերության անունից ԱՊՊԱ վթարներից տուժած անձանց պատճառված վնասների հատուցման իրավունք վերապահող թիվ SM416932 կեղծ պայմանագիրը, որն Ա.Սեյրանյանին փոխանցելու համար անձամբ տարել է Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտա 53 հասցեում գործող առևտրի կենտրոնի քննությամբ չպարզված տաղավարներից մեկը, որտեղ Ա.Սեյրանյանի կողմից նշված քննությամբ ինքնությունը չպարզված անձից վերցրել է Ա.Սեյրանյանի հետ նախապես պայմանավորված և վերջինիս պատկանող 36.000 ՀՀ դրամ գումարն ու պայմանագիրն Ա.Սեյրանյանին փոխանցելու համար թողնելով այնտեղ՝ հեռացել է: Այդ կերպ Սուսաննա էդմոնդի Շահիջանին խաբեությամբ հափշտակել է Արման Սեյրանյանին պատկանող մանր չափի՝ 36.000 ՀՀ դրամ գումարը և վերջինիս իրացրել է կեղծ ԱՊՊԱ պայմանագիր>>:

Արագացված վարույթ.
3. Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող Վ.Մարգարյանը և տուժողներ Գ.Համբարձումյանը, Ա.Եղոյանը և Ա.Սեյրանյանը չառարկեցին արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
4. Դատվածությունների և հետախուզման առկայության Ձև 8 հարցման պատասխանի համաձայն՝ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին դատվածություն չունի:
4.1. 2025 թվականի մայիսի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան ստացված ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա.Հովսեփյանի գրության համաձայն՝ ֆիզիկական անձ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին 2022 թվականի հոկտեմբերի 03-ին, 2024 թվականի մայիսի 03-ին և 2024 թվականի հունիսի 27-ին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում որպես քաղաքացիաիրավական պայմանագրով աշխատանքի վարձատրություն ստացել է ընդհանուր՝ 81.987 ՀՀ դրամ:
4.2. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում պատժի վերաբերյալ հարցերի քննարկման ժամանակ մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանին Դատարանի հարցերին ի պատասխան հայտնել է, որ իր նկատմամբ տուգանք պատժատեսակ նշանակվելու պարագայում այն վճարելու հնարավորություն չունի, միաժամանակ հայտնել է նաև, որ համաձայն է կատարել հանրային աշխատանքներ:

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
5. Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները), այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև արձանագրում է, որ մեղադրյալի արարքների նկատմամբ պետք է կիրառվեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասը, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասը:
6. Սույն դատավճռի 4-րդ կետում առկա, Դատարանի կողմից հետազոտված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի անձը բնութագրող հանգամանք է դատվածություն չունենալը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, արձանագրում է, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելն ու կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը բխում է Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումից):
Դատարանն արձանագրում է, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
<<Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
<<Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի՝ հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…)>>:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է:
(…) Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է սեփականության դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է տուգանքի ձևով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքների ձևով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակման ձևով՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկման ձևով՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է կառավարման կարգի դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է տուգանքի ձևով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքների ձևով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկման ձևով՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի որոշումը):
8. Սույն դատավճռի նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի կատարած հանցագործությունների բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ նրա կատարած կոնկրետ արարքները, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով սույն դատավճռի 6-րդ կետում արձանագրված՝ նրա անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայության փաստի հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասի (3 դրվագ) և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիաներով նախատեսված նվազ խիստ պատժատեսակի՝ հանրային աշխատանքների, կիրառման միջոցով հնարավոր է ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Դատարանը Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ հանրային աշխատանքների ձևով պատժատեսակ կիրառելու հարցում հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքները, որ մեղադրյալը չունի համապատասխան բավարար ֆինանսական միջոցներ՝ տուգանք պատժատեսակ նշանակելու պայմաններում վճարում կատարելու համար և բացի այդ, նա համաձայնել է կատարել հանրային աշխատանքները (մանրամասն տե՛ս սույն դատավճռի 4.2-րդ կետը և քրեական գործում առկա դատական նիստի լազերային սկավառակը):
Ընդ որում, Դատարանը հանգում է հետևության, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով (1-ին դրվագ) հանրային աշխատանքների ձևով պատիժ պետք է նշանակել 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2-րդ դրվագ) հանրային աշխատանքների ձևով պատիժ պետք է նշանակել 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով (3-րդ դրվագ) հանրային աշխատանքների ձևով պատիժ պետք է նշանակել 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային աշխատանքների ձևով պատիժ պետք է նշանակել 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ, և որ այդ պատիժների կիրառումն անհրաժեշտ ու բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացմանը հասնելու համար:
Առկա պայմաններում հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասը, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա փաստական տվյալները թույլ են տալիս եզրահանգելու, որ տվյալ կոնկրետ դեպքում պատժի նպատակները կարող են իրացվել նաև՝ առանց Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ լրացուցիչ պատժի կիրառման:
9. Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածով նախատեսված՝ դատավճիռ կայացնելիս դատարանի լուծմանն ենթակա մյուս հարցերին, արձանագրում է, որ գույքային հայց ներկայացված չէ, առկա չէ նաև հատուցման ենթակա գույքային այլ վնաս և դրա ապահովման նպատակով արգելադրված որևէ գույք, գործով իրեղեն ապացույցներ չկան:
10. Անդրադառնալով մեղադրյալ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո պետք է վերացնել:
11. Ինչ վերաբերում է վարութային ծախսերի հարցին, ապա այն պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի: Բացի այդ, հարկ է արձանագրել նաև, որ սույն քրեական գործով վարութային ծախսեր առկա չեն:
12. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 276-րդ, 347-350-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով (1-ին դրվագ) Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2-րդ դրվագ) Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով (3-րդ դրվագ) Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված կարգով՝ Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ:
Սուսաննա Էդմոնդի Շահիջանիի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի:



ԴԱՏԱՎՈՐ Գ.Ս.ՊՈՂՈՍՅԱՆ