ԵԴ1/1679/01/25





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«21» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)


Նախագահող դատավոր
դատական նիստերի քարտուղար
հանրային մեղադրող
մեղադրյալ
Էդ.Մկրտչյան
Գ.Հարությունյան
Ա.Բադալյան
Ս.Հովսեփյան


դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի (ծնված` 1992 թվականի մայիսի 10-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ` հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, նախկինում՝ չդատպարտված, բնակվում է Երևան քաղաքի Նոր Արեշ 38-րդ փողոցի 15/1 տանը)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագներով),

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի հունվարի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ.Կարապետյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60142425 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ.Կարապետյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60150925 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ.Կարապետյանի որոշմամբ թիվ 60142425 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60150925 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60142425 քրեական վարույթի ներքո:
2025 թվականի ապրիլի 18-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Բադալյանի որոշմամբ թիվ 60142425 քրեական վարույթով Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագներով) հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի ապրիլի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Տ.Կարապետյանի որոշմամբ թիվ 60142425 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի մայիսի 18-ին Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի վերաբերյալ թիվ 60142425 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որտեղ քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1679/01/25 համարը։
2025 թվականի մայիսի 16-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Էդ.Մկրտչյանի որոշմամբ ստանձնվել է թիվ ԵԴ1/1679/01/25 քրեական գործի վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագներով)՝ այն արարքների համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում 2025 թվականի հուվարի 13-ին և 2025 թվականի հունվարի 14-ին վարել է տրանսպորտային միջոց։
Այսպես․ Սերյոժա Հովսեփյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.162 մգ/լ, 2025 թվականի հունվարի 13-ին՝ ժամը 03:45-ին, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 16 QG 016 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման թիվ 8259007716 արձանագրությունը։
Բացի այդ, Սերյոժա Հովսեփյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.428 մգ/լ, 2025 թվականի հունվարի 14-ին` ժամը 09:45-ին, Երևան քաղաքի Սասունցի Դավիթ և Ազատամարտիկների փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 16 QG 016 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման թիվ 8259012052 արձանագրությունը:
Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Սերյոժա Հովսեփյանը նախնական դատալսումների ժամանակ, օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, հրաժարվեց ցուցմունք տալուց, միևնույն ժամանակ չհրաժարվեց նախաքննության ընթացքում տված իր ցուցմունքից:
Դատական նիստի ժամանակ հանրային մեղադրողի կողմից հրապարակվեց մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ առաջադրված մեղադրանքում Սերյոժա Հովսեփյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունք տվել այն մասին, որ ունեցել է «B,C» կարգերի վարորդական իրավունքի վկայական։ 2023 թվականի մայիսի 6-ին՝ տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում, ինչի կապակցությամբ պարեկային ծառայության համապատասխան ծառայողների կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն և կայացվել համապատասխան որոշում իրեն տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով զրկելու վերաբերյալ։ Որոշման վերաբերյալ ծանուցումը ստացել է հենց այդ պահին՝ կայացնելուց անմիջապես հետո։ 2025 թվականի հունվարի 13-ին (ժամը ստույգ չի հիշում)՝ գիշերային ժամի, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում «Նիսսան» մակնիշի 16 QG 016 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, վարել է ոչ սթափ վիճակում չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ինչի կապակցությամբ պարեկային ծառայողները կանգնեցնելով իրեն, ստուգել են իր փաստաթղթերը, սթափությունը և կազմել են վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259007716 արձանագրությունը։ Արձանագրությունը կազմելուց հետո պարեկային ծառայողները ծանոթացրել են արձանագրության բովանդակության հետ, որից հետո ստորագրել է արձանագրության ու սթափության զննության կտրոնի համապատասխան տողերում։ 2025 թվականի հունվարի 14-ին (ժամը ստույգ չի հիշում)՝ առավոտյան, Երևան քաղաքի Սասունցի Դավիթ և Ազատամարտիկներ փողոցների խաչմերուկում «Նիսսան» մակնիշի 16 QG 016 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, վարել է ոչ սթափ վիճակում չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ինչի կապակցությամբ պարեկային ծառայողները ստուգել են իր փաստաթղթերը, սթափությունը և կազմել են վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012052 արձանագրությունը։ Արձանագրությունը կազմելուց հետո պարեկային ծառայողները ծանոթացրել են արձանագրության բովանդակության հետ, որից հետո ստորագրել է արձանագրության ու սթափության զննության կտրոնի համապատասխան տողերում:
/Տե՛ս գ.թ. 54-57, դատական նիստի արձանագրություն/
Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության են ենթարկվել 2025 թվականի հունվարի 13-ին ժամը` 03:52-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի պարեկ Տիգրան Բաղդասարյանի (02736) կողմից Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության պատճենը (կից չլրացված վարչական իրավախախտման որոշում` 8259007716), համաձայն որի՝ վերջինը 2025 թվականի հունվարի 13-ին` ժամը 03:45-ին, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 16 QG 016 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան` չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով ոչ սթափ վիճակում: Արձանագրության համապատասխան տողերում առկա են ծանուցվող (վարորդի) և պարեկային ծառայողի ստորագրությունները:
Սերյոժա Հովսեփյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ զննության սարքի համարն է 91101065, զննման համարը՝ 02642, զննման ամսաթիվը` 13.01.2025թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը՝ 03:50:15-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.162մգ/լ, վարորդի անունը` Սերյոժա, ազգանունը՝ Հովսեփյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 16 QG 016, անձ՝ AS 0489590, Պ/ծ ազգանունը՝ Ավետիսյան, կրծքանշանի համարը՝ 07180, սթափության զննության կտրոնի համապատասխան տողերում առկա են ստորագրություններ:
Սթափության զննության թիվ 91101065 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 131484 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման թվականն է 13․08․2024թ․, այն ուժի մեջ է մինչև 13․08․2025թ․, չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91101065 տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ (0․000-2․000մգ/լ), ճշտության կարգը և դասը (սխալանքը)՝ 0÷0,1±5%,0.1÷0.15±8%>0.15±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ։
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհաին ոստիկանություն» էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկանքի պատճենը, համաձայն որի՝ Սերյոժա Հովսեփյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2023 թվականի մայիսի 6-ին զրկվել է 1 տարի ժամկետով: Զրկման սկիզբը՝ 06․05․2023թ, զրկման ավարտը՝ 06․05․2024թ.:
2023 թվականի մայիսի 6-ին ժամը` 00:23-ին, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի կրտսեր պարեկ Գնել Գրիգորյանի կողմից Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության պատճենը, համաձայն որի՝ վերջինը 2023թվականի մայիսի 6-ին ժամը` 00:15-ին, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում «Տոյոտա» մակնիշի 01 ZJ 077 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է ոչ սթափ վիճակում, ինչից հետո կայացվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180252674 որոշումը՝ Սերյոժա Հովսեփյանին տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկելու վերաբերյալ։ Վարչական իրավախախտման արձանագրության և որոշման համապատասխան տողերում առկա են ծանուցվողի (վարորդի) և պարեկային ծառայողի ստորագրությունները:
Սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ զննության սարքի համարն է 91100844, զննման համարը՝ 02252, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.632մգ/լ, վարորդի անունը` Սերյոժա, ազգանունը՝ Հովսեփյան տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 01 ZJ 077, ՎԻՎ RF000261, ՊԾ-ի ազգանունը՝ Գրիգորյան, կրծքանշանի համարը՝ 10180, սթափության զննության կտրոնի համապատասխան տողում առկա է ստորագրություն։
Սթափության զննության թիվ 91100844 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 093545 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման թվականն է 19․04․2023թ․, այն ուժի մեջ է մինչև 19․04․2024թ., չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 911400844, տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ 0․000-0․200մգ/լ, ճշտության կարգը և դասը (սխալանքը)՝ 0÷0,1±5%,0.1÷0.15±8%>0.15±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ:
2025 թվականի հունվարի 14-ին՝ ժամը 12:15-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի ավագ գնդի պարեկ Սարգիս Մելքումյանի (08192) կողմից Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության պատճենը (կից չլրացված վարչական իրավախախտման որոշում` 8259012052), համաձայն որի՝ վերջինը 2025 թվականի հունվարի 14-ին` ժամը 09:45-ին, Երևան քաղաքի Ս․Դավիթ և Ազատամարտիկներ փողոցների խաչմերուկում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 16 QG 016 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան` չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով ոչ սթափ վիճակում: Արձանագրության համապատասխան տողերում առկա են ծանուցվող (վարորդի) և պարեկային ծառայողի ստորագրությունները:
Սերյոժա Հովսեփյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենը, համաձայն որի՝ զննության սարքի համարն է 91101102, զննման համարը՝ 02542, զննման ամսաթիվը` 14.01.2025թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը՝ 12:11:52-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.428մգ/լ, վարորդի անունը` Սերյոժա, ազգանունը՝ Հովսեփյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 16 QG 016, անձ՝ AS 0489590, Պ/ծ ազգանունը՝ Ամիրխանյան, կրծքանշանի համարը՝ 07654, սթափության զննության կտրոնի համապատասխան տողերում առկա են ստորագրություններ:
Սթափության զննության 91101102 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 135795 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման թվականն է 24․09․2024թ., այն ուժի մեջ է մինչև 24․09․2025թ., չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91101102, տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ (0․000-2․000մգ/լ), ճշտության կարգը և դասը (սխալանքը)՝ 0÷0,1±5%,0.1÷0.15±8%>0.15±10%BAC, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհաին ոստիկանություն» էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկանքի պատճենը, համաձայն որի՝ Սերյոժա Հովսեփյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2023 թվականի մայիսի 6-ին զրկվել է 1 տարի ժամկետով: Զրկման սկիզբը՝ 06․05․2023թ, զրկման ավարտը՝ 06․05․2024թ.:
/Տե՛ս գ.թ. 4-10, 17-23, 31-33, դատական նիստի արձանագրություն/
Արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180252674, թիվ 8259007716 և թիվ 8259012052 արձանագրությունների, Սերյոժա Հովսեփյանին սթափության զննության ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնների, սթափության զննության թիվ 91101065 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 131484 վկայականի, սթափության զննության թիվ 91100844 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 093545 վկայականի, սթափության զննության 91101102 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 135795 վկայականի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհաին ոստիկանություն» էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված տեղեկանքի պատճենները սույն քրեական վարույթով ճանաչվել են արտավարութային փաստաթղթեր:
/Տե՛ս գ.թ. 34-35, դատական նիստի արձանագրություն/
Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Սերյոժա Հովսեփյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.162 մգ/լ, 2025 թվականի հունվարի 13-ին՝ ժամը 03:45-ին, Երևան քաղաքի Թամանցիների փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 16 QG 016 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման թիվ 8259007716 արձանագրությունը։
Բացի այդ, Սերյոժա Հովսեփյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.428 մգ/լ, 2025 թվականի հունվարի 14-ին` ժամը 09:45-ին, Երևան քաղաքի Սասունցի Դավիթ և Ազատամարտիկների փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 16 QG 016 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման թիվ 8259012052 արձանագրությունը:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Սերյոժա Արայի Հովսեփյանին վերագրվող արարքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքները մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Սերյոժա Արայի Հովսեփյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցանքների կատարման մեջ Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքների համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
- ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
- դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում`
- առաջադրված մեղադրանքներում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքների կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը),
- նախկինում դատապարտված՝ արատավորված չլինելը:
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ գործով ձեռք չեն բերվել:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինի կողմից կատարված հանցանքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանքներ, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սերյոժա Արայի Հովսեփյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագներով) նախատեսված հանցագործությունների համար ենթակա է պատժի՝ տուգանք պատժատեսակի ձևով: Ընդ որում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ յուրաքանչյուր հանցագործության համար տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Սերյոժա Արայի Հովսեփյանը մեկից ավելի արարքներով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված երկու հանցանքներ է կատարել և նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել, գտնում է, որ նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով:
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Սերյոժա Հովսեփյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս-մաս, ապա, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասը, գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակված տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
- որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
- վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
- ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
- դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
- ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերի պատճենները պետք է պահել քրեական գործում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց

Սերյոժա Արայի Հովսեփյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2 դրվագներով):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (1-ին դրվագով) Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (2-րդ դրվագով) Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով՝ թույլատրել Սերյոժա Արայի Հովսեփյանին դատավճռով նշանակված 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ վերջինի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Սերյոժա Արայի Հովսեփյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԷԴ.ՄԿՐՏՉՅԱՆ