ԵԴ1/1637/01/25


ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«06» հոկտեմբերի 2025 թվական ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ` նաև Դատարան)՝
նախագահությամբ դատավոր՝ Գ.ԱԲԵԼՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Գ․ԳԱԼՍՏՅԱՆԻ
Դ․ՀԱԽՆԱԶԱՐՅԱՆԻ
հանրային մեղադրող՝ Ա․ՄԻՔԱՅԵԼՅԱՆԻ
անչափահաս տուժող՝ Մ․ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
անչափահաս տուժողի օրինական ներկայացուցիչ՝ Ն․ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
պաշտպան՝ Է․ԱՂԱԲԵԿՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝ Հ․ԹՈՐՈՍՅԱՆԻ
դռնբաց դատական նիստում` արագացված վարույթի կարգով, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Հունան Հմայակի Թորոսյանի՝ ծնված՝ 1980 թվականի օգոստոսի 10-ին՝ Լոռու մարզի Ջրաշեն համայնքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին՝ երկու անչափանաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվում է Լուռու մարզի Ջրաշեն համայնքի 1-ին փողոցի 23 տուն հասցեում, մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով և որպես խափանման միջոց է կիրառվել ՀՀ-ից բացակայելու արգելքը:

1․ Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին` ժամը 09:14-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության օպերատիվ կառավարման կենտրոնից հաղորդում է ստացվել ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի ՔՎ ՃՏՀ քննության բաժին, այն մասին, որ նույն օրը ժամը 08:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Վշտունու փողոցի թիվ 80 հասցեի դիմացի հատվածում Հունան Հմայակի Թորոսյանն իր վարած «Մերսեդես» մակնիշի 37 GC 875 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով վրաերթի է ենթարկել անչափահաս հետիոտն Մարիա Նարեկի Ավետիսյանին, ով ստացած մարմնական վնասվածքներով բուժօգնության է տեղափոխվել «Աստղիկ» բժշկական կենտրոն, որտեղից էլ՝ «Սուրբ Աստվածամայր» բժշկական կենտրոն։
Հաղորդման հիման վրա՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին, ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60670224 քրեական վարույթը:
2025 թվականի ապրիլի 16-ին Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա․Միքայելյանի որոշմամբ՝ թիվ 60670224 քրեական վարույթով, Հունան Հմայակի Թորոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2025 թվականի ապրիլի 17-ին Հունան Հմայակի Թորոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի մայիսի 12-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազությունից Դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/1637/01/25 (նախաքննական համարը՝ 60670224) քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հունան Հմայակի Թորոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Նույն օրը քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել, իսկ 2025 թվականի մայիսի 13-ին հանձնվել է Դատարանի դատավոր Գ․Աբելյանի աշխատակազմին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին Դատարանի դատավոր Գ․Աբելյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/1637/01/25 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:

2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Հունան Հմայակի Թորոսյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ. «(…) [Նա], 2024 թվականի նոյեմբերի 06-ին՝ ժամը 08:20-ի սահմաններում, իրեն պատկանող «MERCEDES-BENZ C 200» մակնիշի 37 GC 875 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով երթևեկել է Երևան քաղաքի Վշտունու փողոցով՝ Ջանիբեկյան փողոցի կողմից Լևոնյան փողոցի ուղղությամբ, մոտ 10 կմ/ժամ արագությամբ, ճանապարհի եզրից մոտ 2 մետր հեռավորությամբ: Մոտենալով Վշտունու փողոցի թիվ 80 հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածին՝ թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշման 62 կետի, ինչպես նաև «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների խախտում՝ իրականացնելով իր վարած ավտոմեքենայի ոչ պատշաճ և վտանգավոր կառավարում, հետադարձ կատարելու ընթացում չի հետևել երթևեկության ուղղությամբ առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային ողջ իրադրությանը և չի պահպանել անչափահաս հետիոտն Մարիա Նարեկի Ավետիսյանի նկատմամբ անվտանգությունն ապահովող միջկողային տարածություն: Տեխնիկական տեսակետից ստեղծել է վթարային իրադրություն՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, ինչի հետևանքով իր ավտոմեքենայի աջ անկյունային հատվածով վրաերթի է ենթարկել Վշտունի փողոցով դեպի Ջանիբեկյան փողոցի ուղղությամբ ճանապարհի աջ եզրից մոտ 2 մետր հեռավորությամբ քայլող անչափահաս Մարիա Ավետիսյանին՝ վերջինիս առողջությանն անզգուշությամբ պատճառելով ձախ սրունքի զույգ ոսկրերի միջին երրորդականի կոտրվածքի ձևով ծանր վնաս:
Այսինքն՝ Հունան Հմայակի Թորոսյանին մեղսագրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով: (…)»։

3. Արագացված վարույթը և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Հունան Հմայակի Թորոսյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող Ա․Միքայելյանը և անչափահաս տուժողի օրինական ներկայացուցիչ Ն․Ավետիսյանը չեն առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ։
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ թույլատրելի ապացույցները.
- Թիվ հմ 73ա-25 փորձագետի եզրակացությունը, որի «Հետևություններ» բաժնի համաձայն՝ «(…) 1․ և 2. առաջադրված պայմաններում «Մերսեդես-բենց» մակնիշի 37 GC 875 h/h ավտոմեքենայի վարորդն, Վշտունի փողոցի կողմից դեպի Ջանիբեկյան փողոցի ուղղությամբ ճանապարհի երթևեկելի մասի աջ եզրով քայլող անչափահաս հետիոտն Մարիա Նարեկի Ավետիսյանի առկայության տվյալ պայմաններում, երթևեկության անվտանգությունն ապահովելու, վթարային իրադրություն չստեղծելու և տվյալ վրաերթի առաջացումը բացառելու նպատակով, հետադարձ կատարելու ընթացքում պետք է հետևեր երթևեկության ուղղությամբ առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային իրադրությանն և անչափահաս հետիոտն Մարիա Նարեկի Ավետիսյանի նկատմամբ պահպաներ անվտանգությունն ապահովող այնպիսի միջկողային տարածություն, որի պայմաններում կբացառվեր վերջինիս վրաերթի առաջացումն, ինչի տեխնիկական հնարավորությունը «Մերսեդես-բենց» մակնիշի 37 GC 875 h/h ավտոմեքենայի վարորդն ունեցել է և, ինչը կատարելով, նա կխուսափեր տվյալ վրաերթի առաջացումից:
Դրա փոխարեն՝ Վշտունի փողոցի կողմից դեպի Ջանիբեկյան փողոցի ուղղությամբ ճանապարհի երթևեկելի մասի աջ եզրով քայլող անչափահաս հետիոտն Մարիա Նարեկի Ավետիսյանի առկայության տվյալ պայմաններում, հետադարձ կատարելու ընթացքում անչափահաս հետիոտն Մարիա Նարեկի Ավետիսյանի նկատմամբ չպահպանելով անվտանգություն ապահովող միջկողային տարածություն, «Մերսեդես-բենց» մակնիշի 37 GC 875 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդն իրականացրել է իր վարած ավտոմեքենայի ընթացքի ոչ պատշաճ և ոչ անվտանգ կառավարում, տեխնիկական տեսակետից ստեղծել է վթարային իրադրություն և թույլ է տվել ՃԵԿ-ի 62 կետի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ:
Իր այդ գործողություններով էլ «Մերսեդես-բենց» մակնիշի 37 GC 875 հ/հ ավտոմեքենայի վարորդը պայմանավորել է տվյալ վրաերթի առաջացումն՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից։
Անչափահաս հետիոտն Մարիա Նարեկի Ավետիսյանի և հետիոտն Գ. Ավետիսյանի գործողությունների գնահատման համար ավտոտեխնիկական փորձագետի հատուկ մասնագիտական գիտելիքներ չեն պահանջվում: Դրանք ենթակա են իրավական գնահատման՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25 հոդվածի համապատասխան պահանջների տեսանկյունից:
3․ Տվյալ ճանապարհատրանսպորտային պատահարին նախորդող պահին «Մերսեդես-բենց» մակնիշի 37 GC 875 հ/հ ավտոմեքենայի ընթացքի կայունությունը և կառավարելիությունն ապահովող համակարգերը, մասնավորապես՝ կախոցներն, անիվներն, ընթացային մասերը և ղեկային կառավարման ու արգելակային համակարգերը գտնվել են սարքին և աշխատունակ վիճակում ու դրանց այնպիսի անսարքություններ, որպիսիք գոյություն ունեցած լինեին մինչև տվյալ պատահարը կամ առաջացած լինեին տվյալ պատահարին նախորդող պահին ու պայմանավորած լինեին այդ ավտոմեքենայի կառավարելիության կամ կայունության կորստի ու տվյալ ճանապարհատրանսպորտային պատահարի առաջացումը, չհայտնաբերվեցին: (…)» ,
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի՝ 2025 թվականի մարտի 17-ի Ձև 8 տեղեկանքը , համաձայն որի՝ Հունան Հմայակի Թորոսյանը նախկինում դատապարտված չի եղել,
- 2025 թվականի ապրիլի 17-ին մեղադրյալի հարցաքննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Հունան Հմայակի Թորոսյանը, ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը, զղջացել կատարածի համար և հայտնել, որ․ «(...) [Մ]ոտենալով Վշտունու փողոցի թիվ 80 հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածին՝ ուշադրությունն ուղղել է կողային հայելուն և համոզվելով, որ հետևից երթևեկող տրանսպորտային միջոցներ չկան, սկսել է մոտ 10 կմ/ժամ արագությամբ հետադարձ կատարել և իր ավտոմեքենայի աջ անկյունային հատվածով հանդիպակաց ուղեմասի աջ եզրային մասում վրաերթի է ենթարկել հետիոտնին, ով վայր է ընկել։ Անմիջապես կանգնեցրել է ավտոմեքենան, իջել և վրաերթի ենթարկված երեխային օգնություն է ցուցաբերել, նրան գրկել և մոր հետ տեղափոխել է տուն։ Տանից իր ավտոմեքենայով երեխային տեղափոխել է «Աստղիկ» բժշկական կենտրոն, որտեղից «Սուրբ Աստվածամայր» բժշկական կենտրոն։ Հիվանդանոցում ներկայացել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկաններին և նրանց հետ վերադարձել դեպքի վայր, որտեղ քննիչի հետ մասնակցել է քննչական գործողություններին։ (...)» ,
-2008 թվականի մայիսի 5-ին ծնված՝ Մերի Հունանի Թորոսյանի ծննդյան թիվ 035291 ծննդյան վկայականը ,
-2009 թվականի սեպտեմբերի 6-ին ծնված՝ Դավիթ Հունանի Թորոսյանի ծննդյան թիվ 292487 ծննդյան վկայականը ,
-Հունան Հմայակի Թորոսյանի և Նաթելա Օհանի Սաֆարյանի ամուսնության թիվ 021622 վկայականը ,
- Սպիտակի տարածքային զինվորական կոմիսար Հ․Գևորգյանի կողմից տրված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Հունան Հմայակի Թորոսյանը 28․09․2020 – 14․14․2020 թթ․ մասնակցել է զորահավաքային զորակոչին ,
- Լեռնանցք բնակավայրի վարչական ղեկավար Գ․Վարդանյանի կողմից Հունան Հմայակի Թորոսյանին տրված բնութագիրը , որի համաձայն՝ վերջինս բնութագրվում է դրական և վերջինիս խնամքին են երկու անչափահաս երեխաները և հաշմանդամ քույրն ու հարը,
- Լեռնանցք բնակավայրի վարչական ղեկավար Գ․Վարդանյանի կողմից Հունան Հմայակի Թորոսյանին տրված ընտանիքի կազմի վերաբերյալ տեղեկանքը , որի համաձայն՝ վերջինս բնակվում է Լոռու մարզ, Սպիտակ համայնք, գ․Ջրաշեն, 1 փողոց, 14 նրբանցք հասցեում և իր հետ համատեղ բնակվում են՝
1․Թորոսյան Հմայակ Վոլոդյայի (հայրը), ծնված՝ 1957 թվականի հունվարի 15-ին,
2․Բաղդասարյան Զվարթ Մելիքսեթի (մայրը), ծնված՝ 1960 թվականի հունվարի 16-ին,
3․Թորոսյան Հունան Հմայակի, ծնված՝ 1980 թվականի օգոստոսի 10-ին,
4․ Սաֆարյան Նաթելա Օհանի (կինը), ծնված՝ 1987 թվականի ապրիլի 20-ին,
5․ Թորոսյան Անխալաթ Հմայակի (քույրը), ծնված՝ 1992 թվականի ապրիլի 23-ին,
6․Թորոսյան Մերի Հունանի (աղջիկը), ծնված՝ 2008 թվականի մայիսի 5-ին,
7․ Թորոսյան Դավիթ Հունանի (տղան), ծնված՝ 2009 թվականի սեպտեմբերի 6-ին։
- ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության կողմից Հմայակ Վոլոդյայի Թորոսյանին տրված թիվ 2024.Ֆ-4717․36-6667․339 ծառայությունների անհատական ծրագիրը , որի համաձայն՝ վերջինս մոտ ախտորոշվել է C61 շագանակագեղծի չարորակ նորագոյացություններ, իսկ գնահատման արդյունքներով՝ ֆունկցիոնալ սահամանփակման աստիճանը ծանր է, միավորը՝ 51 %: Հմայակ Վոլոդյայի Թորոսյանը անժամկետ ճանաչվել է հաշմանդամություն ունեցող անձ,
-ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության բժշկասոցիալական թիվ 787744 տեղեկանքը , որի համաձայն՝ Անխալաթ Հմայակի Թորոսյանի նկատմամբ սահմանվել է երկրորդ կարգի հաշմանդամություն՝ անժամկետ,
-Անչափահաս տուժող Մարիա Ավետիսյանի և անչափահաս տուժողի օրինական ներկայացուցիչ Նարեկ Ավետիսյանի արված հայտարարություններն առ այն, որ մեղադրյալ Հունան Հմայակի Թորոսյանից բողոք և պահանջ չունեն ։

4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, ինչպես նաև գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող տվյալները վերլուծելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Հունան Հմայակի Թորոսյանը ամուսնացած է, խնամքի տակ են գտնվում երկու անչափահաս երեխաները, հաշմանդամ հայրն ու քույրը,
- Հունան Հմայակի Թորոսյանը ունի միջնակարգ կրթություն,
- Հունան Հմայակի Թորոսյանը նախկինում դատապարտված չի եղել,
- Հունան Հմայակի Թորոսյանը 28․09․2020 – 14․14․2020 թթ․ մասնակցել է զորահավաքային զորակոչին,
- Հունան Հմայակի Թորոսյանը բնակության վայրում բնութագրվում է դրական,
- Անչափահաս տուժող Մարիա Ավետիսյանը և անչափահաս տուժողի օրինական ներկայացուցիչ Նարեկ Ավետիսյանը բողոք և պահանջ չեն ներկայացրել Հունան Հմայակի Թորոսյանի դեմ,
-նախորդ կետում վկայակոչված փաստական տվյալներով հավաստվել են ՃՏՊ-ի առաջացման մեխանիզմն ու հանգամանքները, որոնց Դատարանն անդրադարձ կկատարի հաջորդիվ,
-Մեղադրյալ Հունան Հմայակի Թորոսյանն ընդունել է իրեն ներկայացված մեղադրանքը և զղջացել կատարածի համար։

5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Հունան Հմայակի Թորոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը (արարքը), այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա՝ Դատարանը գտնում է, որ Հունան Հմայակի Թորոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներն են ամուսնացած լինելը, միջնակարգ կրթություն ունենալը, բնակության վայրում դրական բնութագրվելը և զորահավաքային զորակոչին մասնակցելը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի (այսուհետ՝ նաև Օրենսգիրք) 70-րդ հոդվածով, գտնում է, որ Հունան Հմայակի Թորոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը և խնամքին երկու անչափահասների, հաշմանդամ քրոջ և հայրիկի առկայությունը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Հունան Հմայակի Թորոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ Օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Հունան Հմայակի Թորոսյանը ենթակա է պատժի։
Պատիժ նշանակելու հարցի համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը՝
Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
Օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Ավտոմեքենա կամ մեխանիկական այլ տրանսպորտային միջոց վարող անձի կողմից ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովմանն ուղղված պահանջ կամ ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման անվտանգությունն ապահովող կանոն խախտելը, որը մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելով` երկուսից հինգ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով:
(...)»:
Վճռաբեկ դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ պատիժ նշանակելիս, ինչպես նաև նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը լուծելիս հաշվի առնվող հանգամանքների վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքում ձևավորած իրավական դիրքորոշումները, Գագիկ Ղուկասյանի գործով որոշման շրջանակներում փաստել է, որ վերոնշյալ հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով «դատարանները, ի թիվս այլոց, պետք է հատկապես հաշվի առնեն`
ա. հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները (...),
բ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Մասնավորապես` Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը բացահայտելու համար դատարանները, յուրաքանչյուր դեպքում ելնելով կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքներից, պետք է գնահատման ենթարկեն, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնների տվյալ խախտումը ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական դարձնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը (...): Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ, ի թիվս այլոց, լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը: (...),
գ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: Մասնավորապես` Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում փաստել է, որ դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել (...):
Զարգացնելով սույն իրավական դիրքորոշումը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կարևոր նշանակություն ունի այն հարցի պարզումը, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնները Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-11-րդ հոդվածների իմաստով դիտավորությամբ, թե անզգուշությամբ են խախտվել: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնները դիտավորությամբ խախտելը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին,
դ. հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը (...),
ե. հանցագործությամբ պատճառված վնասը (...),
զ. հանցանքի կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը (...) »:
Հիմքում ունենալով վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով՝ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի համար պատիժ նշանակելիս, ի թիվս այլնի, առանցքային նշանակություն ունեն մեղադրյալ Հունան Հմայակի Թորոսյանի անձի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորու¬թյան վրա ազդող հետևյալ գործոնները.
ա) մեղադրյալ Հունան Հմայակի Թորոսյանի կողմից թույլ տրված երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Այսպես` ըստ մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի՝ վերջինս երթևեկելով Երևան քաղաքի Վշտունու փողոցով՝ Ջանիբեկյան փողոցի կողմից Լևոնյան փողոցի ուղղությամբ, մոտ 10 կմ/ժամ արագությամբ, ճանապարհի եզրից մոտ 2 մետր հեռավորությամբ և մոտենալով Վշտունու փողոցի թիվ 80 հասցեի դիմացի ճանապարհահատվածին՝ թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-Ն որոշման 62 կետի, ինչպես նաև «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջների խախտում՝ իրականացնելով իր վարած ավտոմեքենայի ոչ պատշաճ և վտանգավոր կառավարում, հետադարձ կատարելու ընթացում չի հետևել երթևեկության ուղղությամբ առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային ողջ իրադրությանը և չի պահպանել անչափահաս հետիոտն Մարիա Նարեկի Ավետիսյանի նկատմամբ անվտանգությունն ապահովող միջկողային տարածությունը, ինչի հետևանքով իր ավտոմեքենայի աջ անկյունային հատվածով վրաերթի է ենթարկել Վշտունի փողոցով դեպի Ջանիբեկյան փողոցի ուղղությամբ ճանապարհի աջ եզրից մոտ 2 մետր հեռավորությամբ քայլող անչափահաս Մարիա Ավետիսյանին։
Դատարանի գնահատմամբ, թեև մեղադրյալի կողմից թույլ տրված երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում առաջացել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, այս առումով գնահատման է ենթակա նաև այն հանգամանքը, թե տվյալ խախտումն ի համեմատ երթևեկության այնպիսի խախտումների, ինչպիսիք են օրինակ՝ լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը և այլն, իր բնույթով առավել հավանական դարձնե՞լ է հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունն ընդհանուր առմամբ, թե ոչ։ Նման պայմաններում՝ պատասխանելով բարձրացված հարցին, Դատարանը փաստում է, որ թույլ տրված խախտումը, թեև իր բնույթով առաջացրել է հանրորեն վտանգավոր հետևանք, այնուամենայնիվ, վտանգավորության տեսանկյունից նույն հարթության մեջ չի կարող գտնվել վերը նշվածների հետ, քանի որ վերջիններս հղի են ողջամտորեն հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացնելու իրական և ակնկալելի հնարավորությամբ։ Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն պարագայում երթևեկության կանոնների թույլ տրված խախտումը, թեև առաջացրել է հանրության համար վտանգավոր հետևանքներ, սակայն, ընդհանուր առմամբ, նման հետևանքներ առաջացնելու ոչ բարձր հավանականություն է ունեցել,
բ) թույլ տրված խախտման և դրա հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ մեղադրյալ Հունան Հմայակի Թորոսյանի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը։ Մեղադրյալը, իրականացնելով ավտոմեքենայի ոչ պատշաճ և վտանգավոր կառավարում, հետադարձ կատարելու ընթացում չի հետևել երթևեկության ուղղությամբ առջևում տիրող ճանապարհատրանսպորտային ողջ իրադրությանը և ըստ վերջինիս հայտնած տվյալների՝ ուշադրությունն ուղղել է կողային հայելիներին ինչի հետևանքով շեղվել է երթևեկությունից՝ մինչև 10 վայրկյան, և հետիոտնին նկատել է հետադարձ կատարելիս, սակայն չի կարողացել խուսափել վրաերթից։ Նշվածը վկայում է, որ ՃԵԿ-ի խախտումն մեղադրյալի կողմից թույլ է տրվել անգիտակցաբար, իսկ վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ վերջինիս դիտավորությունն արտահայտվել է հանցավոր անփութությամբ:
գ) ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման արդյունքում պատճառված վնասի չափը․ մասնավորապես, խախտման արդյունքում անչափահաս տուժող Մարիա Ավետիսյանի առողջությանը անզգուշությամբ պատճառվել է ձախ սրունքի զույգ ոսկրերի միջին երրորդականի կոտրվածքի ձևով ծանր վնաս։
դ) տուժողի գործողությունները․ թիվ հմ 73ա-25 փորձագետի եզրակացության համաձայն՝ անչափահաս տուժողի գործողությունները ենթակա են իրավական գնահատման՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի պահանջների տեսանկյունից։
ե) դեպքից անմիջապես հետո մեղադրյալի կողմից օգնություն է ցուցաբերվել տուժողին, վերջինիս տեղափոխել է տուն իսկ այնուհետև՝ բուժհաստատություններ և ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնին՝ մասնակցելով դեպքի վայրի զննությանը։
Ընդհանրացնելով նախորդ ենթակետերում նշված վերլուծությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նշվածը, ինչպես նաև մեղադրյալ Հունան Հմայակի Թորոսյանի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունը պատիժը մեղմացնող մյուս հանգամանքները՝ կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող կարևոր գործոններ են և իրենց համակցության մեջ էական նշանակություն ունեն վերջինիս նկատմամբ նշանակվելիք պատժի հարցում։
Այս առումով՝ Դատարանը նաև գնահատման է ենթարկում այն հանգամանքը, որ անչափահաս տուժող Մարիա Ավետիսյանը և անչափահաս տուժողի օրինական ներկայացուցիչ Նարեկ Ավետիսյանը մեղադրյալի նկատմամբ բողոք կամ գույքային պահանջ չեն ներկայացրել։
Նման պայմաններում՝ հաշվի առնելով Հունան Հմայակի Թորոսյանի կատարած և Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասում թվարկված մյուս հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով որպես հիմնական պատիժ է նախատեսված նաև տուգանքը՝ Դատարանը գտնում է, որ Օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի վերաբերելի կանոնների կիրառմամբ և Օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներն ապահովելու համար Օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար նրա նկատմամբ որպես հիմնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանքը՝ տասնապատիկի չափով։
Հիմք ընդունելով Օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 5-րդ մասը և հաշվի առնելով, որ մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Հունան Հմայակի Թորոսյանը չի հանդիսացել վարձու աշխատող՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկել հանցանքը կատարելու պահին` 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին, ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի, այն է՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ Հունան Հմայակի Թորոսյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել տուգանք` հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով (10 x 75.000)։
Հիմք ընդունելով Օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասը և հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Հունան Հմայակի Թորոսյանն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով նշանակված տուգանքը՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի վճարման ժամկետ պետք է սահմանել (վճարումը տարաժամկետել) 1 (մեկ) տարին։
Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ Հունան Հմայակի Թորոսյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերն ու անհրաժեշտությունը բացակայում են։
Դատարանը գտնում է, որ Հունան Հմայակի Թորոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, քանի որ մեղադրական դատավճիռ կայացնելու և տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու պայմաններում առկա է ողջամիտ ենթադրություն առ այն, որ մեղադրյալը, օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, կարող է հեռանալ Հայաստանի Հանրապետությունից՝ այդպիսով դիմելով փախուստի կամ չկատարելով իր վրա դրված պարտականությունները, իսկ բացակայելու արգելքի կիրառումը բավարար է մեղադրյալի փախուստը կանխելու և նրա վրա դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 11-13-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական գործով բացակայում է։
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածով՝ Դատարանը գտնում է, որ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Պարեկային ծառայության պատասխանատու պահպանմանը հանձնված «Մերսեդես» մակնիշի 37 GC 875 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան պետք է հանձնել Հունան Հմայակի Թորոսյանի պատասխանատու պահպանությանը։
Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալ Հունան Հմայակի Թորոսյանից ենթակա չեն բռնագանձման՝ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով` Դատարանը



ՎՃՌԵՑ

1. Հունան Հմայակի Թորոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք` հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի տասնապատիկի՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով՝ տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել (վճարումը տարաժամկետել) 1 (մեկ) տարին։
3. Հունան Հմայակի Թորոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4. Մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Պարեկային ծառայության պատասխանատու պահպանմանը հանձնված «Մերսեդես» մակնիշի 37 GC 875 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան հանձնել Հունան Հմայակի Թորոսյանի պատասխանատու պահպանությանը։
5. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
6. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, սակայն այն չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ․ԱԲԵԼՅԱՆ