ԵԴ1/1605/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2026 թվականի մարտի 10-ին Երևան քաղաքում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով

Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի

Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Ռոզա Բախշյանի
Տուժողի լիազոր ներկայացուցիչներ՝ Նարեկ Ալոյանի
Մանուշ Եսայանի
Տուժող՝ Ալլա Ստեփանյանի
Պաշտպան՝ Վահագն Մանուկյանի
Մեղադրյալ` Արման Նահապետյանի

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արման Սերգեյի Նահապետյանի (ծնված՝ 09.01.1979 թվականին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ ք.Երևան, Օհանովի 24 շենք, 31 բնակարան հասցեում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի դեկտեմբերի 07-ին, ժամը՝ 17:00-ին՝ հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արման Սերգեյի Նահապետյանը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 07-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 11824524 քրեական վարույթը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 07-ին, ժամը՝ 19:20-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Հունանյանի որոշմամբ՝ հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Արման Սերգեյի Նահապետյանը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 07-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Հունանյանի որոշմամբ՝ Ալլա Կամոյի Ստեփանյանը ճանաչվել է տուժող:
2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Հունանյանի որոշմամբ՝ Վլադիմիր Հայրապետյանը ճանաչվել է տուժող Ալլա Կամոյի Ստեփանյանի լիազոր ներկայացուցիչ:
2024 թվականի դեկտեմբերի 09-ին՝ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ռ.Գրիգորյանի որոշմամբ՝ Արման Սերգեյի Նահապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Հունանյանի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Արման Սերգեյի Նահապետյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 10-ին, ժամը՝ 15:30-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ս.Հունանյանի որոշմամբ՝ ձերբակալված Արման Սերգեյի Նահապետյանը ազատ է արձակվել ձերբակալումից՝ անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով:
Թիվ 11824524 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Արման Սերգեյի Նահապետյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, 2025 թվականի մայիսի 08-ի գրությամբ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 08.05.2025 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1605/01/25 համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2025 թվականի մայիսի 12-ին։
2025 թվականի մայիսի 13-ին որոշում է կայացվել Արման Սերգեյի Նահապետյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով թիվ ԵԴ1/1605/01/25 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
Դատարանի 2026 թվականի հունվարի 20-ի որոշմամբ գույքային հայցն ապահովելու նպատակով 4.807.000 (չորս միլիոն ութ հարյուր յոթ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով մեղադրյալ Արման Սերգեյի Նահապետյանին պատկանող շարժական և անշարժ գույքի և դրամական միջոցների վրա արգելանք է դրվել:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արման Սերգեյի Նահապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա «2023 թվականի նոյեմբերից մինչև 2024 թվականի հունիսն ընկած ժամանակահատվածում, Ալլա Կամոյի Ստեփանյանից խարդախությամբ հափշտակել է խոշոր չափերի՝ 12.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք, ընդհանուր 4.807.000 դրամ:
Այսպես՝
Արման Սերգեյի Նահապետյանը Ալլա Կամոյի Ստեփանյանից տեղեկանալով վերջինիս որդիներ՝ Սամվել և Արսեն Ստեփանյանների 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ադրբեջանի կողմից հրահրված պատերազմի ժամանակ զոհվելու և Եռաբլուրում գտնվող նրանց գերեզմանները և շիրմաքարերը պատրաստելու Ալլա Կամոյի Ստեփանյանի նախաձեռնության մասին՝ խաբեությամբ Ալլա Կամոյի Ստեփանյանից խոշոր չափերի 12.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք, ընդհանուր 4.807.000 դրամը հափշտակելու ուղղակի դիտավորությամբ՝ մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ը գերեզմանները և շիրմաքարերը պատրաստելու և տեղադրելու կեղծ խոստումով, 2023 թվականի նոյեմբերից մինչև 2024 թվականի հունիսն ընկած ժամանակահատվածում, Ալլա Կամոյի Ստեփանյանից մաս-մաս ստանալով հիշյալ գումարն ամբողջությամբ որևէ գործողություն չի կատարել և խաբեությամբ հափշտակելով այն՝ Ալլա Կամոյի Ստեփանյանին պատճառել է խոշոր չափերի ընդհանուր՝ 12.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք, 4.807.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:»:
3.Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Արման Նահապետյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ մեկ տարի չորս ամիս Մատաղիսում է եղել, Ալլա Ստեփանյանին չի ճանաչել այդ ընթացքում: Կռվի ժամանակ, երբ տարածք էին գրավել և իրենք հետ էին քաշվում, Ալլայի եղբայրը վիրավորվում է և Ալլայի բղավոցի ձայնը մինչև հիմա իր ականջներում է, այդ ժամանակ է սկսել ճանաչել Ալլային: Պատերազմի ժամանակ շրջափակման մեջ են հայտնվում, մի քանի ամիս անց կարողանում են վերադառնալ Հայաստան: Զանգեր է ստացել, որ Ալլային այնտեղ մենակ չթողնի, նա երեխաներ է կորցրել կռվի ժամանակ, իրենք չեն կարողանում գտնել Ալլային, քանզի Ալլան որոնողական աշխատանքների մեջ է ներգրավված լինում: Անցնում է երկար ժամանակ, մի քանի անգամ զանգում են իրեն, հայտնում, որ Ալլա Ստեփանյանը ցանկանում է իր հետ հանդիպել, ինքը հայտնում է, որ շատ լավ է Եռաբլուրում կհանդիպեն, չի ստացվում հանդիպել Եռաբլուրում, հանդիպում են Ալլայենց տանը, որտեղ ներկա էին, Ալլան, Ալլայի մայրն ու հայրը: Դրանից երեք-չորս օր հետո էլի հանդիպում են Ալլայի հետ, խոսում, պայմանավորվում, որի ընթացքում ինքը հայտնում է Ալլային, որ կօգնի Ալլային, կանեն այնպես, որ մինչև ամսի 20-ը ամեն ինչ նորմալ կլինի: Իր համար մինչև հիմա հասկանալի չէ, թե ինչու են գտնվում դատարանում Ալլայի հետ: Իր կողմից քարերի գնման գործընթացը փաստաթղթավորված է եղել, սակայն գործում առկա չեն այդ փաստաթղթերը: Օրինակ ոչ քար բերող անձը, ոչ քարեր տեղափոխող անձը, ոչ ոք քրեական գործով չի անցնում, սակայն ինքը անցնում է: «Դոգ» մականվամբ անձը մի օր առավոտյան գոռգոռալով զանգահարել է իրեն, ինքը ներկայացել է ոստիկանություն, ինքը ոչ փախած է եղել, ոչ թաքնվել է: Ինքը Ալլա Ստեփանյանի համար քարեր չի գնել, Ալլա Ստեփանյանն է գնել այդ քարերը: Բազմաթիվ անգամ խոսակցություններ են եղել հեռախոսազանգով Ալլայի հետ, ոչ մի անգամ չի անտեսել Ալլայի խնդրանքները, որ այս կամ այն բանն է պետք: Վերջում իրենք հայտնվեցին դատարանում այն անձի պատճառով, ով նույնիսկ չկա քրեական գործով անցնող անձանց մեջ: Ինքը մի օր Ալլային ասել է, որ չգնա գերեզմաններ, որպեսզի շիրմաքարի մոտ ծեփամածիկ պետք է իրականացնեն, սակայն իրեն արհեստավորը ստած է լինում և այնտեղ այդ օրը աշխատանք չի կատարում: Այդ անձն էլ չկա գործի մեջ: Թե ինչու Ալլա Ստեփանյանը միանգամից իրեն չի զանգահարել, այլ միջնորդի միջոցով է զանգահարել իրեն, հայտնեց, որ մեկ տարի չորս ամիս ապրել է Մատաղիսում, որտեղ ապրել է նաև Ալլան, սակայն միմյանց չեն ճանաչել: Երբ Ալլայենց տուն է մտել, այնտեղ տեսել է Ալլայի քրոջը, ճանաչել է նրան: Ալլային տեսել է պատերազմի օրերին:
Հանրային մեղադրողի հարցերին ի պատասխան հայտնեց, որ Ալլա Ստեփանյանի նպատակը այն էր, որ գերեզմանը կառուցվի ամենալավ ձևով, որ ամեն ինչը, ինչ արվի, լինի ամենալավը: Պայմանավորվել են, որ մեծ քար առնեն: Պայմանավորվածությունը եղել է այնպես, որ մինչև սեպտեմբերի 20-ը շիրմաքարերը պատրաստ լինեն, իսկ ինքը հայտնել է, որ կգա օրը, կգա և շնորհակալություն կհայտնի արածի համար: Ինքն օրինակ կատարել է միայն հետևյալ գործողությունները. սալիկը բերել են, օրինակ, բանվորներից եղել են երկու հոգի, ինքը, որպես երրորդ անձ օգնել է, իջեցրել ավտոմեքենայից, ջուր է պետք եղել, ջուր է բերել, կազմակերպչական աշխատանքներ է իրականացրել: Պատերազմից հետո 2021 թվականի մարտի 22-ին է հետ եկել Եռաբլուր, այդտեղ ինչ պետք է եղել կատարել են, դրոշ է ընկած եղել, բարձրացրել են վերև: Գումարը դեռևս չի վերադարձրել, քանզի բազում խոչընդոտներ են առաջացել: Ինքը դիմել է զոհված զինծառայողների ծնողներին, որպեսզի օգնեն իրեն՝ գումարը վերադարձնի, առաջին փուլի գումարը, որը Ալլան իրեն տրամադրել է, այդ գումարը ամսի 3-ին իր մոտ է լինելու, Դատարանի միջոցով փոխանցելու է Ալլային: Մնացածն էլ ինչքան կմնա տակը, պատրաստ է տրամադրել: Ալլայի հետ նախնական պայմանավորվել են, որ երկու շիրմաքարերը միասին կարժենա 15.000 ԱՄՆ դոլար, քարը գնել են 6.500 ԱՄՆ դոլարով, քանդակները 2.500 ԱՄՆ դոլարով: Միանշանակ քարերի որակը տարբերվում է Եռաբլուրում առկա այլ քարերի որակից: Ինքը պարոն Պողոսյանի մոտ է մտել՝ Եռաբլուրում, խնդրել է, որ քարերը մի փոքր թեք դնեն նույնիսկ, որ երկու եղբայրները իրար նայելիս լինեն, այդ թույլտվությունը նույնպես ինքն է ստացել: Ալլան իրեն փոխանցել է, սկզբից 3.000 ԱՄՆ դոլար, հետո 1.330.000 կամ 1.430.000 ՀՀ դրամ, որից 100.000 ՀՀ դրամը ավել է եղել, հետո փոխանցել է 191.000 ՀՀ դրամ և 500 ԱՄՆ դոլար, հետո 80.000 ՀՀ դրամ, հետո 90.000 ՀՀ դրամ, հետո 50.000 ՀՀ դրամ, որը ետ է վերադարձրել, 1.700.000 կամ 1.800.000 քարերի համար էլի, հետո 180.000 ՀՀ դրամ, բայց ինքը՝ 250.000 ՀՀ դրամ է տրամադրել: Բոլոր գումարները տրամադրել է նրա համար, որ շիրմաքարերը պատրաստի: Հատ առ հատ չի կարող ասել, որը ինչի համար է տրամադրել, բայց ամբողջ գումարը տրամադրվել է գերեզմանները սարքելու համար: Մարդիկ են եղել, եկել ասել են այսքան գումար բեր տուր Ալլային և վերջանա ամեն ինչ, մեկը եկել ասել է 3.600.000 ՀՀ դրամ վերադարձրու Ալլային վերջանա ամեն ինչ: Ալլան իրեն առձեռն է տրամադրել, իրենց բակում նստել են, սուրճ են խմել, տրամադրել է: Եղել է, որ 180.000 ՀՀ դրամ իր անունից մարդ է գնացել, վերցրել է բերել տրամադրել իրեն: Ինքը, օրինակ` ասել է Ալլային, որ այսինչ որակի բազալտի համար այսքան գումար են ուզել, նա ասել է, որ հա, թող բերեն, գումարը փոխանցել է: Ինքը մի հատ գիրք ուներ, մեջը գրած էր, բայց չի հիշում ներկայումս: Ինքը Ալլային ասել է, որ գործ չունի ոչ մի բանի հետ, ուղղակի ամսի 20-ին կգա կտեսնի, թե ինչպես է պատրաստվել շիրմաքարերը: Ինքը այս մեղադրանքին համաձայն կլիներ սեպտեմբերի 21-ին, եթե մինչ այդ արած չլիներ պայմանավորվածը: Ինքը խարդախ մարդ չէ, խարդախ մարդ, եթե լիներ, իր երեխայի քարտը չէր տրամադրի, որ գումար փոխանցեին: Քրեական գործում որևէ տվյալ առկա չէ այն անձանց վերաբերյալ, ովքեր պետք է լինեին այս գործով: Հնդկական քարը, որը պատվիրել էր, բերել է, ցույց է տվել Ալլային, հետո տարել է Եռաբլուր, դրել է պահոցում ու գնացել այնտեղից, դրանից հետո անցնում է մեկ ժամ, իրենց միջև վիճաբանություն է տեղի ունենում, իրեն ասում է, որ այլևս գործ չկատարի: Քարերը չի տեղադրել, քանզի Ալլան իրեն ասել է, որ այլևս գործ չունի այդտեղ կատարելու, մի անձի պատճառով, ով իրեն ստում է, չի գնում և կատարում իր գործը: Եթե Ալլան գնար, տեսներ, որ ծեփամածիկի գործը արվում է այդ պահին, այս գործը չէր հասնի այստեղ: Քարերը այդ ժամանակ կոտրել է, հետո կտրտել է: Ցանկացել է վաճառել և գումարները վերադարձներ, չի կարողացել: Քարերը ներկա պահին Դիլիջանում է, որոնց վրա ցանկացել է քանդակներ անել և բերել նվիրաբերել Եռաբլուրում: Ընդունում է, որ Ալլան իրեն գումարներ է փոխանցել, մեղադրանքի հետ համաձայն կլիներ սեպտեմբերի 21-ին, եթե Ալլան գար, տեսներ, որ շիրմաքարերը պատրաստ չեն:
Տուժողի լիազոր ներկայացուցչի հարցերին ի պատասխան հայտնեց, որ պարտավորվում է վերադարձնել 6.500 ԱՄՆ դոլարը, 2 հատ գումար կար, որոնք չի հիշում: Հստակ գումար չեն պայմանավորվել, Ալլան ուղղակի իրեն ասել է, որ ինչ գումար ուզում է լինի, միայն լավը լինի: Առաջին անգամ 3.000 ԱՄՆ դոլար է ստացել: Ընդհանուր դրամով 1.330.000 կամ 1.430.000 ՀՀ դրամ է եղել, դրանից հետո 190.000, 180.000 ՀՀ դրամ, 500 ԱՄՆ դոլար, ինչ պետք է եղել ընթացքում, տրամադրվել է: Առաջին օրը իրեն 6.500 ԱՄՆ դոլար ոչ ոք չի տրամադրել: Թե ում միջոցով պետք է կազմակերպեր գործընթացը, նրանցից ոչ ոք չկա սույն քրեական գործով, ինքը ոչ գերեզման սարքելու ցեխ է ունեցել, ոչ քարեր է ունեցել: Ամենասկզբից, երեխաների հուղարկավորությունից հետո գերեզմանը մաքրվել է, շեբեն է լցվել, բետոն է լցվել, կազմակերպել է, որ տարվի և բերվի տարբեր բաներ, մարտ ամսին բետոնները լցվել է, բազալտի չափեր է վերցվել, աշխատանքների կատարումը չէր կարող մեկ անձի հետ պայմանավորվեր, տարբեր անձանց հետ է պայմանավորվել:
Դատարանի հարցերին ի պատասխան նշեց, որ առաջին օրվա հաջորդ օրը Ալլան իրեն գումար չի փոխանցել: Ամենամեծ գումարը կազմել է քարերը և քանդակները: 6.500 ԱՄՆ դոլարով կարողացել է ձեռք բերել քարը, քարը եղել է մեկ մեծ կտոր, որը պետք է կտրվեր չորս կտորի: Ինքը ստացել է 3.000 ԱՄՆ դոլար, հետո 3.500 ԱՄՆ դոլարին համարժեք դրամ է ստացել, հետո Ալլային ինչ ասել է, Ալլան փոխանցել է: Գումարները, որոնք իրեն տրամադրվել է, բոլորը նշված է եղել իր գրքի մեջ, գիրքը կորցրել է: Իր հիշելով 6.500 ԱՄՆ դոլարն է և 1.700.000 ՀՀ դրամը, ինքը չի կարող կոնկրետ հիշել: Միանշանակ պնդում է, որ 12.000 ԱՄՆ դոլար չի կարող լինել: Կոնկրետ չի հիշում գումարը, եղել է 3.000 ԱՄՆ դոլար, 1.430.000 ՀՀ դրամ՝ 6.500 ԱՄՆ դոլարը որպեսզի լրանա, հետո մոտավոր 1.730.000 կամ 1.830.000 ՀՀ դրամի չափով ծախսել են, սակայն չի կարող հստակ ասել: Ուղակի դուրս է գալիս, որ վճարած գումարներից որևէ բան չի կատարել:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Տուժող Ալլա Ստեփանյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արման Նահապետյանին ճանաչում է զոհված Երվանդ Հովհաննիսյանի կնոջ՝ Թամարայի միջոցով: Թամարան իրենց կողքի գյուղից է, նրա ամուսնու գերեզմանն էլ է գտնվում Եռաբլուրում, ինքը Թամարայի ամուսնու շիրմաքարը տեսել է, ցանկացել է նույն քարից, դրա համար զանգահարել է Թամարային, հարցրել, թե որտեղից է պատվիրել, որին ի պատասխան Թամարան հայտնել է, որ նրա ամուսնու ընկերն է պատվիրել, նա կկապնվի այդ մարդու հետ և իրեն նույնպես կօգնեն: Արմանը եկել է իրենց տուն, ծանոթացել են, քարի վերաբերյալ պայմանավորվել են, քննարկել են գումարային հարցերը: Դա տեղի է ունեցել 2023 թվականի նոյեմբերի 24-ին: Արմանի հետ պայմանավորվել են, որ ամբողջությամբ գերեզմանը պետք է սարքեր՝ բացի ՊՆ-ի կողմից սարքվող բետոնները: Արմանը զանգահարել է տարբեր տեղերի, դրանից հետո հայտնել է, որ երեխաների երկու գերեզմանաքարերի ամբողջ աշխատանքի համար պետք է վճարի 15.000 ԱՄՆ դոլար, որին ինքը համաձայնվել է: Պայմանավորվել են, որ մի մասը վճարում է, որպեսզի քարերը պատվիրեն, մյուս մասը վճարում է քարերը պատրաստելուց հետո: Գերեզմանները պետք է ամենաուշը 2024 թվականի օգոստոս ամիսը պատրաստ լիներ, քանզի սեպտեմբերի 19-ին տղաների մահվան 1 տարին էր: Արմանին գումարը տրամադրել է մի մասը դոլարային, մյուս մասը՝ դրամային արժույթով: Սկզբից Արմանին տրամադրել է 3000 ԱՄՆ դոլար՝ դա նոյեմբեր ամսին, որից հետո Արմանը գնացել է և իրեն ուղարկել է քարի լուսանկար՝ սպիտակ մարմար է եղել, հայտնել է իրեն, որ այդ քարերը պատվիրել է: Դրա հաջորդ օրը Արմանը զանգահարել է իրեն, հայտնել, որ քանզի ումից ձեռք պետք է բերի քարերը, տեղյակ չեն եղել, որ 2 շիրմաքարի համար է նախատեսված քարերը, նրանք ևս 3500 ԱՄՆ դոլար գումար են ուզում: Այդ խոսակցությունից հետո՝ հաջորդ օրը Արմանը չի գալիս գումարը ստանալու, այլ գալիս է Հայկազ անունով մի տղա: Հայկազին տրամադրում է 1.400.000 ՀՀ դրամ, նա գնում է: Դրանից մոտ 2 շաբաթ հետո, Արմանը զանգում է իրեն, հայտնում, որ սև գրանիտային քարը պատվիրելու համար պետք է 1.400.000 ՀՀ դրամ, իսկ ինքը հայտնում է, որ պատվիրի դա, գումարը կտրամադրի Արմանին: Դեկտեմբերի կեսերին, Արմանը գալիս է, ինքը նրան շփոթմունքով տրամադրում է 1.400.000 ՀՀ դրամի փոխարեն 1.500.000 ՀՀ դրամ: Դրանից մոտ 2 ժամ հետո զանգում է Արմանին, հայտնում, որ իր մոտի գումարը ոնց որ թե 100.000 ՀՀ դրամ պակաս է, Արմանը հայտնում է, որ ինքն էլ չի հասկացել, թե ոնց է նրա մոտի գումարը ավելացել, միաժամանակ նշեց, որ 50.000 ՀՀ դրամ տրամադրել է արհեստավորին և իրենք պայմանավորվեցին, որ ինքը 100.000 ՀՀ դրամի չափով բեհ ունի թողած Արմանի մոտ: 2024 թվականի հունիս ամսին Արմանը զանգում է իրեն, հայտնում, որ 625.000 ՀՀ դրամ գումար է պետք, ինչին ի պատասխան հայտնում է, որ դեկտեմբեր ամսին արդեն իսկ տրամադրել է իրեն 10.800 ԱՄՆ դոլար գումար, Արմանը հայտնում է, որ սև գույնի բազալտի քարերը բերելու, կռանի և կամազի գումարն է, իսկ մինչև այդ հայտնել է, որ Եռաբլուրում շարվող բազալտը ամենավատ որակի քարն է և չարժի, որպեսզի իր զոհված որդիների շիրմաքարը դրանով պատրաստվի: Այդ ժամանակ զանգահարում է իր հորաքրոջը, խնդրում 180.000 ՀՀ դրամ՝ բազալտը շարելու համար, վերցնում է այդ գումարը Սևանից, բերում տալիս է Արմանին, Արմանը իր մոտից զանգահարում է տարբեր մարդկանց, պայմանավորվում են քարի վերաբերյալ: Դրանից 2 ամիս հետո ամեն օր զանգահարում է Արմանին, հարցնում ինչ եղավ քարերը, որից հետո բազալտը շարվում է: 625.000 ՀՀ դրամը իր մոտ չկար այդ պահին, դրանից հետո որդիների մահվան համար իր հաշվեհամարին 1.400.000 ՀՀ դրամի չափով գումար է փոխանցվում, զանգում է Արմանին, հայտնում, որ գումար կա իր մոտ, ոչ լրիվ չափով, բայց մի մասը կարող է տրամադրել և տրամադրում է 191.000 ՀՀ դրամ և 500 ԱՄՆ դոլար: Դրանից մի երկու օր հետո 300.000 ՀՀ դրամ է տրամադրում Արմանին, որից հետո Արմանը զանգահարում է և 100.000 ՀՀ դրամ գումար է ուզում՝ աշխատանքների կատարման համար: Այդ ժամանակ իր մոտ եղել է 90.000 ՀՀ դրամ՝ փոխանցել է Անգելինա Նահապետյանի հաշվեհամարին: Մի օր զանգեց իրեն, ինքը գտնվում էր Զինվորների վերականգնման կենտրոնում՝ շաբաթ օր էր, Արմանը հայտնեց, որ բազալտը շարելուց հետո հարթեցում պետք է իրականացվի, հայտնեց, որ Վոլոդյա Հարությունյանի անվամբ քարտ է ուղարկում իրեն, որ 50.000 ՀՀ դրամ ուղարկի, քանզի աշխատակցի ձեռքը փող չկա, որպեսզի աշխատանքներ իրականացնի, իսկ երկուշաբթի օրը Արմանը կվերադարձնի դա, որին ի պատասխան ինքը հայտնել է, որ իր մոտ բնակարանի վարձակալության գումարն է և երկուշաբթի պետք է տրամադրի, փոխանցում է այդ գումարը, սակայն երկուշաբթի օրը Արմանը չի վերադարձնում այն: Երեքշաբթի օրը ուրիշի քարտ է շփոթմամբ ուղարկում Արմանին և այդ գումարը փոխանցվում է ուրիշին: Դրանից մի երեք օր անցնում է, մի քանի անգամ զանգում է Արմանը չի պատասխանում, որից հետո հետ է զանգում, իրեն հայտնում է, որ աշխատանքներ իրականացնող մարդը իրեն կախել է, քննչականից են կանչում իրեն, քանի որ ով կապի մեջ է գտնվել այդ անձի հետ, բոլորին կանչում են: Այդ խոսակցությունից մեկ շաբաթ անց է կապի դուրս եկել Արմանի հետ, տեսակապով ցուցադրել է իրեն գերեզմանի աշխատանքները՝ պայմանավորվածից ուրիշ ձևով է շարված եղել բազալտը, բայց սիրուն է եղել այն, ինքը չի կարող չգնահատել դա, միաժամանակ հայտնել է, որ բազալտի արանքները կլե պետք է քսվի, ինքը չգա այդտեղ, որպեսզի չխանգարի վարպետին: Խոսակցությունից 3 օր հետո Արմանը եկել է, սուրճ են խմել, հարցրել է կարող է գնալ, Արմանը ասել է, որ ոչ: Արմանի գնալուց հետո եղբորը խնդրել է, որ գնան գերեզմաններ, գնացել են, տեսել, որ ինչպես մի քանի օր առաջ էր գտնվում գերեզմանները, նույն վիճակում այդ ժամանակ է գտնվում և որևէ գործ չեն կատարել: Այդ վայրից զանգահարում է Արմանին, հայտնում, որ ոչինչ արած չէ, Արմանը հայտնել է իր անհանգստությունը, որ ինչպես թե, իրեն ուրեմն խաբել է աշխատանքներ իրականացնող վարպետը: Հենց այդ ժամանակ Արմանին ասել է, որ այլևս ոչնչին չխառնվի, հայտնի իրեն քարերի տեղերը, Արմանը ասել է, որ եթե ինքը չի ավարտում աշխատանքը, ուրեմն կիսատ արած աշխատանքը ոչ մեկին չի հանձնի, հեսա իրեն կուղարկի գումարները, ոնց ուզում է, թող ինքը կառուցի: Հաջորդ օրը եղբայրը զանգում է Արմանին, հարցնում, թե ինչ եղավ գումարը, որին ի պատասխան Արմանը հայտնում է, որ Վրաստանից մարդիկ են գալիս քարերը գնելու համար և գումարը կուղարկի երեկոյան: Դրանից, երևի, երկու շաբաթ անցնում է, ոչ քարերն է տրամադրում իրեն, ոչ գումարը: Այդ օրը երեկոյան, ինքը Եռաբլուրում վատանում է, այդտեղ գտնվում են տենդեռ շահած անձինք, ովքեր շինարարական աշխատանքներ պետք է իրականացնեին Եռաբլուրում, իրեն հայտնում են, որ կօգնեն քարերը տեղադրելու հարցում: Ինքը զանգում է իր հրամանատարին՝ Աբելին, հայտնում, որ պատմության մեջ է ընկել, որ խոսի Արմանի հետ, որ գումարը հետ տրամադրի: Աբելի հետ խոսակցության ընթացքում, Արմանը հայտնում է, որ ջղայնացած է եղել, գնացել խփել է և քարերը ջարդել է, բայց մինչև օգոստոսի 05-ը գումարը կտրամադրի, սակայն մինչ այսօր գումար չի տրամադրել: Նշած գումարները բոլորը փոխանցել է առձեռն Արմանին, փոխանցում կատարել է միայն 90.000 ՀՀ դրամը նրա աղջկա քարտին և քարերի նկարների համար 230.000 ՀՀ դրամ, այն սարքող անձի քարտին: Քարի նկարների պայմանավորվածությունը եղել է Արմանի հետ, Արմանն է իրեն հայտնել, որ դրա արժեքը 230.000 ՀՀ դրամ է, սակայն արհեստավորը հայտնել է, որ գումարը փոխանցվի անձամբ նրա քարտին, դրա համար փոխանցել է այդ քարտին: Հայկազին տրամադրած 1.400.000 ՀՀ դրամի վերաբերյալ հայտնեց, որ Արմանը իրեն զանգահարել է, հայտնել, որ մարդ է գալիս գումարը վերցնելու համար, Հայկազը եկել է իրենց տուն և վերցրել: Հայկազի կողմից վերցնելու ընթացքում ինքը հեռախոսով խոսելիս է եղել Արմանի հետ, Արմանին հայտնել է, որ տվեց գումարը, հետո Հայկազը հայտնել է Արմանին, որ նա վերցրեց գումարը: Հայկազը, ըստ Արմանի ասելու իրենց աշխատողն է, ինքն այդ պահին չի կարող գալ, դրա համար էլ նրան է ուղարկում: Ընդհանուր տրամադրել է Արմանին 12.000 ԱՄՆ դոլար, մասնավորապես՝ 7000 ԱՄՆ դոլար, 300.000 ՀՀ դրամ, 90.000 ՀՀ դրամ, 1.500.000 ՀՀ դրամ: Իրենց պայմանավորվածության ընթացքում ամեն օր գնացել է Եռաբլուր պանթեոն և աշխատանքների կատարումը ամենօրյա ռեժիմով տեսել է: Արմանի կողմից այդտեղ միայն բազալտ է շարվել, ուրիշ ոչ մի աշխատանք չի կատարվել: Բազալտը շարվել է 2024 թվականի մայիս-հունիս ամիսներին: Աշխատանքների ձգձգման վերաբերյալ Արմանը որևէ պատճառաբանություն չէր ասում, ուղղակի ասում էր վերջում լավ կլինի, ինքը Արմանին բացատրում էր, որ ամբողջ կյանքում իր տղաների հարցերով ինքն է զբաղվել, թող մի անգամ տանի քարերը տեսնի, կարող է լավը չէ և այլն: Այդ ամբողջ ընթացքում անընդմեջ համոզել է Արմանին, որ տանի իրեն քարերը տեսնի, սակայն Արմանը այդպես էլ չտարավ իրեն: Թամարան իրեն չի ասել, բացի նրա ամուսնու գերեզմանից, Արմանը այլ գերեզմանի կառուցման աշխատանքներ իրականացրել է, թե ոչ, Թամարան ուղղակի ասել է, որ Երվանդի գերեզմանի հարցով զբաղվել է Արմանը: Ընդ որում, վերջերս մի անձ իրեն գրել էլ, որ խնդրում է Արմանին հայտնի, որ խնկամանի քարի գումարը Արմանը բերի և վերադարձնի նրան: Ինքը տեղեկություն չի ունեցել Արմանը իրապես զբաղվում է այդ աշխատանքով, թե ոչ:
Պաշտպանի հարցերին ի պատասխան նշեց, որ իր եղբայրը ներկա է գտնվել, որ տանը Արմանին 6500 ԱՄՆ դոլար է տրամադրել՝ 3000 ԱՄՆ դոլար այդ նույն օրը, 3500 ԱՄՆ դոլար՝ դրա հաջորդ օրը: 3500 ԱՄՆ դոլար տրամադրելու օրը ներկա է եղել ինքը և իր մայրը:
Դատարանի հարցերին ի պատասխան նշեց, որ 3000 ԱՄՆ դոլար տրամադրել է առաջին օրը, դրա հաջորդ օրը՝ 3500 ԱՄՆ դոլար է տրամադրել, 500 ԱՄՆ դոլարը տրամադրել է 2024 թվականի հունիս ամսին: Պայմանավորվածությունը ձեռք է բերվել 2023 թվականի նոյեմբերին, սալիկապատման աշխատանքները սկսել է կատարել 2024 թվականի հունիս ամսին: Այդ ամբողջ ժամանակահատվածում աշխատանքներ չկատարելը պատճառաբանում էր, որ Եռաբլուրում աշխատանքներ կատարելու տենդեռ շահած անձին գումարները վատնել են, չեն հասցնում որևէ աշխատանք կատարեն, հիմա նրանք, որ սկսեն գործ անելը, կողքից կասեն, ինչպես է ստացվում, որ այդտեղ գործ են անում, ուրիշ տեղ ոչ ու կռիվ կդառնա: Աշխատանքները, որոնք կատարել է մեղադրյալը իրեն տրամադրած գումարների մեջ չի մտնում: Արմանը կատարել է որդիների գերեզմանաքարերի վրայի նկարների աշխատանքը, դրա համար 230.000 ՀՀ դրամ փոխանցել է այդ կատարողի քարտին, 180.000 ՀՀ դրամ տրամադրել է բազալտի համար: Միայն տրամադրած գումարի մեջ մտնում է 90.000 ՀՀ դրամը, որը փոխանցել է Արմանի աղջկա քարտին: 300.000 ՀՀ դրամը և 500 ԱՄՆ դոլարը տրամադրել է տապանաքարի տակի սև տախտակի և լենտայի, կամազի և կռանի համար: 1.500.000 ՀՀ դրամը տրամադրել է ընդհանուր սև քարի համար: Մինչ այդ, չի իմացել Արմանին, թեպետ նրա տղան իրենց մոտ զինվոր է եղել, Արմանին ճանաչել է Թամարայի միջոցով: Գերեզմանաքարերը, որոնք լուսանկարել և ուղարկել է իրեն, այդ նույն քարից պատրաստել է Թամարայի ամուսնու գերեզմանը և հնարավոր է այդ քարի նկարը շուտվանից մնացել է իր մոտ, երբ Երվանդի գերեզմանը սարքելու համար ձեռք է բերել Արմանը: Իրեն պատճառված վնասից մինչ այսօր որևէ գումար չի փոխհատուցվել: Մի քանի օր առաջ Արմանը կապնվել է իրենց զոհված զինծառայողներից մեկի մոր հետ, հայտնել է, որ թող Դատարանից բողոքը ինքը հետ վերցնի, գնան նոտարի մոտ, գրեն և ամեն ամիս 1000 ԱՄՆ դոլար գումար Արմանը կտրամադրի իրեն, ինքը չի համաձայնվել: Արմանը ձայնային հաղորդագրություն է ուղարկել, որ 4.000.000 ՀՀ դրամի համար Դատարանը իրեն երկար ժամանակով պատիժ չի տա, տալու դեպքում էլ գրավ է վճարելու, դուրս գա ու գումար չի վճարելու իրեն: Ինքը չի կարող պատասխանել, ի սկզբանե Արմանը ցանկացել է իր գումարը վերցնի և հետ չվերադարձնի, թե ոչ: Երբեք Արմանը իրեն չի տարել, որպեսզի քարերը տեսնի: 230.000 դրամը փոխանցել է նկարը սարքողին, նկարը սարքվել է, իսկ հետագայում պետական միջոցների հաշվին կառուցված գերեզմանին ամրացվել է նկարը:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Վկա Սերգո Գալստյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արման Նահապետյանին ճանաչում է 2020 թվականին: Արցախում, այդ ժամանակ ինքն իրականացնում էր զոհվածների դիակների որոնողական աշխատանքներ և հենց այդ վայրում էլ ծանոթացել է Արմանի հետ: Արմանի հետ բարեկամական կամ մտերմական հարաբերություններ չունի: Ալլա Ստեփանյանին հեռուստացույցով է տեսել, չի ճանաչում Ալլային: Բաներ կա, որ լսել է, թե Ալլա Ստեփանյանը ինչերի մասին է բարձրաձայնել, իր համար դա անընդունելի արարք է: Լսել է, որ գումարի հետ կապված խնդիր է շիրմաքարերի պատրաստման վերաբերյալ, ինքը հարցեր չի տվել Արմանին դրա հետ կապված: Արմանը իրեն հայտնել է, որ շիրմաքարերի հետ կապված խնդիր կա, բայց ավել բան չի հետաքրքրվել: Չգիտի Արման Նահապետյանը գերեզմաններ սարքում է, թե ոչ: Արմանի աշխատանքային գործունեության վերաբերյալ որևէ տվյալ չունի:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Վկա Անդրանիկ Աբրահամյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ տուժող Ալլա Ստեփանյանը հանդիսանում է իր քույրը, իսկ մեղադրյալ Արման Նահապետյանին ճանաչում է 2023 թվականից, երբ իր քույրը դիմել է Երվանդի կնոջը, հարցրել, թե Երվանդի գերեզմանաքարը ով է սարքեր և իմացել է, որ սարքել է Արման Նահապետյանը, որից հետո Երվանդի կինը Արմանին բերել է քրոջ տուն: Տեղյակ է, որ սկզբից երկու գերեզմանաքարերը սարքելու համար 15.000 ԱՄՆ դոլար գումար է ցանկացել: Իր դիմաց, որ տրամադրվել է Արմանին 6.500 ԱՄՆ դոլարն է եղել: Պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել սկզբից, որ 6.500 ԱՄՆ դոլար տրամադրեն Արմանին, որպեսզի քարերը պատվիրեն արտասահմանից: Ամբողջ գերեզմանաքարերը պատրաստելու աշխատանքը պետք է իրականացներ Արմանը: 6.500 ԱՄՆ դոլար փոխանցելուց հետո Արմանին տրամադրվել է 300.000 ՀՀ դրամ և 500 ԱՄՆ դոլար: 6500 ԱՄՆ դոլարը քարերի պատվիրման համար է տրամադրվել, 300.000 ՀՀ դրամը՝ «Ֆրեզ» կատարելու համար, իսկ 500 ԱՄՆ դոլարը՝ չի հիշում: Այդ գումարները տրամադրվել են իր ներկայությամբ: Նշված գումարներից միայն 300.000-ն է, որ տրամադրվել է դրամական արտահայտմամբ: Փոխանցումներից 500 ԱՄՆ դոլարը դրսում է փոխանցվել, իսկ 300.000 ՀՀ դրամը և մյուս գումարը Ալլայի տանը: Տեղյակ է, որ գերեզմաններում սալիկների աշխատանք է կատարվել և նկար պետք է սարքվեր, դա է իրականացվել: Ինքը տեսել է, որ սալիկները շարված է եղել, նկարները գիտի, որ Արմանն է կազմակերպել, որ սարքվի և իր իմանալով նկարի գումարը փոխանցվել է անձամբ նկար սարքողին: Աշխատանքները պետք է իրականացվեր մինչև սեպտեմբերի 19-ը, որպիսի այդ օրը պատրաստ լիներ: Սալիկապատման աշխատանքները Արմանի ասելով ինքն է կազմակերպել, որ շարվի: Արմանն անմիջականորեն է դա կատարել, թե ոչ, չգիտի: Աշխատանքները չիրականացնելու վերաբերյալ, վերջում քույրը զանգել է, հայտնել Արմանին, որ այլևս աշխատանքներ չիրականացնի և գումարը ետ փոխանցի, դրանից հետո ինքն է զանգել Արմանին, գումարի հարցով, Արմանը հայտնել է, որ մարդիկ կան պետք է գան քարերը գնեն և գնելուց հետո գումարը կփոխանցի: Արմանի հետ խոսել է անձամբ ինքը՝ հեռախոսով: Խոսակցությունը չի հիշում, երբ է եղել: Թե ինչու քարերով չի իրականացրել աշխատանքները, չգիտի, հետագայում Արմանը ասել է, թե ջղայնացած է եղել և հարվածելով կոտրել է դրանք: Արմանի հետ խոսակցություններին ներկա է գտնվել նաև Դավիթը: Դավիթին ճանաչել է Արցախից՝ փրկարարական ծառայություններ իրականացնելիս, Դավիթին դիմել էր որպես օգնություն: Արմանի հետ պայմանավորվել են 3 փուլով փոխհատուցելու վերաբերյալ, սակայն այդպես էլ չի փոխանցել գումար: Ինքը տեղյակ չէ, Արմանը գերեզմանների շինարարական աշխատանքներ կատարել է, թե ոչ: Թամարայի և Արմանի հարաբերությունների վերաբերյալ տեղեկատվություն չունի: Իրեն կամ իր քրոջը որևէ գումար չի վերադարձվել:
Պաշտպանի հարցերին ի պատասխան նշեց, որ իր ներկայությամբ Արմանին փոխանցված գումարների հերթականությունը եղել է այսպես. Սկզբից՝ 6500 ԱՄՆ դոլարը, հետո 500 ԱՄՆ դոլարը, հետո 300.000 ՀՀ դրամը: 6.500 ԱՄՆ դոլարը իր հիշելով փոխանցվել է երկու մասով, սկզբից 3000 ԱՄՆ դոլար, հետո 3500 ԱՄՆ դոլարը:
Դատարանի հարցերին ի պատասխան նշեց, որ Արմանի կողմից գերեզմանաքարեր պատրաստելու վերաբերյալ տեղեկացել է միայն Թամարայից: Արմանի գերեզմաններ պատրաստելու վերաբերյալ աշխատանքներից որևէ այլ աշխատանք չի տեսել: Գումարի պայմանավորվածությունը սկզբից եղել է 12000 ԱՄՆ դոլար, հետո դարձել է 15000 ԱՄՆ դոլար: Արմանը հայտնել է, որ քարը արտերկրից պետք է գա: Քարը երբեք չեն տեսել, թե ինչ ձևի է, իր քույրը Արմանին հայտնել է, որ եթե ինքը չի կարող իր հետ տանել և ցույց տալ քարը, նրա եղբայրը, այսինքն՝ ինքը կարող է գալ և տեսնել: Իր գնահատմամբ, եթե քարը լիներ, ցույց կտար: Հետագայում հայտնել է Արմանը, որ քարերը կոտրել է, իսկ գումար չի վերադարձրել: Արմանի հետ խոսելից սկզբից ասել է, որ Վրաստանից մարդ է գալիս քարերը գնելու, գնեն կտրամադրի գումարը, սակայն չի տրամադրել, իսկ դրանից հետո խոսակցություն է եղել, որ 3 փուլով կարող է տրամադրել գումարը, սակայն այդ ժամանակ արդեն այս քրեական գործը սկսվել էր:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Վկա Դավիթ Աբաղյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արման Նահապետյանին ճանաչել է 2020 թվականի պատերազմից հետո, այդ ժամանակ աշխատում էր փրկարար ծառայությունում՝ զոհված զինծառայողներին ման գալու ընթացքում: Ամեն օր ամփոփել են, թե այնտեղ գտնվող անձանցից ով որտեղ ինչ է հայտնաբերել, քննարկումներ են իրականացրել, և այնտեղ գտնվելու ընթացքում ամեն օր տեսել է Արման Նահապետյանին: Տեղեկություն չունի, թե Արմանը ինչ գործունեությամբ է զբաղվելիս եղել: Լսել է, որ Արմանը Ալլայի հետ հանդիպում է ունեցել և պայմանավորվածություն՝ գերեզմանաքարեր սարքելու վերաբերյալ: Տեղեկություն չունի, թե Արմանը նախկինում գերեզմաններ սարքել է, թե ոչ: Տեղյակ չէ, թե ինչպես է պատահել, որ Արմանը որոշել է օգնել Ալլային գերեզմանների պատրաստման հարցում: Արմանի հետ խոսակցություն ունեցել է Ալլայի մոտ, զանգել է ինքը Արմանին, Արմանը եկել է, փորձել են միասին իրար հասկանալ: Ընդհանուր խոսակցությունը եղել է այն, որ Ալլայի որդիները չմնան առանց շիրմաքարի և նույնիսկ խոսակցությունը չպետք է իրեն հասած լիներ, որ ամեն ինչ նորմալ լիներ, եթե կարողանում է, թող հարցը լուծի, Արմանը ասել է, որ այո, և այդ ժամանակ Ալլան նույնիսկ ասել է, որ համաձայն է, որ Արմանը քարերը տրամադրի Ալլային, Ալլան հարցերը լուծի հետագա, բայց Արմանը չի համաձայնվել, հայտնել է, որ եթե այդպես է, ուրեմն գումարային հարցերը կլուծի, օր պայմանավորվեցին, որ վերադարձնի Ալլային: Ինքը փորձել է և՛ լավություն անի Արմանին և՛ Ալլային: Հանդիպմանը իր ընկերն է ներկա գտնվել և Ալլայի եղբայրները: Պայմանավորվեցին, որ մինչև սեպտեմբերի 20-ը, եթե ճիշտ է հիշում, բոլոր հարցերը կլուծի Արմանը, որ ամեն ինչ նորմալ լինի: Մինչև այդ օրը մոտենալը, Արմանի հետ մի քանի անգամ խոսակցություն է եղել, թե կարողանում է կատարել ժամանակին աշխատանքները, թե ոչ, ամեն ինչ նորմալ է, թե ոչ, հայտնել է, որ այո, ամեն ինչ նորմալ է: Արմանին մարդիկ են եղել, ովքեր ցանկացել են տեսնել, նրանց հետ հանդիպել է, զանգահարել է Արմանին, հայտնել, որ մարդիկ կան, ովքեր ցանկանում են նրան տեսնել: Այդ ժամանակ այդ մարդիկ ասել են, որ ինքը գործ չունի, ու դրանից հետո արդեն տեղյակ չէ, թե Արմանի հետ ինչ են պայմանավորվել: Այդ անձանց չի ճանաչում, ում հանդիպել է: Գումարը 12000 ԱՄՆ դոլարի մասին է եղել: Արմանը հանդիպման ժամանակ ասել է, որ գումարը կվերադարձնի: Տեղեկություն չունի, վերադարձրել է, թե ոչ: Արմանի պատմելով գերեզմաններում մի քանի գործ կատարվել է, բայց չի հիշում, թե ինչ, իսկ ինքը Եռաբլուր չի գնացել տեսնելու ինչ գործ է կատարվել: Մեկ էլ տեղյակ է, որ Արմանը իրեն զանգահարել ասել է, որ քարերը պատրաստ է, իսկ ինքն էլ հայտնել է, որ շատ լավ է, դա թող տեղադրի, որ այս հարցերը ավարտվի: Պատճառը, թե Արմանը ինչու չի կատարել աշխատանքները չգիտի:
Մեղադրյալի հարցերին ի պատասխան նշեց, որ մինչև ամսի 20-ը պետք է գումարը փոխանցեր, որի մասին պայմանավորվել են Ալլայի, իր ներկայությամբ, որից հետո մարդիկ են հայտնվել, և ինքը այլևս չի խառնվել: Ինքը չգիտի, թե այն մարդկանց հետ Արմանը ինչ է պայմանավորվել:
Դատարանի հարցերին ի պատասխան նշեց, որ այդ անձանց չի ճանաչում, այդ անձանց նպատակը այն էր, որ գումարը հետ վերցնեին, իսկ ինքը փորձել է հանգիստ կերպով օգնել կողմերին: Իր Ալլայի և Արմանի միջև կայացած զրույցի ընթացքում գումարը, որը Արմանը պետք է վերադարձներ, դրա մեջ եղել է և ԱՄՆ դոլար և դրամ, բայց կոնկրետ չի հիշում գումարի չափը: Արմանը այդ ժամանակ ասեց, որ ինչ-որ բաներ է սարքել, այդ գումարը դուրս կգա, մնացածը կվերադարձնի, բայց գումարի չափը չի հիշում:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Վկա Թամարա Խաչատրյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Արման Նահապետյանը իր ամուսնու ընկերն է եղել, կապը ներկայումս էլ է պահում նրա հետ: Ընդհանուր, թե ինչով է զբաղվել Արմանը, չգիտի: Իր ամուսնու մահվան հանգամանքն իմանալուց հետո Արմանը շատ օգնություն է ցուցաբերել կոնկրետ իրեն, շատ անգամներ ինքն է զանգահարել նրան, որպեսզի որոնողական աշխատանքներ կատարի, եթե մարդ գտնեն, տեղեկացնի, շատ հարցերում օգնել է իրեն, իսկ հետագայում իր ամուսնու շիրմաքարը պատրաստելու համար խնդրել է Արմանին, Արմանը պատրաստել է և մինչ այսօր շատ շնորհակալ է նրանից: Ինքը հիմնականում փորձել է խորհրդանշական ձևով պատրաստել իր ամուսնու շիրմաքարը, ինքն ուղակի խնդրել է Արմանին, երևի ինքը միջնորդ է հանդիսացել, որպեսզի պատրաստվի: Ինքը տեղյակ չէ, թե ինքն է կատարել, թե այլ անձանց է գտել, բայց այլ բանվորներ նույնպես կատարել են գործողություններ: Ինքն ընթացքային շատ ուշ-ուշ գնացել է Եռաբլուր, շինարարության գործընթացին չգիտի մասնակցել է Արմանը, թե ոչ: Քանի որ ինքը ՀՀ-ում չգիտեր, որտեղից քար ձեռք բերի, մի քանի անգամ փորձ է կատարել ձեռք բերել, բայց չի ստացվել, որպես ծանոթ խնդրել է Արմանին զբաղվել այդ հարցերով: Ալլա Ստեփանյանին ճանաչում է Արցախից, ուղղակի ծանոթներ են: Ալլա Ստեփանյանը զանգել է իրեն, հայտնել, որ ցանկանում է նրա որդու շիրմաքարերը լինի իր ամուսնու՝ Երվանդի շիրմաքարերի նման, խնդրել է, որ դիմեն այն մարդուն, ով պատրաստել է, ինքը Ալլային հայտնել է, որ ինքը չգիտի որտեղ են սարքել, բայց ինքը դիմել է Արման Նահապետյանին, իսկ Ալլան խնդրել է Արմանի հետ պայմանավորվել: Ինքը խնդրել է Արմանին, Արմանը հայտնել է, որ չգիտի կկարողանա, թե ոչ, նա քաղաքում չէր, ինքը շատ խնդրեց Արմանին, Արմանը համաձայնվեց: Պայմանավորվեց Արմանի հետ հանդիպել Եռաբլուրում, իսկ Ալլան չցանկացավ Եռաբլուրում հանդիպել, պայմանավորվեցին հանդիպել իրենց տանը, սակայն Ալլան հետո խնդրեց հանդիպել նրանց տանը: Արմանին շատ է խնդրել, որ հանդիպեն Ալլայենց տանը, և խոսակցության հաջորդ օրը ժամը 6-ին գնացել են Ալլայենց տուն, ծանոթացրել է Արմանին Ալլայի հետ, սուրճ խմեցին, զրուցեցին հիմնականում Ալլայի երեխաներից, իր ամուսնուց, Արցախից: Ալլայի և Արմանի միջև, թե ինչ պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց ինքը չի հետաքրքրվել: Ինքը ուղղակի ծանոթացրել է Արմանին և Ալլային: Տեղեկություն չունի ժամկետների, պայմանավորվածության և գումարի վերաբերյալ: Ալլայի հետ երկար ժամանակ դրանից հետո չի խոսել, հետո մեկ անգամ Ալլան զանգահարել է իրեն, զրուցել են իր երեխաներից և խոսքի մեջ Ալլան հայտնել է, որ քարերին 3000 մեկ անգամ, 3500 մեկ անգամ գումար տվեց և քարերը պատվիրել են, իսկ ինքը շատ ուրախացել է դրանից, որ սկսվել է շինարարությունը: Դրանից հետո համացանցից է իմացել, որ Արմանին բռնել են՝ Ալլա Ստեփանյանի տեսանյութերով: Հանդիպումը, չի հիշի, երբ է տեղի ունեցել:
Տուժողի լիազոր ներկայացուցչի հարցերին ի պատասխան հայտնեց, որ չգիտի թե հստակ պայմանավորվածություն ի վերջո եղել է Ալլայի և Արմանի միջև, թե ոչ: Արմանը իր ամուսնու ընկերն է հանդիսացել, տուժողին մարդկային առումով պետք է օգներ: Իրեն հայտնի չէ, թե Արմանը այլ անձանց քարեր սարքելու հարցում օգնել է, թե ոչ, բայց այլ հարցերով իրեն հայտնի է, որ օգնել է:
Պաշտպանի հարցերին ի պատասխան հայտնեց, որ իր ամուսնու գերեզմանը սարքելու համար կոնկրետ գումար չի հայտնել, ինքը քիչ առ քիչ տարբեր գումարներ է տրամադրել Արմանին: Ալլան իրեն հարցրել է, թե ինչքան գումար է տրամադրել իր ամուսնու գերեզմանը սարքելու համար, հայտնել է, որ մոտ 6000 ԱՄՆ դոլար, բայց ինքը երկու անգամ է գերեզմանները սարքել:
Դատարանի հարցերին ի պատասխան նշեց, որ Արմանը այդ ոլորտում մասնագիտական փորձառություն չուներ, չգիտի, թե քարերի պատրաստման փորձառություն ուներ, թե ոչ: Արմանին ինքը խնդրել էր, որ իր ուզած շիրմաքարը տեղադրեր և տեղադրվել է, բայց թե ինչպես է դա արվել, մանրամասներին ծանոթ չէ: Արմանին դիմել է որպես իր ամուսնու ընկեր, քանզի ՀՀ-ում ուրիշ այդպիսի ծանոթ չուներ:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Վկա Էդգար Պողոսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ հանդիսանում է Պաշտպանության նախարարության «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի պետ, տիկին Ալլային ճանաչում է որդիների հուղարկավորության ժամանակահատվածից, իսկ Արման Նահապետյանին, պանթեոն գնալ-գալուց: Պանթեոնում շինարարական աշխատանքները սկսվում են հուղարկավորությունից հետո, իրենք ունեն մատյան, որտեղ գրված է, թե ովքեր են հուղարկավորվում պանթեոնում, որպիսի մատյանը ներկայացնում են վարչությանը և պաշտպանության նախարարությանը: Նրանք շինարարական վարչության հետ ստեղծում են հանձնաժողով, որից հետո հայտարարվում է շինարարություն իրականացնելու գնումներ և գնման արդյունքում հաղթող ճանաչված անձինք սկսում են իրականացնել շինարարությունը: Շինարարության իրականացման ձևը և պայմանները տրամադրում է շինարարական վարչությունը: Եթե Եռաբլուրում է հուղարկավորված եղել անձը, մինչ 2020 թվականը իրենք մի տիպային ձևի քար են ունեցել, որով պատրաստվել է, ծնողի կամ հարազատի դիմելու անհրաժեշտություն չի եղել և մինչև 1 տարվա ժամկետում, պետք է շիրմաքարը կառուցած լինեին: Ամբողջությամբ դրանք կառուցվել են պետության հաշվին: 2020 թվականին է տրվել ՊՆ նախարարի կողմից հրաման, որ պետության կողմից տրված ստանդարտների հիման վրա ծնողները կարող էին իրենց ուզած քարով տեղադրեին շիրմաքարերը, իսկ պետությունը փոխհատուցեր դրա ծախսերը: Ալլա Ստեփանյանը 2024 թվականին է դիմել, եթե չի սխալվում, որ հրաժարվում է պետության կողմից տրամադրվող քարերից, այդ ժամանակ նաև ունենին ցուցում ՊՆ-ի կողմից, որ այլևս փոխհատուցում չէին տրամադրում: Ծնողը դիմում է իրենց, իրենք ուղարկում են ՊՆ: Ալլա Ստեփանյանը փոխհատուցում չի ստացել, քանզի քարը չի տրամադրվել նրանց կողմից: Եթե ծնողը դիմում է, որ հրաժարվում է պետության կողմից տրամադրվող քարից և որևէ գործառույթ չի կատարում, իրենք որևէ այլ գործառույթ չունեն այնտեղ կատարելու: Ալլա Ստեփանյանի կողմից հրաժարվելուց հետո դիմել է իրենց, որ պետությունը զբաղվի շիրմաքարերը տեղադրելու հարցով, ինքն ընդառաջել է, դիմել է ՊՆ համապատասխան վարչությանը և կապալառուին, խնդրել է, որ վերականգնեն և կատարել աշխատանքները: Հիմնականում չի լինում նման դեպքեր, բայց իրենք ընդառաջել են: Երկրորդ անգամ դիմելուց հետո, Ալլա Ստեփանյանի որդիների գերեզմանատան հատվածում եղել էր կատարված սալիկապատման աշխատանքներ, որոնք համապատասխանել են ստանդարտներին: Իրենք պարտավորություն չունեին պարզելու, ով է կատարել այդ աշխատանքները: Ընդհանրապես պետք է իրենց տեղեկացնեն, թե ովքեր պետք է իրականացնեն շինարարություն, այն դեպքում, երբ հրաժարվում են ծնողները պետության աջակցությունից, սակայն իրենք վերահսկողություն չունեն, որպեսզի հետևեն, և իրենց չեն տեղեկացնում, իսկ իրենք իմանում են այն ժամանակ, երբ նկատում են, որ ստանդարտներին չի համապատասխանում, այդ ժամանակ, նոր պարզում են, թե ով է իրականացրել:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Հետազոտվել են.
Հանցագործության մասին հաղորդումը, համաձայն որի՝ Ալլա Կամոյի Ստեփանյանը հաղորդում է տվել այն մասին, որ հանդիսանում է 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին պատերազմի ժամանակահատվածում զոհված Սամվել Ստեփանյանի և Արսեն Ստեփանյանի մայրը: Որդիների գերեզմանների շիրմաքարերը պատվիրելու համար միջնորդի միջոցով ծանոթացել է Արման Սերգեյի Նահապետյանի հետ, ով շիրմաքարերը պատվիրելու և գերեզմանը պատրաստելու պատրվակով 2023 թվականի նոյեմբերի ամսից մինչև 2024 թվականի հունիս ամիսը վերցրել է ընդհանուր 12.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք գումար, սակայն Ա.Նահապետյանը մինչ օրս չի պատրաստել գերեզմանը, չի տեղադրել շիրմաքարերը և տարբեր պատրվակներով հրաժարվել է վերադարձնել գումարը:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն. գ.թ. 3)
Անձնական խուզարկության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արման Սերգեյի Նահապետյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոս, որի մեջ տեղադրված է եղել 077-66-60-16 բջջային հեռախոսահամարը:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն. գ.թ. 9)
Դեպքի վայրի զննության արձանագրությունը, համաձայն, որի՝ տուժող Ալլա Կամոյի Ստեփանյանի մասնակցությամբ զննվել է դեպքի վայր հանդիսացող «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոն-հուշահամալիրում վերջինիս որդիներ Արսեն Ստեփանի Ստեփանյանի և Սամվել Ստեփանի Ստեփանյանի գերեզմանները: Գործողության ժամանակ Ալլա Ստեփանյանը մատնացույց է արել արդեն իսկ պատրաստ գերեզմանները և հայտնել, որ նշված գերեզմանները պատրաստվել են պետական միջոցներով, իսկ գերեզմաններում առկա ծաղկամանները, խնկամանները և դեկորատիվ բաղադրիչները ինքն է իր միջոցներով տեղադրել՝ արդեն գերեզմանները պատրաստելուց հետո:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն. գ.թ. 114-117)
Թվային խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ թվային խուզարկություն է կատարվել Արման Նահապետյանից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսում, որտեղ հայտնաբերվել են քրեական վարույթին համար նշանակություն ունեցող տվյալներ՝ մասնավորապես նամակագրություններ, ձայնագրություններ և նկարներ, որոնք արտացոլվում են տեսաձայնագրությունում, իսկ մեղադրյալ Արման Նահապետյանի և տուժող Ալլա Ստեփանյանի նամակագրությունների նկարները կցվել են արձանագրությանը:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն. գ.թ. 208-213)
«Եռաբլուր» զինվորական պանթեոն-հուշահամալիր»-ից ստացված փաստաթղթերի զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալլա Կամոյի Ստեփանյանը՝ Սամվել և Արսեն Ստեփանյանների մայրը՝ երկու անգամ դիմել է ՀՀ ՊՆ «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոն-հուշահամալիր» պետական հիմնարկում հուղարկավորված որդիների գերեզմանների պատրաստման համար, որտեղ առաջին անգամ՝ թվով 2 հայտարարություններով հայտնել է, որ ցանկանում է նշյալ շիրմաքարերը պատրաստել իր միջոցներով: Այնուհետև 2 հայտարարություններով հայտնել է, որ համաձայն է, որ պետական հիմնարկում հուղարկավորված իր որդիների շիրիմների կառուցապատումը և շիրմաքարերի տեղադրումը ՀՀ ՊՆ կողմից անհատույց իրականացնելու աշխատանքներին չխոչընդոտելու մասին:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն. գ.թ. 157-160)
ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված փաստաթղթերի զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արման Նահապետյանը ներկայումս չունի որևէ աշխատանքային հարաբերություններ, գործող անհատ ձեռնարկատիրական գործունեություն չի ծավալում և ունեցել է ԱՁ, որի գործունեությունը կասեցվել է:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն. գ.թ. 225)
ՀՀ պաշտպանության նախարարությունից ստացված փաստաթղթերի զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոն-հուշահամալիր»-ում Սամվել Ստեփանի Ստեփանյանի և Արսեն Ստեփանի Ստեփանյանի գերեզմանների կառուցումն ու բարեկարգումը իրականացվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարության կողմից՝ մասնավորապես, իրականացվել է գրունտի մշակման, խչապատման, ամրանավորման, բետոնացման, տվյալ հարթակի բազալտե սալերով երեսպատման աշխատանքներ, տեղադրվել են սև գրանիտե նկարաքարեր, դրանց տակ գտնվող պատվանդանները և տապանաքարերը, իսկ վերոնշյալ 2 գերեզմանների հարթակներին տեղադրված գրանիտե սալերը, ծաղկամանները, խնկամանները և այլ դեկորատիվ բաղադրիչները ՀՀ Պաշտպանության նախարարության կողմից չեն տեղադրվել:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն. գ.թ. 219)
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումները, համաձայն որոնց՝ «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոն-հուշահամալիր»-ից ստացված գրությունները, ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունները և ՀՀ պաշտպանության նախարարությունից ստացված գրությունը ճանաչվել են որպես արտավարութային փաստաթուղթ:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն. գ.թ. 226-227, 228-229, 230-231)
Իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ Արման Նահապետյանի մոտից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսը ճանաչվել է որպես ապացույց և կցվել քրեական վարույթի նյութերին:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն. գ.թ. 232-233)
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
(...)
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում` պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը:»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…)եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ է պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Անդրադառնալով «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ արձանագրել, որ այդպիսիք են.
1)անմեղության կանխավարկածը,
2)վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3)դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները:
Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) : Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 01-ին ընդունված քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 01-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի պայմաններում:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Արման Սերգեյի Նահապետյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով վերագրվող արարքի կատարումը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակությունը՝
(…)
2. Խարդախությունը, որը կատարվել է՝
(…)
3) խոշոր չափերով՝
պատժվում է տուգանքով` քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
(…)»:
Խարդախության հանցակազմի իրավական վերլուծությանը Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Լ.Ավետիսյանի և Վ.Մաթևոսյանի գործերով կայացրած որոշումներում:
Մասնավորապես, Լ.Ավետիսյանի գործով որոշման շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը ձևավորել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…)Թեև խարդախության պարագայում առկա է գույքի սեփականատիրոջ կողմից հանցագործին գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու կամային ակտ, սակայն գույքը կամ դրա նկատմամբ իրավունքները փոխանցելու ակտի կամային բնույթը սեփականատիրոջ գիտակցության և կամքի վրա հանցագործի ունեցած ներգործության հետևանք է:
(…)ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի իմաստով վերոնշյալ հանցավոր ներգործությունն իրականացվում է խաբեությամբ կամ վստահությունը չարաշահելով: (…)
(…)[Օ]բյեկտիվ կողմից խարդախությունը կատարվում է խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով, ինչի արդյունքում մոլորության մեջ ընկած սեփականատերը կամ իրավասու այլ անձը կամավոր կերպով գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները հանձնում է հանցագործին կամ այլ անձի կամ անձանց կամ չի խոչընդոտում վերջիններիս կողմից այդ գույքը կամ գույքի նկատմամբ իրավունքները վերցնելուն:
(…)Սուբյեկտիվ կողմից խարդախությունը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ և շահադիտական նպատակով:
(…)Խարդախությունը կատարվում է միայն ուղղակի դիտավորության մեղքի ձևով. հանցավորը պետք է գիտակցի, որ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով հափշտակում է ուրիշի գույքը, ինչպես նաև պետք է նախատեսի և ցանկանա դա:
(…)Խարդախության սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է նաև շահադիտական նպատակի առկայությամբ, այսինքն` մինչև գույքը վերցնելը կամ գույքին տիրանալը հանցավորն ի սկզբանե նպատակ է ունենում հափշտակելու այն, չվերադարձնելու գույքը, չկատարելու խոստումը կամ պայմանագրային պարտավորությունները:
Հակառակ դեպքում, երբ գույքը չվերադարձնելու, խոստումը կամ պարտավորությունները չկատարելու դիտավորությունն առաջանում է գույքը վերցնելուց հետո (անկախ շարժառիթից), խարդախության հանցակազմը բացակայում է:
(…)Խարդախության միջոցով ուրիշի գույքը հափշտակելու ուղղակի դիտավորության և գույքը հափշտակելու շահադիտական նպատակի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն գործով ձեռք բերված ապացույցների համակցության վրա:
Նշված ապացույցների գնահատման արդյունքում դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հաստատված համարի, որ անձն ի սկզբանե նպատակ է ունեցել խարդախության միջոցով հափշտակել ուրիշի գույքը, և եթե ապացուցվի, որ ունեցել է, ապա խարդախության հանցակազմն առկա է:
(…)Ընդ որում, եթե ապացույցների բավարար համակցությամբ և հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով չի հիմնավորվում, որ շահադիտական նպատակը ծագել է համապատասխան գործարքի կնքումից առաջ, ապա նման դեպքերում խարդախության հանցակազմ առկա չէ:» (տե՛ս Լ.Ավետիսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0176/01/09 որոշման 22-րդ, 25-26.4-րդ կետերը):
Վ.Մաթևոսյանի վերաբերյալ գործով կայացված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է. «(…)[Խ]արդախությունը և քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների խախտումն օբյեկտիվ կողմի հատկանիշներով հաճախ համընկնում են: Հետևաբար, այստեղ պետք է նկատի ունենալ, որ խարդախությունը` որպես հանցագործություն, քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների խախտման դեպքերից տարբերվում է սուբյեկտիվ կողմով:
(…)[Խ]արդախության մեղադրանքով անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար անհրաժեշտ է ապացույցների բավարար ամբողջությամբ հիմնավորել, որ հանցավորը դիտավորություն է ունեցել խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակել ուրիշին պատկանող գույքը:
Այն դեպքում, երբ առկա է մասնավոր-իրավական պայմանագրի կամ այլ տեսակի քաղաքացիաիրավական պարտավորության խախտում, ապա նշվածը որպես խարդախություն որակելու համար անհրաժեշտ է հաստատված համարել, որ անձն ի սկզբանե նպատակ չի ունեցել իրականացնելու գույքի կամ դրա նկատմամբ իրավունքի փոխանցման հետ կապված իր վրա վերցրած պարտավորությունները:
(…)Անձի կողմից խարդախություն կատարելու դիտավորության առկայության մասին, մասնավորապես, կարող են վկայել պարտավորությունների կատարման համար անհրաժեշտ ֆինանսական կամ տեխնիկական միջոցների, համապատասխան արտոնագրերի բացակայությունը, հանցավորի կողմից կեղծ փաստաթղթերի, երաշխավորագրերի օգտագործումը, ունեցած ֆինանսական պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկությունները թաքցնելը, կեղծ ձեռնարկություն ստեղծելը, որը հանդես է եկել որպես պայմանագրի կողմ և այլն:» (տե՛ս Վ.Մաթևոսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի հունիսի 8-ի թիվ ԵՇԴ/0037/01/11 որոշման 25-27-րդ կետերը):
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով Արման Սերգեյի Նահապետյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցակազմի առկայության հարցը, Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործով հաստատված հանգամանքներին տրվել է ճիշտ իրավական գնահատական, քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցներով ողջամիտ կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով հիմնավորվում է մեղադրյալի մեղքը՝ իրեն մեղսագրվող հանցանքի կատարման մեջ:
Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող հանցանքի կատարումը հաստատվում է ինչպես մեղադրյալի, տուժողի, վկաների հիմնական դատալսումների ընթացքում տված ցուցմունքներով, այնպես էլ սույն դատավճռի 3-րդ բաժնում թվարկված թույլատրելի ապացույցներով:
Դատարանն արձանագրում է, որ հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներով հաստատվում է այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը Ալլա Կամոյի Ստեփանյանից տեղեկանալով պատերազմի ժամանակ նրա որդիների զոհվելու և «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոն-հուշահամալիր»-ում որդիների՝ Սամվել և Արսեն Ստեփանյանների գերեզմանները և շիրմաքարերը պատրաստելու Ալլա Կամոյի Ստեփանյանի նախաձեռնության մասին՝ գերեզմանները և շիրմաքարերը պատրաստելու և տեղադրելու կեղծ խոստում տալով Ալլա Կամոյի Ստեփանյանին 2023 թվականի նոյեմբերից մինչև 2024 թվականի հունիսն ընկած ժամանակահատվածում, մաս-մաս ստացել է 12.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք, ընդհանուր 4.807.000 դրամ՝ խաբեությամբ հափշտակելով այն՝ Ալլա Կամոյի Ստեփանյանին պատճառելով խոշոր չափերի վնաս:
Դատարանը փաստում է, որ․
-մեղադրյալ Արման Նահապետյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Ա.Ստեփանյանը ցանկացել է հանդիպել իր, հանդիպել են, պայմանավորվածություն ձեռք բերել Ա.Ստեփանյանի որդիների շիրմաքարերը պատրաստելու վերաբերյալ, ինքը կազմակերպել է, որպեսզի պատրաստվի շիրմաքարերը: Ամբողջ ընթացքում Ալլան ինչ խնդրել է, աչքաթող չի արել Ալլայի խնդրանքները: Իր համար մեղադրանքը ընդունելի կլիներ, եթե մեղադրանքը առաջադրվեր սեպտեմբերի 21-ից հետո, որովհետև պայմանավորվածությունը եղել է, որ մինչև սեպտեմբերի 20-ը պետք է պատրաստի Ա.Ստեփանյանի որդիների շիրմաքարերը: Իր համար հասկանալի չէ, թե ինչու այն անձինք, որոնք պետք է լինեին քրեական գործում, նրանք առկա չեն: Ալլա Ստեփանյանից վերցրած գումարները պատրաստ է վերադարձնել, իսկ մինչ օրս չի վերադարձրել, քանզի բազում խոչընդոտներ են առաջացել: Երբ կատարվի հաշվարկ, ինքը պատրաստ է վերադարձնել այն գումարները, որոնք պարտք է մնում հաշվարկի արդյունքում: Ըստ նախնական պայմանավորվածության երկու շիրմաքարերը միասին պետք է արժենար 15.000 ԱՄՆ դոլար, քարերը գնել են 6.500 ԱՄՆ դոլարով, իսկ քանդակները արժեցել են 2.500 ԱՄՆ դոլար: Ալլան իրեն փոխանցել է, սկզբից 3.000 ԱՄՆ դոլար, հետո 1.330.000 կամ 1.430.000 ՀՀ դրամ, որից 100.000 ՀՀ դրամը ավել է եղել, հետո փոխանցել է 191.000 ՀՀ դրամ և 500 ԱՄՆ դոլար, հետո 80.000 ՀՀ դրամ, հետո 90.000 ՀՀ դրամ, հետո 50.000 ՀՀ դրամ, որը ետ է վերադարձրել, 1.700.000 կամ 1.800.000 քարերի համար էլի, հետո 180.000 ՀՀ դրամ, բայց ինքը՝ 250.000 ՀՀ դրամ է տրամադրել: Բոլոր գումարները տրամադրել է նրա համար, որ շիրմաքարերը պատրաստի: Հատ առ հատ չի կարող ասել, որը ինչի համար է տրամադրել, բայց ամբողջ գումարը տրամադրվել է գերեզմանները սարքելու համար: Ընդունում է, որ Ալլան իրեն գումարներ է փոխանցել, մեղադրանքի հետ համաձայն կլիներ սեպտեմբերի 21-ին, եթե Ալլան գար, տեսներ, որ շիրմաքարերը պատրաստ չեն:
-տուժող Ալլա Ստեփանյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Թամարայի ամուսնու շիրմաքարը տեսել է Եռաբլուրում, իրեն դուր է եկել այն, ցանկացել է, որ որդիների շիրմաքարերը նույն քարից պատրաստվի, դրա համար կապնվել է Թամարայի հետ, ճշտել, թե ով է պատրաստել, Թամարայից իմացել է, որ այն պատրաստել է Թամարայի ամուսնու՝ Երվանդի ընկերը՝ Արմանը, խնդրել է, որ Արմանին խնդրի իր որդու գերեզմաններն էլ նույն ձև պատրաստելու համար: Թամարան կապնվել է Արմանի հետ, պայմանավորվել են և հանդիպել իրենց տանը և պայմանավորվել գերեզմանները սարքելու հարցի վերաբերյալ: Արմանը զանգահարել է տարբեր տեղեր, դրանից հետո հայտնել է, որ երեխաների երկու գերեզմանաքարերի ամբողջ աշխատանքի համար պետք է վճարի 15.000 ԱՄՆ դոլար, որին ինքը համաձայնվել է: Պայմանավորվել են, որ մի մասը վճարում է, որպեսզի քարերը պատվիրեն, մյուս մասը վճարում է քարերը պատրաստելուց հետո: Գերեզմանները պետք է ամենաուշը 2024 թվականի օգոստոս ամիսը պատրաստ լիներ, քանզի սեպտեմբերի 19-ին տղաների մահվան 1 տարին էր: Սկզբից Արմանին տրամադրել է 3000 ԱՄՆ դոլար՝ դա նոյեմբեր ամսին, որից հետո Արմանը գնացել է և իրեն ուղարկել է քարի լուսանկար՝ սպիտակ մարմար է եղել, հայտնել է իրեն, որ այդ քարերը պատվիրել է: Դրա հաջորդ օրը Արմանը զանգահարել է իրեն, հայտնել, որ քանզի ումից ձեռք պետք է բերի քարերը, տեղյակ չեն եղել, որ 2 շիրմաքարի համար է նախատեսված քարերը, նրանք ևս 3500 ԱՄՆ դոլար գումար են ուզում: Այդ խոսակցությունից հետո՝ հաջորդ օրը Արմանը չի գալիս գումարը ստանալու, այլ գալիս է Հայկազ անունով մի տղա: Հայկազին տրամադրում է 1.400.000 ՀՀ դրամ և նա գնում է: Դրանից մոտ 2 շաբաթ հետո, Արմանը զանգում է իրեն, հայտնում, որ սև գրանիտային քարը պատվիրելու համար պետք է 1.400.000 ՀՀ դրամ, իսկ ինքը հայտնում է, որ պատվիրի դա, գումարը կտրամադրի Արմանին: Դեկտեմբերի կեսերին, Արմանը գալիս է, ինքը նրան տրամադրում է 1.400.000 ՀՀ դրամի փոխարեն շփոթմունքով 1.500.000 ՀՀ դրամ: Դրանից մոտ 2 ժամ հետո զանգում է Արմանին, հայտնում, որ իր մոտի գումարը ոնց որ թե 100.000 ՀՀ դրամ պակաս է, Արմանը հայտնում է, որ ինքն էլ չի հասկացել, թե ոնց է նրա մոտի գումարը ավելացել, միաժամանակ նշեց, որ 50.000 ՀՀ դրամ տրամադրել է արհեստավորին և իրենք պայմանավորվեցին, որ ինքը 100.000 ՀՀ դրամի չափով բեհ ունի թողած Արմանի մոտ: 2024 թվականի հունիս ամսին Արմանը զանգում է իրեն, հայտնում, որ 625.000 ՀՀ դրամ գումար է պետք, ինչին ի պատասխան հայտնում է, որ դեկտեմբեր ամսին արդեն իսկ տրամադրել է իրեն 10.800 ԱՄՆ դոլար գումար: 180.000 ՀՀ դրամ վերցնում է իր հորաքրոջից և տրամադրում Արմանին: Դրանից հետո տրամադրում է 191.000 ՀՀ դրամ և 500 ԱՄՆ դոլար: Դրանից մի երկու օր հետո 300.000 ՀՀ դրամ է տրամադրում Արմանին, որից հետո Արմանը զանգահարում է և 100.000 ՀՀ դրամ գումար է ուզում՝ աշխատանքների կատարման համար: Այդ ժամանակ իր մոտ եղել է 90.000 ՀՀ դրամ՝ փոխանցել է Անգելինա Նահապետյանի հաշվեհամարին: Արմանի հետ տեսակապով զրուցել են, ցուցադրել է իրեն քարերը, ցանկացել է գնալ, տեսնել, Արմանը չի թողել, սակայն ինքը գնացել է, տեսել, որ որևէ աշխատանք կատարած չէ և զանգահարել է Արմանին, հայտնել, որ այլևս ոչինչ չկատարի: Հաջորդ օրը եղբայրը զանգում է Արմանին, հարցնում, թե ինչ եղավ գումարը, որին ի պատասխան Արմանը հայտնում է, որ Վրաստանից մարդիկ են գալիս քարերը գնելու համար և գումարը կուղարկի երեկոյան: Դրանից, երևի, երկու շաբաթ անցնում է, ոչ քարերն է տրամադրում իրեն, ոչ գումարը: Ինքը զանգում է իր հրամանատարին՝ Աբելին, հայտնում, որ պատմության մեջ է ընկել, որ խոսի Արմանի հետ, որ գումարը հետ տրամադրի: Աբելի հետ խոսակցության ընթացքում, Արմանը հայտնում է, որ ջղայնացած է եղել, գնացել խփել է և քարերը ջարդել է, բայց մինչև օգոստոսի 05-ը գումարը կտրամադրի, սակայն մինչ այսօր գումար չի տրամադրել: Նշած գումարները բոլորը փոխանցել է առձեռն Արմանին, փոխանցում կատարել է միայն 90.000 ՀՀ դրամը նրա աղջկա քարտին և քարերի նկարների համար 230.000 ՀՀ դրամ, այն սարքող անձի քարտին: Ընդհանուր տրամադրել է Արմանին 12.000 ԱՄՆ դոլար, մասնավորապես՝ 7000 ԱՄՆ դոլար, 300.000 ՀՀ դրամ, 90.000 ՀՀ դրամ, 1.500.000 ՀՀ դրամ: Աշխատանքների ձգձգման վերաբերյալ Արմանը որևէ պատճառաբանություն չէր ասում, ուղղակի ասում էր վերջում լավ կլինի, ինքը Արմանին բացատրում էր, որ ամբողջ կյանքում իր տղաների հարցերով ինքն է զբաղվել, թող մի անգամ տանի քարերը տեսնի, կարող է լավը չէ և այլն: Այդ ամբողջ ընթացքում անընդմեջ համոզել է Արմանին, որ տանի իրեն քարերը տեսնի, սակայն Արմանը այդպես էլ չտարավ իրեն:
-վկա Սերգո Գալստյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ լսել է, որ գումարի հետ կապված խնդիր է առաջացել Արմանի և Ալլայի միջև՝ շիրմաքարերի պատրաստման վերաբերյալ, ինքը հարցեր չի տվել Արմանին դրա հետ կապված:
-վկա Անդրանիկ Աբրահամյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Ալլա Ստեփանյանը հանդիսանում է իր քույրը, իսկ մեղադրյալ Արման Նահապետյանին ճանաչում է 2023 թվականից, երբ իր քույրը դիմել է Երվանդի կնոջը, հարցրել, թե Երվանդի գերեզմանաքարը ով է սարքեր և իմացել է, որ սարքել է Արման Նահապետյանը, որից հետո Երվանդի կինը Արմանին բերել է քրոջ տուն: Տեղյակ է, որ սկզբից երկու գերեզմանաքարերը սարքելու համար 15.000 ԱՄՆ դոլար գումար է ցանկացել: Իր դիմաց, որ տրամադրվել է Արմանին 6.500 ԱՄՆ դոլարն է եղել: Պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել սկզբից, որ 6.500 ԱՄՆ դոլար տրամադրեն Արմանին, որպեսզի քարերը պատվիրեն արտասահմանից: Ամբողջ գերեզմանաքարերը պատրաստելու աշխատանքը պետք է իրականացներ Արմանը: 6.500 ԱՄՆ դոլար փոխանցելուց հետո Արմանին տրամադրվել է 300.000 ՀՀ դրամ և 500 ԱՄՆ դոլար: Այդ գումարները տրամադրվել են իր ներկայությամբ: Աշխատանքները չիրականացնելու վերաբերյալ, վերջում քույրը զանգել է, հայտնել Արմանին, որ այլևս աշխատանքներ չիրականացնի և գումարը ետ փոխանցի, դրանից հետո ինքն է զանգել Արմանին, գումարի հարցով, Արմանը հայտնել է, որ մարդիկ կան պետք է գան քարերը գնեն և գնելուց հետո գումարը կփոխանցի: Թե ինչու քարերով չի իրականացրել աշխատանքները, չգիտի, հետագայում Արմանը ասել է, թե ջղայնացած է եղել և հարվածելով կոտրել է դրանք: Արմանի հետ խոսակցություններին ներկա է գտնվել նաև Դավիթը: Դավիթին ճանաչել է Արցախից՝ փրկարարական ծառայություններ իրականացնելիս, Դավիթին դիմել էր որպես օգնություն: Արմանի հետ պայմանավորվել են 3 փուլով փոխհատուցելու վերաբերյալ, սակայն այդպես էլ չի փոխանցել գումար:
-վկա Դավիթ Աբաղյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տեղեկություն չունի, թե Արմանը ինչ գործունեությամբ է զբաղվելիս եղել: Լսել է, որ Արմանը Ալլայի հետ հանդիպում է ունեցել և պայմանավորվածություն՝ գերեզմանաքարեր սարքելու վերաբերյալ: Տեղեկություն չունի, թե Արմանը նախկինում գերեզմաններ սարքել է, թե ոչ: Ընդհանուր խոսակցությունը եղել է այն, որ Ալլայի որդիները չմնան առանց շիրմաքարի, եթե կարողանում է, թող հարցը լուծի, Արմանը ասել է, որ այո, և այդ ժամանակ Ալլան նույնիսկ ասել է, որ համաձայն է, որ Արմանը քարերը տրամադրի Ալլային, Ալլան հարցերը լուծի հետագա, բայց Արմանը չի համաձայնվել, հայտնել է, որ եթե այդպես է, ուրեմն գումարային հարցերը կլուծի, օր պայմանավորվեցին, որ վերադարձնի գումարը Ալլային: Հանդիպմանը իր ընկերն է ներկա գտնվել և Ալլայի եղբայրները: Պայմանավորվեցին, որ մինչև սեպտեմբերի 20-ը, եթե ճիշտ է հիշում, բոլոր հարցերը կլուծի Արմանը, որ ամեն ինչ նորմալ լինի: Մինչև այդ օրը մոտենալը, Արմանի հետ մի քանի անգամ խոսակցություն է եղել, թե կարողանում է կատարել ժամանակին աշխատանքները, թե ոչ, ամեն ինչ նորմալ է, թե ոչ, հայտնել է, որ այո, ամեն ինչ նորմալ է: Տեղեկություն չունի, վերադարձրել է, թե ոչ: Արմանի պատմելով գերեզմաններում մի քանի գործ կատարվել է, բայց չի հիշում, թե ինչ, իսկ ինքը Եռաբլուր չի գնացել տեսնելու ինչ գործ է կատարվել: Մեկ էլ տեղյակ է, որ Արմանը իրեն զանգահարել ասել է, որ քարերը պատրաստ է, իսկ ինքն էլ հայտնել է, որ շատ լավ է, դա թող տեղադրի, որ այս հարցերը ավարտվի: Պատճառը, թե Արմանը ինչո՞ւ չի կատարել աշխատանքները չգիտի: Իր Ալլայի և Արմանի միջև կայացած զրույցի ընթացքում գումարը, որը Արմանը պետք է վերադարձներ, դրա մեջ եղել է և ԱՄՆ դոլար և դրամ, բայց կոնկրետ չի հիշում գումարի չափը: Արմանը այդ ժամանակ ասեց, որ ինչ-որ բաներ է սարքել, այդ գումարը դուրս կգա, մնացածը կվերադարձնի, բայց գումարի չափը չի հիշում:
-վկա Թամարա Խաչատրյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Արման Նահապետյանը իր ամուսնու ընկերն է եղել, թե ինչով է զբաղվել Արմանը, չգիտի: Իր ամուսնու մահվան հանգամանքն իմանալուց հետո Արմանը շատ օգնություն է ցուցաբերել կոնկրետ իրեն, հետագայում իր ամուսնու շիրմաքարը պատրաստելու համար խնդրել է Արմանին, Արմանը պատրաստել է և մինչ այսօր շատ շնորհակալ է նրանից: Ինքը տեղյակ չէ, թե Արմանն է կատարել, թե այլ անձանց է գտել, բայց այլ բանվորներ նույնպես կատարել են գործողություններ: Ալլա Ստեփանյանը զանգել է իրեն, հայտնել, որ ցանկանում է նրա որդու շիրմաքարերը լինի իր ամուսնու՝ Երվանդի շիրմաքարերի նման, խնդրել է, որ դիմեն այն մարդուն, ով պատրաստել է, ինքը Ալլային հայտնել է, որ ինքը չգիտի որտեղ են սարքել, բայց ինքը դիմել է Արման Նահապետյանին, իսկ Ալլան խնդրել է Արմանի հետ պայմանավորվել: Ալլայի և Արմանի միջև, թե ինչ պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց ինքը չի հետաքրքրվել: Ինքը ուղղակի ծանոթացրել է Արմանին և Ալլային: Տեղեկություն չունի ժամկետների, պայմանավորվածության և գումարի վերաբերյալ: Ալլայի հետ երկար ժամանակ դրանից հետո չի խոսել, հետո մեկ անգամ Ալլան զանգահարել է իրեն, զրուցել են իր երեխաներից և խոսքի մեջ Ալլան հայտնել է, որ քարերին 3000 մեկ անգամ, 3500 մեկ անգամ գումար տվեց և քարերը պատվիրել են, իսկ ինքը շատ ուրախացել է դրանից , որ սկսվել է շինարարությունը: Դրանից հետո համացանցից է իմացել, որ Արմանին բռնել են՝ Ալլա Ստեփանյանի տեսանյութերով: Արմանին ինքը խնդրել էր, որ իր ուզած շիրմաքարը տեղադրեր և տեղադրվել է, բայց թե ինչպես է դա արվել, մանրամասներին ծանոթ չէ:
-վկա Էդգար Պողոսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ Ալլա Ստեփանյանը 2024 թվականին է դիմել, եթե չի սխալվում, որ հրաժարվում է պետության կողմից տրամադրվող քարերից, այդ ժամանակ նաև ունենին ցուցում ՊՆ-ի կողմից, որ այլևս փոխհատուցում չէին տրամադրում: Ալլա Ստեփանյանը փոխհատուցում չի ստացել, քանզի քարը չի տրամադրվել նրանց կողմից: Ալլա Ստեփանյանի կողմից հրաժարվելուց հետո դիմել է իրենց, որ պետությունը զբաղվի շիրմաքարերը տեղադրելու հարցով, ինքն ընդառաջել է, դիմել է ՊՆ համապատասխան վարչությանը և կապալառուին, խնդրել է, որ վերականգնեն և կատարել աշխատանքները: Երկրորդ անգամ դիմելուց հետո, Ալլա Ստեփանյանի որդիների գերեզմանատան հատվածում եղել էր կատարված սալիկապատման աշխատանքներ, որոնք համապատասխանել են ստանդարտներին:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալն իր ցուցմունքով հայտնել է և ընդունել այն հանգամանքը, որ Ալլա Ստեփանյանի հետ պայմանավորվածություն է ձեռք բերել Ալլա Ստեփանյանի որդիների շիրմաքարերը պատրաստելու հարցի շուրջ, միաժամանակ տարբեր ժամանակահատվածներում ստացել է գումարներ՝ շիրմաքարերը պատրաստելու համար: Ընդ որում՝ կոնկրետ չի հիշում, թե ընդհանուր ինչքան գումար է տրամադրել Ալլա Ստեփանյանը իրեն, այլ հիշում է, որ եղել է, որ տրամադրվել է իրեն 3.000 ԱՄՆ դոլար, 1.430.000 ՀՀ դրամ՝ 6.500 ԱՄՆ դոլար ընդհանուր գումարը 3.000 ԱՄՆ դոլարի հաշվառմամբ, որպեսզի լրանա, հետո մոտավոր 1.730.000 կամ 1.830.000 ՀՀ դրամի չափով:
Միաժամանակ հարկ է նկատել, որ տուժող Ա.Ստեփանյանը հայտնել է, որ մեղադրյալին ընդհանուր տրամադրել է 12.000 ԱՄՆ դոլար, մասնավորապես՝ 7000 ԱՄՆ դոլար, 300.000 ՀՀ դրամ, 90.000 ՀՀ դրամ, 1.500.000 ՀՀ դրամ, իսկ մեղադրյալի կողմից կատարված աշխատանքների համար տրամադրած գումարները չեն ներառվում այդ գումարների մեջ, դրանց համար առանձին վճարումներ է կատարել:
Հարցաքննված մյուս վկաների ցուցմունքներով հաստատվում է Արման Նահապետյանի և Ալլա Ստեփանյանի միջև Թամարա Խաչատրյանի միջոցով պայմանավորվածություն ձեռք բերելու, տուժողի և մեղադրյալի միջև ձեռք բերված պայմանավորվածությունը փաստացի չկատարվելու, տրամադրված գումարի շուրջ խնդիրներ առաջանալու, տուժող Ա.Ստեփանյանի միջոցների հաշվին ձեռք բերված քարերը տուժողին չտրամադրելու, այդ քարերով փաստացի շիրմաքարերը չպատրաստելու, ինչպես նաև դրանից բխող՝ տուժողի կողմից պետության աջակցությամբ Եռաբլուրում գտնվող գերեզմանները պատրաստելու դիմում ներկայացնելու և պետության աջակցությամբ նշված շիրմաքարերը պատրաստվելու հանգամանքների վերաբերյալ:
Այսինքն՝ հետազոտված ապացույցներով հաստատվում է, որ տուժողի և մեղադրյալի միջև բանավոր կարգով ձեռք է բերվել պայմանավորվածություն՝ տուժողի որդիների գերեզմանները պատրաստելու հարցի վերաբերյալ, դրա հիման վրա տարբեր ժամանակահատվածներում տուժողի կողմից մեղադրյալին, ընդհանուր առմամբ վճարվել է 12.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք, ընդհանուր 4.807.000 դրամ գումար, մեղադրյալը իր կողմից բանավոր կարգով ստանձնած պարտավորությունները չի կատարել, իսկ տուժողի կողմից դրա դադարեցման վերաբերյալ մեղադրյալին հայտնելուց հետո, մեղադրյալը չի տրամադրել ոչ նախապես ձեռք բերված քարերը, ոչ տուժողի գումարը: Ընդ որում՝ հատկանշական է այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը երբևիցե տուժողին ցույց չի տվել ըստ իր խոսքերի ձեռք բերված շիրմաքարերը, այն պայմաններում, երբ տուժողը պարբերաբար խնդրել է իրեն ցուցադրել այդ քարերը: Հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը հետագայում հայտարարել է, որ այդ քարերը վնասվել են:
Դատարանը արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արման Նահապետյանը չի զբաղվել գերեզմանաքարերի պատրաստման աշխատանքներով, նման գործունեություն ծավալելու ընկերություն, կամ փորձ չի ունեցել: Դրա մասին է վկայում ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ վկաների և տուժողի դատաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները: Ընդ որում` հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալը պարբերաբար բարձրաձայնում էր այն հարցը, որ ինքը ձեռք է բերել այդ գերեզմանաքարերը, տարբեր անձանց հետ է կապ հաստատել, ովքեր պետք է զբաղվեին այդ գերեզմանաքարերի պատրաստման աշխատանքներով և այդ անձիք կարող են հավաստել իր խոսքերը, սակայն ապացույցների ծավալը լրացնելու փուլում տվյալ անձանց տվյալները տրամադրելու և դատակոչելու համար ժամանակ խնդրելուց հետո մեղադրյալի և նրա պաշտպանի կողմից չեն տրամադրվել որևէ տեղեկատվություն տվյալ անձանց վերաբերյալ:
Դատարանն արձանագրում է, որ հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցների համակցությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարել, որ Արման Սերգեյի Նահապետյանի գործողություններում առկա են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշները։ Այլ խոսքով` հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար է Արման Սերգեյի Նահապետյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած և անաչառ դիտորդի մոտ ձևավորում է հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ:
Վերոգրյալով պայմանավորված՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արման Սերգեյի Նահապետյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը և հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
«Արման Սերգեյի Նահապետյանը Ալլա Կամոյի Սեփանյանից տեղեկանալով վերջինիս որդիներ՝ Սամվել և Արսեն Ստեփանյանների 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ադրբեջանի կողմից հրահրված պատերազմի ժամանակ զոհվելու և Եռաբլուրում գտնվող նրանց գերեզմանները և շիրմաքարերը պատրաստելու Ալլա Կամոյի Ստեփանյանի նախաձեռնության մասին՝ խաբեությամբ Ալլա Կամոյի Ստեփանյանից խոշոր չափերի 12.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք, ընդհանուր 4.807.000 դրամը հափշտակելու ուղղակի դիտավորությամբ՝ մինչև 2024 թվականի սեպտեմբերի 18-ը գերեզմանները և շիրմաքարերը պատրաստելու և տեղադրելու կեղծ խոստումով, 2023 թվականի նոյեմբերից մինչև 2024 թվականի հունիսն ընկած ժամանակահատվածում, Ալլա Կամոյի Ստեփանյանից մաս-մաս ստանալով հիշյալ գումարն ամբողջությամբ որևէ գործողություն չի կատարել և խաբեությամբ հափշտակելով այն՝ Ալլա Կամոյի Ստեփանյանին պատճառել է խոշոր չափերի ընդհանուր՝ 12.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք, 4.807.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:»:
5.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Արման Սերգեյի Նահապետյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-ապացուցված են արդյո՞ք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
-ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
-դատապարտված մեղադրյալը արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արման Սերգեյի Նահապետյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում դատվածություն չունենալը, խնամքին անչափահաս երեխա ունենալը (տե՛ս Նարինե Լևոնի Սիրեկանյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2023 թվականի սեպտեմբերի 27-ի թիվ ԿԴ2/0002/01/19 որոշման 15-րդ կետ, 2-րդ պարբերություն):
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ գործով ձեռք չեն բերվել:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը դասվում է սեփականության, տնտեսության և տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված դիտավորությամբ կատարվող միջին հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսված է պատիժ՝ տուգանք` քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ ազատազրկում` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
Օրենսդրի կողմից կոնկրետ հոդվածով սահմանված պատիժների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի լույսի ներքո մեղադրյալ Արման Սերգեյի Նահապետյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Վերոգրյալ իրավադրույթների, դրանց վերլուծության արդյունքում ձևավորված դատողությունների և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով մեղադրյալ Արման Սերգեյի Նահապետյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքի բացակայության հետ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Արման Սերգեյի Նահապետյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով: Սահմանված պատիժը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար են պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: Դատարանի համար ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունի նաև այն հանգամանքը, որ Արման Սերգեյի Նահապետյանը Ալլա Կամոյի Ստեփանյանից խաբեությամբ հափշտակել է խոշոր չափերի ընդհանուր՝ 12.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք 4.807.000 ՀՀ դրամի չափով գումար, որպիսի չափը ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված խոշոր չափի առավելագույն սահմանին է մոտ:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ` Արման Սերգեյի Նահապետյանի նկատմամբ նշանակվող 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը պետք է հաշվակցել Արման Սերգեյի Նահապետյանի՝ սույն քրեական գործով արգելանքի տակ պահվելու 3 (երեք) օր ժամկետը և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով:
Դատարանն անդրադառնալով մեղադրյալ Արման Սերգեյի Նահապետյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին, գտնում է, որ մեղադրյալը պետք է կրի ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը, քանի որ միայն այդ դեպքում է սույն գործի փաստական հանգամանքների պայմաններում հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը:
Դատարանի գնահատմամբ՝ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կհակասի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին և կլինի անհամաչափ մեղմ ներգործություն ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ նրա կատարած հանցագործության նկատմամբ:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ Դատարանի կողմից որոշած պատժաչափը և դրա կրման անհրաժեշտությունը համապատասխանում են ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ և 78-րդ հոդվածներով ամրագրված քրեական պատժի և պետական հարկադրանքի «Համաչափության» սկզբունքին, այսինքն՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կրելու անհրաժեշտությամբ պայմանավորված նշանակվելիք պատիժը և դրա արդյունքում սահմանափակվող մեղադրյալի իրավունքներն ու ազատությունները համաչափ են, պատիժը խիստ չէ և ավել սահմանափակումներ չի պարունակում, ավելին՝ Դատարանի կարծիքով՝ միայն այդ կերպ է հնարավոր հասնել ինչպես Սահմանադրությամբ ամրագրված նպատակներին, այնպես էլ ՀՀ քրեական օրենսգրքով ամրագրված պատժի նպատակներին:
Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվելիք պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցի համատեքստում գնահատման է արժանացնում նաև հետևյալ հանգամանքների համակցությունը.
-խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը, այն, որ մեղադրյալը ոտնձգել է այնպիսի հասարակական հարաբերության դեմ, որի խախտումը բացասաբար է անդրադարձել տուժողի սեփականության վրա,
-հանցավորի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի և դրա հետևանքների նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը գործել է դիտավորությամբ, գիտակցել է, որ իր գործողություններով տուժողին պատճառում է գույքային վնաս և նախատեսել է հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը,
-սույն գործի փաստական հանգամանքներն առ այն, որ մեղադրյալը խաբեությամբ հափշտակել է Ա.Ստեփանյանին պատկանող խոշոր չափերի ընդհանուր՝ 12.000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք, 4.807.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս, որպես պատրվակ օգտագործելով տուժող Ա.Ստեփանյանի որդիների պատերազմում զոհված լինելու հանգամանքով պայմանավորված գերեզմանները և շիրմաքարերը պատրաստելու կեղծ խոստում տալը,
-մեղադրյալ Արման Նահապետյանը 2024 թվականի հունիս ամսից սկսած խոսք է տվել Ալլա Ստեփանյանին վերադարձնել իրեն տրամադրված գումարը, սակայն տարբեր պատճառաբանություններով մինչ սույն դատավճիռը կայացնելու օրվա դրությամբ չի վերադարձրել այն:
Վերոգրյալ փաստական տվյալներն իրենց համակցությամբ, այդ թվում նաև մեղադրյալի դատական քննության ողջ ընթացքում դրսևորած վարքագիծը Դատարանին հնարավորություն են տալիս փաստարկված դատողություն կատարելու առ այն, որ պատժի նպատակների իրացվելության տեսանկյունից բացառապես ազատազրկման ձևով պատժի կրումն է, որ կարող է վերականգնել սոցիալական արդարությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն և վարութային ծախսեր առկա չեն, ուստի դրանց անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 159-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հատուցման ենթակա են մեղադրյալին վերագրվող արարքի հետևանքով պատճառված հետևյալ վնասները․
1) անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը.
2) կորցված, վնասված կամ ոչնչացված գույքը փոխարինելու կամ նորոգելու համար կատարված ծախսերը.
3) առողջությունը վերականգնելու, ներառյալ լրացուցիչ սննդի, հավելյալ խնամքի համար կատարված ողջամիտ ծախսերը.
4) մահացած տուժողի կամ տուժող ճանաչվելու ենթակա անձի հուղարկավորության, հուշաքարի, տապանաքարի տեղադրման, ինչպես նաև գերեզմանի բարեկարգման համար կատարված ողջամիտ ծախսերը.
5) հանցագործության հիմքով սեփականատիրոջ տիրապետումից դուրս գտնվող փոխադրամիջոցի գույքահարկի արժեքը՝ Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսգրքի 245-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով սահմանված ժամանակահատվածի համար:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի վերոնշյալ հոդվածի վերլուծությունից ակնհայտ է դառնում, որ քրեական վարույթի ընթացքում հատուցման են ենթակա ի թիվս այլնի անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը:
Դատարանը գտնում է, որ տուժող Ալլա Ստեփանյանի կողմից ներկայացված գույքային հայցը հիմնավոր է և ենթակա է բավարարման, ըստ այդմ, մեղադրյալ Արման Սերգեյի Նահապետյանից հօգուտ տուժող Ալլա Ստեփանյանի անհրաժեշտ է բռնագանձել 4.807.000 (չորս միլիոն ութ հարյուր յոթ հազար) ՀՀ դրամ գումար:
Անդրադառնալով գույքի արգելադրման հարցին, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արման Սերգեյի Նահապետյանին պատկանող շարժական և անշարժ գույքի և դրամական միջոցների վրա 4.807.000 (չորս միլիոն ութ հարյուր յոթ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով դրված արգելանքը պետք է պահպանել մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո այն պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին, Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել մեղադրյալ Արման Սերգեյի Նահապետյանին:
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արման Սերգեյի Նահապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Արման Սերգեյի Նահապետյանի նկատմամբ նշանակված 2 (երկու) տարի ժամկետով ազատազրկմանը հաշվակցել Արման Սերգեյի Նահապետյանի՝ սույն քրեական գործով արգելանքի տակ պահվելու 3 (երեք) օր ժամկետը և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 (մեկ) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 27 (քսանյոթ) օր ժամկետով:
Արման Սերգեյի Նահապետյանը ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է կրի ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում՝ պատժի կրման սկիզբը հաշվելով փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից:
Արման Սերգեյի Նահապետյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Տուժող Ալլա Ստեփանյանի գույքային հայցն ամբողջությամբ բավարարել և մեղադրյալ Արման Սերգեյի Նահապետյանից հօգուտ տուժող Ալլա Ստեփանյանի բռնագանձել 4.807.000 (չորս միլիոն ութ հարյուր յոթ հազար) ՀՀ դրամ:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 թվականի հունվարի 20-ի որոշմամբ գույքային հայցն ապահովելու նպատակով 4.807.000 (չորս միլիոն ութ հարյուր յոթ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով մեղադրյալ Արման Սերգեյի Նահապետյանին պատկանող շարժական և անշարժ գույքի և դրամական միջոցների վրա դրված արգելանքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված «Սամսունգ» մոդելի բջջային հեռախոսը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ վերադարձնել մեղադրյալ Արման Սերգեյի Նահապետյանին:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ