ԵԴ1/1547/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2025 թվականի մայիսի 23-ին Երևան քաղաքում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով

Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի

Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Ռիտա Հարությունյանի
Մեղադրյալ` Գագիկ Աբրահամյանի

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի (ծնված՝ 13.07.1981 թվականին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, իր խոսքերով՝ տաքսի է վարում, ամուսնացած, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ Լոռու մարզ, ք․Տաշիր, Անի թաղամաս, 9-րդ շենք, 3-րդ բնակարան հասցեում)՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի հունվարի 23-ին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60144123 քրեական վարույթը:
2023 թվականի ապրիլի 26-ին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60892623 քրեական վարույթը:
2023 թվականի ապրիլի 26-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի պետի տեղակալ Ա.Ադամյանի որոշմամբ՝ թիվ 60892623 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60144123 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60144123 քրեական վարույթի համարի ներքո։
2025 թվականի ապրիլի 10-ին՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ.Հարությունյանի որոշմամբ՝ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2025 թվականի ապրիլի 10-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ա.Խաչատրյանի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը:
Թիվ 60144123 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2025 թվականի մայիսի 06-ի գրությամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 06.05.2025 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1547/01/25 համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2025 թվականի մայիսի 07-ին։
2025 թվականի մայիսի 12-ին որոշում է կայացվել Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի վերաբերյալ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԴ1/1547/01/25 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի նկատմամբ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, վարել է ավտոմեքենա՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում:
Այսպես.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից 2022 թվականի հոկտեմբերի 09-ին թիվ 8200318894 վարչական իրավախախտման գործով կայացրած որոշմամբ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 (վեց) ամիս ժամանակով՝ սկսած 2022 թվականի հոկտեմբերի 09-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ը: Ծանուցված լինելով իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին՝ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը 2022 թվականի հոկտեմբերի 27-ին` ժամը 09:35-ին, Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայում վարել է «Ֆոլկսվագեն» մակնիշի 36 TA 339 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180240108 արձանագրությունը։
Բացի այդ, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից 2022 թվականի հոկտեմբերի 09-ին թիվ 8200318894 վարչական իրավախախտման գործով կայացված որոշմամբ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 (վեց) ամիս ժամանակով՝ սկսած 2022 թվականի հոկտեմբերի 09-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ը։ Ծանուցված լինելով իր՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին՝ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը 2023 թվականի փետրվարի 10-ին՝ ժամը 10:10-ին, Երևան քաղաքի Վ.Փափազյան փողոցում վարել է «Ֆոլկսվագեն» մակնիշի 36 TA 339 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180168377 արձանագրությունը:
3.Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը հիմնական դատալսումների ժամանակ օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից՝ ցուցմունք չտվեց, միաժամանակ հայտնեց, որ պնդում է նախաքննության ընթացքում տրված ցուցմունքները, ուստի Դատարանի որոշմամբ հրապարակվեց նախաքննության ընթացքում Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի տրված ցուցմունքը, ըստ որի՝ ներկայացված մեղադրանքում Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և ցուցմունքներ տվել այն մասին, որ իր նկատմամբ 2022 թվականի հոկտեմբերի 9-ին կազմվել է թիվ 8200318894 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությանը, որի արդյունքում իր տրանսպորտային միջոցները վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 ամիս ժամկետով, արձանագրությանը ինքը ծանոթացել է և ստորագրել արձանագրությունում: Գ.Աբրահամյանը հայտնել է, որ տեղյակ լինելով իր տրանսպորտային միջոցները վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցված լինելու մասին 2 անգամ առաջինը՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 27-ին Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայում, իսկ երկրորդը Երևան քաղաքի Արաբկիր վարչական շրջանում շարունակել է վարել տրանսպորտային միջոց, որի ժամանակ իրեն կանգնեցրել են ոստիկանության աշխատակիցները և կազմել համապատասխան արձանագրությունը։ Ընդունել է, որ կատարել է հանրորեն վտանգավոր արարք, խնդրել է ներողամիտ գտնվել իր նկատմամբ։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 84-88, 103-107)
Հետազոտվել են.
2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին մեղադրյալ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի մասնակցությամբ կատարված զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը՝ համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության ավագ սերժանտ, ոստիկանության կրտսեր պարեկ` Կամո Հովհաննիսյանի կողմից՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 9-ին կազմվել է թիվ 8200318894 վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 9-ին ժամը՝ 15:00-ին՝ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը տրանսպորտային միջոցը վարել է անվտանգության գոտիով չամրակապված, ինչի արդյունքում Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի նկատմամբ կիրառված տուգանային միավորների հանրագումարը կազմել է 9 կամ ավելի միավոր, որի արդյունքում Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի տրանսպորտային միջոցը վարելու իրավունքը կասեցվել է վեց ամիս ժամկետով, արձանագրությունում որոշման ստացման և կատարման կարգի քաղվածքին ծանոթանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
27․10.2022 թվականին ՀՀ ոստիկանության ԵՔԳ պարեկ Դանիել Գրիգորյանի կողմից՝ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի նկատմամբ կազմված թիվ 8180240108 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը նույն օրը Երևան քաղաքի Արշակունյաց պողոտայում տրանսպորտային միջոցը վարել է վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում, արձանագրությունում առկա է ռուսերեն տառերով հայերեն հնչեղությամբ «ես չեմ իմացել որ կասեցվաց եմ» գրառումը և ստորագրություն ծանուցման հատվածում:
10.02.2023 թվականին ՀՀ ոստիկանության ԵՔԳ պարեկ Միշա Խաչատրյանի կողմից՝ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի նկատմամբ կազմված թիվ 8300434042 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը նույն օրը ժամը 11:00-ին Երևան քաղաքի Փափազյան փողոցում վարել է 36 TA 339 h/h տրանսպորտային միջոցը ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով տեխնիկական զննություն չանցած վիճակում, արձանագրությունում առկա է ստորագրություն ծանուցման հատվածում:
10.02.2023 թվականին ՀՀ ոստիկանության ԵՔԳ պարեկ Ազատ Հակոբյանի կողմից՝ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի նկատմամբ կազմված թիվ 8180168377 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը նույն օրը Երևան քաղաքի Փափազյան փողոցում վարել է 36 TA 339 h/h տրանսպորտային միջոցը, կազմվել է արձանագրություն, որ տրանսպորտային միջոցը վարելու իրավունքը կասեցված անձը վարել է տրանսպորտային միջոց, արձանագրությունում առկա և ստորագրություն ծանուցման հատվածում և ռուսերեն գրված Աբրահամյան գրառումը:
Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից տպված՝ վարորդական վկայականների որոնում գրառմամբ փաստաթուղթը, որի զննության համաձայն՝ ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի որոնման բաժնում մուտք է արվել Գագիկ Կորյուն Աբրահամյան անձի տվյալները, որի արդյունքում պարզվել է, որ Գ. Աբրահամյանի տրանսպորտային միջոցների վարելու իրավունքը կասեցվել է 2022 թվականի հոկտեմբերի 9-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 10-ը:
Զննությամբ պարզվել է, որ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը որպես վարորդ գրանցված է եղել ROADPOLICE․AM հարթակում և օգտվելու է էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումներից: Համաձայն որի՝ Գ.Աբրահամյանը 2022 թվականի հոկտեմբերի 9-ին 094345490 բջջային հեռախոսահամարով գրանցվել է հարթակում, որից հետո հարթակում իր բջջային հեռախոսահամարը 2024 թվականի մայիսի 02-ին փոփոխել է 37499443464 բջջային հեռախոսահամարով։ Հարթակի տրամադրված տեղեկությամբ պարզվել է, որ Գ.Աբրահամյանը 2022 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ստացել է վարորդական վկայականի կասեցման մասին ՍՄՍ հաղորդագրություն և 20.10.2022 թվականին նաև ՍՄՍ հաղորդագրություն բալերի զրոյացման վերաբերյալ: Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը զննությամբ հայտարարել է, որ իր նկատմամբ է կազմվել արձանագրությունները, ինքն է ստորագրել և գրառումներ կատարել արձանագրություններում։ Հայտնել է նաև, որ ստացել է բալերի և կասեցման վերաբերյալ հաղորդագրությունները, նշել է, որ ընդունում է իր մեղքը և խնդրում է ներողամիտ գտնվել, որ տեղյակ լինելով վարորդական վկայականի կասեցման մասին՝ շարունակել է վարել տրանսպորտային միջոց։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 89-91)
2024 թվականի դեկտեմբերի 13-ին արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել ՀՀ ոստիկանության ՊԾ աշխատակիցների կողմից վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ կազմված թիվ 8200318894, 8180240108 և 8180168377 արձանագրությունների պատճենները, ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից տպված Գագիկ Աբրահամյանի վարորդական իրավունքի վկայականի փաստաթղթի պատճենը, Գագիկ Աբրահամյանի կողմից ROADPOLICE․AM հարթակից օգտվելու վերաբերյալ տրամադրված տեղեկատվությունը պարունակող տվյալների առկայությունը։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 3, 5, 29-30, 33, 39, 42, 65-70, 92-94)
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները:
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
-Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2022 թվականի հոկտեմբերի 09-ին վարչական իրավախախտման գործով կայացված թիվ 8200318894 որոշմամբ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցնելու ձևով՝ սկիզբ 09.10.2022թ., ավարտ 10.04.2023թ․։
-Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2022 թվականի հոկտեմբերի 09-ին վարչական իրավախախտման գործով կայացված թիվ 8200318894 որոշմամբ իրազեկվել է, որ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցնելու ձևով,
-Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը պատշաճ տեղեկացված լինելով իր վարորդական իրավունքը 6 (վեց) ամիս ժամկետով կասեցնելու մասին 2022 թվականի հոկտեմբերի 27-ին ժամը 09:35-ի սահմաններում և 2023 թվականի փետրվարի 10-ին ժամը 10:10-ի սահմաններում վարել է «Ֆոլկսվագեն» մակնիշի 36 TA 339 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի վերաբերյալ համապատասխանաբար կայացվել են թիվ 8180240108 և թիվ 8180168377 վարչական իրավախախտման մասին արձանագրությունները։
5.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանին վերագրվող արարքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքները մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի է 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի մեղքը հիմնավորվում է ինչպես կայացված վարչական իրավախախտման մասին արձանագրություններով, այնպես էլ սույն դատավճռի 3-րդ բաժնում թվարկված թույլատրելի ապացույցներով: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը ընդունել է իր մեղքը, Դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալ հանգամանքների ապացուցված լինելու վերաբերյալ մանրամասն վերլուծություններ անելու անհրաժեշտություն չկա:
Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործությունների և դրանց կատարման մեջ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքների համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
-ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
-դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: (…)»:
Օրենսդրի կողմից կոնկրետ հոդվածով սահմանված պատիժների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով: (…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ամբողջությամբ ընդունելը և զղջալը, նախաքննության ընթացքում ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը։
Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանը 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ հանրային աշխատանքների ձևով՝ դրվագներից յուրաքանչյուրով՝ 60 ժամ տևողությամբ։ Սահմանված պատիժը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը գտնում է, որ Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի նկատմամբ սույն դրվագներով վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով, մասնավորապես՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի նկատմամբ պետք է վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 120 (հարյուր քսան) ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր, ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցեր առկա չեն, դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանին մեղավոր ճանաչել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և դրվագներից յուրաքանչյուրով պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 60 ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները գումարելու միջոցով Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 120 ժամ տևողությամբ:
Գագիկ Կորյունի Աբրահամյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ