ԵԴ1/1557/01/25







Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«25» սեպտեմբերի 2025 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ՌԻՏԱ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ԴԱՎԻԹ ՄԱՏԻՆՅԱՆԻ

«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (ծնված՝ 1978 թվականի հունիսի 18-ին՝ Սյունիքի մարզի Քաջարան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ՀԾՀ 2814780425, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնալուծված, չդատված, չի աշխատում, հաշվառման հասցե՝ Ավան, Դուրյան թաղամաս, 29-րդ շենք, 3-րդ բնակարան, բնակության հասցե՝ քաղաք Երևան, Նորքի 13-րդ փողոց (Դավիթ Բեկի փողոց), 153/3-րդ տուն բնակարան, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)։

1. Նկարագրական մաս.
2024 թվականի հունվարի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-0247-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հունվարի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-0251-24 քրեական վարույթը, որը միացվել է թիվ 60-0247-24 քրեական վարույթին։
2025 թվականի ապրիլի 25-ին Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2025 թվականի ապրիլի 26-ին Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մայիսի 6-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել քրեական վարույթի նյութերը։
2025 թվականի մայիսի 7-ին քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2025 թվականի մայիսի 12-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ավարտվել են հիմնական դատալսումները և Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ կայացվել է մեղադրական վերդիկտ` Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նույն օրն իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։

1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2023 թվականի մայիսի 11-ին կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2316376082 որոշմամբ 1 տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից սկսած 2023 թվականի հունիսի 12-ից մինչև 2024 թվականի հունիսի 12-ը, որի մասին վերջինս ծանուցվել է 2023 թվականի հուլիսի 19-ին վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը կազմելիս ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ Գարիկ Հակոբյանի կողմից: Տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը 2023 թվականի դեկտեմբերի 24-ին՝ ժամը 01:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 37 TS 435 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180260920 արձանագրությունը:

1.2. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ.
Դատաքննությամբ հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
Մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ընդունում է իրեն ներկայացված մեղադրանքը և դրանում արձանագրված հանգամանքները, հայտնեց, որ տեղեկացված է եղել, որ զրկված է եղել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, դեպքի օրը տրանսպորտային միջոց վարելը պայմանավորված է եղել գումար աշխատելու անհրաժեշտությամբ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180256900 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 19․07․2024թ. ժամը 00։50-ին, Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձը՝ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը, վարել է տրանսպորտային միջոց։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 3/
Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված՝ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի վարորդական վկայականի տվյալները, որի համաձայն՝ վարորդական վկայականի կարգավիճակը նշված է «Զրկված», սկիզբը՝ 12․06․2023թ․, ավարտը՝ 12․06․2024թ․։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 4, 15/

Վարչական տույժ նշանակելու մասին 11․05․2023թ․ թիվ 2316376082 որոշումը, համաձայն որի Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 5, 16/

Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180260920 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 24․12․2024թ. ժամը 01։00-ին, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձը՝ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը, վարել է տրանսպորտային միջոց։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 14/

ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային ծանուցումների վերաբերյալ տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Roadpolice.am կայք մուտք է գրանցվել որպես վարորդ, տարբեր IP հասցնեներից՝ 2022 թվականի փետրվար, մարտ 2023 թվականի հուլիս՝ 37499022002 հեռախոսահամարից 2022-02-16, 37433432555 հեռախոսահամրից 2023-02-26։ Մուտք որպես ԻԴ քարտ կամ անձը հաստատող փաստաթղթվ՝ 1 IP հասցեից՝ 2814780425 2023 թվականի մայիսի 13-ին, 37433432555 հեռախոսահամարին ուղարկվել է «ԴԱՎԻԹ ԱՆԴՐՈՒՇԻ ՄԱՏԻՆՅԱՆ բալերը զրոյացել են», 2023-06-15 «ԱՐՄԵՆ ԼԵՎՈՆԻ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ վարորդական վկայկանը զրկվել է»:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 27-28/

Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը և արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որոնց զննվել և արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել թիվ 8180256900 և 8180260920 արձանագրությունները, ՀՀ ՃՈ էլեկտրոնային ռեգիստրից արված Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի թիվ 238547 վարորդական վկայականի պատճենը, «Roadpolice.am» հարթակից օգտվելու և էլեկտրոնային ծանուցումների վերաբերյալ տեղեկանքը, թիվ 2316376082 որոշումը և դրանց առաքման թերթիկները
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 82-85/

Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է նաև հետևյալ ապացույցները.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 տեղեկանքը, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, որոնց համաձայն՝ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը հանցանքը կատարելու պահին դատված չի եղել։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 24/

Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի եկամուտը բացակայում է։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի Դավիթ Անդրուշի Մատինյանն ամուսնալուծված է։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1.3. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, եզրահանգում է․ հաստատված է, որ մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված 2023 թվականի դեկտեմբերի 24-ին՝ ժամը 01:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 37 TS 435 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալն իր ցուցմունքով նշել է, որ տեղյակ է եղել, որ զրկված է վարորդական իրավունքից և մեղադրանքում նշված օրը վարել է ավտոմեքենա, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ արձանագրվել է մեղադրանքում նշված ժամանակահատվածում մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի հաշվառման շտեմարանից արտատպված քաղվածքով արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելը։
Դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը, տվել է խոստովանական ցուցմունք և չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը, մինչև ենթադրյալ հանցանք կատարելը դատվածություն չի ունեցել։

2. Պատճառաբանական մաս.
2.1. Քննարկելով մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստակազմը հաստատված լինելու հանգամանքը և դրա իրավաբանական որակումը՝ Դատարանը պետք է պատասխանի հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
բ) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
գ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
դ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
ե) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման։
2.1.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Դատարանը գտնում է, որ հետազոտված ապացույցներով հաստատվել է, որ մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը 2023 թվականի դեկտեմբերի 24-ին՝ ժամը 01:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 37 TS 435 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված վիճակում։
2.1.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի (09.06.2022թ․ խմբագրությամբ) համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը
(․․․)»:
Նշված հանցակազմի օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործումն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են, օբյեկտիվ կողմը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը: Սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ, իսկ սուբյեկտը 16 տարին լրացած անձն է։
Հաստատված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են բերված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է արարքի քրեական հակաիրավականությունը։
2.1.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Հետազոտված ապացույցներով՝ մեղադրյալի ցուցմունքով, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ հաստատվել է, որ մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանին վերագրված արարքը կատարվել է նրա կողմից։
2.1.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Քննարկվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, կամ հրաժարվում կամ խուսափում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։ Տվյալ դեպքում՝ մեղադրյալի ցուցմունքով, ՀՀ էլեկտրոնային կառավարման համակարգից արտատպված քաղվածքով հաստատվել է, որ նա գիտակցել է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց, հետևապես հաստատվել է դատապարտված մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի մեղքը նրան վերագրված արարքի կատարման մեջ։
2.1.5. Անդրադառնալով «ե» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն գործի դատաքննությամբ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ապացուցված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասում նկարագրված դիսպոզիցիային։
2.2. Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ դատապարտված մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ.
դ) Դավիթ Անդրուշի Մատինյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(․․․)
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
(․․․) 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետը՝ որպես Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խոստովանական ցուցմունքներ տալը։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)։
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ խոստովանել է իր կողմից կատարած իրավախախտումը,
- համարվում է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ,
- պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները:
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանք պատժատեսակը՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով։
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը կազմել է 75․000 դրամ:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանին մեղսագրվող հանցանքը ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամսվա ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամուտը բացակայում է, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելիս որպես ելակետ պետք է ընդունել նրա կողմից հանցանք կատարելու պահին գործող Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, այսինքն՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։ Նշված պայմաններում նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակվելիք պատժաչափը կազմում է 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ:
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը: Միաժամանակ հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանը չի առարկել տուգանք պատժատեսակին, սակայն նշել է, որ չի աշխատում, ի վիճակի չէ նշանակված տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել, և միջնորդել է թույլատրել այն վճարել մեկ տարվա ընթացքում, ուստի Դատարանը, հաշվի առնելով այդ հանգամանքները, թույլատրելի է համարում նրա կողմից տուգանքը մաս առ մաս վճարելը՝ 1 տարի ժամկետում:
2.3. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի արգելադրման, վարութային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
2.4. Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ հոդվածի կարգավորումներով, գտնում է, որ քրեական գործով ապացույցները պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.5. Անդրադառնալով մեղադրյալ Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
2.6. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 99-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով։

3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Դավիթ Անդրուշի Մատինյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կանոններով Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետ և թույլատրել տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս հավասարաչափ վճարելու կարգով:
Դավիթ Անդրուշի Մատինյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ