Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/1561/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
14.5
Պատասխանող
Արթուր Գևորգյան Սերժիկի
Արթուր Գևորգյան
Գևորգ Գևորգյանի
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մասիս Մելքոնյան
Քրեական վերաքննիչ
Վաչե Մարգարյան
Նարինե Հովակիմյան
Էդգար Մանասյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մասիս Մելքոնյան
Քրեական վերաքննիչ
Վաչե Մարգարյան
Նարինե Հովակիմյան
Էդգար Մանասյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-07-28 | 16:00 | 2 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-05-21 | 17:00 | 9 | Կայացել է |
ԵԴ1/1561/01/25
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«21» մայիսի 2025 թվական ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Մկրտչյանի, հանրային մեղադրող Վ.Ռուստամյանի, պաշտպան Ա.Խաչատրյանի, մեղադրյալ Ա.Գևորգյանի, հատուկ արագացված կարգի կիրառմամբ քննության առնելով թիվ ԵԴ1/1561/01/25 վարույթն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի (ծնված 01․01․1988թ․ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է ք․Երևան Վիլնյուսի փ 65-րդ շենքի 22 բնակարանում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1․ Քրեական վարույթի նախապատմությունը և քրեական գործի փաստական հանգամանքները
1․1․ 2025 թվականի մարտի 22-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության համայնքային ոստիկանության գլխավոր վարչության Նոր Նորքի բաժնից ստացվել է նույն բաժնի պետ, ոստիկանության փոխգնդապետ՝ Ա․Մուշեղյանի՝ 2025 թվականի մարտի 22-ի հաղորդումն այն մասին, համաձայն որի՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ՝ Ռ․Պռազյանը զեկուցագիր է ներկայացրել այն մասին, որ 2025 թվականի մարտի 22-ին թիվ 1082 կողային համարի պարեկային ավտոմեքենայով, նույն վաշտի կրտսեր պարեկ, ոստիկանության ավագ սերժանտ՝ Ա․Կիրակոսյանի և ոստիկանության կրտսեր սերժանտ՝ Ս․Մխիթարյանի հետ միասին Նոր Նորք վարչական տարածքում ծառայություն իրականացնելու ժամանակ, նույն օրը ժամը՝ 04։50-ին, Երևան քաղաքի Վիլնյուսի փողոցի 71 շենքի բակային հատվածից ապօրինի թմրամիջոց պահելու և օգտագործելու, ինչպես նաև ապօրինի զենք-զինամթերք կրելու և պահելու հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալել և «Մերսեդես» մակնիշի 37 TQ 641 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով հանդերձ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Նոր Նորքի բաժին են տեղափոխել երկու քաղաքացիների, որտեղ պարզվել է, որ ավտոմեքենայի վարորդը հանդիսանում է Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը (ծնված՝ 01․01․1988թ․, հաշվառված՝ ՀՀ, ք․Երևան, Նոր Նորք, Վիլնյուսի փողոց, 65-րդ շենք, 22-րդ բնակարան), իսկ ուղևորը հանդիսանում է Միշա Արտակի Մնացականյանը (ծնված՝ 05․11․1993թ․, հաշվառված՝ ՀՀ, Կոտայքի մարզ, Առինջ, 4-րդ փողոց, 1-ին փակուղի 7-րդ տուն), որտեղ անձնական խուզարկության ժամանակ վերջինիս մոտից հայտնաբերվել է թվով 1 հատ ընդհանուր 19,5սմ երկարությամբ և 8 սմ շեղբի երկարությամբ ծալովի դանակ, իսկ Արթուր Գևորգյանի մոտից հայտնաբերվել է թվով 1 հատ ջնջված համարներով «Մակարով» տեսակի ատրճանակի նմանվող առարկա՝ իր փամփուշտներով և լիցքավորված թվով 8 հատ 9 մմ տրամաչափի փամփուշտներով։
1․2․ Դեպքի առթիվ՝ 2025 թվականի մարտի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17154825 քրեական վարույթը։
1․3․ 2025 թվականի մարտի 23-ին, թիվ 17154825 քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի որոշման համաձայն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
1․4․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 24-ին կայացված թիվ ԵԴ1/0664/06/25 որոշման համաձայն Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ կիրառվել է կալանավորում խափանման միջոցը՝ 2 ամիս ժամկետով:
1․5․ 2025 թվականի ապրիլի 28-ին, թիվ 17154825 քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի որոշման համաձայն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը փոփոխվել է, Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
1․6․ 2025 թվականի ապրիլի 29-ին, վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կայացված որոշման համաձայն, Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մասով անջատվել է թիվ 17176525 քրեական վարույթը:
1․7․ 2025 թվականի մայիսի 05-ի գրությամբ՝ ՀՀ Դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր-Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազի տեղակալ Վ․Ռուստամյանը թիվ 17176525 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ուղարկել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
1․8․ 2025 թվականի 06-ին դատավորների միջև գործերի բախշման էլեկտրոնային մակագրման եղանակով քրեական վարույթը, թիվ ԵԴ1/1561/01/25 համարի ներքո, մակագրվել և 2025 թվականի մայիսի 07-ին հանձնվել է դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմին:
1․9․ 2025 թվականի մայիսի 07-ին դատավոր Մ.Մելքոնյանի կողմից որոշում է կայացվել վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1․10․ 2025 թվականի մայիսի 21-ին թիվ ԵԴ1/1561/01/25 քրեական գործով նախնական դատալսումների ժամանակ, ի թիվս այլ հարցերի, Դատարանը քննարկել է նաև մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթում կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու, վերացնելու, այլ խափանման միջոց ընտրելու կամ արդեն իսկ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը։
2․Մեղադրյալին ներկայացված հանրային քրեական հետապնդման որոշման փաստացի նկարագրությունը
Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը չունենալով «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքին համապատասխան զենքի շրջանառություն իրականացնելու՝ զենք ձեռք բերելու, փոխադրելու, իրացնելու, պահելու կամ կրելու իրավունք, ինչպես նաև զենքի շրջանառություն իրականացնելու Հայաստանի Հանրապետության ՆԳՆ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, նախաքննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում և ժամանակահատվածում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել կրակոցներ արձակելու համար պիտանի ակոսափող հրազեն հանդիսացող գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստրուկցիայի տարբեր նշանակության (գազային, օդաճնշիչ, տրավմատիկ, դեակտիվացված և այլն) ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակ և գործարանային արտադրության կրակելու համար պիտանի թվով 8 հատ 9մմ (9x18) տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներ՝ նախատեսված «Байкал-442», «ПМ», «АПС» տեսակի ատրճանակներից, համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից, ինչպես նաև վերը նշված ատրճանակից կրակվելու համար, որոնք 2025 թվականի մարտի 22-ին հայտնաբերվել են վերջինիս մոտից՝ անձնական խուզարկությամբ: Այսինքն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը կատարել է արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
3. Արագացված վարույթով դատական քննությունը.
3.1. Նախնական դատալսումների ընթացքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի պաշտպան Արմեն Խաչատրյանը միջնորդություն է ներկայացրել, որպեսզի կիրառվի արագացված վարույթ: Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում ամբողջությամբ:
3.2.Հանրային մեղադրող Վ․Ռուստամյանը չի առարկել արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ:
3.3.Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով՝ որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
3.4. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հանրային մեղադրող Վ․Ռուստամյանը, ներկայացնելով քրեական պատասխանատվությունը, պատիժը ծանրացնող և մեղմացնող հանգամանքները՝ նշել է, որ մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորությունը միջնորդություն է ներկայացրել Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ որպես պատիժ 3 տարի ժամկետով ազատազրկումը կիրառելու մասին:
3.5. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում Արթուր Գևորգյանի պաշտպան Արմեն Խաչատրյանը միջնորդել է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով, միևնույն ժամանակ միջնորդել է նշանակված պատիժը չկիրառել և սահմանել 1 տարի ժամկետով փորձաշրջան:
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները․
4.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
4.2.Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների՝ ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
4.3.ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածը սահմանում է՝ 1. Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը` պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:
4.4. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին՝
2) Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը), ինչպես նաև ընտանիք կազմելու ճանապարհին լինելու հանգամանքը,
3) Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
4.5. Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար:
4.6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (…):
4.7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամօդրանցօսահմանափակմամբ:Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
4.8. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
4.9. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածը սահմանում է պատիժ նշանակելը համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթի դեպքում, համաձայն որի՝ ...)4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում՝ պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը: Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից: ...) 6. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժ նշանակելիս՝ սույն հոդվածով նախատեսված կանոնները կիրառելի են համակցության մեջ ընդգրկված յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին:
4.10. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը, արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս, նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
4.11. Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը,դ)մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ՝ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)»:
4.12. Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (…)։
4.13. Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում, անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
4.14. Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
4.15. Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս՝ Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4.17. Դատարանն արձանագրում է նաև, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց չի ներկայացվել, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հետ կապված հարցեր առկա չեն:
4.18. Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ կալանավորմանը Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4.19. Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստուկցիայի տարբեր նշանակության ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը և թվով 8 փամփուշտները պետք է վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ վարույթից անջատված մասով վարույթի նյութերին կցելու նպատակով:
4.20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման (քրեական գործով այդպիսիք առկա չեն), իսկ քրեական վարույթի ընթացքում հատուցման ենթակա՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքի հետևանքով պատճառված այլ վնաս/ներ/ առկա չէ/են/:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 346-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը․
Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար և դատապարտել ազատազրկման՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։
2. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ նշանակված պատժին հաշվակցել նախաքննության և դատաքննության ընթացքում 1 /մեկ/ ամիս 29 /քսանինը/ օր անազատության մեջ գտնված ժամանակահատվածը, ինչպես նաև մինչև այս դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և սույն դատավճիռը կայացնելու պահին վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 10 /տասը/ ամիս 1 /մեկ/ օր ժամկետով:
3. Մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
4. Սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստուկցիայի տարբեր նշանակության ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը և թվով 8 փամփուշտները վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ վարույթից անջատված մասով վարույթի նյութերին կցելու նպատակով:
5. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
6. Դատավճռի օրինակները տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին:
7. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալուց հետո մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ՝ չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«21» մայիսի 2025 թվական ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Մկրտչյանի, հանրային մեղադրող Վ.Ռուստամյանի, պաշտպան Ա.Խաչատրյանի, մեղադրյալ Ա.Գևորգյանի, հատուկ արագացված կարգի կիրառմամբ քննության առնելով թիվ ԵԴ1/1561/01/25 վարույթն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի (ծնված 01․01․1988թ․ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է ք․Երևան Վիլնյուսի փ 65-րդ շենքի 22 բնակարանում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1․ Քրեական վարույթի նախապատմությունը և քրեական գործի փաստական հանգամանքները
1․1․ 2025 թվականի մարտի 22-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության համայնքային ոստիկանության գլխավոր վարչության Նոր Նորքի բաժնից ստացվել է նույն բաժնի պետ, ոստիկանության փոխգնդապետ՝ Ա․Մուշեղյանի՝ 2025 թվականի մարտի 22-ի հաղորդումն այն մասին, համաձայն որի՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ՝ Ռ․Պռազյանը զեկուցագիր է ներկայացրել այն մասին, որ 2025 թվականի մարտի 22-ին թիվ 1082 կողային համարի պարեկային ավտոմեքենայով, նույն վաշտի կրտսեր պարեկ, ոստիկանության ավագ սերժանտ՝ Ա․Կիրակոսյանի և ոստիկանության կրտսեր սերժանտ՝ Ս․Մխիթարյանի հետ միասին Նոր Նորք վարչական տարածքում ծառայություն իրականացնելու ժամանակ, նույն օրը ժամը՝ 04։50-ին, Երևան քաղաքի Վիլնյուսի փողոցի 71 շենքի բակային հատվածից ապօրինի թմրամիջոց պահելու և օգտագործելու, ինչպես նաև ապօրինի զենք-զինամթերք կրելու և պահելու հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալել և «Մերսեդես» մակնիշի 37 TQ 641 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով հանդերձ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Նոր Նորքի բաժին են տեղափոխել երկու քաղաքացիների, որտեղ պարզվել է, որ ավտոմեքենայի վարորդը հանդիսանում է Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը (ծնված՝ 01․01․1988թ․, հաշվառված՝ ՀՀ, ք․Երևան, Նոր Նորք, Վիլնյուսի փողոց, 65-րդ շենք, 22-րդ բնակարան), իսկ ուղևորը հանդիսանում է Միշա Արտակի Մնացականյանը (ծնված՝ 05․11․1993թ․, հաշվառված՝ ՀՀ, Կոտայքի մարզ, Առինջ, 4-րդ փողոց, 1-ին փակուղի 7-րդ տուն), որտեղ անձնական խուզարկության ժամանակ վերջինիս մոտից հայտնաբերվել է թվով 1 հատ ընդհանուր 19,5սմ երկարությամբ և 8 սմ շեղբի երկարությամբ ծալովի դանակ, իսկ Արթուր Գևորգյանի մոտից հայտնաբերվել է թվով 1 հատ ջնջված համարներով «Մակարով» տեսակի ատրճանակի նմանվող առարկա՝ իր փամփուշտներով և լիցքավորված թվով 8 հատ 9 մմ տրամաչափի փամփուշտներով։
1․2․ Դեպքի առթիվ՝ 2025 թվականի մարտի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17154825 քրեական վարույթը։
1․3․ 2025 թվականի մարտի 23-ին, թիվ 17154825 քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի որոշման համաձայն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
1․4․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 24-ին կայացված թիվ ԵԴ1/0664/06/25 որոշման համաձայն Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ կիրառվել է կալանավորում խափանման միջոցը՝ 2 ամիս ժամկետով:
1․5․ 2025 թվականի ապրիլի 28-ին, թիվ 17154825 քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի որոշման համաձայն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը փոփոխվել է, Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
1․6․ 2025 թվականի ապրիլի 29-ին, վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կայացված որոշման համաձայն, Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մասով անջատվել է թիվ 17176525 քրեական վարույթը:
1․7․ 2025 թվականի մայիսի 05-ի գրությամբ՝ ՀՀ Դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր-Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազի տեղակալ Վ․Ռուստամյանը թիվ 17176525 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ուղարկել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
1․8․ 2025 թվականի 06-ին դատավորների միջև գործերի բախշման էլեկտրոնային մակագրման եղանակով քրեական վարույթը, թիվ ԵԴ1/1561/01/25 համարի ներքո, մակագրվել և 2025 թվականի մայիսի 07-ին հանձնվել է դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմին:
1․9․ 2025 թվականի մայիսի 07-ին դատավոր Մ.Մելքոնյանի կողմից որոշում է կայացվել վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1․10․ 2025 թվականի մայիսի 21-ին թիվ ԵԴ1/1561/01/25 քրեական գործով նախնական դատալսումների ժամանակ, ի թիվս այլ հարցերի, Դատարանը քննարկել է նաև մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթում կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու, վերացնելու, այլ խափանման միջոց ընտրելու կամ արդեն իսկ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը։
2․Մեղադրյալին ներկայացված հանրային քրեական հետապնդման որոշման փաստացի նկարագրությունը
Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը չունենալով «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքին համապատասխան զենքի շրջանառություն իրականացնելու՝ զենք ձեռք բերելու, փոխադրելու, իրացնելու, պահելու կամ կրելու իրավունք, ինչպես նաև զենքի շրջանառություն իրականացնելու Հայաստանի Հանրապետության ՆԳՆ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, նախաքննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում և ժամանակահատվածում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել կրակոցներ արձակելու համար պիտանի ակոսափող հրազեն հանդիսացող գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստրուկցիայի տարբեր նշանակության (գազային, օդաճնշիչ, տրավմատիկ, դեակտիվացված և այլն) ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակ և գործարանային արտադրության կրակելու համար պիտանի թվով 8 հատ 9մմ (9x18) տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներ՝ նախատեսված «Байкал-442», «ПМ», «АПС» տեսակի ատրճանակներից, համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից, ինչպես նաև վերը նշված ատրճանակից կրակվելու համար, որոնք 2025 թվականի մարտի 22-ին հայտնաբերվել են վերջինիս մոտից՝ անձնական խուզարկությամբ: Այսինքն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը կատարել է արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
3. Արագացված վարույթով դատական քննությունը.
3.1. Նախնական դատալսումների ընթացքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի պաշտպան Արմեն Խաչատրյանը միջնորդություն է ներկայացրել, որպեսզի կիրառվի արագացված վարույթ: Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում ամբողջությամբ:
3.2.Հանրային մեղադրող Վ․Ռուստամյանը չի առարկել արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ:
3.3.Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով՝ որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
3.4. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հանրային մեղադրող Վ․Ռուստամյանը, ներկայացնելով քրեական պատասխանատվությունը, պատիժը ծանրացնող և մեղմացնող հանգամանքները՝ նշել է, որ մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորությունը միջնորդություն է ներկայացրել Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ որպես պատիժ 3 տարի ժամկետով ազատազրկումը կիրառելու մասին:
3.5. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում Արթուր Գևորգյանի պաշտպան Արմեն Խաչատրյանը միջնորդել է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով, միևնույն ժամանակ միջնորդել է նշանակված պատիժը չկիրառել և սահմանել 1 տարի ժամկետով փորձաշրջան:
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները․
4.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
4.2.Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների՝ ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
4.3.ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածը սահմանում է՝ 1. Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը` պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:
4.4. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին՝
2) Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը), ինչպես նաև ընտանիք կազմելու ճանապարհին լինելու հանգամանքը,
3) Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
4.5. Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար:
4.6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (…):
4.7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամօդրանցօսահմանափակմամբ:Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
4.8. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
4.9. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածը սահմանում է պատիժ նշանակելը համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթի դեպքում, համաձայն որի՝ ...)4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում՝ պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը: Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից: ...) 6. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժ նշանակելիս՝ սույն հոդվածով նախատեսված կանոնները կիրառելի են համակցության մեջ ընդգրկված յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին:
4.10. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը, արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս, նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
4.11. Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը,դ)մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ՝ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)»:
4.12. Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (…)։
4.13. Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում, անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
4.14. Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
4.15. Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս՝ Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4.17. Դատարանն արձանագրում է նաև, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց չի ներկայացվել, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հետ կապված հարցեր առկա չեն:
4.18. Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ կալանավորմանը Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4.19. Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստուկցիայի տարբեր նշանակության ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը և թվով 8 փամփուշտները պետք է վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ վարույթից անջատված մասով վարույթի նյութերին կցելու նպատակով:
4.20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման (քրեական գործով այդպիսիք առկա չեն), իսկ քրեական վարույթի ընթացքում հատուցման ենթակա՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքի հետևանքով պատճառված այլ վնաս/ներ/ առկա չէ/են/:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 346-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը․
Վ Ճ Ռ Ե Ց
1. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար և դատապարտել ազատազրկման՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։
2. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ նշանակված պատժին հաշվակցել նախաքննության և դատաքննության ընթացքում 1 /մեկ/ ամիս 29 /քսանինը/ օր անազատության մեջ գտնված ժամանակահատվածը, ինչպես նաև մինչև այս դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և սույն դատավճիռը կայացնելու պահին վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 10 /տասը/ ամիս 1 /մեկ/ օր ժամկետով:
3. Մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
4. Սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստուկցիայի տարբեր նշանակության ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը և թվով 8 փամփուշտները վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ վարույթից անջատված մասով վարույթի նյութերին կցելու նպատակով:
5. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
6. Դատավճռի օրինակները տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին:
7. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալուց հետո մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ՝ չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ԵԴ1/1561/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«28» հուլիսի 2025 թվական ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Վ.Մարգարյան,
դատավորներ` Է․Մանասյան,
Ն.Հովակիմյան,
քարտուղարությամբ` Լ․Կարապետյանի,
մասնակցությամբ՝
մեղադրյալ՝ Ա․Գևորգյանի,
պաշտպան՝ Ա.Խաչատրյանի
դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/1561/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Մ․ Մելքոնյան) 2025 թվականի մայիսի 21-ի թիվ ԵԴ1/1561/01/25 դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Վ․Ռուստամյանի վերաքննիչ բողոքը․
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2025 թվականի մարտի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17154825 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մարտի 23-ին, թիվ 17154825 քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի որոշման համաձայն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի մարտի 24-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կայացված թիվ ԵԴ1/0664/06/25 որոշման համաձայն Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ կիրառվել է կալանավորում խափանման միջոցը՝ 2 ամիս ժամկետով:
2025 թվականի ապրիլի 28-ին Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը փոփոխվել է, Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2025 թվականի ապրիլի 29-ին Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մասով անջատվել է թիվ 17176525 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մայիսի 05-ին թիվ 17176525 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1561/01/25 համարը և մակագրվել դատավոր Մ․Մելքոնյանին։
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2025 թվականի մայիսի 07-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի մայիսի 21-ի թիվ ԵԴ1/1561/01/25 դատավճռով՝ վճռվել է.
«1. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար և դատապարտել ազատազրկման՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։
2. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ նշանակված պատժին հաշվակցել նախաքննության և դատաքննության ընթացքում 1 /մեկ/ ամիս 29 /քսանինը/ օր անազատության մեջ գտնված ժամանակահատվածը, ինչպես նաև մինչև այս դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և սույն դատավճիռը կայացնելու պահին վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 10 /տասը/ ամիս 1 /մեկ/ օր ժամկետով: 3. Մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ ․․․ 6. Դատավճռի օրինակները տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 7. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալուց հետո մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ՝ չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի: (…)»
2025 թվականի հունիսի 30-ին վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել Է մեղադրող, Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Վ․Ռուստամյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մայիսի 21-ի վերը նշված դատավճռի դեմ:
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հուլիսի 08-ին, մակագրվել է դատարանի կազմին՝ (նախագահող դատավոր Վ.Մարգարյան, կազմի դատավորներ Ն․Հովակիմյան, Էդ․Մանասյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 2025 թվականի հունիսի 09-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 09-ի որոշմամբ դատախազ Վ․Ռուստամյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրան մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը չունենալով «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքին համապատասխան զենքի շրջանառություն իրականացնելու՝ զենք ձեռք բերելու, փոխադրելու, իրացնելու, պահելու կամ կրելու իրավունք, ինչպես նաև զենքի շրջանառություն իրականացնելու Հայաստանի Հանրապետության ՆԳՆ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, նախաքննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում և ժամանակահատվածում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել կրակոցներ արձակելու համար պիտանի ակոսափող հրազեն հանդիսացող գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստրուկցիայի տարբեր նշանակության (գազային, օդաճնշիչ, տրավմատիկ, դեակտիվացված և այլն) ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակ և գործարանային արտադրության կրակելու համար պիտանի թվով 8 հատ 9մմ (9x18) տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներ՝ նախատեսված «Байкал-442», «ПМ», «АПС» տեսակի ատրճանակներից, համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից, ինչպես նաև վերը նշված ատրճանակից կրակվելու համար, որոնք 2025 թվականի մարտի 22-ին հայտնաբերվել են վերջինիս մոտից՝ անձնական խուզարկությամբ: Այսինքն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը կատարել է արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:»։
3. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«(…) 4.2.Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների՝ ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
(…)
4.4. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին՝
2) Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը), ինչպես նաև ընտանիք կազմելու ճանապարհին լինելու հանգամանքը,
3) Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
4.5. Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար:
(…)
4.15. Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս՝ Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4.17. Դատարանն արձանագրում է նաև, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց չի ներկայացվել, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հետ կապված հարցեր առկա չեն:
4.18. Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ կալանավորմանը Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4.19. Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստուկցիայի տարբեր նշանակության ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը և թվով 8 փամփուշտները պետք է վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ վարույթից անջատված մասով վարույթի նյութերին կցելու նպատակով:
4.20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման (քրեական գործով այդպիսիք առկա չեն), իսկ քրեական վարույթի ընթացքում հատուցման ենթակա՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքի հետևանքով պատճառված այլ վնաս/ներ/ առկա չէ/են/: (…)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները.
4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Վերաքննիչ բողոքում Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Վ․Ռուստամյանը մեջբերելով գործի դատավարական նախապատմությունը, Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները, վերաբերելի իրավանորմեր, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներ, մասնավորապես նշել է. «(…) Գտնում եմ, որ դատարանը Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի նորմերի այնպիսի էական խախտում, որն ազդել է ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
Դատարանը պատիժ նշանակելիս մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը: Արձանագրել է նաև, որ մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս՝ Դատարանը հաշվի է առել Ա.Գևորգյանի կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքերը:
(…)
Նշված հանգամանքների գնահատմամբ հաշվի առնելով Արթուր Գևորգյանի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ մասնավորապես, որ այն զենքի, հրազենի կամ այլ հանրավտանգ նյութերի և առարկաների օրինական շրջանառության դեմ ուղղված հանցագործություն է, վերջինս չպարզված հանգամանքներում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և ապօրինի պահել տարբեր նշանակության ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակ և գործարանային արտադրության թվով 8 հատ 9մմ (9x18) տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներ՝ որոնք նախատեսված են եղել նաև նշված ատրճանակից կրակվելու համար, հրազենը եղել է լիցքավորված վիճակում՝ փամփուշտները եղել են փամփշտատուփում, զենքի վրայից տնայնագործական եղանակով եղել են ջնջված գործարանային համարը, որպիսի հանգամաքները վկայում են, որ մեղադրյալի անձն ունի հանրային բարձր վտանգավորություն, ինչպես նաև վերջինիս արարքի հանրային բարձր վտանգավորության մասին:
Վերոգրյալի պայմաններում Դատարանի կողմից Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկումը մեղմ լինելու պատճառով չի կարող ծառայել իր նպատակին, այդ կերպ խախտվել են պատժի արդարացիության և անհատականացման սկզբունքները՝ նշանակված պատիժը չի համապատասխանում հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, ինչպես նաև այն, որ Արթուր Գևորգյանի անձն ունի հանրային բարձր վտանգավորություն:(…)»։
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 21-ի թիվ ԵԴ1/1561/01/25 դատավճիռը՝ պատժի մասով բեկանել և փոփոխել՝ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակել ազատազրկում՝ 3 /երեք/ տարի ժամկետով։
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
5. Պաշտպան Ա.Խաչատրյանը առարկեց Վերաքննիչ բողոքի դեմ և նշեց, որ արարքի հանրային վտանգավորության բարձր լինելու վերաբերյալ որևէ փաստարկ չի ներկայացվել, բողոքն անհիմն է և նշանակված պատիժը համահունչ է:
Պաշտպանը միջնորդություն է ներկայացրել գործուն զղջալու հիմքով հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ և նշել է, որ մեղադրյալը չի վիճարկում արարքը, զղջում է կատարածի համար և համագործակցել է քրեական հետապնդման մարմինների հետ:
Մեղադրյալ Ա.Գևորգյանը միացավ իր պաշտպանին:
Դատախազ Վ.Ռուստամյանը, լինելով պատշաճ կարգով ծանուցված, չի ներկայացել դատական նիստին:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
(…)
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.(…)»։
Ինչպես հետևում է մեջբերված քրեադատավարական դրույթներից, կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր:
Այսինքն՝ դատարանը նախ և առաջ որոշում է մեղադրյալի պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում՝ մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե՝ ոչ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների և արձանագրված դատողության լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե պատիժ նշանակելու սկզբունքների պահպանման տեսանկյունից հիմնավորվա՞ծ է արդյոք մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի չափի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
Այսպես.
7. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն․ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն․
«Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է նաև, որ <<պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս mutatis mutandis, Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
Պատժի անհատականացման փաստական հիմքերի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, թիվ ՍԴ/0109/01/12, թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԿԴ/0252/01/13, թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և մի շարք այլ որոշումներում։
Մասնավորապես, Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-50/07 գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)>> (տե՛ս mutatis mutandis, Հազարապետ Հարությունյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը):
Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով որոշման մեջ զարգացնելով պատասխանատվության և պատժի անհատականացման առնչությամբ իր ձևավորած նախադեպային իրավունքը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ. <<(...) <<[Հ]անցավորի անձնավորություն>> եզրույթն ի տարբերություն <<հանցագործության սուբյեկտ>> եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով: ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման:
(...) պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ:
(...) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են նաև անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, նրա դրական կամ բացասական բնութագիրը, խրախուսանքների կամ տույժերի առկայությունը և այլն>> (տե՛ս mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, արձանագրել է, որ «պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար »(տե՛ս mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:>>:
Մեջբերված նորմի մեկնաբանման վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն. <<[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման>> (տե՛ս, ի թիվս այլնի, mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը՝
պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:: (…)»։
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի. <<(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> (տե՛ս mutatis mutandis, Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
(…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե՛ս, mutatis mutandis, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)»:
8. Սույն որոշման 7-րդ կետերում նշված իրավակարգավորումների, վերլուծությունների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալները, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելու վերը նշված սկզբունքների պահպանմամբ, հաշվի առնելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ կատարած արարքը, հանցագործության կատարման եղանակը, մեղադրյալի սուբյեկտիվ վերաբերմունքն իր կատարած արարքի նկատմամբ, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստը, պատժի նպատակների իրացման հնարավորությունը, մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժատեսակի չափի նպատակահարմարության մասով հանգել է ճիշտ հետևության, որի հետ չհամաձայնվելու իրավաչափ հիմքեր տվյալ պարագայում չկան:
Մասնավորապես, Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առել այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, ինչպես նաև հաշվի է առել ընտանիք կազմելու ճանապարհին լինելու հանգամանքը։
Միևնույն ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն արձանագրել է մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստը (մանրամասն տե՛ս նաև սույն որոշման 3-րդ կետը)։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում մեղադրյալի նկատմամբ պատժի նշանակման վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությանը (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը):
Տվյալ դեպքում հարկ է նշել, որ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանին մեղսագրվում է զենքի, հրազենի կամ այլ հանրավտանգ նյութերի և առարկաների օրինական շրջանառության դեմ ուղղված հանցագործությունները դեմ ուղղված՝ միջին ծանրության հանցանք, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է նաև ազատազրկում առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով։
Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելու սկզբունքների պահպանմամբ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի չափի վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է, հետևաբար անհիմն են վերաքննիչ բողոքում այդ մասով նշված փաստարկները:
Մասնավորապես, սույն որոշման 7-րդ կետում մեջբերված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով վերը նշված փաստական հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով այնպիսի պատժաչափ, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի իմաստով չի կարող գնահատվել ակնհայտ մեղմ:
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանը գտնվում է շարունակական կալանքի տակ, գտնում է, որ վերջինիս պատժի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2025 թվականի մարտի 22-ից:
Վերաքննիչ դատարանը անդրադառնալով գործուն զղջալու հիմքով մեղադրյալ Ա.Գևորգյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ պաշտպանի միջնորդությանը, արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի 2-րդ մասը հստակ սահմանում է հայեցողական քրեական հետապնդման բովանդակությունը, ըստ որի՝ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը հսկող դատախազը կայացնում է իր նախաձեռնությամբ՝ վարույթի նյութերի հիման վրա և այն ունի հայեցողական բնույթ:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ եթե քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատախազը պարտավոր է քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ այն դադարեցնելու մասին որոշում կայացնել, ապա քրեական օրենսգրքով նախատեսված որոշ պայմաններ նրան թույլ են տալիս այդ հարցում դրսևորել հայեցողություն։ Այսինքն, հայեցողական քրեական հետապնդումը, ի տարբերություն քրեական պատասխանատվությունից ազատելու այլ հիմքերի (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 80-րդ, 82-րդ, 83-րդ հոդվածներ), միայն կարող է իրացվել իրավասու դատախազի օրենքով սահմանված սահմանների շրջանակում դրսևորած կամարտահայտության առկայության դեպքում, այդ թվում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 81-րդ հոդվածի կիրառման համատեքստում։
Այդուհանդերձ, այս հարցում դատախազի հայեցողությունը բացարձակ չէ, նա կարող է օգտվել իր հատուկ լիազորությունից, եթե դրա համար կան օրենքով սահմանված անհրաժեշտ պայմաններ։
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի այն փաստարկին, որ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը նախաքննության ընթացքում համագործակցել է վարույթ իրականացնող մարմնի հետ, ուստի առկա են գործուն զղջալու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերը, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ գործող քրեադատավարական կարգավորումները դատարանին նման լիազորությամբ չեն օժտել, ինչը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի բովանդակությունից, ըստ որի՝ որպես հայեցողական քրեական հետապնդման լիազորություն ունեցող սուբյեկտ մատնանշված է միայն հսկող դատախազը։ Նշված դիրքորոշման հիմնավորվածության մասին է վկայում նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 81-րդ հոդվածում առկա պայմանն առ այն, որ նշված հիմքով անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե «համագործակցում է քրեական հետապնդման մարմինների հետ», այսինքն, տվյալ պահին պետք է փաստել անձի համագործակցությունը այդ մարմինների հետ, մինչդեռ ակնհայտ է, որ դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործով չի կարող նշված պայմանն առկա լինել։
9․ Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքից բխող մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխաններն, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե'ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
10․ Այսպիսով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է կամ կարող էր ազդել գործի ելքի վրա, ուստի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Դատախազ Վ․Ռուստամյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 21-ի թիվ ԵԴ1/1561/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ
Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«28» հուլիսի 2025 թվական ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր` Վ.Մարգարյան,
դատավորներ` Է․Մանասյան,
Ն.Հովակիմյան,
քարտուղարությամբ` Լ․Կարապետյանի,
մասնակցությամբ՝
մեղադրյալ՝ Ա․Գևորգյանի,
պաշտպան՝ Ա.Խաչատրյանի
դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/1561/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Մ․ Մելքոնյան) 2025 թվականի մայիսի 21-ի թիվ ԵԴ1/1561/01/25 դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Վ․Ռուստամյանի վերաքննիչ բողոքը․
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2025 թվականի մարտի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17154825 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մարտի 23-ին, թիվ 17154825 քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի որոշման համաձայն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի մարտի 24-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կայացված թիվ ԵԴ1/0664/06/25 որոշման համաձայն Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ կիրառվել է կալանավորում խափանման միջոցը՝ 2 ամիս ժամկետով:
2025 թվականի ապրիլի 28-ին Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը փոփոխվել է, Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2025 թվականի ապրիլի 29-ին Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մասով անջատվել է թիվ 17176525 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մայիսի 05-ին թիվ 17176525 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1561/01/25 համարը և մակագրվել դատավոր Մ․Մելքոնյանին։
Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2025 թվականի մայիսի 07-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի մայիսի 21-ի թիվ ԵԴ1/1561/01/25 դատավճռով՝ վճռվել է.
«1. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար և դատապարտել ազատազրկման՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։
2. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ նշանակված պատժին հաշվակցել նախաքննության և դատաքննության ընթացքում 1 /մեկ/ ամիս 29 /քսանինը/ օր անազատության մեջ գտնված ժամանակահատվածը, ինչպես նաև մինչև այս դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և սույն դատավճիռը կայացնելու պահին վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 10 /տասը/ ամիս 1 /մեկ/ օր ժամկետով: 3. Մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ ․․․ 6. Դատավճռի օրինակները տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 7. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալուց հետո մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ՝ չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի: (…)»
2025 թվականի հունիսի 30-ին վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել Է մեղադրող, Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Վ․Ռուստամյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մայիսի 21-ի վերը նշված դատավճռի դեմ:
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հուլիսի 08-ին, մակագրվել է դատարանի կազմին՝ (նախագահող դատավոր Վ.Մարգարյան, կազմի դատավորներ Ն․Հովակիմյան, Էդ․Մանասյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 2025 թվականի հունիսի 09-ին:
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 09-ի որոշմամբ դատախազ Վ․Ռուստամյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրան մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը չունենալով «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքին համապատասխան զենքի շրջանառություն իրականացնելու՝ զենք ձեռք բերելու, փոխադրելու, իրացնելու, պահելու կամ կրելու իրավունք, ինչպես նաև զենքի շրջանառություն իրականացնելու Հայաստանի Հանրապետության ՆԳՆ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, նախաքննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում և ժամանակահատվածում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել կրակոցներ արձակելու համար պիտանի ակոսափող հրազեն հանդիսացող գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստրուկցիայի տարբեր նշանակության (գազային, օդաճնշիչ, տրավմատիկ, դեակտիվացված և այլն) ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակ և գործարանային արտադրության կրակելու համար պիտանի թվով 8 հատ 9մմ (9x18) տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներ՝ նախատեսված «Байкал-442», «ПМ», «АПС» տեսակի ատրճանակներից, համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից, ինչպես նաև վերը նշված ատրճանակից կրակվելու համար, որոնք 2025 թվականի մարտի 22-ին հայտնաբերվել են վերջինիս մոտից՝ անձնական խուզարկությամբ: Այսինքն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը կատարել է արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:»։
3. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը.
«(…) 4.2.Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների՝ ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին:
(…)
4.4. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին՝
2) Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը), ինչպես նաև ընտանիք կազմելու ճանապարհին լինելու հանգամանքը,
3) Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
4.5. Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար:
(…)
4.15. Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս՝ Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
4.17. Դատարանն արձանագրում է նաև, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց չի ներկայացվել, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հետ կապված հարցեր առկա չեն:
4.18. Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ կալանավորմանը Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4.19. Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստուկցիայի տարբեր նշանակության ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը և թվով 8 փամփուշտները պետք է վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ վարույթից անջատված մասով վարույթի նյութերին կցելու նպատակով:
4.20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման (քրեական գործով այդպիսիք առկա չեն), իսկ քրեական վարույթի ընթացքում հատուցման ենթակա՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքի հետևանքով պատճառված այլ վնաս/ներ/ առկա չէ/են/: (…)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները.
4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Վերաքննիչ բողոքում Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Վ․Ռուստամյանը մեջբերելով գործի դատավարական նախապատմությունը, Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները, վերաբերելի իրավանորմեր, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներ, մասնավորապես նշել է. «(…) Գտնում եմ, որ դատարանը Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի նորմերի այնպիսի էական խախտում, որն ազդել է ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
Դատարանը պատիժ նշանակելիս մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը: Արձանագրել է նաև, որ մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս՝ Դատարանը հաշվի է առել Ա.Գևորգյանի կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքերը:
(…)
Նշված հանգամանքների գնահատմամբ հաշվի առնելով Արթուր Գևորգյանի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ մասնավորապես, որ այն զենքի, հրազենի կամ այլ հանրավտանգ նյութերի և առարկաների օրինական շրջանառության դեմ ուղղված հանցագործություն է, վերջինս չպարզված հանգամանքներում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և ապօրինի պահել տարբեր նշանակության ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակ և գործարանային արտադրության թվով 8 հատ 9մմ (9x18) տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներ՝ որոնք նախատեսված են եղել նաև նշված ատրճանակից կրակվելու համար, հրազենը եղել է լիցքավորված վիճակում՝ փամփուշտները եղել են փամփշտատուփում, զենքի վրայից տնայնագործական եղանակով եղել են ջնջված գործարանային համարը, որպիսի հանգամաքները վկայում են, որ մեղադրյալի անձն ունի հանրային բարձր վտանգավորություն, ինչպես նաև վերջինիս արարքի հանրային բարձր վտանգավորության մասին:
Վերոգրյալի պայմաններում Դատարանի կողմից Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկումը մեղմ լինելու պատճառով չի կարող ծառայել իր նպատակին, այդ կերպ խախտվել են պատժի արդարացիության և անհատականացման սկզբունքները՝ նշանակված պատիժը չի համապատասխանում հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, ինչպես նաև այն, որ Արթուր Գևորգյանի անձն ունի հանրային բարձր վտանգավորություն:(…)»։
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 21-ի թիվ ԵԴ1/1561/01/25 դատավճիռը՝ պատժի մասով բեկանել և փոփոխել՝ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակել ազատազրկում՝ 3 /երեք/ տարի ժամկետով։
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
5. Պաշտպան Ա.Խաչատրյանը առարկեց Վերաքննիչ բողոքի դեմ և նշեց, որ արարքի հանրային վտանգավորության բարձր լինելու վերաբերյալ որևէ փաստարկ չի ներկայացվել, բողոքն անհիմն է և նշանակված պատիժը համահունչ է:
Պաշտպանը միջնորդություն է ներկայացրել գործուն զղջալու հիմքով հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ և նշել է, որ մեղադրյալը չի վիճարկում արարքը, զղջում է կատարածի համար և համագործակցել է քրեական հետապնդման մարմինների հետ:
Մեղադրյալ Ա.Գևորգյանը միացավ իր պաշտպանին:
Դատախազ Վ.Ռուստամյանը, լինելով պատշաճ կարգով ծանուցված, չի ներկայացել դատական նիստին:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
«Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
(…)
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.(…)»։
Ինչպես հետևում է մեջբերված քրեադատավարական դրույթներից, կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր:
Այսինքն՝ դատարանը նախ և առաջ որոշում է մեղադրյալի պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում՝ մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե՝ ոչ:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների և արձանագրված դատողության լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե պատիժ նշանակելու սկզբունքների պահպանման տեսանկյունից հիմնավորվա՞ծ է արդյոք մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի չափի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
Այսպես.
7. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն․ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն․
«Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է նաև, որ <<պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս mutatis mutandis, Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
Պատժի անհատականացման փաստական հիմքերի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, թիվ ՍԴ/0109/01/12, թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԿԴ/0252/01/13, թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և մի շարք այլ որոշումներում։
Մասնավորապես, Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-50/07 գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)>> (տե՛ս mutatis mutandis, Հազարապետ Հարությունյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը):
Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով որոշման մեջ զարգացնելով պատասխանատվության և պատժի անհատականացման առնչությամբ իր ձևավորած նախադեպային իրավունքը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ. <<(...) <<[Հ]անցավորի անձնավորություն>> եզրույթն ի տարբերություն <<հանցագործության սուբյեկտ>> եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով: ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման:
(...) պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ:
(...) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են նաև անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, նրա դրական կամ բացասական բնութագիրը, խրախուսանքների կամ տույժերի առկայությունը և այլն>> (տե՛ս mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, արձանագրել է, որ «պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար »(տե՛ս mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն.
<<1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:>>:
Մեջբերված նորմի մեկնաբանման վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն. <<[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման>> (տե՛ս, ի թիվս այլնի, mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը՝
պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:: (…)»։
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի. <<(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> (տե՛ս mutatis mutandis, Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս:
(…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե՛ս, mutatis mutandis, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)»:
8. Սույն որոշման 7-րդ կետերում նշված իրավակարգավորումների, վերլուծությունների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալները, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելու վերը նշված սկզբունքների պահպանմամբ, հաշվի առնելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ կատարած արարքը, հանցագործության կատարման եղանակը, մեղադրյալի սուբյեկտիվ վերաբերմունքն իր կատարած արարքի նկատմամբ, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստը, պատժի նպատակների իրացման հնարավորությունը, մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժատեսակի չափի նպատակահարմարության մասով հանգել է ճիշտ հետևության, որի հետ չհամաձայնվելու իրավաչափ հիմքեր տվյալ պարագայում չկան:
Մասնավորապես, Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առել այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, ինչպես նաև հաշվի է առել ընտանիք կազմելու ճանապարհին լինելու հանգամանքը։
Միևնույն ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն արձանագրել է մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստը (մանրամասն տե՛ս նաև սույն որոշման 3-րդ կետը)։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում մեղադրյալի նկատմամբ պատժի նշանակման վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությանը (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը):
Տվյալ դեպքում հարկ է նշել, որ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանին մեղսագրվում է զենքի, հրազենի կամ այլ հանրավտանգ նյութերի և առարկաների օրինական շրջանառության դեմ ուղղված հանցագործությունները դեմ ուղղված՝ միջին ծանրության հանցանք, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է նաև ազատազրկում առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով։
Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելու սկզբունքների պահպանմամբ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի չափի վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է, հետևաբար անհիմն են վերաքննիչ բողոքում այդ մասով նշված փաստարկները:
Մասնավորապես, սույն որոշման 7-րդ կետում մեջբերված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով վերը նշված փաստական հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով այնպիսի պատժաչափ, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի իմաստով չի կարող գնահատվել ակնհայտ մեղմ:
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանը գտնվում է շարունակական կալանքի տակ, գտնում է, որ վերջինիս պատժի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2025 թվականի մարտի 22-ից:
Վերաքննիչ դատարանը անդրադառնալով գործուն զղջալու հիմքով մեղադրյալ Ա.Գևորգյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ պաշտպանի միջնորդությանը, արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի 2-րդ մասը հստակ սահմանում է հայեցողական քրեական հետապնդման բովանդակությունը, ըստ որի՝ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը հսկող դատախազը կայացնում է իր նախաձեռնությամբ՝ վարույթի նյութերի հիման վրա և այն ունի հայեցողական բնույթ:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ եթե քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատախազը պարտավոր է քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ այն դադարեցնելու մասին որոշում կայացնել, ապա քրեական օրենսգրքով նախատեսված որոշ պայմաններ նրան թույլ են տալիս այդ հարցում դրսևորել հայեցողություն։ Այսինքն, հայեցողական քրեական հետապնդումը, ի տարբերություն քրեական պատասխանատվությունից ազատելու այլ հիմքերի (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 80-րդ, 82-րդ, 83-րդ հոդվածներ), միայն կարող է իրացվել իրավասու դատախազի օրենքով սահմանված սահմանների շրջանակում դրսևորած կամարտահայտության առկայության դեպքում, այդ թվում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 81-րդ հոդվածի կիրառման համատեքստում։
Այդուհանդերձ, այս հարցում դատախազի հայեցողությունը բացարձակ չէ, նա կարող է օգտվել իր հատուկ լիազորությունից, եթե դրա համար կան օրենքով սահմանված անհրաժեշտ պայմաններ։
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի այն փաստարկին, որ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը նախաքննության ընթացքում համագործակցել է վարույթ իրականացնող մարմնի հետ, ուստի առկա են գործուն զղջալու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերը, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ գործող քրեադատավարական կարգավորումները դատարանին նման լիազորությամբ չեն օժտել, ինչը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի բովանդակությունից, ըստ որի՝ որպես հայեցողական քրեական հետապնդման լիազորություն ունեցող սուբյեկտ մատնանշված է միայն հսկող դատախազը։ Նշված դիրքորոշման հիմնավորվածության մասին է վկայում նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 81-րդ հոդվածում առկա պայմանն առ այն, որ նշված հիմքով անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե «համագործակցում է քրեական հետապնդման մարմինների հետ», այսինքն, տվյալ պահին պետք է փաստել անձի համագործակցությունը այդ մարմինների հետ, մինչդեռ ակնհայտ է, որ դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործով չի կարող նշված պայմանն առկա լինել։
9․ Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքից բխող մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխաններն, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե'ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
10․ Այսպիսով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է կամ կարող էր ազդել գործի ելքի վրա, ուստի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Դատախազ Վ․Ռուստամյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 21-ի թիվ ԵԴ1/1561/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ
Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/1561/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 06-05-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 17176525 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արթուր Սերժիկի Գևորգյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա չունենալով «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքին համապատասխան զենքի շրջանառություն իրականացնելու՝ զենք ձեռք բերելու, փոխադրելու, իրացնելու, պահելու կամ կրելու իրավունք, ինչպես նաև զենքի շրջանառություն իրականացնելու Հայաստանի Հանրապետության ՆԳՆ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, նախաքննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում և ժամանակահատվածում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել կրակոցներ արձակելու համար պիտանի ակոսափող հրազեն հանդիսացող գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստրուկցիայի տարբեր նշանակության (գազային, օդաճնշիչ, տրավմատիկ, դեակտիվացված և այլն) ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակ և գործարանային արտադրության կրակելու համար պիտանի թվով 8 հատ 9մմ (9x18) տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներ' նախատեսված «Байкал-442», «ПМ», «АПС» տեսակի ատրճանակներից, համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից, ինչպես նաև վերը նշված ատրճանակից կրակվելու համար, որոնք 2025 թվականի մարտի 22-ին հայտնաբերվել են վերջինիս մոտից՝ անձնական խուզարկությամբ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Գևորգյան |
| Հայրանուն | Սերժիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 335 Մաս 1 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 14.5 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 06-05-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մասիս |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 07-05-2025 |
|---|---|
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎԱՐՈՒՅԹ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 07.05.2025 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մասիս Մելքոնյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/1561/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով (նախաքննական համար՝ 17176525), Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/1561/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2025 թվականի մայիսի 5-ի գրությամբ՝ ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շչջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: Դատավորների միջև գործերի բաշխման համակարգչային ծրագրի միջոցով քրեական գործը, թիվ ԵԴ1/1561/01/25 համարի ներքո, 2025 թվականի մայիսի 6-ին մակագրվել և ս/թ մայիսի 7-ին հանձնվել է դատավոր Մ.Մելքոնյանի աշխատակազմին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԴ1/1561/01/25 քրեական գործը ստանձնել վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումների՝ 2025 թվականի մայիսի 21-ին՝ ժամը 17:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավան նստավայրում (ք. Երևան, Գյուլիքեխվյան 20, թիվ 9 դահլիճ): ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազություն՝ Վ.Ռուստամյան |
| Կազմակերպության հասցե | ք.Երևան, Բորյան փողոց 1 |
| Կազմակերպության տեսակ | ԳԴ /ՀՀ գլխավոր դատախազություն եվ այլ դատախազություններ/ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Գևորգյան |
| Հայրանուն | Սերժիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Խաչատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 21-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/1561/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԻՆՉԴԱՏԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹՈՒՄ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԱԼԱՆՔԸ ՓՈՓՈԽԵԼՈՒ ԵՎ ԴՐԱ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ 21 մայիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝ նախագահությամբ դատավոր Մ.Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Մկրտչյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Վ.Ռուստամյանի, պաշտպան Ա.Խաչատրյանի, մեղադրյալ Ա.Գևորգյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթում կիրառված խափանման միջոց կալանքը փոփոխելու, այլ խափանման միջոց կիրառելու և կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1․ Քրեական վարույթի նախապատմությունը և քրեական գործի փաստական հանգամանքները. 1․1․ 2025 թվականի մարտի 22-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության համայնքային ոստիկանության գլխավոր վարչության Նոր Նորքի բաժնից ստացվել է նույն բաժնի պետ, ոստիկանության փոխգնդապետ՝ Ա․Մուշեղյանի՝ 2025 թվականի մարտի 22-ի հաղորդումն այն մասին, համաձայն որի՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ՝ Ռ․Պռազյանը զեկուցագիր է ներկայացրել այն մասին, որ 2025 թվականի մարտի 22-ին թիվ 1082 կողային համարի պարեկային ավտոմեքենայով, նույն վաշտի կրտսեր պարեկ, ոստիկանության ավագ սերժանտ՝ Ա․Կիրակոսյանի և ոստիկանության կրտսեր սերժանտ՝ Ս․Մխիթարյանի հետ միասին Նոր Նորք վարչական տարածքում ծառայություն իրականացնելու ժամանակ, նույն օրը, ժամը՝ 04։50-ին, Երևան քաղաքի Վիլնյուսի փողոցի 71 շենքի բակային հատվածից ապօրինի թմրամիջոց պահելու և օգտագործելու, ինչպես նաև ապօրինի զենք-զինամթերք կրելու և պահելու հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալել և «Մերսեդես» մակնիշի 37 TQ 641 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով հանդերձ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Նոր Նորքի բաժին են տեղափոխել երկու քաղաքացիների, որտեղ պարզվել է, որ ավտոմեքենայի վարորդը հանդիսանում է Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը (ծնված՝ 01․01․1988թ․, հաշվառված՝ ՀՀ, ք․Երևան, Նոր Նորք, Վիլնյուսի փողոց, 65-րդ շենք, 22-րդ բնակարան), իսկ ուղևորը հանդիսանում է Միշա Արտակի Մնացականյանը (ծնված՝ 05․11․1993թ․, հաշվառված՝ ՀՀ, Կոտայքի մարզ, Առինջ, 4-րդ փողոց, 1-ին փակուղի 7-րդ տուն), որտեղ անձնական խուզարկության ժամանակ վերջինիս մոտից հայտնաբերվել է թվով 1 հատ ընդհանուր 19,5սմ երկարությամբ և 8 սմ շեղբի երկարությամբ ծալովի դանակ, իսկ Արթուր Գևորգյանի մոտից հայտնաբերվել է թվով 1 հատ ջնջված համարներով «Մակարով» տեսակի ատրճանակի նմանվող առարկա՝ իր փամփուշտներով և լիցքավորված թվով 8 հատ 9 մմ տրամաչափի փամփուշտներով։ 1․2․ Դեպքի առթիվ՝ 2025 թվականի մարտի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17154825 քրեական վարույթը։ 1․3․ 2025 թվականի մարտի 23-ին, թիվ 17154825 քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի որոշման համաձայն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: 1․4․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 24-ին կայացված թիվ ԵԴ1/0664/06/25 որոշման համաձայն Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ կիրառվել է կալանավորում խափանման միջոցը՝ 2 ամիս ժամկետով: 1․5․ 2025 թվականի ապրիլի 28-ին, թիվ 17154825 քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի որոշման համաձայն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը փոփոխվել է, Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 1․6․ 2025 թվականի ապրիլի 29-ին, վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կայացված որոշման համաձայն, Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մասով անջատվել է թիվ 17176525 քրեական վարույթը: 1․7․ 2025 թվականի մայիսի 05-ի գրությամբ՝ ՀՀ Դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր-Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազի տեղակալ Վ․Ռուստամյանը թիվ 17176525 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ուղարկել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 1․8․ 2025 թվականի 06-ին դատավորների միջև գործերի բախշման էլեկտրոնային մակագրման եղանակով քրեական վարույթը, թիվ ԵԴ1/1561/01/25 համարի ներքո, մակագրվել և 2025 թվականի մայիսի 07-ին հանձնվել է դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմին: 1․9․ 2025 թվականի մայիսի 07-ին դատավոր Մ.Մելքոնյանի կողմից որոշում է կայացվել վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1․10․ 2025 թվականի մայիսի 21-ին թիվ ԵԴ1/1561/01/25 քրեական գործով նախնական դատալսումների ժամանակ՝ ի թիվս այլ հարցերի, Դատարանը քննարկել է նաև մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթում կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու, վերացնելու, այլ խափանման միջոց ընտրելու կամ արդեն իսկ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը։ 2․Մեղադրյալին ներկայացված հանրային քրեական հետապնդման որոշման փաստացի նկարագրությունը. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը չունենալով «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքին համապատասխան զենքի շրջանառություն իրականացնելու՝ զենք ձեռք բերելու, փոխադրելու, իրացնելու, պահելու կամ կրելու իրավունք, ինչպես նաև զենքի շրջանառություն իրականացնելու Հայաստանի Հանրապետության ՆԳՆ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, նախաքննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում և ժամանակահատվածում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել կրակոցներ արձակելու համար պիտանի ակոսափող հրազեն հանդիսացող գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստրուկցիայի տարբեր նշանակության (գազային, օդաճնշիչ, տրավմատիկ, դեակտիվացված և այլն) ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակ և գործարանային արտադրության կրակելու համար պիտանի թվով 8 հատ 9մմ (9x18) տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներ՝ նախատեսված «Байкал-442», «ПМ», «АПС» տեսակի ատրճանակներից, համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից, ինչպես նաև վերը նշված ատրճանակից կրակվելու համար, որոնք 2025 թվականի մարտի 22-ին հայտնաբերվել են վերջինիս մոտից՝ անձնական խուզարկությամբ:Այսինքն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը կատարել է արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 3. Դատական նիստի ընթացքում կողմերի ներկայացրած դիրքորոշումները. 3․1․ Հանրային մեղադրող Վ․Ռուստամյանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ գործի վարույթը գտնվում նախնական դատալսումների փուլում, չեն հետազոտվել գործում առկա ապացույցները, ուստի բարձր է հավանականությունը որ մեղադրյալը մնալով ազատության մեջ կխոչընդոտի վարույթի բնականոն ընթացքին և չի կատարի օրենքով իր վրա դրված պարտականությունները, ուստի գտնում է, որ անհրաժեշտ է մեղադրյալ Ա․Գևորգյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ և դրա ժամկետը երկարաձգել 3 ամիս ժամանակով (մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը): 3․2․ Պաշտպան Ա․Խաչատրյանը դիրքորոշում հայտնեց, որ ամբողջովին առարկում է հանրային մեղադրողի արտահայտած դիրքորոշման դեմ այն հիմնավորումներով, որ արդեն իսկ հավաքված ապացույցները գնահատված են, իսկ մեղադրյալը վարութային այս փուլերում որևէ կերպ չի կարող անօրինական ազդեցություն ունենալ դրանց նկատմամբ, բացի այդ առկա չեն կոնկրետ փաստական հանգամանքներ, որոնք կհաստատեն, որ Ա․Գևորդյանը չի կատարի իր վրա օրենքով դրված պարտականությունները: Միջնորդել է կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ տնային կալանքը և գրավը 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով (մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը): 3․3․ Մեղադրյալ Ա․Գևորգյանը միացել է պաշտպանի դիրքորոշմանը (մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը): 4.Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները. 4.1. Հիմնավոր կասկածի վերաբերյալ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածով սահմանված են խափան¬ման միջոցների տեսակները, որոնք հանդիսանում են կալանքը և այլընտրանքային խափան-ման միջոցները: Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 4.2. Քրեադատավարական օրենսդրության վերլուծություններից բխում է, որ օրենսդրական նման ձևակերպումը` կապված «հիմնավոր կասկած» եզրույթի հետ, չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է։ Կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում, անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է։ Այլ կերպ` կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր միայն այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնող պաշտոնատար անձը կասկածվող անձի կատարած գործողությունների (անգործության) վերաբերյալ կներ¬կայացնի տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն նրա առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, ինչպես նաև կհիմնա¬վորեն, որ դեպքը, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է, համընկնում է իրեն վերագրվող հանցանքի դեպքին։ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանությունների համաձայն՝ ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը։ Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնա¬վորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապար¬տումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ՝ քննության փուլում»/տե´ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57/։ Հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ դիրքորոշում է հայտնել նաև Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանը մի շարք վճիռներով: Մամմեդովն ընդդեմ Ադրբեջանի վճռով նշվել է, որ հանցանքը կատարելու վերաբերյալ հիմնավոր կասկածը ենթադրում է այնպիսի փաստերի կամ տեղեկությունների առկայություն, որը բավարար կլինի անաչառ դիտորդին համոզելու, որ տվյալ անձը հանցանք է կատարել: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ իրավանորմերը և դրանք համադրելով վարույթի փաստական հանգամանքների հետ՝ դատարանը ողջամտորեն գալիս է եզրահանգման, որ մեղադրյալ Ռուստամ Ռոբերտի Ստեփանյանի առնչությունն իրեն մեղսագրվող ենթադրյալ արարքներին հաստատված է և հիմնավոր կասկածի անհրաժեշտ շեմը հաղթահարված է: 4.3. ՀՀ Սահմանադրական դատարանի՝ 2018 թվականի հունիսի 26-ի ՍԴՈ-1421 որոշմամբ, արտահայտած իրավական դիրքորոշումների համաձայն` «(...) գործը դատական քննության նախապատրաստելու փուլում դատարանն իր նախաձեռնությամբ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու կամ չընտրելու, կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրված լինելու դեպքում դրա հիմնավոր լինելու կամ չլինելու հարցը որոշելիս չի կարող ազատվել կողմերի կարծիքը լսելու պարտականությունից, և կողմերը չեն կարող զրկված լինել իրենց դիրքորոշումները ներկայացնելու հնարավորությունից: Հակառակ պարագայում՝ այն կարող է պարունակել վտանգ, որ դատարանն իր վրա է վերցնում մեղադրանքի կամ պաշտպանության գործառույթներ: Բացի դրանից, դատարանը զրկվում է հարցը բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննելու փաստացի հնարավորությունից, որի երաշխավորման կարևոր նախապայման է նաև կողմերի կարծիքները, փաստարկները, դիրքորոշումները լսելը: Սահմանադրական դատարանը գտնում է, որ անձնական ազատության սահմանադրական իրավունքի սահմանափակումն իրավաչափ է միայն դատարանի որոշմամբ, որն ընդունվել է դատական նիստում՝ դատարանի կողմից կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, ինչպես նաև ընտրված կալանքի հիմքերի և հիմնավորումների համակողմանի և անաչառ քննության, այդ թվում՝ մեղադրյալի կամ նրա պաշտպանի՝ իր դիրքորոշումը դատարանին ներկայացնելու հնարավորության առկայության դեպքում(…)»: 4.4. Դատարանը, լսելով դատավարության կողմերի կարծիքը, գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. 4.5. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք։ Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: 4.6. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 11-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Յուրաքանչյուր անձ ունի ազատության և անձեռնմխելիության իրավունք: 2. Ոչ ոք չի կարող արգելանքի վերցվել և պահվել անազատության մեջ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով նախատեսված հիմքերով և կարգով: (…) »: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն` «Միայն ապացույցների հիման վրա են հաստատվում` (…)2.կասկածյալի և մեղադրյալի առնչությունը դեպքին (…)»: 4.7. ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից մի շարք գործերով (տե՛ս Ա. Ճուղուրյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-132/07 որոշումը, Ա. Հովսեփյանի վերաբերյալ 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0633/06/09 որոշման 10-րդ կետը և այլն) արտահայտած իրավական դիրքորոշումների ընդհանրական վերլուծությունից հետևում է, որ կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է: Այն առավելագույն չափով սահմանափակում է մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում` այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության և անձեռնմխելիության իրավունքն է: Կալանավորման էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է: Ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանավորումը մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում է քրեական գործի քննության ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը (այն գործողությունները, որոնք ուղղված են քննությունից և դատից թաքնվելուն, գործով ճշմարտության բացահայտմանը խոչընդոտելուն, ինչպես նաև հանցավոր գործունեությունը շարունակելուն) կանխելու նպատակով: Այսինքն՝ կալանավորման կիրառումը նպատակ է հետապնդում քրեական գործով վարույթի ընթացքում կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Կալանավորումը նաև խափանման բացառիկ միջոց է, քանի որ դրա կիրառման հետևանքով ազատությունից զրկվում է դատարանի դատավճռով դեռևս մեղավոր չճանաչված անձը: Ուստի, վերոնշյալ բացառիկության չափանիշից բխում է, որ անձը պետք է ենթարկվի նախնական կալանքի հետևյալ երկու պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում. 1) առկա է ողջամիտ կասկած, որ անձը կատարել է իրավախախտում, և 2) առկա են հիմնավոր պատճառներ կարծելու, որ ազատության մեջ գտնվելով նա կարող է` ա) դիմել փախուստի, կամ բ) կատարել նոր հանցագործություն, կամ գ) խոչընդոտել արդարադատության իրականացմանը, կամ դ) լուրջ վտանգ ներկայացնել հանրային կարգին: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի մեկնաբանության համաձայն` ողջամիտ կասկածի չափանիշը հիմնվում է «փաստերի կամ տեղեկությունների առկայության վրա, որոնք հնարավորություն կտային անաչառ դիտորդին եզրակացնելու, որ տվյալ անձը հնարավոր է, որ կատարած լիներ հանցանքը: Սակայն պարտադիր չէ, որ կասկածը հիմնավորող փաստերը բավարարեն այն նույն սանդղակին, որն անհրաժեշտ է անձի դատապարտումը կամ նրա նկատմամբ մեղադրանք առաջադրելը հիմնավորելու համար, քանի որ այդ փաստերը կարող են հայտնաբերվել ավելի ուշ` քրեական գործի քննության փուլում» (տե՛ս Կ.Ֆ.-ն ընդդեմ Գերմանիայի (K.-F. v. GERMANY) գործով 1997թ. նոյեմբերի 27-ի վճիռը, գանգատ թիվ 144/1996/765/962, կետ 57): «Հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» եզրույթին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ գործով որոշմամբ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով առ այն, որ. «(…) անձի կալանավորումը կհամարվի օրինական և հիմնավորված միայն այն դեպքում, երբ հաստատվի ա) անձի առնչությունն իրեն մեղսագրվող հանցագործությանը (հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը) և բ) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի առկայությունը: (…) Մեկնաբանելով անձի ազատության սահմանափակման համար անհրաժեշտ պայմանը՝ հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկածը, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ անձին ազատությունից զրկելու համար անհրաժեշտ է հիմնավոր կասկած առ այն, որ նա իրավախախտում է կատարել, ընդ որում` յուրաքանչյուր դեպքում կասկածը պետք է լինի ողջամիտ: (…) Դիրքորոշում սահմանելով այն մասին, որ կասկածը պետք է լինի ողջամիտ` Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ «հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած» ձևակերպումը չի ենթադրում, որ մեղադրյալի մեղավորությունը հաստատված համարելու համար անհրաժեշտ է ունենալ հանցանքը տվյալ անձի կողմից կատարված լինելու բավարար ապացույցներ, ինչն ավելի բարձր ապացուցողական չափանիշ է: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ կասկածը հիմնավոր կհամարվի նաև ենթադրյալ հանցագործության հետ կասկածվող անձի օբյեկտիվ կապը հաստատող որոշակի տեղեկությունների ու փաստերի առկայության դեպքում, ընդ որում` անհրաժեշտ է ունենալ նաև բավարար հիմքեր` եզրակացնելու, որ դեպքը, իրադարձությունը համընկնում է այն ենթադրյալ հանցանքին, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է: Այլ կերպ` կասկածը կարող է համարվել հիմնավոր միայն այն դեպքում, երբ անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու վերաբերյալ միջնորդություն ներկայացնող պաշտոնատար անձը` քննիչը կամ դատախազը, կասկածվող անձի կատարած գործողությունների (անգործության) վերաբերյալ կներկայացնի տեղեկություններ, փաստեր կամ ապացույցներ, որոնք ուղղակիորեն կմատնանշեն նրա առնչությունն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցագործությանը, ինչպես նաև կհիմնավորեն, որ դեպքը, որի կատարման մեջ անձը կասկածվում է, համընկնում է իրեն վերագրվող հանցանքի դեպքին: (…) Կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջնորդության քննարկման արդյունքներով դատարանը` ա) պետք է արձանագրի հիմնավոր կասկածի առկայությունը կամ բացակայությունը, բ) պետք է պարզի կալանավորման մյուս պայմանների առկայությունը, գ) այն դեպքում, երբ դատարանը կհանգի այն հետևության, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ներկայացրած նյութերը բավարար են արձանագրելու, որ առկա է անձի կողմից հանցագործություն կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, և միաժամանակ կալանավորման մյուս պայմանները նույնպես առկա են, ապա պետք է կայացնի հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում այն մասին, թե արդյոք առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերից որևէ մեկը կամ մի քանիսը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում սահմանված հիմքերի առկայության վերաբերյալ դատարանի հետևությունը ևս պետք է հիմնավորված լինի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացված համապատասխան տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով (…)» (տե՛ս Վահրամ Գևորգյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0678/06/10 որոշման 19-րդ և 21-րդ կետեր): 4.8. Դատարանը, քննարկելով խափանման միջոցի հարցը, փաստում է, որ դեռևս առկա են կալանք խափանման միջոցի իրավաչափության պայմանները, այսինքն հիմնավոր կասկածը և խափանման միջոցի նպատակ հանդիսացող հիմնավորումն, այն է՝ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար խափանման միջոցի կիրառումը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական գործի դատաքննությունը դեռևս գտնվում է նախնական դատալսումների փուլում, դեռևս չեն հետազոտվել քրեական գործում առկա ինչպես գրավոր ապացույցները, այնպես էլ չեն հարցաքննվել քրեական գործով անցնող վկաները, ինչի պայմաններում ողջամիտ է մտավախությունը այն մասին, որ գտնվելով ազատության մեջ մեղադրյալ Ա․Գևորգյանը հնարավոր է ազդի քրեական գործի արդար քննության վրա՝ վկաների վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու միջոցով: Միաժամանակ պետք է նշել, որ դեռևս սույն քրեական գործից անջատված մասով նախաքննությունը շարունակվում է և չի պարզվել նշված հրազենը ձեռք բերելու աղբյուրը։ 4.9. Անդրադառնալով մեղադրյալ Ա․Գևորգյանի նկատմամբ անազատության հետ չկապված խափանման միջոցների կիրառման հնարավորությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այլընտրանքային ցանկացած խափանման միջոց չունի այնպիսի գործիքակազմ, որը թույլ կտար զսպել Դատարանի մոտ առկա մտավախությունները՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները, մասնավորապես տնային կալանքն ու վարչական հսկողությունը էլեկտրոնային հեռավար հսկողություն են սահմանում մեղադրյալի վարքագծի վերաբերյալ և ի տարբերություն կալանք խափանման միջոցի՝ չեն զսպում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը, այլ միայն արձարագրում են մեղադրյալի կողմից արդեն իսկ դրսևորած ոչ պատշաճ վարքագիծը, իսկ մտավախությունների բնույթով պայմանավորված՝ Դատարանը գտնում է, որ որևէ երաշխիք առկա չէ, որ մեղադրյալը գտնվելով ազատության մեջ հաղորդակցության այլ կապի միջոցներով կամ հանդիպումների միջոցով կապ չի հաստատի վկաների (հեռախոսակապի միջոցով) հետ, ուստի վերոգրյալ հանգամանքները հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները քննության ներկա փուլում ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալ Ա․Գևորգյանի պատշաճ վարքագիծը: 4.10. Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի ընթացքում մեղադրյալ Ա․Գևորգյանի պատշաճ վարքագիծն անազատության հետ չկապված խափանման միջոցների կիրառմամբ ապահովել հնարավոր չէ, քանի որ նախնական դատալսումների փուլում նախատեսված է նաև ձեռք բերված ապացույցների հետազոտման գործընթաց, չի բացառվում նաև նոր ապացույցների ձեռքբերման կամ հետազոտման անհրաժեշտությունը, հետևաբար նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանավորումը պետք է թողնել անփոփոխ։ Դատարանը գտնում է, որ կալանավորումն այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-118-րդ, 122-րդ, 311-312-րդ, 316-րդ, 389-390-րդ հոդվածներով` Դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Թիվ ԵԴ1/1561/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ: 2. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 երեք ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 22-ը: 3. Որոշման օրինակը տրամադրել ՀՀ ԱՆ Նուբարաշեն ՔԿՀ-ին: 4. Որոշման օրինակը տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 5. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 21-05-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:51 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 9 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 21-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 21-05-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Գևորգյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 21-05-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/1561/01/25 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «21» մայիսի 2025 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Մկրտչյանի, հանրային մեղադրող Վ.Ռուստամյանի, պաշտպան Ա.Խաչատրյանի, մեղադրյալ Ա.Գևորգյանի, հատուկ արագացված կարգի կիրառմամբ քննության առնելով թիվ ԵԴ1/1561/01/25 վարույթն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի (ծնված 01․01․1988թ․ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է ք․Երևան Վիլնյուսի փ 65-րդ շենքի 22 բնակարանում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1․ Քրեական վարույթի նախապատմությունը և քրեական գործի փաստական հանգամանքները 1․1․ 2025 թվականի մարտի 22-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության համայնքային ոստիկանության գլխավոր վարչության Նոր Նորքի բաժնից ստացվել է նույն բաժնի պետ, ոստիկանության փոխգնդապետ՝ Ա․Մուշեղյանի՝ 2025 թվականի մարտի 22-ի հաղորդումն այն մասին, համաձայն որի՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ, ոստիկանության ավագ լեյտենանտ՝ Ռ․Պռազյանը զեկուցագիր է ներկայացրել այն մասին, որ 2025 թվականի մարտի 22-ին թիվ 1082 կողային համարի պարեկային ավտոմեքենայով, նույն վաշտի կրտսեր պարեկ, ոստիկանության ավագ սերժանտ՝ Ա․Կիրակոսյանի և ոստիկանության կրտսեր սերժանտ՝ Ս․Մխիթարյանի հետ միասին Նոր Նորք վարչական տարածքում ծառայություն իրականացնելու ժամանակ, նույն օրը ժամը՝ 04։50-ին, Երևան քաղաքի Վիլնյուսի փողոցի 71 շենքի բակային հատվածից ապօրինի թմրամիջոց պահելու և օգտագործելու, ինչպես նաև ապօրինի զենք-զինամթերք կրելու և պահելու հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալել և «Մերսեդես» մակնիշի 37 TQ 641 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով հանդերձ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Նոր Նորքի բաժին են տեղափոխել երկու քաղաքացիների, որտեղ պարզվել է, որ ավտոմեքենայի վարորդը հանդիսանում է Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը (ծնված՝ 01․01․1988թ․, հաշվառված՝ ՀՀ, ք․Երևան, Նոր Նորք, Վիլնյուսի փողոց, 65-րդ շենք, 22-րդ բնակարան), իսկ ուղևորը հանդիսանում է Միշա Արտակի Մնացականյանը (ծնված՝ 05․11․1993թ․, հաշվառված՝ ՀՀ, Կոտայքի մարզ, Առինջ, 4-րդ փողոց, 1-ին փակուղի 7-րդ տուն), որտեղ անձնական խուզարկության ժամանակ վերջինիս մոտից հայտնաբերվել է թվով 1 հատ ընդհանուր 19,5սմ երկարությամբ և 8 սմ շեղբի երկարությամբ ծալովի դանակ, իսկ Արթուր Գևորգյանի մոտից հայտնաբերվել է թվով 1 հատ ջնջված համարներով «Մակարով» տեսակի ատրճանակի նմանվող առարկա՝ իր փամփուշտներով և լիցքավորված թվով 8 հատ 9 մմ տրամաչափի փամփուշտներով։ 1․2․ Դեպքի առթիվ՝ 2025 թվականի մարտի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17154825 քրեական վարույթը։ 1․3․ 2025 թվականի մարտի 23-ին, թիվ 17154825 քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի որոշման համաձայն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: 1․4․ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մարտի 24-ին կայացված թիվ ԵԴ1/0664/06/25 որոշման համաձայն Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ կիրառվել է կալանավորում խափանման միջոցը՝ 2 ամիս ժամկետով: 1․5․ 2025 թվականի ապրիլի 28-ին, թիվ 17154825 քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի որոշման համաձայն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը փոփոխվել է, Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 1․6․ 2025 թվականի ապրիլի 29-ին, վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից կայացված որոշման համաձայն, Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մասով անջատվել է թիվ 17176525 քրեական վարույթը: 1․7․ 2025 թվականի մայիսի 05-ի գրությամբ՝ ՀՀ Դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր-Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազի տեղակալ Վ․Ռուստամյանը թիվ 17176525 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ուղարկել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: 1․8․ 2025 թվականի 06-ին դատավորների միջև գործերի բախշման էլեկտրոնային մակագրման եղանակով քրեական վարույթը, թիվ ԵԴ1/1561/01/25 համարի ներքո, մակագրվել և 2025 թվականի մայիսի 07-ին հանձնվել է դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմին: 1․9․ 2025 թվականի մայիսի 07-ին դատավոր Մ.Մելքոնյանի կողմից որոշում է կայացվել վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1․10․ 2025 թվականի մայիսի 21-ին թիվ ԵԴ1/1561/01/25 քրեական գործով նախնական դատալսումների ժամանակ, ի թիվս այլ հարցերի, Դատարանը քննարկել է նաև մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթում կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու, վերացնելու, այլ խափանման միջոց ընտրելու կամ արդեն իսկ ընտրված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը։ 2․Մեղադրյալին ներկայացված հանրային քրեական հետապնդման որոշման փաստացի նկարագրությունը Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը չունենալով «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքին համապատասխան զենքի շրջանառություն իրականացնելու՝ զենք ձեռք բերելու, փոխադրելու, իրացնելու, պահելու կամ կրելու իրավունք, ինչպես նաև զենքի շրջանառություն իրականացնելու Հայաստանի Հանրապետության ՆԳՆ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, նախաքննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում և ժամանակահատվածում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել կրակոցներ արձակելու համար պիտանի ակոսափող հրազեն հանդիսացող գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստրուկցիայի տարբեր նշանակության (գազային, օդաճնշիչ, տրավմատիկ, դեակտիվացված և այլն) ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակ և գործարանային արտադրության կրակելու համար պիտանի թվով 8 հատ 9մմ (9x18) տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներ՝ նախատեսված «Байкал-442», «ПМ», «АПС» տեսակի ատրճանակներից, համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից, ինչպես նաև վերը նշված ատրճանակից կրակվելու համար, որոնք 2025 թվականի մարտի 22-ին հայտնաբերվել են վերջինիս մոտից՝ անձնական խուզարկությամբ: Այսինքն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը կատարել է արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 3. Արագացված վարույթով դատական քննությունը. 3.1. Նախնական դատալսումների ընթացքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի պաշտպան Արմեն Խաչատրյանը միջնորդություն է ներկայացրել, որպեսզի կիրառվի արագացված վարույթ: Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում ամբողջությամբ: 3.2.Հանրային մեղադրող Վ․Ռուստամյանը չի առարկել արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ: 3.3.Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով՝ որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։ 3.4. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հանրային մեղադրող Վ․Ռուստամյանը, ներկայացնելով քրեական պատասխանատվությունը, պատիժը ծանրացնող և մեղմացնող հանգամանքները՝ նշել է, որ մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորությունը միջնորդություն է ներկայացրել Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ որպես պատիժ 3 տարի ժամկետով ազատազրկումը կիրառելու մասին: 3.5. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում Արթուր Գևորգյանի պաշտպան Արմեն Խաչատրյանը միջնորդել է պատիժ նշանակել ազատազրկման ձևով, միևնույն ժամանակ միջնորդել է նշանակված պատիժը չկիրառել և սահմանել 1 տարի ժամկետով փորձաշրջան: 4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները․ 4.1. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները: 4.2.Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների՝ ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: 4.3.ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածը սահմանում է՝ 1. Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը` պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով: 4.4. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին. 1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին՝ 2) Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը), ինչպես նաև ընտանիք կազմելու ճանապարհին լինելու հանգամանքը, 3) Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ: 4.5. Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար: 4.6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (…): 4.7. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամօդրանցօսահմանափակմամբ:Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: 4.8. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: 4.9. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածը սահմանում է պատիժ նշանակելը համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթի դեպքում, համաձայն որի՝ ...)4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում՝ պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը: Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից: ...) 6. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժ նշանակելիս՝ սույն հոդվածով նախատեսված կանոնները կիրառելի են համակցության մեջ ընդգրկված յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին: 4.10. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը, արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս, նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։ 4.11. Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը,դ)մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ՝ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)»: 4.12. Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (…)։ 4.13. Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում, անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: 4.14. Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»: 4.15. Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս՝ Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: 4.17. Դատարանն արձանագրում է նաև, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց չի ներկայացվել, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հետ կապված հարցեր առկա չեն: 4.18. Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ կալանավորմանը Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը: 4.19. Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստուկցիայի տարբեր նշանակության ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը և թվով 8 փամփուշտները պետք է վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ վարույթից անջատված մասով վարույթի նյութերին կցելու նպատակով: 4.20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման (քրեական գործով այդպիսիք առկա չեն), իսկ քրեական վարույթի ընթացքում հատուցման ենթակա՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքի հետևանքով պատճառված այլ վնաս/ներ/ առկա չէ/են/: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 346-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը․ Վ Ճ Ռ Ե Ց 1. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար և դատապարտել ազատազրկման՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ 2. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ նշանակված պատժին հաշվակցել նախաքննության և դատաքննության ընթացքում 1 /մեկ/ ամիս 29 /քսանինը/ օր անազատության մեջ գտնված ժամանակահատվածը, ինչպես նաև մինչև այս դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և սույն դատավճիռը կայացնելու պահին վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 10 /տասը/ ամիս 1 /մեկ/ օր ժամկետով: 3. Մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ 4. Սույն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստուկցիայի տարբեր նշանակության ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը և թվով 8 փամփուշտները վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ վարույթից անջատված մասով վարույթի նյութերին կցելու նպատակով: 5. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: 6. Դատավճռի օրինակները տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 7. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալուց հետո մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ՝ չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի: ԴԱՏԱՎՈՐ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 21-05-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 07-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 3 հատոր՝ 1-ին՝ 258 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 101 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 46 թերթ |
| Գործին կից նյութերը | Լազերային կրիչներ՝ փակցված 1-ին և 2-րդ հատորների վերջում |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 30-06-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 07-07-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր՝ 1-ին՝ 258 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 101 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 46 թերթ |
| Գործին կից նյութերը | Լազերային կրիչներ՝ փակցված 1-ին և 2-րդ հատորների վերջում |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴԱ-8.1-Ե-77889/25 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 10-11-2025 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 12-11-2025 |
|---|
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 30-01-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր՝257 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 101 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 46 թերթ, 4-րդ հատոր՝ 59 թերթ: |
| Գործին կից նյութերը | Լազերային կրիչներ՝ փակցված 1-ին և 2-րդ հատորների վերջում |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 30-01-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատոր՝257 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 101 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 46 թերթ, 4-րդ հատոր՝ 59 թերթ: |
| Գործին կից նյութերը | Լազերային կրիչներ՝ փակցված 1-ին և 2-րդ հատորների վերջում |
Դատական գործ N: ԵԴ1/1561/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 30-06-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 27-06-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Վազգեն |
| Ազգանուն | Ռուստամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արթուր Գևորգյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Պատժի մասով , բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 21.05.2025թ. դատավճիռը ՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակել ազատազրկում 3 տարի ժամկետով։ |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 08-07-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 14.5 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 08-07-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վաչե |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Մանասյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 09-07-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 28-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Չի պատճառաբանվել |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 28-07-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Գևորգ |
| Ազգանուն | Գևորգյանի |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/1561/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «28» հուլիսի 2025 թվական ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով. նախագահող դատավոր` Վ.Մարգարյան, դատավորներ` Է․Մանասյան, Ն.Հովակիմյան, քարտուղարությամբ` Լ․Կարապետյանի, մասնակցությամբ՝ մեղադրյալ՝ Ա․Գևորգյանի, պաշտպան՝ Ա.Խաչատրյանի դռնբաց դատական նիստում քննելով թիվ ԵԴ1/1561/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Մ․ Մելքոնյան) 2025 թվականի մայիսի 21-ի թիվ ԵԴ1/1561/01/25 դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Վ․Ռուստամյանի վերաքննիչ բողոքը․ Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1․ 2025 թվականի մարտի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17154825 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մարտի 23-ին, թիվ 17154825 քրեական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի որոշման համաձայն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: 2025 թվականի մարտի 24-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կայացված թիվ ԵԴ1/0664/06/25 որոշման համաձայն Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ կիրառվել է կալանավորում խափանման միջոցը՝ 2 ամիս ժամկետով: 2025 թվականի ապրիլի 28-ին Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը փոփոխվել է, Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 2025 թվականի ապրիլի 29-ին Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մասով անջատվել է թիվ 17176525 քրեական վարույթը: 2025 թվականի մայիսի 05-ին թիվ 17176525 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան), որտեղ շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1561/01/25 համարը և մակագրվել դատավոր Մ․Մելքոնյանին։ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 2025 թվականի մայիսի 07-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի մայիսի 21-ի թիվ ԵԴ1/1561/01/25 դատավճռով՝ վճռվել է. «1. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար և դատապարտել ազատազրկման՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով։ 2. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ նշանակված պատժին հաշվակցել նախաքննության և դատաքննության ընթացքում 1 /մեկ/ ամիս 29 /քսանինը/ օր անազատության մեջ գտնված ժամանակահատվածը, ինչպես նաև մինչև այս դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը մեղադրյալի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և սույն դատավճիռը կայացնելու պահին վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 10 /տասը/ ամիս 1 /մեկ/ օր ժամկետով: 3. Մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։ ․․․ 6. Դատավճռի օրինակները տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին: 7. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալուց հետո մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ՝ չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերի: (…)» 2025 թվականի հունիսի 30-ին վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել Է մեղադրող, Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Վ․Ռուստամյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի մայիսի 21-ի վերը նշված դատավճռի դեմ: Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հուլիսի 08-ին, մակագրվել է դատարանի կազմին՝ (նախագահող դատավոր Վ.Մարգարյան, կազմի դատավորներ Ն․Հովակիմյան, Էդ․Մանասյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 2025 թվականի հունիսի 09-ին: Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 09-ի որոշմամբ դատախազ Վ․Ռուստամյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ: Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2. Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրան մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ. «Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը չունենալով «Զենքի մասին» ՀՀ օրենքին համապատասխան զենքի շրջանառություն իրականացնելու՝ զենք ձեռք բերելու, փոխադրելու, իրացնելու, պահելու կամ կրելու իրավունք, ինչպես նաև զենքի շրջանառություն իրականացնելու Հայաստանի Հանրապետության ՆԳՆ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, նախաքննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում և ժամանակահատվածում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և իր մոտ ապօրինի պահել կրակոցներ արձակելու համար պիտանի ակոսափող հրազեն հանդիսացող գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստրուկցիայի տարբեր նշանակության (գազային, օդաճնշիչ, տրավմատիկ, դեակտիվացված և այլն) ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակ և գործարանային արտադրության կրակելու համար պիտանի թվով 8 հատ 9մմ (9x18) տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներ՝ նախատեսված «Байкал-442», «ПМ», «АПС» տեսակի ատրճանակներից, համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ զենքերից, ինչպես նաև վերը նշված ատրճանակից կրակվելու համար, որոնք 2025 թվականի մարտի 22-ին հայտնաբերվել են վերջինիս մոտից՝ անձնական խուզարկությամբ: Այսինքն՝ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը կատարել է արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:»։ 3. Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի մայիսի 21-ի դատավճռի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» բաժնում արձանագրել է հետևյալը. «(…) 4.2.Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների՝ ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին: (…) 4.4. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին. 1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին՝ 2) Դատարանը, որպես մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը), ինչպես նաև ընտանիք կազմելու ճանապարհին լինելու հանգամանքը, 3) Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ: 4.5. Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար: (…) 4.15. Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս՝ Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: 4.17. Դատարանն արձանագրում է նաև, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց չի ներկայացվել, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հետ կապված հարցեր առկա չեն: 4.18. Անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ կալանավորմանը Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը: 4.19. Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված գործարանային արտադրության Մակարովի կոնստուկցիայի տարբեր նշանակության ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակը և թվով 8 փամփուշտները պետք է վերադարձնել նախաքննական մարմնին՝ վարույթից անջատված մասով վարույթի նյութերին կցելու նպատակով: 4.20. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման (քրեական գործով այդպիսիք առկա չեն), իսկ քրեական վարույթի ընթացքում հատուցման ենթակա՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքի հետևանքով պատճառված այլ վնաս/ներ/ առկա չէ/են/: (…)»։ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջները. 4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում են հետևյալ հիմքերի սահմաններում` ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Վերաքննիչ բողոքում Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազի տեղակալ Վ․Ռուստամյանը մեջբերելով գործի դատավարական նախապատմությունը, Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությունները, վերաբերելի իրավանորմեր, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներ, մասնավորապես նշել է. «(…) Գտնում եմ, որ դատարանը Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի նորմերի այնպիսի էական խախտում, որն ազդել է ճիշտ որոշում կայացնելու վրա: Դատարանը պատիժ նշանակելիս մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտել առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը: Արձանագրել է նաև, որ մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս՝ Դատարանը հաշվի է առել Ա.Գևորգյանի կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքերը: (…) Նշված հանգամանքների գնահատմամբ հաշվի առնելով Արթուր Գևորգյանի կատարած հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ մասնավորապես, որ այն զենքի, հրազենի կամ այլ հանրավտանգ նյութերի և առարկաների օրինական շրջանառության դեմ ուղղված հանցագործություն է, վերջինս չպարզված հանգամանքներում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և ապօրինի պահել տարբեր նշանակության ատրճանակների դետալներից ինքնաշեն եղանակով պատրաստված ակոսափող ատրճանակ և գործարանային արտադրության թվով 8 հատ 9մմ (9x18) տրամաչափի ռազմամթերք հանդիսացող փամփուշտներ՝ որոնք նախատեսված են եղել նաև նշված ատրճանակից կրակվելու համար, հրազենը եղել է լիցքավորված վիճակում՝ փամփուշտները եղել են փամփշտատուփում, զենքի վրայից տնայնագործական եղանակով եղել են ջնջված գործարանային համարը, որպիսի հանգամաքները վկայում են, որ մեղադրյալի անձն ունի հանրային բարձր վտանգավորություն, ինչպես նաև վերջինիս արարքի հանրային բարձր վտանգավորության մասին: Վերոգրյալի պայմաններում Դատարանի կողմից Արթուր Գևորգյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկումը մեղմ լինելու պատճառով չի կարող ծառայել իր նպատակին, այդ կերպ խախտվել են պատժի արդարացիության և անհատականացման սկզբունքները՝ նշանակված պատիժը չի համապատասխանում հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, ինչպես նաև այն, որ Արթուր Գևորգյանի անձն ունի հանրային բարձր վտանգավորություն:(…)»։ Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 21-ի թիվ ԵԴ1/1561/01/25 դատավճիռը՝ պատժի մասով բեկանել և փոփոխել՝ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակել ազատազրկում՝ 3 /երեք/ տարի ժամկետով։ Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. 5. Պաշտպան Ա.Խաչատրյանը առարկեց Վերաքննիչ բողոքի դեմ և նշեց, որ արարքի հանրային վտանգավորության բարձր լինելու վերաբերյալ որևէ փաստարկ չի ներկայացվել, բողոքն անհիմն է և նշանակված պատիժը համահունչ է: Պաշտպանը միջնորդություն է ներկայացրել գործուն զղջալու հիմքով հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ և նշել է, որ մեղադրյալը չի վիճարկում արարքը, զղջում է կատարածի համար և համագործակցել է քրեական հետապնդման մարմինների հետ: Մեղադրյալ Ա.Գևորգյանը միացավ իր պաշտպանին: Դատախազ Վ.Ռուստամյանը, լինելով պատշաճ կարգով ծանուցված, չի ներկայացել դատական նիստին: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 6․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. «Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ (…) 8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. 9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. 10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.(…)»։ Ինչպես հետևում է մեջբերված քրեադատավարական դրույթներից, կոնկրետ պատժաչափով կոնկրետ պատժատեսակի նշանակումը և արդեն իսկ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության հարցի լուծումն իրենցից ներկայացնում են պատժի հարցերի դատական լուծման գործընթացի ինքնուրույն և հաջորդական փուլեր: Այսինքն՝ դատարանը նախ և առաջ որոշում է մեղադրյալի պատժի ենթակա լինելու հարցը, այնուհետև՝ դրա տեսակը և չափը, որից հետո որոշում՝ մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե՝ ոչ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»: Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների և արձանագրված դատողության լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե պատիժ նշանակելու սկզբունքների պահպանման տեսանկյունից հիմնավորվա՞ծ է արդյոք մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի չափի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը: Այսպես. 7. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն. «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն․ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն․ «Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․ Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի: Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է նաև, որ <<պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս mutatis mutandis, Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը): Պատժի անհատականացման փաստական հիմքերի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, թիվ ՍԴ/0109/01/12, թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԿԴ/0252/01/13, թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և մի շարք այլ որոշումներում։ Մասնավորապես, Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-50/07 գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)>> (տե՛ս mutatis mutandis, Հազարապետ Հարությունյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը): Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով որոշման մեջ զարգացնելով պատասխանատվության և պատժի անհատականացման առնչությամբ իր ձևավորած նախադեպային իրավունքը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ. <<(...) <<[Հ]անցավորի անձնավորություն>> եզրույթն ի տարբերություն <<հանցագործության սուբյեկտ>> եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով: ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման: (...) պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ: (...) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են նաև անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, նրա դրական կամ բացասական բնութագիրը, խրախուսանքների կամ տույժերի առկայությունը և այլն>> (տե՛ս mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը): Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը): Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, արձանագրել է, որ «պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար »(տե՛ս mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն. <<1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:>>: Մեջբերված նորմի մեկնաբանման վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն. <<[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում. 1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, 2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման>> (տե՛ս, ի թիվս այլնի, mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը՝ պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:: (…)»։ Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի. <<(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> (տե՛ս mutatis mutandis, Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը): Թ.Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «Պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ և 63-րդ հոդվածներով նախատեսված պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Հանցակազմի սահմաններից դուրս գտնվելով դրանք բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը, հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցավորի անձնավորության և հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի մասին` համապատասխանաբար բարձրացնելով կամ իջեցնելով այն: Դրանց գնահատմամբ է հնարավոր յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատական մոտեցում ցուցաբերել ինչպես պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, այնպես էլ այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս: (…) Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա` նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը (տե՛ս, mutatis mutandis, Թամարա Տեր-Գրիգորյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հոկտեմբերի 26-ի թիվ ՎԲ-192/07 որոշումը)»: 8. Սույն որոշման 7-րդ կետերում նշված իրավակարգավորումների, վերլուծությունների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալները, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելու վերը նշված սկզբունքների պահպանմամբ, հաշվի առնելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ կատարած արարքը, հանցագործության կատարման եղանակը, մեղադրյալի սուբյեկտիվ վերաբերմունքն իր կատարած արարքի նկատմամբ, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, նրա անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստը, պատժի նպատակների իրացման հնարավորությունը, մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժատեսակի չափի նպատակահարմարության մասով հանգել է ճիշտ հետևության, որի հետ չհամաձայնվելու իրավաչափ հիմքեր տվյալ պարագայում չկան: Մասնավորապես, Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առել այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է կատարած արարքի համար, ինչպես նաև հաշվի է առել ընտանիք կազմելու ճանապարհին լինելու հանգամանքը։ Միևնույն ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն արձանագրել է մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստը (մանրամասն տե՛ս նաև սույն որոշման 3-րդ կետը)։ Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում մեղադրյալի նկատմամբ պատժի նշանակման վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությանը (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը): Տվյալ դեպքում հարկ է նշել, որ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանին մեղսագրվում է զենքի, հրազենի կամ այլ հանրավտանգ նյութերի և առարկաների օրինական շրջանառության դեմ ուղղված հանցագործությունները դեմ ուղղված՝ միջին ծանրության հանցանք, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է նաև ազատազրկում առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով։ Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելու սկզբունքների պահպանմամբ մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատժի չափի վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է, հետևաբար անհիմն են վերաքննիչ բողոքում այդ մասով նշված փաստարկները: Մասնավորապես, սույն որոշման 7-րդ կետում մեջբերված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով վերը նշված փաստական հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի նկատմամբ նշանակել է ազատազրկման ձևով այնպիսի պատժաչափ, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի իմաստով չի կարող գնահատվել ակնհայտ մեղմ: Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արթուր Գևորգյանը գտնվում է շարունակական կալանքի տակ, գտնում է, որ վերջինիս պատժի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից՝ 2025 թվականի մարտի 22-ից: Վերաքննիչ դատարանը անդրադառնալով գործուն զղջալու հիմքով մեղադրյալ Ա.Գևորգյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնելու վերաբերյալ պաշտպանի միջնորդությանը, արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի 2-րդ մասը հստակ սահմանում է հայեցողական քրեական հետապնդման բովանդակությունը, ըստ որի՝ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշումը հսկող դատախազը կայացնում է իր նախաձեռնությամբ՝ վարույթի նյութերի հիման վրա և այն ունի հայեցողական բնույթ: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է նաև, որ եթե քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքներից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատախազը պարտավոր է քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ այն դադարեցնելու մասին որոշում կայացնել, ապա քրեական օրենսգրքով նախատեսված որոշ պայմաններ նրան թույլ են տալիս այդ հարցում դրսևորել հայեցողություն։ Այսինքն, հայեցողական քրեական հետապնդումը, ի տարբերություն քրեական պատասխանատվությունից ազատելու այլ հիմքերի (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 80-րդ, 82-րդ, 83-րդ հոդվածներ), միայն կարող է իրացվել իրավասու դատախազի օրենքով սահմանված սահմանների շրջանակում դրսևորած կամարտահայտության առկայության դեպքում, այդ թվում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 81-րդ հոդվածի կիրառման համատեքստում։ Այդուհանդերձ, այս հարցում դատախազի հայեցողությունը բացարձակ չէ, նա կարող է օգտվել իր հատուկ լիազորությունից, եթե դրա համար կան օրենքով սահմանված անհրաժեշտ պայմաններ։ Ինչ վերաբերում է պաշտպանի այն փաստարկին, որ Արթուր Սերժիկի Գևորգյանը նախաքննության ընթացքում համագործակցել է վարույթ իրականացնող մարմնի հետ, ուստի առկա են գործուն զղջալու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքերը, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ գործող քրեադատավարական կարգավորումները դատարանին նման լիազորությամբ չեն օժտել, ինչը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 197-րդ հոդվածի բովանդակությունից, ըստ որի՝ որպես հայեցողական քրեական հետապնդման լիազորություն ունեցող սուբյեկտ մատնանշված է միայն հսկող դատախազը։ Նշված դիրքորոշման հիմնավորվածության մասին է վկայում նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 81-րդ հոդվածում առկա պայմանն առ այն, որ նշված հիմքով անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե «համագործակցում է քրեական հետապնդման մարմինների հետ», այսինքն, տվյալ պահին պետք է փաստել անձի համագործակցությունը այդ մարմինների հետ, մինչդեռ ակնհայտ է, որ դատարանի վարույթում գտնվող քրեական գործով չի կարող նշված պայմանն առկա լինել։ 9․ Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքից բխող մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխաններն, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե'ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61): 10․ Այսպիսով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է կամ կարող էր ազդել գործի ելքի վրա, ուստի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Դատախազ Վ․Ռուստամյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Արթուր Սերժիկի Գևորգյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 21-ի թիվ ԵԴ1/1561/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ: Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 28-07-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 07-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատոից. 1-ին հատոր՝ 258 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 101 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 46 թերթ, 4-րդ հատոր՝ 50 թերթ: |
| Գործին կից նյութեր | 1-ին և 2-րդ հատորներին կցված են լազերային կրիչներ: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 07-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատոից. 1-ին հատոր՝ 258 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 101 թերթ, 3-րդ հատոր՝ 46 թերթ, 4-րդ հատոր՝ 50 թերթ: |
| Գործին կից նյութերը | 1-ին և 2-րդ հատորներին կցված են լազերային կրիչներ: |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 94274/25 |