ԵԴ1/1551/01/25




Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«19» նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Մ․ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

քարտուղարությամբ՝ Մ․Մահտեսյանի

մասնակցությամբ՝
պաշտպան՝ Կ.Մեժլումյանի
մեղադրյալ՝ Վ.Գալստյանի
տուժող՝ Ֆ.Դուդուկչյանի


դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Վիգեն Գալստյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ (դատավոր՝ Գ.Գասպարյան) 2025 թվականի օգոստոսի 15-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալ Վիգեն Գալստյանի պաշտպան Կարեն Մեժլումյանի (այսուհետ նաև՝ Պաշտպան) վերաքննիչ բողոքը.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մարտի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ՃՏՀ վարչության բաժնի քննիչ Վ.Բաղդասարյանը կազմել է թիվ 60221225 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը:
2025 թվականի մարտի 19-ին Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Կ.Իսրաելյանի որոշմամբ Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2025 թվականի մարտի 21-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել կալանքը։
2025 թվականի մայիսի 5-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը։
2025 թվականի մայիսի 6-ին Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Կ.Իսրաելյանի որոշմամբ հաստատվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2025 թվականի մայիսի 6-ին օրը քրեական վարույթը մուտք է եղել դատարան և թիվ ԵԴ1/1551/01/25 համարի ներքո մակագրվել, իսկ 2025 թվականի մայիսի 07-ին հանձնվել է դատավոր Գ.Գասպարյանի աշխատակազմին:
2025 թվականի մայիսի 08-ին թիվ ԵԴ1/1551/01/25 քրեական գործը Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել է նախնական դատական լսումներ:
Քրեական գործի նախնական դատալսումների փուլում մեղադրյալ Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ, հայտարարելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հանրային մեղադրողն արագացված վարույթ կիրառելու դեմ առարկություն չի ներկայացրել:
Տուժողը Ա.Բերիկյանը և մահացած տուժողի փոխարեն տուժող ճանաչված Ֆ.Դուդուկչյանը ևս արագացված վարույթ կիրառելու դեմ ըստ էության առարկություն չեն ներկայացրել:
Դատարանը որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի օգոստոսի 15-ին կայացրել է դատավճիռ, որի եզրափակիչ մասում նշված է․
«1. Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունը կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում 5 (հինգ) տարի ժամկետով։
2. Որպես լրացուցիչ պատիժ Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանին զրկել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 5 (հինգ) տարի ժամկետով։
3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով նշանակված պատժին հաշվակցել մինչև դատավճիռ կայացնելը մեղադրյալի փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ պատժի սկիզբը հաշվելով 2025 թվականի մարտի 21-ից։
4. Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` տնային կալանքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը։
5. Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված «Օպել» մակնիշի 37 PA 880 հաշվառման համարանիշի և «Հունդաի» մակնիշի 37 ZD 640 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենաները հանձնել սեփականատերերին։
6. Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
7. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:»։
2025 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Պաշտպանի վերաքննիչ բողոքը:
2025 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/1551/01/25 քրեական գործը, էլեկտրոնային մակագրության միջոցով մակագրվել նախագահող դատավոր Գ.Հովհաննիսյանին /կազմի դատավորներ Մ.Մելքոնյան, Լ.Հովհաննիսյան/ և 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ին հանձնվել է նախագահող դատավորի աշխատակազմին։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:

2.Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
2.1 Վիգոն Վիլսոնի Գալստյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում և նրան մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով՝ հետևյալ ձևակերպմամբ․ ««մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար, որ նա «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն՝ համարվելով ոչ սթափ վիճակում (ալկոհոլի պարունակությունը արտաշնչած օդի մեջ 0.678 միլիգրամ) և դրանով խախտելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 18-րդ հոդվածի 1-րդ մասի ա) կետի պահանջը, այն է՝ հարբած՝ ոչ սթափ վիճակում, ինչպես նաև 05.02.2024թ.-ից մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունից 05.02.2025թ.-ին՝ զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չվերականգնելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, համարվելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձ և դրանով խախտելով «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ ՀՀենքի 18-րդ հոդվածի 1-րդ մասի գ) կետի պահանջը, 2025 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 01:23-ի սահմաններում, «Հունդայի» մակնիշի 37 ZD 604 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարել է Երևան քաղաքի Նալբանդյան փողոցով՝ Իսահակյան փողոցի կողմից դեպի Չարենցի փողոցի ուղղությամբ, ձախ եզրային երթևեկելի գոտիով: Հասնելով Նալբանդյան և Չարենց փողոցների խաչմերուկին՝ թույլ է տվել ՀՀ կառավարության 2007 թվականի հունիսի 28-ի թիվ 955-ն որոշմամբ հաստատված ճանապարհային երթևեկության կանոնների /այսուհետ ՃԵԿ/ 65-րդ կետի և ՃԵԿ-ի 1-ին հավելվածի Ձև N 1 «Ճանապարհային նշաններ»-ի 2-րդ բաժնի, 2.4 «Զիջեք ճանապարհը» առավելության և 4- րդ բաժնի 4.1.2 «Երթևեկությունը դեպի աջ» թելադրող նշանների, ինչուս նաև ՃԵԿ-ի հավելված N91-ի Ձև N22-ի «Ճանապարհային գծանշումներ» բաժնի 1.16.2 համարակալումն ունեցող գծանշումի և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» ՀՀ օրենքի 23 հոդվածի 3-րդ մասի պահանջներին հակասող գործողություններ, այն է՝ տվյալ ճանապարհահատվածում ավտոմեքենան վարելով երթևեկության համար սահմանված թույլատրելի առավելագույն 60 կմ/ժ-ը գերազանցող՝ 86 կաժ-ից ավելի արագությամբ, Նալբանդյան փողոցի իր երթևեկելի ուղեմասով մոտենալով՝Նալբանդյան փողոցից աջ շրջադարձային կորությամբ դեպի Զարենց փուղոց տանող ճանապարհի հետ հարման հատվածին, դրանից առաջ իր վարած ավտոմեքենայի երթևեկելի ուղեմասի աջակողմյան մասում առկա ՃԵԿ-ի 1-ին հավելվածի Ձև N 1 «Ճանապարհային նշաններ»-ի 2-րդ բաժնի 2,4 «Զիջեք ճանապարհը» առավելության և 4-րդ բաժնի 4.1.2 «Երթևեկությունը դեպի աջ» թելադրող նշանների առկայության պայմաններում, ինչպես նաև դրանից հետո Նալբանդյան փողոցից աջ շրջադարձային կորությամբ դեպի Զարենց փողոց տանող Նալբանդյան և Զարենց փողոցների միջև ընկած հատվածում առկա ՃԵԿ-ի հավելված No 1- ի Ձև N 2 «Ճանապարհային գծանշումներ» բաժնի 1.16.2 համարակալումն ունեցող «ՈՒղղորդ կղզյակ» հորիզոնական գծանշման առկայության պայմաններում, երթևեկությունը շարունակել է ուղիղ ուղղությամբ՝ ՃԵԿ-ի հավելված Ne 1-ի Ձև N 2 «Ճանապարհային գծանշումներ» բաժնի 1.16.2 համարակալումն ունեցող «ՈՒղղորդ կղզյակ» հորիզոնական գծանշման վրայով, իրականացրել է իր վարած ավտոմեքենայի ոչ պատշաճ կառավարում, տեխնիկական տեսակետից վտանգավոր է եղել երթևեկության մյուս մասնակիցների համար, մասնավորապես՝ ճանապարհը չի զիջել Չարենցի փողոցով՝ Կորյունի փողոցի կողմից դեպի Սայաթ Նովա փողոցի ուղղությամբ ուղիղ երթևեկող Աշոտ Սարիկի Բերիկյանի վարած «Օպել» մակնիշի 37 PA 880 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենային, շարունակել է վարել և մուտք է գործել Չարենցի փողոց՝ «Օպել» մակնիշի 37 PA 880 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ուղեմաս՝ դրանով իսկ ստեղծել վթարային իրադրություն, որի արդյունքում «Օպել» մակնիշի 37 PA 880 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ուղեմասում իր վարած «Հունդայի» մակնիշի 37 ZD 604 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի առջևի մասով բախվել է «Օպել» մակնիշի 37 PA 880 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի աջակողմյան մասին՝ դրանով իսկ պայմանավորել տվյալ վթարի առաջացումը՝ ինքն իրեն զրկելով այն կանխելու տեխնիկական հնարավորությունից, որի հետևանքով հեմոռագիկ տրավմատիկ շոկից անզգուշությամբ առաջացրել է «Օպել» մակնիշի 37 PA 880 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ուղևոր Պետրոս Արմենակի Դուդուկչյանի մահ, իսկ «Օպել» մակնիշի 37 PA 880 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի վարորդ Աշոտ Սարիկի Բերիկյանի առողջությանն անզգուշությամբ պատճառել է ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող:
Այսինքն՝ Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանին մեղսագրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված պիարք, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով։»:
2.2 Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 15-ի դատավճռի համաձայն՝
«(...) Առաջադրված մեղադրանքների հետ մեղադրյալ Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանի համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված են Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանին վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, դա ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի: (…)
Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ պետք է դիտել նախկինում դատապարտված չլինելը:
Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել իրեն մեղավոր ճանաչելը, կատարածի համար զղջալը, ինչպես նաև երկու անչափահաս երեխաներ ունենալը։
Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Կատարած արարքի համար մեղադրյալ Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
Դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում ինչպես նրա կատարած հանցագործությունների բնույթը, եղանակն ու նպատակը, դիտավորության իրականացման աստիճանը, մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա նշանակվող պատժի ազդեցությունը, այնպես էլ նրա անձը բնութագրող տվյալները և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները։ (…)
Դատարանը, հաշվի առնելով Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանի կատարած արարքների հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, այդ թվում` նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, նրա անձը, նրան բնութագրող տվյալը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը գտնում է, որ պատժի նպատակներն ապահովելու համար նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքը կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում 5 (հինգ) տարի ժամկետով, որը մեղադրյալը պետք է կրի համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկում։(…):
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Պաշտպանը, դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների, վերաբերելի իրավանորմերի, նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ վերաքննիչ բողոք ներկա¬յացնելով, խնդ¬րել է.
«Բողոքն ընդունել վարույթ, լրացուցիչ պատժի մասով բեկանել Վիգեն Գալստյանի նկատմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 15.08.2025թ.-ի թիվ ԵԴ1/1551/01/25 դատական ակտը և նրա նկատմամբ նշանակել արդարացի, հնարավորինս մեղմ լրացուցիչ պատիժ։»։
Ներկայացված Բողոքում, մասնավորապես, նշված է.
«(…) Քրեական նոր օրենսգրքի հատուկ մասի հոդվածների սանկցիաներում լրացուցիչ պատժատեսակները սահմանված չեն, հետևաբար դատարանը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնավորի լրացուցիչ այս կամ այն պատժատեսակը կիրառելու անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև դրա չափը։
Կատարված հանցավոր արարքի համար լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է ղեկավարվի պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, մասնավորապես` հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական գնահատման արդյունքում նշանակի այնպիսի լրացուցիչ պատիժ, որը կհամապատասխանի օրինականության, արդարության և պատժի անհատականացման հիմնարար սկզբունքներին: Միևնույն ժամանակ, հիմնական պատժի հետ զուգակցված լրացուցիչ պատիժը պետք է առավելագույնս ապահովի պատժի նպատակների լիարժեք իրացվելիությունը:»:

4.Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ընթացքում պաշտպան Կ.Մեժլումյանը և մեղադրյալ Վ.Գալստյանի պնդեցին Պաշտպանի ներկայացրած բողոքի հիմնավորումները։
Դատական նիստի ընթացքում տուժող Ֆ.Դուդուկչյանը պնդեց, որ ցանկանում է, որ մեղադրյալը կրի պատիժ:

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահման¬նե¬րում դատական ստուգ¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնա¬վոր¬վածութ¬յունը, ուսում¬նա¬սիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործի նյու¬թե¬րը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ հետևությունների.
5.1 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատա¬¬կան ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
(...)
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շա¬րադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հար¬ցե¬րը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանց¬վի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատա¬րան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. (...)»:
5.2 Վիգեն Գալստյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար որպես պատիժ 5 (հինգ) տարի ժամկետով ազատազրկման նշանակման և որպես լրացուցիչ պատիժ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 5 (հինգ) տարի ժամկետով զրկելու համաչափության և իրա¬վաչափության դատական ստու¬գում.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2.Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
Վճռաբեկ դատարանը 2017 թվականի ապրիլի 12-ին Գագիկ Լիպարիտի Ղուկասյանի վերաբերյալ թիվ ԵԱՔԴ/0075/01/16 քրեական գործով արտահայտել է իրավական դիրքորոշում առ այն՝ «(․․․)Հիմք ընդունելով իր նախադեպային իրավունքում ձևավորած իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 242-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործությունների վերաբերյալ գործերով վերոնշյալ հարցերը լուծելիս դատարանները, ի թիվս այլոց, պետք է հատկապես հաշվի առնեն՝
ա. հանցագործության կատարման եղանակը և հանգամանքները, հանցագործության կատարման մեջ ամբաստանյալի մեղավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուն նպաստող պայմանները (մանրամասն տե՛ս Արամ Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ կետը),
բ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը: Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման բնույթը բացահայտելու համար դատարանները, յուրաքանչյուր դեպքում ելնելով կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքներից, պետք է գնահատման ենթարկեն, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնների տվյալ խախտումը ինչպես ընդհանուր առմամբ, այնպես էլ կոնկրետ իրադրությունում որքանով էր հավանական դարձնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների կյանքին կամ առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը (տե՛ս, mutatis mutandis, Էդմոն Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը): Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ, ի թիվս այլոց, լուսացույցի կամ կարգավորողի արգելող ազդանշանին չենթարկվելը, սահմանված արագությունը գերազանցելը, տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում վարելը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելը վտանգ են առաջացնում ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար և առավել հավանական դարձնում հանրության համար վտանգավոր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը (տե՛ս Արամ Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 20-րդ կետը): Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ խախտված սույն կանոնների («կոպիտ խախտում» եզրույթի չգործածումը պայմանավորված է Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում 2012 թվականի փետրվարի 7-ի ՀՕ-2-Ն օրենքով կատարված փոփոխությամբ, մասնավորապես՝ նշյալ օրենքով ուժը կորցրած է ճանաչվել օրենսգրքի 1245-րդ հոդվածը) մատնանշումը չի բացառում, որ ճանապարհային երթևեկության այլ, վերը չմատնանշված կանոնների խախտումները չեն կարող վտանգ ստեղծել ճանապարհային երթևեկության մասնակիցների համար, առավել հավանական դարձնել վերջիններիս կյանքին և առողջությանը վնաս պատճառելու հնարավորությունը: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն հարցը յուրաքանչյուր դեպքում անհրաժեշտ է ինքնուրույն գնահատման ենթարկել՝ ելնելով կոնկրետ գործի փաստական հանգամանքների բազմակողմանի վերլուծությունից,
գ. ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտման նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում փաստել է, որ դատարանները հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն այն հանգամանքին, թե տրանսպորտային միջոցի վարորդը ճանապարհային երթևեկության կանոնների խախտումն արդյոք գիտակցաբար է թույլ տվել (տե՛ս Էդմոն Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 18-րդ կետը):
Զարգացնելով սույն իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կարևոր նշանակություն ունի այն հարցի պարզումը, թե ճանապարհային երթևեկության կանոնները Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 10-11-րդ հոդվածների իմաստով դիտավորությամբ, թե անզգուշությամբ են խախտվել: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ ճանապարհային երթևեկության կանոնները դիտավորությամբ խախտելը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին,
դ. հանրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ հանցավորի դրսևորած հոգեբանական վերաբերմունքը: Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանը Էդմոն Ասատրյանի գործով որոշման շրջանակներում փաստել է. «(…)[Հ]անրորեն վտանգավոր հետևանքների նկատմամբ դրսևորված անզգույշ մեղքի (…) տարատեսակները, ելնելով գործի փաստական հանգամանքների առանձնահատկություններից, տարբեր կերպ են բնորոշում հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության աստիճանը: Այսպես` հանցավոր անփութության դեպքում անձը չի նախատեսում իր արարքի արդյունքում ծանր հետևանքների առաջացման հնարավորությունը, հետևաբար չի գիտակցում նաև իր կողմից տվյալ իրադրությունում թույլ տրված խախտման վտանգավորությունը: Մինչդեռ հանցավոր ինքնավստահության դեպքում անձը գիտակցում է, որ իր կողմից թույլ տրված խախտման արդյունքում կարող են վտանգավոր հետևանքներ առաջանալ, այսինքն` նա գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և, չնայած դրան, թույլ է տալիս նշված խախտումը, ինչը վկայում է հանցավորի անձնավորության և կատարված հանցագործության վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին» (տե՛ս Էդմոն Ասատրյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշման 17-րդ կետը),
ե. հանցագործությամբ պատճառված վնասը (մանրամասն տե՛ս Արամայիս Հովհաննեսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման 15-րդ կետը),
զ. հանցանքի կատարումից անմիջապես հետո, ինչպես նաև հետագայում հարուցված քրեական գործի քննության ընթացքում հանցավորի դրսևորած վարքագիծը: Մասնավորապես՝ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ դատարաններն ուշադրության պետք է արժանացնեն այն, թե հանցագործության կատարումից անմիջապես հետո ամբաստանյալն արդյոք անհրաժեշտ օգնություն է ցուցաբերել տուժողին, կամ արդյոք քրեական գործի քննության ընթացքում ինքնակամ ներկայացել է վարույթն իրականացնող մարմին, դեպքի վերաբերյալ տվել ճշմարտացի, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ, արդյոք որոշակի քայլեր է ձեռնարկել տուժողի կամ նրա հարազատների հետ հաշտվելու ուղղությամբ կամ ինքնակամ հատուցել է հանցագործության արդյունքում տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության ծախսերը (տե՛ս, mutatis mutandis, Արամ Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշման 22-րդ կետը):(․․․)»։
Պատժի համակարգը քրեական օրենքով սահմանված պատժի տեսակների սպառիչ ցանկ է, որը կոչված է ապահովելու պատժի նպատակների իրականացումը: Պատժի տեսակների, դրանց կիրառման կարգի նախատեսումն օրենքում կարևոր նշանակություն ունի պատժի նշանակման և անհատականացման ընթացքում քրեական իրավունքի հիմնական սկզբունքների իրականացման համար:
Պատժի բոլոր տեսակներն օժտված են ինչպես ընդհանուր, այնպես էլ առանձնահատուկ գծերով, ինչը հնարավորություն է տալիս նրանց դասակարգել տարբեր հիմքերով:
Հարկ է նկատել, որ ըստ նշանակման կարգի և իրավաբանական նշանակության` պատժի համակարգը կազմող բոլոր պատժատեսակները, քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի համաձայն, բաժանվում են երեք խմբի` հիմնական և լրացուցիչ պատիժներ, ինչպես նաև պատիժներ, որոնք կարող են նշանակվել և' որպես հիմնական, և' որպես լրացուցիչ:
Մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանրային աշխատանքները, ազատության սահմանափակումը, կարճաժամկետ ազատազրկումը, կարգապահական գումարտակում պահելը, ազատազրկումը և ցմահ ազատազրկումը կիրառվում են միայն որպես հիմնական պատիժներ:
2. Պատվավոր կամ զինվորական կոչումից, կարգից, աստիճանից, որակավորման դասից կամ պետական պարգևից զրկելը և օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կիրառվում են միայն որպես լրացուցիչ պատիժներ:
3. Տուգանքը, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը և զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակումը կիրառվում են և՛ որպես հիմնական, և՛ որպես լրացուցիչ պատիժներ:
4. Մեկ հանցագործության համար կարող է նշանակվել միայն մեկ հիմնական պատիժ: Հիմնական պատժին կարող է միացվել մեկ կամ մի քանի լրացուցիչ պատիժ:»։
Վերը նշված իրավական նորմերի և նախադեպային դիրքորոշման լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքի համար որպես պատիժ 5 (հինգ) տարի ժամկետով ազատազրկման նշանակման իրա¬վաչափության հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը համաչափ և իրավաչափ է մեղադրյալի արարքում հաստատված հանցանքի բնույթին և վտանգավորության աստիճանին, բավարար՝ հանցանք կատարած անձին վերասոցիալականացնելու և օրենքով նախատեսված պատժի այլ նպատակներին հասնելու համար։
Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալի նկատմամբ որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակված տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 5 (հինգ) տարի ժամկետով զրկելը համապատասխանում է օրենքով նախատեսված՝ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում պատժի նշանակման հիմնական սկզբունքներին, և պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը իրավաչափորեն օգտվել է պատիժ նշանակելու հարցում դատարանին վերապահված հայեցողության շրջանակից։
Այդուհանդերձ, մեղադրյալի կատարած արար¬¬քի բնույթը և հանրության համար վտան¬գա¬վորութ¬յան աստիճանը հաշվի առ¬նե¬¬¬լու պայ¬ման¬նե¬րում նրա նկատ-մամբ որպես պատիժ 5 (հինգ) տարի ժամկետով նշանակված ազատազրկում պատժատեսակը և պատժաչափը, ինչպես նաև որպես լրացուցիչ պատիժ՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 5 (հինգ) տարի ժամկետով զրկելը ընտրելիս Առա¬ջին ատյա¬նի դատարանի կայացրած ո¬րոշ¬ման ի¬րա¬¬վա¬¬-չափության մասին են վկայում ներքոհիշյալ հանգամանքները.
Մեղադրյալ Վիգեն Գալստյանը՝
• նախկինում դատապարտված չի եղել,
• ընդունել է մեղքը,
• զղջացել է կատարած արարքի համար,
• ունի երկու անչափահաս երեխա
• մասնակցել է 44-օրյա պատերազմի մարտական գործողություններին։
Հարկ է նկատել, որ նշված հանգամանքները Առաջին ատյանի դատարանի կողմից հաշվի են առնվել որպես անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ:
Ասվածի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը վերահաստատում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը օրենքով նախատեսված պատժատեսակի և պատժաչափի թույլատրելի սահմաններում են:
Այլ կերպ՝ Առաջին ատյանի դատարանը՝ Վիգեն Գալստյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու համար 5 (հինգ) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժատեսակը նշանակելիս, ինչպես նաև որպես լրացուցիչ պատիժ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 5 (տարի) տարի ժամկետով զրկելիս չի գործել իրեն վերապահված հայեցողական շրջանակներից դուրս։
Ավելին, Առաջին ատյանի դատարանը՝ մեղադրյալի նկատմամբ համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելիս հաշվի առնելով հանցագործության վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, վերը թվարկված հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, եկել է այն եզրահանգմանը, որ մեղադրյալի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը առկա է, որպիսի հետևությանն իր համաձայնությունն է հայտնում Վերաքննիչ դատարանը:
Ասվածի շրջանակներում, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում համաչափորեն քննարկելով մեղադրյալ Վիգեն Գալստյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը, ինչպես նաև մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, եղանակը, հիմնական պատժի հետ միաժամանակ որպես լրացուցիչ պատիժ նշանակելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 5 (տարի) տարի ժամկետով զրկելը, հանգել է իրավաչափ եզրակացության։
Ամփոփելով վերոգրյալը Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ մեղադրյալը ոչ սթափ վիճակում մեքենա վարելիս պետք է գիտակցի, թե ինչպիսի վտանգավոր հետևանքներ կարող են առաջանալ և ինչպիսի մեծ հասարակական վտաննգավորություն է ներկայացնում քննարկվող արարքը, ուստի սույն փաստական հանգամանքների առկայության պայմաններում, երբ մեղադրյալ Վիգեն Գալստյանի ոչ սթափ վիճակում մեքենա վարելու պայմաններում ճանապարհատրանսպորտային պատահարը ունեցել է մահվան ելք, մեղադրյալի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակված ազատազրկում պատժատեսակը՝ 5 (տարի) տարի ժամկետով և տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը 5 (հինգ) տարի ժամկետով իրավաչափ է և համաչափ կատարված արարքի բնույթին և հանրային վտանգավորության աստիճանին։
Այսպիսով՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այն¬պի¬սի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ու¬նե¬նալ գոր¬ծի ելքի վրա։ Մեղադրյալի նկատ¬-մամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված հանցանքի համար որպես պատիժ 5 (տարի) տարի ժամկետով նշանակված ազատազրկում պատժատեսակի և պատժաչափի ու տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 5 (հինգ) տարի ժամկետով զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կիրառելու վե¬¬¬րաբերյալ Առա¬ջին ատյանի դատարանի հետևություններն արդարության և պա¬տաս¬խա¬¬¬նատ¬վութ¬¬յան ան¬հատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից հիմ¬¬¬¬¬նա¬վորված են, վերջինիս նկատմամբ նշանակված է արդարացի, իրավաչափ և համաչափ պատիժ։
5․3 Այսպիսով, ամփոփելով վերոշարադրված փաստարկները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշման մեջ Վերաքննիչ դատարանի նշած փաստարկներով և պատճառաբանությամբ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, գործով էության մեջ կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան:
Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Պաշտպանի ներկայացրած վերա¬քննիչ բողոք՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ, 371-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Վիգեն Գալստյանի պաշտպան Կարեն Մեժլումյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ անփոփոխ թողնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵԴ1/1551/01/25 գործով Վիգեն Վիլսոնի Գալստյանի վերաբերյալ կայացված դատավճիռը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ