Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/1524/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
15.4
Պատասխանող
Սարգիս Փանոսյան Վարդանի
Սարգիս Փանոսյան
Սարգիս Փանոսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Հարություն Մանուկյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 344 Մաս 2
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Հարություն Մանուկյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-04-18 | 11:30 | 2 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-04-17 | 13:00 | 2 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-01-27 | 11:30 | 2 | Նիստը չի կայացել | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-12-05 | 11:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-31 | 14:30 | 2 | Նիստը չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-22 | 12:00 | 2 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-16 | 14:30 | 2 | Նիստը չի կայացել |
ԵԴ1/1524/01/25
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
18 ապրիլի 2026 թվական ք.Երևան
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
նախագահությամբ դատավոր Հ.Մանուկյանի,
քարտուղարությամբ Ն.Սարգսյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ս․Պետրոսյանի,
մեղադրյալ՝ Ս․Փանոսյանի,
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի (ծնված՝ 1996 թվականի սեպտեմբերի 20-ին, Արարատի մարզի Հովտաշատ գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված և բնակվող՝ Արարատի մարզի Հոտաշատ գյուղի Թումանյան փողոցի 15-րդ տուն հասցեում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը), 2025 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԴ1/1524/01/25 վերդիկտով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. 2025 թվականի հունվարի 10-ին նախաձեռնվել է թիվ 60109725 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով։
1.2. 2025 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևանքաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի կողմից 12.12.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 04770 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 128159 վկայականի պատճենները, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքը։
1.3. 2025 թվականի ապրիլի 10-ին միջնորդություն է ներկայացվել թիվ 60109725 քրեական վարույթով հսկող դատախազին՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
1.4. ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ս.Պետրոսյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
1.5. 2025 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
1.6. 2025 թվականի ապրիլի 25-ին թիվ 60109725 քրեական վարույթով կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ս.Պետրոսյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 30-ի որոշմամբ հաստատվել է։
1.7. 2025 թվականի մայիսի 5-ին թիվ 60109725 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (դատարանում ստացել է թիվ ԵԴ1/1524/01/25 համարը), մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Հարություն Մանուկյանին և 2025 թվականի մայիսի 6-ին հանձնվել է դատավորի աշխատակազմին։
1.8. 2025 թվականի մայիսի 7-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/1524/01/25 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
1.9. 2025 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԴ1/1524/01/25 վերդիկտով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ս.Պետրոսյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այն բանի համար, որ նա «(...) չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, արտաշնչած օդի մեջ 0.650 միլիգրամ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի հիմքով համարվում է ոչ սթափ վիճակ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 02:30-ի տահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 37 CK 005 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: (...)»։
3. Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1. Մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում, օգտվելով իր լռելու իրավունքից, հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց, սակայն միաժամանակ հայտնել է, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
3.2. 2025 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևանքաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի կողմից 12.12.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 04770 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 128159 վկայականի պատճենները, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքը։
(Տե՛ս հատոր 1-ին՝ վ.թ. 15-17)։
3.3. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված փաստաթղթերը զննության ենթարկելու մասին 09.04.2025թ. արձանագրության համաձայն՝
12.12.2024 թվականին՝ ժամը 03:00-ին, Երևան քաղաքի Ամերիկյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի /կրծքանշան՝ թիվ 08755/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը 12.12.2024 թվականին՝ ժամը 02:30-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ Երևան քաղաքի Ծովակալ Իսակովի պողոտայում, ոչ սթափ վիճակում վարել է «Վազ» մակնիշի 37 CK 005 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է վարորդի ստորագրությունը, իսկ արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում գրառում առկա չէ: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203.5 թիվը:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի զննությամբ պարզվեց, որ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91100840, զննման համարն է՝ 04770, զննման ամսաթիվն է՝ 12.12.2024 թվական, զննման ժամն է՝ 02:32:53, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվն է՝ 26.06.2024 թվական, դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.650 մզ/լ, վարորդի անունն է՝ Սարգիս, վարորդի ազգանունն է՝ Փանոսյան, Պ/Ծ֊ի ազգանունն է՝ Ավետիսյան, կրծքանշանի համարն է՝ 08755, ստորաբաժանումն է՝ 4֊րդ գումարտակ, 3-րդ վաշտ:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 128159 ստուգաչափման վկայականի զննությամբ պարզվեց, որ վկայականը ուժի մեջ է 26.06.2024 թվականից մինչև 26.06.2025 թվականը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91100840 տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000մգ/լ/, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ + - 10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ , ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008 MFI 242-1353-2012, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Վ.Բաբաջանյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի զննությամբ պարզվեց, որ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին վարորդական իրավունքի վկայական չի հատկացվել:
(Տե՛ս հատոր 1-ին՝ վ.թ. 4-7, 13-14)։
4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների, մասնավորապես՝ մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի՝ մեղադրանքի վերաբերյալ հայտնած դիրքորոշումը, 2025 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևանքաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի կողմից 12.12.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 04770 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 128159 վկայականի պատճենների, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված փաստաթղթերը զննության ենթարկելու մասին 09.04.2025թ. արձանագրության հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատվում են հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, արտաշնչած օդի մեջ 0.650 միլիգրամ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի հիմքով համարվում է ոչ սթափ վիճակ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 02:30-ի տահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 37 CK 005 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան:
5. Պատճառաբանական մաս.
5.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«(…)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
3. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված, եթե նա օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը չի լրացել:
4. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը համարվում է կասեցված, եթե նրա` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքն օրենքով սահմանված կարգով կասեցվել է, և կասեցման ժամկետը չի լրացել:
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի (ենթակարգի) տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»
Անդրադառնալով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին ներկայացված մեղադրանքին և այս համատեքստում ուսումնասիրելով հետազոտված ապացույցները՝ հարկ է նշել, որ մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի՝ մեղադրանքի վերաբերյալ հայտնած դիրքորոշումը համադրելով 2025 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևանքաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի կողմից 12.12.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 04770 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 128159 վկայականի պատճենների, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված փաստաթղթերը զննության ենթարկելու մասին 09.04.2025թ. արձանագրության հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ․
- ապացուցված են մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը (արարքը),
- ապացուցված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի քրեական հակաիրավականությունը,
- ապացուցված է մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերոգրյալ արարքի կատարելը,
- ապացուցված է մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարելու մեջ։
Այլ կերպ՝ համադրելով սույն քրեական գործով հետազոտված ապացույցները վկայակոչած իրավանորմերի հետ, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, արտաշնչած օդի մեջ 0.650 միլիգրամ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի հիմքով համարվում է ոչ սթափ վիճակ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 02:30-ի տահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 37 CK 005 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան:
5.2. Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
2. Արգելվում է անձին կրկին քրեական պատասխանատվության ենթարկել նույն հանցանքը կատարելու համար, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 133-154-րդ, 155-րդ, 308-րդ, 450-րդ կամ 451-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքների համար այլ պետության կողմից քրեական պատասխանատվության ենթարկված լինելու այն դեպքերի, երբ անձն անհիմն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից կամ անարդարացիորեն դատապարտվել է մեղմ պատժի կամ անհիմն լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել է պատժի կրումից:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին:
5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
2) հանցանքը խմբի կամ հանցավոր կազմակերպության կազմում կատարելը,
3) հանցագործության մեջ առանձնապես ակտիվ դերը,
4) հանցանքը կատարելուն հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող կամ ոչ սթափ (հարբած) վիճակում գտնվող կամ քրեական պատասխանատվության համար սահմանված տարիքի չհասած անձին ներգրավելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ անձը հոգեկան առողջության խնդիրներ ունի, ոչ սթափ (հարբած) վիճակում է կամ չի հասել քրեական պատասխանատվության համար սահմանված տարիքի,
5) դիտավորյալ հանցանքն անչափահասի նկատմամբ, նրա հետ համատեղ կամ հանցավորի արարքի բնույթը գիտակցող անչափահասի ներկայությամբ կատարելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ անձն անչափահաս է,
6) հանցանքը ռասայական, ազգային, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումով, կրոնով, քաղաքական կամ այլ հայացքներով կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներով պայմանավորված ատելության, անհանդուրժողականության կամ թշնամանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքն այլ անձանց իրավաչափ գործողությունների համար վրեժի շարժառիթով կատարելը,
8) հանցանքն այլ հանցագործությունը թաքցնելու կամ դրա կատարումը հեշտացնելու նպատակով կատարելը,
9) հանցանքը հղի կնոջ, անօգնական, խոցելի կամ հանցավորից կախյալ վիճակում գտնվող անձի նկատմամբ կատարելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ կինը հղի է, կամ անձը անօգնական, խոցելի կամ իրենից կախյալ վիճակում է,
10) հանցանքն անձի կամ նրա մերձավոր ազգականի կամ մերձավորի նկատմամբ կատարելը` կապված այդ անձի կողմից իր ծառայողական կամ մասնագիտական գործունեության կամ հասարակական պարտքը կատարելու հետ,
11) հանցանքն առանձին դաժանությամբ, անձին ծաղրուծանակի, տանջանքի կամ տառապանքի ենթարկելով կատարելը,
12) հանցանքն իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն օգտագործելով կատարելը,
13) հանցանքը հանրության համար վտանգավոր եղանակով կատարելը,
14) հանցանքը զենքի, ռազմամթերքի, պայթուցիկ նյութերի կամ պայթեցման սարքերի կամ ռադիոակտիվ նյութերի գործադրմամբ կամ դրանց գործադրման սպառնալիքով կատարելը,
15) հանցանքը թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց ածանցյալների կամ ուժեղ ներգործող դեղերի գործադրմամբ կատարելը,
16) հանցանքն ալկոհոլի, թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց ածանցյալների կամ ուժեղ ներգործող դեղերի ազդեցությամբ կատարելը, եթե հանցավորն ինքն է իրեն դրել այդ վիճակի մեջ,
17) հանցանքը ռազմական կամ արտակարգ դրության, արտակարգ իրավիճակի կամ զանգվածային անկարգությունների պայմաններն օգտագործելով կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:»
Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցագործության հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին ուղղելու ամենակարճ ճանապարհ, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից նոր հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները քրեական վարույթի ընթացքում ենթակա են ապացուցման: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը:
Պատիժ նշանակելուն վերաբերելի իրավանորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը որպես պատիժ է նախատեսում տուգանքը՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ, հարկ է հաշվի առնել հետևյալը․
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հետևյալ հանգամանքները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքները․ խնամքին՝ մեկ անչափահաս երեխա ունենալը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (վերջին հանգամանքը՝ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող գնահատելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Այսպիսով՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, նրա արարքի սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքի անմիջական օբյեկտի՝ հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված ոտնձգության բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը և դրանք էլ իրենց հերթին համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ, հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը նշված հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի այդ հանցանքի համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժատեսակի` տուգանքի ձևով՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի ամսական եկամտի հնգապատիկի՝ 526.800 (հինգ հարյուր քսանվեց հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով (հիմք ընդունելով ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետի ժամանակավոր պաշտոնակատարի գրությանը կից ստացված՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի ամսական եկամտի վերաբերյալ տվյալները, այն է՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը), որը համաչափ է կատարված արարքին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին վերասոցիալականացնելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն`
«(...) Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»։
Հաշվի առնելով հնարավոր նշանակվելիք տուգանքի տարաժամկետման վերաբերյալ մեղադրյալի միջնորդությունը և վերջինիս գույքային դրությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ նշանակված 526.800 (հինգ հարյուր քսանվեց հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով տուգանք պատժի վճարման ժամկետ սահմանել 1 (մեկ) տարին՝ թույլատրելով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 43.900 (քառասուներեք հազար ինը հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։
Քննարկելով նաև որպես լրացուցիչ պատիժ` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը։ Այսինքն՝ նշված լրացուցիչ պատժի նշանակումն օրենսդիրը թողել է դատարանի հայեցողությանը։
Այսպես.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելը՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը, իսկ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը՝ կատարված հանցանքի բնույթի հետ կապված որոշակի գործունեությամբ զբաղվելն արգելելն է:
(…)
4. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 1-3 տարի, իսկ ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար՝ 1-5 տարի ժամկետով:
5. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը:
6. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի հետ որպես հիմնական կամ լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս այն տարածվում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու ամբողջ ժամանակահատվածի վրա, իսկ դրա ժամկետի հաշվարկն սկսվում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելուց հետո: Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը մնացած պատժատեսակների հետ նշանակելիս դրա ժամկետը հաշվարկվում է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
7. Սույն հոդվածով նախատեսված պատժից դատապարտյալի խուսափելու դեպքում պատիժը փոխարինվում է ազատազրկմամբ` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու 3 օրը հաշվարկելով ազատազրկման 1 օրվա դիմաց: Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի արդյունքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով:
8. Սույն հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին:»
Միևնույն ժամանակ հարկ է արձանագրել, որ սույն քրեական գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի փաստական տվյալներ, որ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը ներկայումս ունի տրանսպորտային միջոցներ վարելու գործող իրավունք, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ չի կարող նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով որպես լրացուցիչ պատիժ նախատեսված` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու պատժատեսակը։
5.3. Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
5.3.1․ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ հարկ է Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ ամսական եկամտի հնգապատիկի՝ 526.800 (հինգ հարյուր քսանվեց հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ նշանակված 526.800 (հինգ հարյուր քսանվեց հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով տուգանք պատժի վճարման ժամկետ սահմանել 1 (մեկ) տարին՝ թույլատրելով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 43.900 (քառասուներեք հազար ինը հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։
Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
18 ապրիլի 2026 թվական ք.Երևան
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
նախագահությամբ դատավոր Հ.Մանուկյանի,
քարտուղարությամբ Ն.Սարգսյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ս․Պետրոսյանի,
մեղադրյալ՝ Ս․Փանոսյանի,
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի (ծնված՝ 1996 թվականի սեպտեմբերի 20-ին, Արարատի մարզի Հովտաշատ գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված և բնակվող՝ Արարատի մարզի Հոտաշատ գյուղի Թումանյան փողոցի 15-րդ տուն հասցեում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը), 2025 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԴ1/1524/01/25 վերդիկտով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. 2025 թվականի հունվարի 10-ին նախաձեռնվել է թիվ 60109725 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով։
1.2. 2025 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևանքաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի կողմից 12.12.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 04770 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 128159 վկայականի պատճենները, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքը։
1.3. 2025 թվականի ապրիլի 10-ին միջնորդություն է ներկայացվել թիվ 60109725 քրեական վարույթով հսկող դատախազին՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
1.4. ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ս.Պետրոսյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
1.5. 2025 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
1.6. 2025 թվականի ապրիլի 25-ին թիվ 60109725 քրեական վարույթով կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ս.Պետրոսյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 30-ի որոշմամբ հաստատվել է։
1.7. 2025 թվականի մայիսի 5-ին թիվ 60109725 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (դատարանում ստացել է թիվ ԵԴ1/1524/01/25 համարը), մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Հարություն Մանուկյանին և 2025 թվականի մայիսի 6-ին հանձնվել է դատավորի աշխատակազմին։
1.8. 2025 թվականի մայիսի 7-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/1524/01/25 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
1.9. 2025 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԴ1/1524/01/25 վերդիկտով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ս.Պետրոսյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այն բանի համար, որ նա «(...) չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, արտաշնչած օդի մեջ 0.650 միլիգրամ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի հիմքով համարվում է ոչ սթափ վիճակ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 02:30-ի տահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 37 CK 005 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: (...)»։
3. Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1. Մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում, օգտվելով իր լռելու իրավունքից, հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց, սակայն միաժամանակ հայտնել է, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
3.2. 2025 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևանքաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի կողմից 12.12.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 04770 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 128159 վկայականի պատճենները, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքը։
(Տե՛ս հատոր 1-ին՝ վ.թ. 15-17)։
3.3. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված փաստաթղթերը զննության ենթարկելու մասին 09.04.2025թ. արձանագրության համաձայն՝
12.12.2024 թվականին՝ ժամը 03:00-ին, Երևան քաղաքի Ամերիկյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի /կրծքանշան՝ թիվ 08755/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը 12.12.2024 թվականին՝ ժամը 02:30-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ Երևան քաղաքի Ծովակալ Իսակովի պողոտայում, ոչ սթափ վիճակում վարել է «Վազ» մակնիշի 37 CK 005 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է վարորդի ստորագրությունը, իսկ արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում գրառում առկա չէ: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203.5 թիվը:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի զննությամբ պարզվեց, որ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91100840, զննման համարն է՝ 04770, զննման ամսաթիվն է՝ 12.12.2024 թվական, զննման ժամն է՝ 02:32:53, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվն է՝ 26.06.2024 թվական, դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.650 մզ/լ, վարորդի անունն է՝ Սարգիս, վարորդի ազգանունն է՝ Փանոսյան, Պ/Ծ֊ի ազգանունն է՝ Ավետիսյան, կրծքանշանի համարն է՝ 08755, ստորաբաժանումն է՝ 4֊րդ գումարտակ, 3-րդ վաշտ:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 128159 ստուգաչափման վկայականի զննությամբ պարզվեց, որ վկայականը ուժի մեջ է 26.06.2024 թվականից մինչև 26.06.2025 թվականը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91100840 տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000մգ/լ/, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ + - 10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ , ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008 MFI 242-1353-2012, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Վ.Բաբաջանյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի զննությամբ պարզվեց, որ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին վարորդական իրավունքի վկայական չի հատկացվել:
(Տե՛ս հատոր 1-ին՝ վ.թ. 4-7, 13-14)։
4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների, մասնավորապես՝ մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի՝ մեղադրանքի վերաբերյալ հայտնած դիրքորոշումը, 2025 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևանքաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի կողմից 12.12.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 04770 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 128159 վկայականի պատճենների, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված փաստաթղթերը զննության ենթարկելու մասին 09.04.2025թ. արձանագրության հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատվում են հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, արտաշնչած օդի մեջ 0.650 միլիգրամ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի հիմքով համարվում է ոչ սթափ վիճակ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 02:30-ի տահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 37 CK 005 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան:
5. Պատճառաբանական մաս.
5.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«(…)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
3. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված, եթե նա օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը չի լրացել:
4. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը համարվում է կասեցված, եթե նրա` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքն օրենքով սահմանված կարգով կասեցվել է, և կասեցման ժամկետը չի լրացել:
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի (ենթակարգի) տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:»
Անդրադառնալով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին ներկայացված մեղադրանքին և այս համատեքստում ուսումնասիրելով հետազոտված ապացույցները՝ հարկ է նշել, որ մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի՝ մեղադրանքի վերաբերյալ հայտնած դիրքորոշումը համադրելով 2025 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևանքաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի կողմից 12.12.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 04770 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 128159 վկայականի պատճենների, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված փաստաթղթերը զննության ենթարկելու մասին 09.04.2025թ. արձանագրության հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ․
- ապացուցված են մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը (արարքը),
- ապացուցված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի քրեական հակաիրավականությունը,
- ապացուցված է մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերոգրյալ արարքի կատարելը,
- ապացուցված է մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարելու մեջ։
Այլ կերպ՝ համադրելով սույն քրեական գործով հետազոտված ապացույցները վկայակոչած իրավանորմերի հետ, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, արտաշնչած օդի մեջ 0.650 միլիգրամ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի հիմքով համարվում է ոչ սթափ վիճակ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 02:30-ի տահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 37 CK 005 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան:
5.2. Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
2. Արգելվում է անձին կրկին քրեական պատասխանատվության ենթարկել նույն հանցանքը կատարելու համար, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 133-154-րդ, 155-րդ, 308-րդ, 450-րդ կամ 451-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքների համար այլ պետության կողմից քրեական պատասխանատվության ենթարկված լինելու այն դեպքերի, երբ անձն անհիմն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից կամ անարդարացիորեն դատապարտվել է մեղմ պատժի կամ անհիմն լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել է պատժի կրումից:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին:
5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
2) հանցանքը խմբի կամ հանցավոր կազմակերպության կազմում կատարելը,
3) հանցագործության մեջ առանձնապես ակտիվ դերը,
4) հանցանքը կատարելուն հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող կամ ոչ սթափ (հարբած) վիճակում գտնվող կամ քրեական պատասխանատվության համար սահմանված տարիքի չհասած անձին ներգրավելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ անձը հոգեկան առողջության խնդիրներ ունի, ոչ սթափ (հարբած) վիճակում է կամ չի հասել քրեական պատասխանատվության համար սահմանված տարիքի,
5) դիտավորյալ հանցանքն անչափահասի նկատմամբ, նրա հետ համատեղ կամ հանցավորի արարքի բնույթը գիտակցող անչափահասի ներկայությամբ կատարելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ անձն անչափահաս է,
6) հանցանքը ռասայական, ազգային, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումով, կրոնով, քաղաքական կամ այլ հայացքներով կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներով պայմանավորված ատելության, անհանդուրժողականության կամ թշնամանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքն այլ անձանց իրավաչափ գործողությունների համար վրեժի շարժառիթով կատարելը,
8) հանցանքն այլ հանցագործությունը թաքցնելու կամ դրա կատարումը հեշտացնելու նպատակով կատարելը,
9) հանցանքը հղի կնոջ, անօգնական, խոցելի կամ հանցավորից կախյալ վիճակում գտնվող անձի նկատմամբ կատարելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ կինը հղի է, կամ անձը անօգնական, խոցելի կամ իրենից կախյալ վիճակում է,
10) հանցանքն անձի կամ նրա մերձավոր ազգականի կամ մերձավորի նկատմամբ կատարելը` կապված այդ անձի կողմից իր ծառայողական կամ մասնագիտական գործունեության կամ հասարակական պարտքը կատարելու հետ,
11) հանցանքն առանձին դաժանությամբ, անձին ծաղրուծանակի, տանջանքի կամ տառապանքի ենթարկելով կատարելը,
12) հանցանքն իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն օգտագործելով կատարելը,
13) հանցանքը հանրության համար վտանգավոր եղանակով կատարելը,
14) հանցանքը զենքի, ռազմամթերքի, պայթուցիկ նյութերի կամ պայթեցման սարքերի կամ ռադիոակտիվ նյութերի գործադրմամբ կամ դրանց գործադրման սպառնալիքով կատարելը,
15) հանցանքը թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց ածանցյալների կամ ուժեղ ներգործող դեղերի գործադրմամբ կատարելը,
16) հանցանքն ալկոհոլի, թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց ածանցյալների կամ ուժեղ ներգործող դեղերի ազդեցությամբ կատարելը, եթե հանցավորն ինքն է իրեն դրել այդ վիճակի մեջ,
17) հանցանքը ռազմական կամ արտակարգ դրության, արտակարգ իրավիճակի կամ զանգվածային անկարգությունների պայմաններն օգտագործելով կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:»
Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցագործության հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին ուղղելու ամենակարճ ճանապարհ, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից նոր հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները քրեական վարույթի ընթացքում ենթակա են ապացուցման: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը:
Պատիժ նշանակելուն վերաբերելի իրավանորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը որպես պատիժ է նախատեսում տուգանքը՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ, հարկ է հաշվի առնել հետևյալը․
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հետևյալ հանգամանքները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքները․ խնամքին՝ մեկ անչափահաս երեխա ունենալը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (վերջին հանգամանքը՝ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող գնահատելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։
Այսպիսով՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, նրա արարքի սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքի անմիջական օբյեկտի՝ հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված ոտնձգության բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը և դրանք էլ իրենց հերթին համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ, հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը նշված հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի այդ հանցանքի համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժատեսակի` տուգանքի ձևով՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի ամսական եկամտի հնգապատիկի՝ 526.800 (հինգ հարյուր քսանվեց հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով (հիմք ընդունելով ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետի ժամանակավոր պաշտոնակատարի գրությանը կից ստացված՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի ամսական եկամտի վերաբերյալ տվյալները, այն է՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը), որը համաչափ է կատարված արարքին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին վերասոցիալականացնելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն`
«(...) Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»։
Հաշվի առնելով հնարավոր նշանակվելիք տուգանքի տարաժամկետման վերաբերյալ մեղադրյալի միջնորդությունը և վերջինիս գույքային դրությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ նշանակված 526.800 (հինգ հարյուր քսանվեց հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով տուգանք պատժի վճարման ժամկետ սահմանել 1 (մեկ) տարին՝ թույլատրելով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 43.900 (քառասուներեք հազար ինը հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։
Քննարկելով նաև որպես լրացուցիչ պատիժ` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը։ Այսինքն՝ նշված լրացուցիչ պատժի նշանակումն օրենսդիրը թողել է դատարանի հայեցողությանը։
Այսպես.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելը՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը, իսկ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը՝ կատարված հանցանքի բնույթի հետ կապված որոշակի գործունեությամբ զբաղվելն արգելելն է:
(…)
4. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 1-3 տարի, իսկ ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար՝ 1-5 տարի ժամկետով:
5. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը:
6. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի հետ որպես հիմնական կամ լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս այն տարածվում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու ամբողջ ժամանակահատվածի վրա, իսկ դրա ժամկետի հաշվարկն սկսվում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելուց հետո: Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը մնացած պատժատեսակների հետ նշանակելիս դրա ժամկետը հաշվարկվում է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից:
7. Սույն հոդվածով նախատեսված պատժից դատապարտյալի խուսափելու դեպքում պատիժը փոխարինվում է ազատազրկմամբ` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու 3 օրը հաշվարկելով ազատազրկման 1 օրվա դիմաց: Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի արդյունքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով:
8. Սույն հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին:»
Միևնույն ժամանակ հարկ է արձանագրել, որ սույն քրեական գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի փաստական տվյալներ, որ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը ներկայումս ունի տրանսպորտային միջոցներ վարելու գործող իրավունք, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ չի կարող նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով որպես լրացուցիչ պատիժ նախատեսված` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու պատժատեսակը։
5.3. Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
5.3.1․ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ հարկ է Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ ամսական եկամտի հնգապատիկի՝ 526.800 (հինգ հարյուր քսանվեց հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ նշանակված 526.800 (հինգ հարյուր քսանվեց հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով տուգանք պատժի վճարման ժամկետ սահմանել 1 (մեկ) տարին՝ թույլատրելով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 43.900 (քառասուներեք հազար ինը հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։
Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/1524/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 05-05-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60109725 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, արտաշնչած օդի մեջ 0.650 միլիգրամ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի հիմքով համարվում է ոչ սթափ վիճակ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 02:30-ի տահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 37 CK 005 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Փանոսյան |
| Հայրանուն | Վարդանի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 344 Մաս 2 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Դատվածություն | |
| Դատվածություն | նախկինում չդատված |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 05-05-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 07-05-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/1524/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 07 մայիսի 2025 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Հ.Մանուկյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/1524/01/25 (նախաքննական համարը՝ 60109725) քրեական գործը` Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/1524/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2025 թվականի մայիսի 5-ին մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, նույն օրը գործը մակագրվել է դատավոր Հարություն Մանուկյանին: Քրեական գործը դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 2025 թվականի մայիսի 6-ին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի (ընդունված՝ 2021 թվականի հունիսի 30-ին) 310-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Նախնական դատալսումները պարտադիր են բոլոր քրեական վարույթներով: 2. Ստանալով քրեական գործը` դատավորը եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 3. Եթե պահպանված չէ սույն օրենսգրքի 206-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված ժամկետը, ապա դատարանն առանց նախնական դատալսումներ անցկացնելու մասին որոշում կայացնելու քրեական գործը վերադարձնում է հսկող դատախազին խափանման միջոցի հարցը քննարկելու և գործը կրկին դատարան հանձնելու նպատակով: 4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը պետք է բովանդակի տեղեկություններ այն կայացրած դատարանի և դատավորի, քրեական գործը ստանալու և որոշումը կայացնելու օրվա, ինչպես նաև նախնական դատալսումների վայրի և ժամանակի մասին: 5. Նախնական դատալսումներով առաջին դատական նիստը նշանակվում է սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշման կայացումից հետո՝ երկշաբաթյա ժամկետում: 6. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը կայացնելուց հետո՝ երկօրյա ժամկետում, դատավորը դրա պատճենն ուղարկում է հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին` դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: Հուշաթերթը ներառում է նաև սույն օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը և դրանց կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին պարզաբանում:» Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 310-րդ հոդվածներով և 483-րդ հոդվածի 6-րդ մասով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/1524/01/25 (նախաքննական համարը՝ 60109725) քրեական գործի վարույթը և նախնական դատալսումները նշանակել 2025 թվականի մայիսի 16-ին՝ ժամը 14:30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Ավան նստավայրի թիվ 2 դահլիճում (հասցեն՝ ՀՀ Երևան քաղաքի Գյուլիքևխվյան փողոցի 20): ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ. ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՀՀ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ՄԱԼԱԹԻԱ-ՍԵԲԱՍՏԻԱ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅՈՒՆ |
| Կազմակերպության հասցե | ․ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Փանոսյան |
| Հայրանուն | Վարդանի |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 16-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել Դատարանի՝ թիվ ԵԴ/1762/01/22 քրեական գործով առանձին սենյակում գտնվելու հիմքով: |
| Այլ նշումներ | Հետաձգվել է այլ հերթի։ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Հետաձգվել է այլ հերթ։ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 31-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 31-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել հանրային մեղադրողի բացակայության հիմքով։ |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է այլ հերթի։ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Դատական նիստի տևողությունը | 11։03-11։22 |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:10 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Դատական նիստի տևողությունը | 7 րոպե |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 05-12-2025 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Փանոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Մեղադրական |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:17 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Դատական նիստի տևողությունը | 2 |
| Այլ նշումներ | Հարցում կկատարվի ՊԵԿ, որից հետո կհրավիրվի նիստ։ |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 27-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 27-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել ոչ աշխատանքային լինելու հիմքով: |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 17-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 17-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը կողմերի հետ համաձայնության արդյունքում տեղափոխվել է սույն թվականի ապրիլի 18-ին ժամը 11:30-ին: |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 11:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 2 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 18-04-2026 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Սարգիս |
| Ազգանուն | Փանոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 18-04-2026 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/1524/01/25 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ 18 ապրիլի 2026 թվական ք.Երևան ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), նախագահությամբ դատավոր Հ.Մանուկյանի, քարտուղարությամբ Ն.Սարգսյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Ս․Պետրոսյանի, մեղադրյալ՝ Ս․Փանոսյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի (ծնված՝ 1996 թվականի սեպտեմբերի 20-ին, Արարատի մարզի Հովտաշատ գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված և բնակվող՝ Արարատի մարզի Հոտաշատ գյուղի Թումանյան փողոցի 15-րդ տուն հասցեում, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը), 2025 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԴ1/1524/01/25 վերդիկտով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1.1. 2025 թվականի հունվարի 10-ին նախաձեռնվել է թիվ 60109725 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով։ 1.2. 2025 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևանքաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի կողմից 12.12.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 04770 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 128159 վկայականի պատճենները, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքը։ 1.3. 2025 թվականի ապրիլի 10-ին միջնորդություն է ներկայացվել թիվ 60109725 քրեական վարույթով հսկող դատախազին՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 1.4. ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ս.Պետրոսյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ 1.5. 2025 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 1.6. 2025 թվականի ապրիլի 25-ին թիվ 60109725 քրեական վարույթով կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ս.Պետրոսյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 30-ի որոշմամբ հաստատվել է։ 1.7. 2025 թվականի մայիսի 5-ին թիվ 60109725 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (դատարանում ստացել է թիվ ԵԴ1/1524/01/25 համարը), մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Հարություն Մանուկյանին և 2025 թվականի մայիսի 6-ին հանձնվել է դատավորի աշխատակազմին։ 1.8. 2025 թվականի մայիսի 7-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/1524/01/25 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 1.9. 2025 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԵԴ1/1524/01/25 վերդիկտով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ս.Պետրոսյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 10-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այն բանի համար, որ նա «(...) չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, արտաշնչած օդի մեջ 0.650 միլիգրամ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի հիմքով համարվում է ոչ սթափ վիճակ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 02:30-ի տահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 37 CK 005 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: (...)»։ 3. Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. 3.1. Մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում, օգտվելով իր լռելու իրավունքից, հրաժարվել է ցուցմունքներ տալուց, սակայն միաժամանակ հայտնել է, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում: (Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։ 3.2. 2025 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևանքաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի կողմից 12.12.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 04770 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 128159 վկայականի պատճենները, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքը։ (Տե՛ս հատոր 1-ին՝ վ.թ. 15-17)։ 3.3. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված փաստաթղթերը զննության ենթարկելու մասին 09.04.2025թ. արձանագրության համաձայն՝ 12.12.2024 թվականին՝ ժամը 03:00-ին, Երևան քաղաքի Ամերիկյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի /կրծքանշան՝ թիվ 08755/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը 12.12.2024 թվականին՝ ժամը 02:30-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ Երևան քաղաքի Ծովակալ Իսակովի պողոտայում, ոչ սթափ վիճակում վարել է «Վազ» մակնիշի 37 CK 005 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է վարորդի ստորագրությունը, իսկ արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում գրառում առկա չէ: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203.5 թիվը: Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի զննությամբ պարզվեց, որ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91100840, զննման համարն է՝ 04770, զննման ամսաթիվն է՝ 12.12.2024 թվական, զննման ժամն է՝ 02:32:53, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվն է՝ 26.06.2024 թվական, դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.650 մզ/լ, վարորդի անունն է՝ Սարգիս, վարորդի ազգանունն է՝ Փանոսյան, Պ/Ծ֊ի ազգանունն է՝ Ավետիսյան, կրծքանշանի համարն է՝ 08755, ստորաբաժանումն է՝ 4֊րդ գումարտակ, 3-րդ վաշտ: ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 128159 ստուգաչափման վկայականի զննությամբ պարզվեց, որ վկայականը ուժի մեջ է 26.06.2024 թվականից մինչև 26.06.2025 թվականը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91100840 տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000-2.000մգ/լ/, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ + - 10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ , ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008 MFI 242-1353-2012, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Վ.Բաբաջանյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան: ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի զննությամբ պարզվեց, որ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին վարորդական իրավունքի վկայական չի հատկացվել: (Տե՛ս հատոր 1-ին՝ վ.թ. 4-7, 13-14)։ 4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները. Հետազոտված ապացույցների, մասնավորապես՝ մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի՝ մեղադրանքի վերաբերյալ հայտնած դիրքորոշումը, 2025 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևանքաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի կողմից 12.12.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 04770 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 128159 վկայականի պատճենների, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված փաստաթղթերը զննության ենթարկելու մասին 09.04.2025թ. արձանագրության հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատվում են հետևյալ փաստական հանգամանքները. Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, արտաշնչած օդի մեջ 0.650 միլիգրամ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի հիմքով համարվում է ոչ սթափ վիճակ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 02:30-ի տահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 37 CK 005 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: 5. Պատճառաբանական մաս. 5.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «(…) 2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը` պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: 3. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված, եթե նա օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը չի լրացել: 4. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը համարվում է կասեցված, եթե նրա` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքն օրենքով սահմանված կարգով կասեցվել է, և կասեցման ժամկետը չի լրացել: 5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի (ենթակարգի) տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի:» Անդրադառնալով Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին ներկայացված մեղադրանքին և այս համատեքստում ուսումնասիրելով հետազոտված ապացույցները՝ հարկ է նշել, որ մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի՝ մեղադրանքի վերաբերյալ հայտնած դիրքորոշումը համադրելով 2025 թվականի ապրիլի 9-ի որոշմամբ թիվ 60109725 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևանքաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Ալբերտ Ավետիսյանի կողմից 12.12.2024 թվականին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 04770 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 128159 վկայականի պատճենների, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ստացված փաստաթղթերը զննության ենթարկելու մասին 09.04.2025թ. արձանագրության հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ․ - ապացուցված են մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը (արարքը), - ապացուցված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի քրեական հակաիրավականությունը, - ապացուցված է մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով վերոգրյալ արարքի կատարելը, - ապացուցված է մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարելու մեջ։ Այլ կերպ՝ համադրելով սույն քրեական գործով հետազոտված ապացույցները վկայակոչած իրավանորմերի հետ, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, արտաշնչած օդի մեջ 0.650 միլիգրամ պարունակությամբ ալկոհոլ օգտագործած, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի հիմքով համարվում է ոչ սթափ վիճակ, 2024 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 02:30-ի տահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «ՎԱԶ» մակնիշի 37 CK 005 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: 5.2. Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է: 2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: 2. Արգելվում է անձին կրկին քրեական պատասխանատվության ենթարկել նույն հանցանքը կատարելու համար, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 133-154-րդ, 155-րդ, 308-րդ, 450-րդ կամ 451-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքների համար այլ պետության կողմից քրեական պատասխանատվության ենթարկված լինելու այն դեպքերի, երբ անձն անհիմն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից կամ անարդարացիորեն դատապարտվել է մեղմ պատժի կամ անհիմն լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել է պատժի կրումից:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում: 2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով: 3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից: 4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին: 5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման:» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ 1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը, 2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը, 3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը, 4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ, 5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը, 6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը, 7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը, 8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը, 9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ, 10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը, 11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը, 12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը: 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: 3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝ 1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը, 2) հանցանքը խմբի կամ հանցավոր կազմակերպության կազմում կատարելը, 3) հանցագործության մեջ առանձնապես ակտիվ դերը, 4) հանցանքը կատարելուն հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող կամ ոչ սթափ (հարբած) վիճակում գտնվող կամ քրեական պատասխանատվության համար սահմանված տարիքի չհասած անձին ներգրավելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ անձը հոգեկան առողջության խնդիրներ ունի, ոչ սթափ (հարբած) վիճակում է կամ չի հասել քրեական պատասխանատվության համար սահմանված տարիքի, 5) դիտավորյալ հանցանքն անչափահասի նկատմամբ, նրա հետ համատեղ կամ հանցավորի արարքի բնույթը գիտակցող անչափահասի ներկայությամբ կատարելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ անձն անչափահաս է, 6) հանցանքը ռասայական, ազգային, էթնիկ կամ սոցիալական ծագումով, կրոնով, քաղաքական կամ այլ հայացքներով կամ անձնական կամ սոցիալական բնույթի այլ հանգամանքներով պայմանավորված ատելության, անհանդուրժողականության կամ թշնամանքի շարժառիթով կատարելը, 7) հանցանքն այլ անձանց իրավաչափ գործողությունների համար վրեժի շարժառիթով կատարելը, 8) հանցանքն այլ հանցագործությունը թաքցնելու կամ դրա կատարումը հեշտացնելու նպատակով կատարելը, 9) հանցանքը հղի կնոջ, անօգնական, խոցելի կամ հանցավորից կախյալ վիճակում գտնվող անձի նկատմամբ կատարելը, եթե հանցավորը գիտակցում է, որ կինը հղի է, կամ անձը անօգնական, խոցելի կամ իրենից կախյալ վիճակում է, 10) հանցանքն անձի կամ նրա մերձավոր ազգականի կամ մերձավորի նկատմամբ կատարելը` կապված այդ անձի կողմից իր ծառայողական կամ մասնագիտական գործունեության կամ հասարակական պարտքը կատարելու հետ, 11) հանցանքն առանձին դաժանությամբ, անձին ծաղրուծանակի, տանջանքի կամ տառապանքի ենթարկելով կատարելը, 12) հանցանքն իշխանական կամ ծառայողական լիազորությունները կամ դրանցով պայմանավորված ազդեցությունն օգտագործելով կատարելը, 13) հանցանքը հանրության համար վտանգավոր եղանակով կատարելը, 14) հանցանքը զենքի, ռազմամթերքի, պայթուցիկ նյութերի կամ պայթեցման սարքերի կամ ռադիոակտիվ նյութերի գործադրմամբ կամ դրանց գործադրման սպառնալիքով կատարելը, 15) հանցանքը թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց ածանցյալների կամ ուժեղ ներգործող դեղերի գործադրմամբ կատարելը, 16) հանցանքն ալկոհոլի, թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց ածանցյալների կամ ուժեղ ներգործող դեղերի ազդեցությամբ կատարելը, եթե հանցավորն ինքն է իրեն դրել այդ վիճակի մեջ, 17) հանցանքը ռազմական կամ արտակարգ դրության, արտակարգ իրավիճակի կամ զանգվածային անկարգությունների պայմաններն օգտագործելով կատարելը: 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ: 3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք: 4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:» Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցագործության հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին ուղղելու ամենակարճ ճանապարհ, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից նոր հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները քրեական վարույթի ընթացքում ենթակա են ապացուցման: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատիժ նշանակելուն վերաբերելի իրավանորմերը Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը որպես պատիժ է նախատեսում տուգանքը՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ, հարկ է հաշվի առնել հետևյալը․ -մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, -մեղադրյալի անձը բնութագրող հետևյալ հանգամանքները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքները․ խնամքին՝ մեկ անչափահաս երեխա ունենալը, ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (վերջին հանգամանքը՝ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող գնահատելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով), -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Այսպիսով՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, նրա արարքի սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքի անմիջական օբյեկտի՝ հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված ոտնձգության բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը և դրանք էլ իրենց հերթին համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ, հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող վերը նշված հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի համար ենթակա է պատժի այդ հանցանքի համար նախատեսված պատիժներից առավել մեղմ պատժատեսակի` տուգանքի ձևով՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի ամսական եկամտի հնգապատիկի՝ 526.800 (հինգ հարյուր քսանվեց հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով (հիմք ընդունելով ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետի ժամանակավոր պաշտոնակատարի գրությանը կից ստացված՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի ամսական եկամտի վերաբերյալ տվյալները, այն է՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը), որը համաչափ է կատարված արարքին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին վերասոցիալականացնելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն` «(...) Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»։ Հաշվի առնելով հնարավոր նշանակվելիք տուգանքի տարաժամկետման վերաբերյալ մեղադրյալի միջնորդությունը և վերջինիս գույքային դրությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ նշանակված 526.800 (հինգ հարյուր քսանվեց հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով տուգանք պատժի վճարման ժամկետ սահմանել 1 (մեկ) տարին՝ թույլատրելով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 43.900 (քառասուներեք հազար ինը հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։ Քննարկելով նաև որպես լրացուցիչ պատիժ` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը։ Այսինքն՝ նշված լրացուցիչ պատժի նշանակումն օրենսդիրը թողել է դատարանի հայեցողությանը։ Այսպես. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից զրկելը՝ որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը, իսկ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը՝ կատարված հանցանքի բնույթի հետ կապված որոշակի գործունեությամբ զբաղվելն արգելելն է: (…) 4. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 1-3 տարի, իսկ ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար՝ 1-5 տարի ժամկետով: 5. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել այն դեպքում, երբ դատարանը, ելնելով հանցավորի պաշտոնավարության կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու ժամանակ նրա կատարած հանցանքի բնույթից, հնարավոր չի համարում անձի կողմից հետագա ժամանակահատվածում որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելը կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելը: 6. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի հետ որպես հիմնական կամ լրացուցիչ պատիժ նշանակելիս այն տարածվում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու ամբողջ ժամանակահատվածի վրա, իսկ դրա ժամկետի հաշվարկն սկսվում է ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելուց հետո: Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը մնացած պատժատեսակների հետ նշանակելիս դրա ժամկետը հաշվարկվում է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու պահից: 7. Սույն հոդվածով նախատեսված պատժից դատապարտյալի խուսափելու դեպքում պատիժը փոխարինվում է ազատազրկմամբ` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու 3 օրը հաշվարկելով ազատազրկման 1 օրվա դիմաց: Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի արդյունքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով: 8. Սույն հոդվածի 7-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին:» Միևնույն ժամանակ հարկ է արձանագրել, որ սույն քրեական գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի փաստական տվյալներ, որ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանը ներկայումս ունի տրանսպորտային միջոցներ վարելու գործող իրավունք, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ չի կարող նշանակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով որպես լրացուցիչ պատիժ նախատեսված` որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու պատժատեսակը։ 5.3. Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին: 5.3.1․ Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` դատարանը գտնում է, որ հարկ է Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը` Վ Ճ Ռ Ե Ց Սարգիս Վարդանի Փանոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ ամսական եկամտի հնգապատիկի՝ 526.800 (հինգ հարյուր քսանվեց հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ՝ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ նշանակված 526.800 (հինգ հարյուր քսանվեց հազար ութ հարյուր) ՀՀ դրամի չափով տուգանք պատժի վճարման ժամկետ սահմանել 1 (մեկ) տարին՝ թույլատրելով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 43.900 (քառասուներեք հազար ինը հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։ Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Սարգիս Վարդանի Փանոսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել: Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 18-04-2026 |
Եզրափակիչ դատական ակտը մտել է օրինական ուժի մեջ
| Ամսաթիվ | 09-06-2026 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 09-06-2026 |
|---|