ԵԴ1/1537/01/25







Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«19» օգոստոսի 2025 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԼՈՒՍԻՆԵ ՍԱՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ՍԱՄԻՆԵ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ԱՆԴՐԱՆԻԿ ՕԴԱԲԱՇՅԱՆԻ

«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (ծնված՝ 1980 թվականի ապրիլի 25-ին՝ Արմավիրի մարզի Բաղրամյան գյուղում, ազգությամբ հայ, ՀՀ և ՌԴ քաղաքացի, ՀԾՀ 3504800755, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնալուծված, չդատված, չի աշխատում, հաշվառման և բնակության հասցե՝ քաղաք Երևան, Րաֆֆու փողոց, 27-րդ շենք, 20-րդ բնակարան, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)։

1. Նկարագրական մաս.
2024 թվականի մայիսի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-2124-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ին Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ին թիվ 60-2124-24 քրեական վարույթով հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցվել է, որը վերսկսվել է 2025 թվականի ապրիլի 23-ին։
2025 թվականի մայիսի 05-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել քրեական վարույթի նյութերը։
2025 թվականի մայիսի 06-ին քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2025 թվականի մայիսի 08-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի հուլիսի 28-ին ավարտվել են հիմնական դատալսումները և Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի նկատմամբ կայացվել է մեղադրական վերդիկտ` Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նույն օրն իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։

1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, 2024 թվականի մայիսի 07-ին ժամը 22։35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Երևանյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 MR 460 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան այն պայմաններում, երբ թիվ 2317214483 որոշմամբ 2023 թվականի նոյեմբերի 29-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 29-ը վերջինիս տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը եղել է կասեցված, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180403967 արձանագարությունը։

1.2. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ.
Դատաքննությամբ հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
1.2.1. Մեղադրյալ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ տեղեկացված է եղել, որ իր վարորդական իրավունքը կասեցված է, իր հաշվարկով՝ կասեցումը պետք է լրանար ապրիլի 29-ին, սակայն դեպքի օրը ավտոմեքենա վարելուց հետո տեղեկացվել է, որ վարորդական իրավունքը դեռևս կասեցված է։ Համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, ավտոմեքենան իրենը չէ, այլ աշխատավայրինը, այնտեղ տեղյակ չեն եղել, որ իր վարորդական իրավունքը կասեցված է։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1.2.2. Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված՝ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի վարորդական վկայականի տվյալները, որի համաձայն՝ վարորդական վկայականի կարգավիճակը նշված է «Կասեցված», սկիզբը՝ 29․11․2023թ․, ավարտը՝ 29․05․2024թ․։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 4/

1․2․3․ Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180403967 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 07․05․2024թ. ժամը 22։35-ին, Երևան քաղաքի Երևանյան փողոցում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձը՝ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանը, վարել է տրանսպորտային միջոց։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 3/

1․2․4․ Վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2317214483 որոշումը, համաձայն որի Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 5/

1․2․5․ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից տրված գրությունը, որի համաձայն՝ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի վարորդական իրավունքը կասեցվել է Ճանապարհային ոստիկանության թիվ 2317214483 և Պարեկային ծառայության թիվ 8300858697 որոշումների հիման վրա /կասեցման սկիզբ՝ 13-10-2023թ., ավարտ՝ 29-05-2024թ./: Ճանապարհային ոստիկանությունը Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի վարորդական իրավունքը կասեցնելու հիմք հանդիսացած որոշումները, վարորդական իրավունքը կասեցնելու վերաբերյալ թիվ 2317214483 որոշումը թղթային տարբերակով, փոստային ծառայության միջոցով առաքել է հասցեատիրոջը, սակայն փոստային ծառայությունը վերադարձրել է Ճանապարհային ոստիկանություն՝ ծրարների վրա նշելով վերադարձման պատճառների մասին։ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 283-րդ հոդվածի համաձայն` վերադարձված որոշումները տեղադրվել են ՀՀ հրապարակային ծանուցումների պաշտոնական ինտերնետային կայքում (azdarar.am), որից 5 օր հետո՝ համարվել են հանձնված (պատշաճ ծանուցված) և, որպես հետևանք, ուժի մեջ մտած: Բացի ՀՀ հրապարակային ծանուցումների պաշտոնական ինտերնետային կայքի (azdarar.am) միջոցով ծանուցելը, միջոցներ են ձեռնարկվել կասեցման վերաբերյալ որոշումը համայնքային ոստիկանության միջոցով ծանուցելու ուղղությամբ, ինչի արդյունքում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Մալաթիայի բաժինը որոշումը հանձնել է:
Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանը www.roadpolice.am հարթակում կցվել է որպես տրանսպորտային միջոցներ շահագործող անձ, սակայն չի բաժանորդագրվել Ճանապարհային ոստիկանության ծանուցումների էլեկտրոնային համակարգում առկա եղանակներից որևէ մեկին, կատարված իրավախախտումների վերաբերյալ հաղորդագրություններ չեն ուղարկվել վերջինիս էլեկտրոնային փոստին կամ հեռախոսահամարին:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 14-15/

1.2.6. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Մալաթիայի բաժնից ստացված գրությունը և կից ծանուցումը, համաձայն որոնց Անդրանիկ Օդաբաշյանը 13․12․2023թ․ ստացել է Ճանապարհային ոստիկանության 11․10․2023թ․ կայացված թիվ 2317214483 որոշման պատճենը։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 17/

1.2.7. Վարչական տույժ նշանակելու մասին 24․01․2023թ․ թիվ 2315822580 և 21․02․2023թ․ թիվ 2315969200 որոշումները, համաձայն որոնց Անդրանիկ Օդաբաշյանը տուգանվել է համապատասխանաբար 5000 (հինգ հազար) և 25․000 (քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ, տուգանային միավորներից հանվել է 0,5 և 2 միավոր, նշված որոշումները ուղարկվել են վերջինիս հասցեով, որոնք վերադարձվել են։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 18-21/

1․2․8․ Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը և արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որոնց զննվել և արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությոնից ստացված Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի վերաբերյալ կազմված թիվ 8180403967 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը, Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության 2023 թվականի հոկտեմբերի 11-ին կայացրած վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2317214483 որոշումը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանությունից ստացված թիվ ՄԳ/232930-24 գրությունը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Մալաթիայի բաժնից ստացված գրությունը և կից ծանուցումը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունից ստացված Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի վերաբերյալ կազմված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8300858697 որոշումը։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 51-55/

Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է նաև հետևյալ ապացույցները.
1.2.9. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 տեղեկանքը, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունից ստացված գրությունը, որոնց համաձայն՝ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանը հանցանքը կատարելու պահին դատված չի եղել։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 50/

1.2.10. Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի եկամուտը կազմել է 597857 ՀՀ դրամ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1.2.11. Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանն ամուսնալուծված է։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1.3. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, եզրահանգում է․ հաստատված է, որ մեղադրյալ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանը 2024 թվականի մայիսի 07-ին ժամը 22։35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Երևանյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 MR 460 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան այն պայմաններում, երբ թիվ 2317214483 որոշմամբ 2023 թվականի նոյեմբերի 29-ից մինչև 2024 թվականի մայիսի 29-ը վերջինիս տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը եղել է կասեցված։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալն իր ցուցմունքով նշել է, որ տեղյակ է եղել, որ իր վարորդական իրավունքը կասեցված է և մեղադրանքում նշված օրը վարել է ավտոմեքենա, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ արձանագրվել է մեղադրանքում նշված ժամանակահատվածում մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի հաշվառման շտեմարանից արտատպված քաղվածքով արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելը։
Դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանը, տվել է խոստովանական ցուցմունք և չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը։

2. Պատճառաբանական մաս.
2.1. Քննարկելով մեղադրյալ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստակազմը հաստատված լինելու հանգամանքը և դրա իրավաբանական որակումը՝ Դատարանը պետք է պատասխանի հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
բ) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
գ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
դ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
ե) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման։
2.1.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Դատարանը գտնում է, որ հետազոտված ապացույցներով հաստատվել է, որ մեղադրյալ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանը 2024 թվականի մայիսի 07-ին ժամը 22։35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Երևանյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 37 MR 460 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում։
2.1.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը
(․․․)»:
Նշված հանցակազմի օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործումն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են, օբյեկտիվ կողմը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը: Սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ, իսկ սուբյեկտը 16 տարին լրացած անձն է։
Հաստատված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են բերված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է արարքի քրեական հակաիրավականությունը։
2.1.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Հետազոտված ապացույցներով՝ մեղադրյալի ցուցմունքով, անձի սթափության վիճակի զննության, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ հաստատվել է, որ մեղադրյալ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանին վերագրված արարքը կատարվել է նրա կողմից։
2.1.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Քննարկվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, կամ հրաժարվում կամ խուսափում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։ Տվյալ դեպքում՝ մեղադրյալի ցուցմունքով, ՀՀ էլեկտրոնային կառավարման համակարգից արտատպված քաղվածքով հաստատվել է, որ նա գիտակցել է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց, հետևապես հաստատվել է դատապարտված մեղադրյալ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի մեղքը նրան վերագրված արարքի կատարման մեջ։
2.1.5. Անդրադառնալով «ե» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն գործի դատաքննությամբ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ապացուցված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասում նկարագրված դիսպոզիցիային։
2.2. Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ դատապարտված մեղադրյալ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի նկատմամբ.
դ) Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(․․․)
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
(․․․) 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետը՝ որպես Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խոստովանական ցուցմունքներ տալը։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)։
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ խոստովանել է իր կողմից կատարած իրավախախտումը,
- պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները:
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Անդրանիկ Օդաբաշյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանք պատժատեսակը՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով։
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը կազմել է 75․000 դրամ:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանին մեղսագրվող հանցանքը ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամսվա ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելիս որպես ելակետ պետք է ընդունել նրա կողմից հանցանք կատարելու պահին գործող Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, այսինքն՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։ Նշված պայմաններում նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակվելիք պատժաչափը կազմում է 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ:
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը: Միաժամանակ հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանը չի առարկել տուգանք պատժատեսակին, սակայն նշել է, որ չի աշխատում, ի վիճակի չէ նշանակված տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել, և միջնորդել է թույլատրել այն վճարել մեկ տարվա ընթացքում, ուստի Դատարանը, հաշվի առնելով այդ հանգամանքները, թույլատրելի է համարում նրա կողմից տուգանքը մաս առ մաս վճարելը՝ 1 տարի ժամկետում:
2.3. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի արգելադրման, վարութային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
2.4. Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ հոդվածի կարգավորումներով, գտնում է, որ քրեական գործով ապացույցները պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.5. Անդրադառնալով մեղադրյալ Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
2.6. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 99-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով։

3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կանոններով Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետ և թույլատրել տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս հավասարաչափ վճարելու կարգով:
Անդրանիկ Գևորգի Օդաբաշյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ