ԵԴ1/1463/01/25

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«12» մայիսի 2025 թվական ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Մասիս Մելքոնյանի, քարտուղարությամբ՝ Մ.Մկրտչյանի, հանրային մեղադրող Ա.Երիցյանի, մեղադրյալ Գ.Բալյանի, քննության առնելով թիվ ԵԴ1/1463/01/25 վարույթն ըստ մեղադրանքի Գրիգոր Արկադիի Բալյանի (ծնվել է 25.06.1991թ., ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած է և խնամքին ունի 3 անչափահաս երեխա, բարձրագույն կրթությամբ, դատվածություն ունեցող, աշխատում է «Երևանյան Բազալտ» ՍՊԸ-ում որպես օպերատոր, բնակվում է՝ Երևան, Մուրացան փողոց, 51 տուն հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Վարույթի փաստական հանգամանքները.
1.1. 2025 թվականի փետրվարի 19-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60178525 քրեական վարույթը:
1.2. 2025 թվականի ապրիլի 03-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 60178525 քրեական վարույթով Գրիգոր Արկադիի Բալյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180401205 և 8259010029
արձանագրությունների, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 01397 և 03206 կտրոնների, ստուգաչափման թիվ 113404 և 136835 վկայականների, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունից ստացված զեկուցագրի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության բնակչության պետական ռեգիստրի համակարգից ստացված քաղաքացու անձնագրի վերաբերյալ տեղեկատվության և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին:
1.3. 2025 թվականի ապրիլի 07-ին Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը որոշում է կայացրել թիվ 60178525 քրեական վարույթով Գրիգոր Արկադիի Բալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
1.4. 2025 թվականի ապրիլի 08-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 60178525 քրեական վարույթով մեղադրյալ Գրիգոր Արկադիի Բալյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
1.5. Թիվ 60178525 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Գրիգոր Արկադիի Բալյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2025 թվականի ապրիլի 25-ի գրությամբ Երևանի քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 28․04․2025 թվականին և նույն օրը համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ` վարույթը մակագրվել է դատավոր Մասիս Մելքոնյանին: Քրեական վարույթին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1463/01/25 համարը:
1.6. 2025 թվականի ապրիլի 29-ին դատավոր Մ.Մելքոնյանի կողմից որոշում է կայացվել ըստ մեղադրանքի Գրիգոր Արկադիի Բալյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թիվ ԵԴ1/1463/01/25 քրեական վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.7. 2025 թվականի մայիսի 12-ին մեղադրյալ Գրիգոր Արկադիի Բալյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ և նշանակել լրացուցիչ դատալսումներ։ Վերդիկտ կայացնելիս Դատարանը քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ մեղադրյալ Գ.Բալյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողել է անփոփոխ։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Գրիգոր Արկադիի Բալյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ.
Մեղադրանքի փաստական հիմքը.
Գրիգոր Բալյանը, հանդիսանալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձ, ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես. Գրիգոր Բալյանը 2024 թվականի փետրվարի 23-ին կայացված թիվ 8180401205 որոշմամբ ոչ սթափ վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու համար 1 (մեկ) տարի ժամկետով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից և այդ մասին նույն օրը պատշաճ ծանուցվել: Գրիգոր Բալյանը, հանդիսանալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձ, 2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 01:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Վ. Վաղարշյան փողոցում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 37 DY 485 հաշվառման համարանիշով տրանսպորտային միջոցը, որը կանգնեցվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից, ինչից հետո «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասով սահմանված կարգով ստուգվել է վարորդի սթափությունը և պարզվել է, որ Գրիգոր Արկադիի Բալյանի արտաշնչած 1 լիտր օդում մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.524մգ, ինչի վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259010029 արձանագրությունը:
Մեղսագրվող արարքի իրավական գնահատականը.
Այսպիսով՝ Գրիգոր Արկադիի Բալյանին մեղսագրվում է հանցանքի կատարում՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1. Մեղադրյալ Գրիգոր Արկադիի Բալյանը հիմնական դատալսումների ժամանակ պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնեց, որ չի ցանկանում ցուցմունք տալ՝ օգտվելով իր լռելու իրավունքից (տե´ս դատական նիստի արձանագրությունը:
3.2. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված հետևյալ փաստաթղթերը՝
Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի փետրվարի 23-ին՝ ժամը 04:40-ին, Երևան քաղաքի Թաիրով 14 հասցեում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Արա Զաքարյանի /կրծքանշան թիվ 03807/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180401205 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Գրիգոր Արկադիի Բալյանը (ծնված՝ 25.06.1991թ.) նույն օրը ժամը 04:05-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Բագրատունյաց պողոտայում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 17 WW 017 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ ոչ սթափ վիճակում: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրությանը ծանոթանալու, իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 70.2 թիվը: 23.02.2024թ. թիվ 8180401205 վարչական գործով որոշում է կայացվել, որով Գրիգոր Արկադիի Բալյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1/մեկ տարի ժամկետով: Հիշյալ որոշման «որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքը ստացա» հատվածում առկա է ստորագրություն:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի զննությամբ պարզվեց, որ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91100991, զննման համարը՝ 01397, զննման ամսաթիվը' 23.02.2024թ., զննման ժամը՝ 04:10:03, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվը՝ 07.12.2023թ., դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.563 մգ/լ, վարորդի անունն է Գրիգոր, ազգանունը՝ Բալյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 17 WW 017, վարորդական վկայականի սերիա համարը RB707566, Պ/Ծ ազգանունը՝ Զաքարյան, կրծքանշանի համարը՝ 03807:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ից կողմից տրված թիվ 113404 ստուգաչափման վկայականի զննությամբ պարզվեց, որ վկայականը ուժի մեջ է 2023 թվականի դեկտեմբերի 07-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 07-ը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91100991, տեսակը՝ Jupiter XIRP, չափման տիրույթը՝ 0.000+2.000մգ/լ ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ +5++10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանություն, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա ստորագրույթուն և նշված է Վ. Բաբաջանյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ. Մարտիրոսյան:
2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 02:08-ին, Երևան քաղաքի Վաղարշյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Աշոտ Կարինյանի /կրծքանշան թիվ 01636/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259010029 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Գրիգոր Արկադիի Բալյանը (ծնված՝ 25.06.1991թ.) տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելով և գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, ժամը 01:30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Վաղարշյան փողոցում վարել է «Լեքսուս» մակնիշի 37 DY 485 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 202.1 թիվը:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի զննությամբ պարզվեց, որ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91100821, զննման համարը՝ 03206, զննման ամսաթիվը՝ 19.01.2025թ., զննման ժամը՝ 01:37:39, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվը՝ 07.10.2024թ., դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափի՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.524 մգ/լ, վարորդի անունն է՝ Գրիգոր, ազգանունը՝ Բալյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը' 37 DY 485, վարորդական վկայականի սերիա համարը՝ ՀԾՀ՝ 3514910537, Պ/Ծ ազգանունը՝ Կարինյան, կրծքանշանի համարը՝ 01636:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազագային մարմին» ՓԲԸ-ից կողմից տրված թիվ 136835 ստուգաչափման վկայականի զննությամբ պարզվեց, որ վկայականը ուժի մեջ է 2024 թվականի հոկտեմբերի 07-ից մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 07-ը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91100821, տեսակը' Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000+2.000մգ/լ ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ +5++10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանություն, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Վ. Բաբաջանյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ անվան դիմաց առկա է ստորագրույթյուն և նշված է Գ. Մարտիրոսյան:
ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայության 06.02.2025թ. զեկուցագրի համաձայն՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Աշոտ Կարինյանը, Գրիգոր Արկադիի Բալյանի նկատմամբ 19.01.2025թ-ին ժամը 02:08-ին կազմել է թիվ 8259010029 արձանագրությունը, քանի որ վերջինս 19.01.2025թ.-ին՝ ժամը 01:30-ին, Երևան քաղաքի Վաղարշյան փողոցում, «ԼԵՔՍՈՒՍ» մակնիշի 37 DY 485 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված և ոչ սթափ վիճակում: Միաժամանակ տեղեկացրել են, որ Գրիգոր Արկադիի Բալյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկվել է 23.02.2024թ.-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ 1-ին գումարտակի, 1-ին վաշտի ծառայողի կողմից կայացված թիվ 8180401205 որոշմամբ մեկ տարի ժամկետով:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրում Գրիգոր Արկադիի Բալյանի (ՀԾ համարանիշ 3514910537) մուտքագրման արդյունքում պարզվել է, որ վերջինիս տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը (RB707566 սերիա համարի վարորդական վկայական) սույն քրեական վարույթը նախաձեռնելուց առաջ ունեցել է զրկված կարգավիճակ՝ սկիզբը 23.02.2024 թվականից, ավարտը՝ 24.02.2025 թվականը: ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության բնակչության պետական ռեգիստրի համակարգից ստացված քաղաքացու անձնագրի վերաբերյալ տեղեկանքի զննությամբ՝ պարզվեց, որ Գրիգոր Արկադիի Բալյանը ծնված՝ 25.06.1991թ., անձնագիր՝ 011178654, ՀԾՀ համարանիշն է՝ 3514910537, հաշվառված է Երևան, Աջափնյակ, Սիսակյան փողոց, 18Բ շենք, 24 բնակարան հասցեում:
Արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել Գրիգոր Արկադիի Բալյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180401205 և 8259010029
արձանագրությունների, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 01397 և 03206 կտրոնների, ստուգաչափման թիվ 113404 և 136835 վկայականների, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունից ստացված զեկուցագրի, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության բնակչության պետական ռեգիստրի համակարգից ստացված քաղաքացու անձնագրի վերաբերյալ տեղեկատվության և ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները (Վ.Թ. 17-19, 20-21, տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը):
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները․
4.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը սահմանում է քրեական պատասխանատվություն տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար և պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
4.2. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Գրիգոր Բալյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
 Դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
 Դատարանը, որպես մեղադրյալ Գրիգոր Բալյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը), ինչպես նաև խնամքին 3 անչափահաս երեխա ունենալու հանգամանքը:
 Դատարանն արձանագրում է, որ գործում պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանցավոր արարքը կատարելու պահին մեղադրյալի դատվածություն ունենալու հանգամանքը։
4.3. Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Գրիգոր Բալյանին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար:
4.4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (…):
4.5. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
4.6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
4.7. Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը,դ)մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ՝ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)»:
4.8. Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (…)։
4.9. Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում, անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
4.10. Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
4.11. Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Գրիգոր Բալյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս՝ Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը:
4.12. Դատարանն արձանագրում է նաև, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց չի ներկայացվել, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հետ կապված հարցեր առկա չեն:
4.13. Անդրադառնալով մեղադրյալ Գրիգոր Բալյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելքի մասին խափանման միջոցին՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4.14. Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերի պատճենները պետք է պահվեն քրեական գործում:
4.15. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման (քրեական գործով այդպիսիք առկա չեն), իսկ քրեական վարույթի ընթացքում հատուցման ենթակա՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքի հետևանքով պատճառված այլ վնաս/ներ/ առկա չէ/են/:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 346-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը․

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1. Գրիգոր Արկադիի Բալյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք կատարելու համար:
2. Գրիգոր Արկադիի Բալյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք կատարելու համար դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
3. Գրիգոր Արկադիի Բալյանին թույլատրել դատավճռով նշանակված տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 /տասներկու/ ամսվա ընթացքում:
4. Գրիգոր Արկադիի Բալյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
5. Դատավճռի օրինակները տրամադրել վարույթի հանրային և մասնավոր մասնակիցներին:
6. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔ ՈՆՅԱՆ