ԵԴ1/1454/01/25


Ո Ր Ո Շ Ու Մ
քրեական գործի վարույթը կարճելու և քրեական
հետապնդումը դադարեցնելու մասին

2025թ. հուլիսի <<17>> ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝ նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյանի, քարտուղարությամբ Մ.Հովհաննիսյան, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Գ.Գուրգենյան, քննելով թիվ ԵԴ1/1454/01/25 քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Արփինե Սամվելի Հովհաննիսյանի (ծնված՝ 1993 թվականի փետրվարի 15-ին, Վանաձոր քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում դատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ Երևան քաաղաքի Արցախի փողոցի 22/1-րդ շենքի 30-րդ բնակարանում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով. որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

2023 թվականի հունիսի 14-ին Արման Գեղամի Ստեփանյանը հանցագործության մասին բանավոր հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության Կենտրոնական բաժին։
2023 թվականի հունիսի 14-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի քննիչ Հ.Գասպարյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 13160523 քրեական վարույթը։
2023 թվականի հունիսի 14-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի քննիչ Հ.Գասպարյանի որոշմամբ Արման Ստեփանյանը տուժող է ճանաչվել։
2025 թվականի ապրիլի 14-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ.Գուրգենյանի որոշմամբ Արփինե Սամվելի Հովհաննիսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն հանցանքի կատարման համար, որ նա ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ 2023 թվականի հունիսի 14-ին՝ ժամը 21:00-ի սահմաններում, գնացել է Երևան քաղաքի Երվանդ Քոչար 25 հասցեում գտնվող շենքի 5-րդ հարկի շքամուտք, բացել այնտեղ առկա պահարանները և հափշտակել նույն շքամուտքի 19-րդ բնակարանի բնակիչ Արմեն Ստեփանյանին պատկանող պահարանում գտնվող, նրա մանկահասակ երախաներին պատկանող հագուստները և հեռացել՝ այդ կերպ վերջինին պատճառելով 10.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
Այսինքն՝ Արմինե Սամվելի Հովհաննիսյանին վերագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2025 թվականի ապրիլի 15-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երկրորդ բաժնի քննիչ Հ.Միհրանյանի որոշմամբ Արփինե Սամվելի Հովհաննիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի ապրիլի 25-ին թիվ 13160523 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Արփինե Հովհաննիսյանը հայտնել է, որ չի առարկում իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվի և քրեական գործի վարույթը կարճվի՝ տուժող Ա.Ստեփանյանի հետ հաշտության հիմքով:
Հանրային մեղադրող Գ.Գուրգենյանը չառարկեց՝ Արփինե Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնել նշված հիմքով՝ նկատի ունենալով, որ բացառող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատական նիստին չի ներկայացել տուժող Արման Գեղամի Ստեփանյանը, սակայն Դատարանին ուղղված գրությամբ վերջինը հայտնել է, որ իր և Արփինե Հովհաննիսյանի միջև առկա է փոխադարձ և կամավոր հաշտություն, ուստի չի առարկում, որպեսզի Արփինե Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարացվի՝ տուժողի հետ հաշտության հիմքով:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները․
Դատարանը գտնում է, որ Արփինե Սամվելի Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ սույն վարույթը կարճման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ եթե անձն առաջին անգամ է հանցանք կատարել, ապա ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե նրա կատարած արարքը ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք է, և նրա ու տուժողի միջև առկա է հաշտության վերաբերյալ ինքնուրույն և ազատ կամարտահայտության վրա հիմնված փոխադարձ համաձայնությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ կատարված հանցանքում առկա են ընտանիքում բռնության հատկանիշներ:
Նույն հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ նախկինում սույն հոդվածով նախատեսված հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատված անձը չի կարող նույն հիմքով կրկին ազատվել քրեական պատասխանատվությունից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցվել է քրեական հետապնդումը, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն՝ նախնական դատալսումների ընթացքում սույն հոդվածով սահմանված հաջորդականությամբ դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի համաձայն՝ սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-14-րդ կետերով նախատեսված որևէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքը վերաբերում է մեղադրյալներից մեկին, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ՝ առանց վարույթը կարճելու:
Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները, իսկ վարույթը կարճելու դեպքում` նաև այլ անձանց նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները: Վարույթը կարճելու մասին որոշմամբ լուծվում է նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ՇԴ/0012/11/13 որոշմամբ ձևավորել է իրավական դիրքորոշում, որի համաձայն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով նախատեսված հիմքով քրեական գործի հարուցումը մերժելու կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու հարցը լուծելիս վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հաշվի առնել ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի դիրքորոշումը։ Այն դեպքում, երբ մասնավոր հետապնդման գործերով անձն առարկում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի հիմքով վարույթի դադարեցման դեմ, անկախ դիմողի (տուժողի) բողոքի բացակայության հանգամանքից, գործի վարույթը պետք է շարունակվի սովորական կարգով` հնարավորություն տալով ենթադրյալ հանցանք կատարած անձին արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ և անկողմնակալ դատարանի առջև ապացուցել իր անմեղությունը (այնքանով որքանով չի հակասում գործող քրեադատավարական կարգավորումներին)։
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալի և տուժողի հաշտվելու հիմքով սույն քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել, իսկ Արփինե Հովհաննիսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը՝ դադարեցնել, քանի որ մեղադրյալի և տուժողի միջև առկա է ազատ կամահայտնության հիման վրա առկա հաշտությունը և Արփինե Հովհաննիսյանին մեղսագրվող արարքը դասվում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների թվին, միաժամանակ առկա չէ սույն ինստիտուտի կիրառելիությունը բացառող որևէ հանգամանք: Ավելին՝ հաշտության առկայության փաստը քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իմպերատիվ հիմքերի շարքին է դասվում և ուղղակիերոն կանխորոշում է քրեական հետապնդման ավարտը:
Գործող քրեական օրենսդրությունը տուժողի հետ հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու հնարավորությունը բացառում է այն դեպքում, երբ անձը նախկինում արդեն իսկ օգտվել է այս ինստիտուտից:
Այս հարցի առնչությամբ դիրքորոշում է արտահայտել Վճռաբեկ դատարանը 2025 թվականի հունվարի 17-ի թիվ ՏԴ/0023/01/22 որոշմամբ, մասնավորապես՝ նշելով, որ միևնույն ժամանակ, հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու նորմի շրջանակում նախատեսված է տվյալ նորմի կիրառելիության սահմանափակում։ Մասնավորապես՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ նախկինում տվյալ հոդվածով նախատեսված հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատված անձը չի կարող նույն հիմքով կրկին ազատվել քրեական պատասխանատվությունից:
Օրենսդրի կողմից նշված արգելքի սահմանումը պայմանավորված է չարաշահումները բացառելու, քրեական պատասխանատվության անխուսափելիությունը հետևողականորեն ապահովելու և անպատժելիության մթնոլորտ չստեղծելու անհրաժեշտությամբ, ուստի անձը պետք է գիտակցի, որ իր նկատմամբ խրախուսական նորմի կիրառումից հետո հանցավոր վարքագիծը շարունակելու դեպքում, այլևս չի կարող հավակնել քրեական պատասխանատվությունից նույն հիմքով ազատման։
Ընդ որում, Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ նշված արգելքը գործում է միայն այն դեպքում, երբ անձը տուժողի հետ հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվելուց հետո կրկին հանցանք է կատարում, հակառակ պարագայում, երբ հանցանքը կատարվել է նախքան հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու ակտի կայացումը, տվյալ նորմի կիրառելիությունը չի կարող սահմանափակվել։ Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ անձի համար պետք է ակնհայտ լինի, որ պետությունը, մեկ անգամ առանց ռեաբիլիտացնելու «ներելով» իր հանցավոր վարքագիծը և քրեական պատասխանատվությունից ազատելով, հնարավորություն է տալիս անհրաժեշտ դասեր քաղելու և ուղղման ճանապարհին կանգնելու համար, հակառակ պարագայում՝ հանցավոր վարքագիծը շարունակելու դեպքում, վերջինս զրկվում է նույն հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու հնարավորությունից։
Վճռաբեկ դատարանի հիշյալ որոշումից պարզ է դառնում, որ բոլոր այն դեպքերում, երբ անձը տուժողի հետ հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվել է խնդրո առարկա արարքը կատարելուց հետո, ապա դա արգելք չէ վերջինին կրկին նույն հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու համար, քանի որ ստացվում է մի իրավիճակ, երբ անձն օգտվել է այդ ինստիտուտից, սակայն այն չի նախորդել տվյալ արարքի կատարմանը (հաշտությունից հետո նոր արարք չի կատարվել):
Սույն դեպքում, մեղադրյալ Արփինե Հովհաննիսյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրի համաձայն՝ վերջինը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի կիրառմամբ քրեական պատասխանատվությունից ազատվել է 2023 թվականի սեպտեմբերի 20-ին, իսկ սույն գործով արարքը կատարել է 2023 թվականի հունիսի 14-ին: Այսինքն՝ արարքի կատարման պահին Արփինե Հովհաննիսյանը նախկինում նույն հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատված չի եղել, որպիսի պայմաններում Դատարանը վերստին նկատում է, որ սույն ինստիտուտի կիրառելիությունը բացառող հանգամանքներ առկա չեն:
Նկատի ունենալով այն, որ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները՝ Դատարանը գտնում է, որ Արփինե Սամվելի Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, ենթակա է վերացման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-13-րդ 33-րդ, 315-րդ, 353-րդ, 364-րդ հոդվածներով` Դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Թիվ ԵԴ1/1454/01/25 քրեական վարույթը կարճել և Արփինե Սամվելի Հովհաննիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ տուժող Արման Գեղամի Ստեփանյանի հետ հաշտվելու հիմքով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով):
Արփինե Սամվելի Հովհաննիսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ