Գործ ԵԴ1/1459/01/25


Ո Ր Ո Շ Ու Մ
Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու հարցը քննարկելու մասին
«14» հոկտեմբերի 2025թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ Դատարան),

նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանի,
քարտուղարությամբ՝ Ագնետա Հակոբյանի,

մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Էդգար Թովմասյանի,

դռնբաց դատական նիստում, նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման առարկա դարձնելով մեղադրյալ Մկրտիչ Էդուարդի Աբգարյանի՝ ծնված՝ 24.05.1970թ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, դատվածություն չունեցող, հաշվառված հաշվառված է եղել և բնակվել է՝ ք. Երևան, Աէրացիայի փողոց, 4-րդ շենք, 58-րդ բնակարան հասցեում նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և թիվ ԵԴ1/1459/01/25 (նախաքննական համարը՝ 60754024) քրեական գործով վարույթը կարճելու հարցը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60754024 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մարտի 31-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանի որոշմամբ՝ թիվ 60754024 քրեական վարույթով Մկրտիչ Էդուարդի Աբգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի ապրիլի 25-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/1459/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Մկրտիչ Էդուարդի Աբգարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նույն օրը քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 2025 թվականի ապրիլի 28-ին հանձնվել է դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանին:
2025 թվականի ապրիլի 30-ին Դատարանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/1459/01/25 քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի հուլիսի 17-ին Դատարան է ստացվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Շենգավիթի բաժնի պետի գրությունն այն մասին, որ Մկրտիչ Էդուարդի Աբգարյանը մահացել է: Կից ուղարկվել է նաև վերջինիս մահվան մասին պետական վկայականի պատճենը:
Դատարանը մեղադրյալ Մկրտիչ Էդուարդի Աբգարյանի ընտանիքի անդամներին գրություն է ուղարկել, որում հայտնել է, որ անհրաժեշտ է գրության մեջ նշված օրը և ժամին Մկրտիչ Աբգարյանի մերձավոր ազգականներից որևիցե մեկին անձը հաստատող փաստաթղթով ներկայանալ դատական նիստին կամ Մկրտիչ Էդուարդի Աբգարյանի մահանալու հիմքով վերջինի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու հարցի կապակցությամբ գրավոր դիրքորոշում ներկայացնել Դատարան։
Մկրտիչ Աբգարյանի մերձավոր ազգականները չեն ներկայացել նշանակված դատական նիստին և համապատասխան գրավոր դիրքորոշում չեն ներկայացրել Դատարան:
2025 թվականի օգոստոսի 14-ին Դատարանի աշխատակազմը հեռախոսազրույց է ունեցել Մկրտիչ Աբգարյանի մերձավոր ազգականի՝ Աբգար Աբգարյանի հետ, և վերջինս հայտնել է, որ մինչև մեղադրյալի մահանալն ինքը վերջինիս հետ որևիցե շփում չի ունեցել և չի ցանկանում ներկայանալ դատարան և դիրքորոշում հայտնել: Հավելել է, որ Մկրտիչ Աբգարյանն այլ մերձավոր ազգականներ չունի:
Քրեական գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքները.
Մկրտիչ Էդուարդի Աբգարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ այն բանի համար, որ «նա կասեցված վարորդական իրավունքի վկայականով վարել է տրանսպորտային միջոց:
Մասնավորապես՝ Մկրտիչ Էդուարդի Աբգարյանը 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ին՝ ժամը 10:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Փափազյան փողոցում վարել է «Opel» մակնիշի 37 RD 037 հաշվառման համարանով տրանսպորտային միջոցը, որի ընթացքում կանգնեցվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի պարեկ Կարաննի Հարոյանի կողմից: Պարզվել է, որ Մկրտիչ Աբգարյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը եղել է կասեցված 2024 թվականի նոյեմբերի 3-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 3-ը:»:
Դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Քրեական գործով նախնական դատալսումների ընթացքում հանրային մեղադրող Էդգար Թովմասյանը միջնորդեց անձի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնել և քրեական վարույթը կարճել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետով սահմանված հիմքով։
Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Ուսումնասիրելով թիվ ԵԴ1/1459/01/25 քրեական գործի նյութերը, լսելով վարույթի մասնակիցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ ներկայացված միջնորդությունը հիմնավոր է և ենթակա է բավարարման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
(…)
10) անձը մահացել է.
(…):
3. Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 10-րդ կետով նախատեսված հանգամանքի առկայությունը քրեական հետապնդումը բացառող չէ, եթե մահացածի օրինական ներկայացուցիչն առարկում է դրա դեմ այն հիմքով, որ մահացածը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը: Այu դեպքում քրեական վարույթը շարունակվում է ընդհանուր կարգով, սակայն մեղադրական վերդիկտ կայացնելու դեպքում այդ անձի նկատմամբ պատիժ չի նշանակվում: Սույն հոդվածի 1-ին մաuի 10-րդ կետը չի տարածվում քաղաքացիական դատավարության կարգով անձին մահացած ճանաչելու դեպքերի վրա:»:
Վճռաբեկ դատարանն Օգսեն Մկրտչյանի վերաբերյալ կայացված որոշման շրջանակներում արձանագրել է. «(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 35-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետով սահմանված հիմքի` քրեական հետապնդման ենթարկվող անձի մահվան դեպքում, այդ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցվի, իսկ քրեական գործի վարույթը այդ անձի մասով` կարճվի։
Նշվածից բացառություն կարող է լինել միայն այն դեպքերում, երբ տվյալ գործով վարույթի իրականացումն անհրաժեշտ է.
ա) մահացածի իրավունքների վերականգնման համար,
բ) այլ անձանց նկատմամբ նոր ի հայտ եկած հանգամանքների կապակցությամբ գործը վերսկսելու համար։
Հետևաբար, եթե բացառություն կազմող վերոգրյալ անհրաժեշտությունը բացակայում է, ապա անձի մահվան դեպքում նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, իսկ քրեական գործի վարույթը` կարճման, անկախ նրանից, թե գործը քննության որ փուլում է գտնվում»։
Վիճարկվող իրավադրույթի «մահացածի իրավունքների վերականգնման» նպատակով վարույթի շարունակության իրավասության առնչությամբ Սահմանադրական դատարանը 2017 թվականի մարտի 21-ի ՍԴՈ-1358 որոշմամբ նշել է.
«(...) իրավակիրառ պրակտիկան պետք է առաջնորդվի այն մոտեցմամբ, որ անձի մահվան հիմքով քրեական հետապնդում չիրականացնելու կամ գործի վարույթը կարճելու դեպքում անհրաժեշտ է այդ մասին իրազեկել նրա մերձավոր ազգականին, ապահովել վերջինի դիրքորոշման լսելիությունը, մահացածի իրավունքների վերականգնման անհրաժեշտության դեպքում քրեական գործի վարույթը շարունակելու` նրա պահանջի բավարարումը և մասնակցությունը մահացածի իրավունքների պաշտպանության և նրա մեղավորության հարցը պարզելուն ուղղված դատավարության ողջ ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
(…)
3) կայացվել է (…) մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները. (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Նախնական դատալսումների ընթացքում սույն հոդվածով սահմանված հաջորդականությամբ դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում՝
(…)
3) քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցը.
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-14-րդ կետերով նախատեսված որևէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքը վերաբերում է մեղադրյալներից մեկին, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ՝ առանց վարույթը կարճելու:
2. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները, իսկ վարույթը կարճելու դեպքում` նաև այլ անձանց նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները:
Վարույթը կարճելու մասին որոշմամբ լուծվում է նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը:
3. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին որոշման պատճենն ուղարկվում է հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին:»:
Անդրադառնալով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ․
- մեղադրյալ Մ.Աբգարյանը մահացել է,
- մեղադրյալի միակ մերձավոր ազգական հանդիսացող անձը հրաժարվել է դիրքորոշում հայտնելուց, սակայն ամեն պարագայում ապահովվել է վերջինիս լսված լինելու իրավունքը, և նա ըստ էության նաև չի առարկել քրեական հետապնդման դադարեցման դեմ այն հիմքով, որ մահացածը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը։
Այսպիսով՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում առկա է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք, որպիսի պայմաններում անհրաժեշտ է Մ.Աբգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետով նախատեսված հիմքով, այն է՝ անձի մահվան հիմքով, իսկ քրեական գործի վարույթը՝ կարճել։
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Մկրտիչ Աբգարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է վերացնել։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետով, 13-րդ, 33-րդ, 270-րդ և 315-րդ հոդվածներով` Դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Մկրտիչ Էդուարդի Աբգարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնել և թիվ ԵԴ1/1459/01/25 քրեական գործի վարույթը կարճել` ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետի, այն է` մեղադրյալի մահանալու հիմքով:
Մկրտիչ Էդուարդի Աբգարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՏԱԹԵՎԻԿ ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ