ԵԴ1/1429/01/25


ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

19 օգոստոսի 2025 թվական ք.Երևան

ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր` Հ.Մանուկյանի,
քարտուղարությամբ` Ն.Սարգսյանի,
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող` Ռ.Բախշյանի,
մեղադրյալ` Ս.Սարգսյանի,
պաշտպան` Կ.Մարգարյանի,

դռնբաց դատական նիստում դատական քննության արագացված վարույթի հատուկ կարգի կիրառմամբ քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Սամվել Սուրենի Սարգսյանի (ծնված՝ 2000 թվականի հոկտեմբերի 29-ին, Տավուշի մարզի Վազաշեն համայնքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, հաշվառված և բնակվող՝ Տավուշի մարզ, Իջևան, Վազաշեն, 14-րդ փողոց, 7-րդ տուն, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը), մեղադրվում է 3 (երեք) դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1. 2024 թվականի նոյեմբերի 27-ի արձանագրությամբ նախաձեռնվել է թիվ 60702824 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
1.2. 2025 թվականի հունվարի 31-ի արձանագրությամբ նախաձեռնվել է թիվ 60146625 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
1.3. 2025 թվականի հունվարի 31-ի որոշմամբ թիվ 60146625 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60702824 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է մեկ վարույթում՝ թիվ 60702824 քրեական վարույթի հերթական համարի ներքո։
1.4. 2025 թվականի մարտի 7-ի որոշմամբ թիվ 60702824 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել 4-րդ թերթում գտնվող վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 8180428125 արձանագրությունը, 5-րդ թերթում գտնվող վարչական իրավախախտման վերաբերյալ սթափության վիճակի թիվ 02068 արձանագրությունը, 6-րդ թերթում գտնվող Alcovisor-Jupiter X/RP 91101198 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 135711 վկայականի պատճեն, 7-րդ թերթում ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային շտեմարանի «վարորդական վկայականի տվյալներ» բաժնում մուտքագրված Սամվել Սուրենի Սարգսյանը (ՀԾՀ 3910000037) տվյալներին համապատասխան տեղեկատվությունը, 18-րդ թերթում գտնվող վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 8259007786 արձանագրությունը, 19-րդ թերթում գտնվող վարչական իրավախախտման վերաբերյալ սթափության վիճակի թիվ 04623 արձանագրությունը, 20-րդ թերթում գտնվող Alcovisor-Jupiter X/RP 91101016 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 128892 վկայականի պատճեն և 21-րդ թերթում ՀՀ ոստիկանության «ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային շտեմարանի «վարորդական վկայականի տվյալներ» բաժնում մուտքագրված Սամվել Սուրենի Սարգսյանը (ՀԾՀ 3910000037) տվյալներին համապատասխան տեղեկատվությունը։
1.5. 2025 թվականի մարտի 12-ին միջնորդություն է ներկայացվել թիվ 60702824 քրեական վարույթով հսկող դատախազին՝ Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ։
1.6. ՀՀ դատախազության Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ. Բախշյանի 2025 թվականի մարտի 12-ի որոշմամբ թիվ 60702824 քրեական վարույթով Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
1.7. 2025 թվականի մարտի 13-ի որոշմամբ թիվ 60702824 քրեական վարույթով մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
1.8. 2025 թվականի փետրվարի 27-ի արձանագրությամբ նախաձեռնվել է թիվ 60192925 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
1.9. 2025 թվականի մարտի 21-ի որոշմամբ թիվ 60192925 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60702824 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է մեկ վարույթում՝ թիվ 60702824 քրեական վարույթի հերթական համարի ներքո։
1.10. 2025 թվականի մարտի 21-ի որոշմամբ թիվ 60702824 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել 55-րդ թերթում գտնվող վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 8259012171 արձանագրությունը, 56-րդ թերթում գտնվող վարչական իրավախախտման վերաբերյալ սթափության վիճակի թիվ 02739 արձանագրությունը, 57-րդ թերթում գտնվող Alcovisor-Jupiter X/RP 91101198 համարի սարքի ստուգաչափման թիվ 135711 վկայականի պատճեն, 7-րդ թերթում ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային շտեմարանի «վարորդական վկայականի տվյալներ» բաժնում մուտքագրված Սամվել Սուրենի Սարգսյանը (ՀԾՀ 3910000037) տվյալներին համապատասխան տեղեկատվությունը։
1.11. 2025 թվականի մարտի 24-ին միջնորդություն է ներկայացվել թիվ 60702824 քրեական վարույթով հսկող դատախազին՝ Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու վերաբերյալ։
1.12. ՀՀ դատախազության Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ. Բախշյանի 2025 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ թիվ 60702824 քրեական վարույթով Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
1.13. 2025 թվականի մարտի 31-ին թիվ 60702824 քրեական վարույթով կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը, որը ՀՀ դատախազության Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ.Բախշյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 18-ի որոշմամբ հաստատվել է։
1.14. 2025 թվականի ապրիլի 21-ին թիվ 60646324 քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1429/01/25 համարը), մակագրվել նույն դատարանի դատավոր Հ․Մանուկյանին և 2025 թվականի ապրիլի 22-ին հանձնվել Դատարանի աշխատակազմին։
1.15. 2025 թվականի ապրիլի 23-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/1429/01/25 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
ՀՀ դատախազության Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ. Բախշյանի 2025 թվականի մարտի 24-ի որոշմամբ թիվ 60702824 քրեական վարույթով Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, այն բանի համար, որ նա «(…) տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, 2024 թվականի հոկտեմբերի 20-ին, 2025 թվականի հունվարի 12-ին և 2025 թվականի փետրվարի 05-ին վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես. Սամվել Սարգսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.462մգ/լ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 20-ին՝ ժամը 00:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մանանդյան փողոցում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի, 88 DU 887 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:
Բացի այդ, Սամվել Սարգսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՛ 0.569մգ/լ, 2025 թվականի հունվարի 12-ին՝ ժամը 23:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ներքին Շենգավիթ փողոցում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի, 88 DU 887 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:
Բացի այդ, Սամվել Սարգսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում` 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.563մգ/լ, 2025 թվականի փետրվարի 05-ին՝ ժամը 00:50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց պողոտայում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի, 88 DU 887 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն: (…)»։
3. Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Սարգսյանը և վերջինիս պաշտպան Կարինե Մարգարյանը միջնորդել են դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի հատուկ կարգով: Մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հանրային մեղադրող Ռոզա Բախշյանը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և անցկացրել լրացուցիչ դատալսումներ:
(Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը։)
4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Սարգսյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի հատուկ կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Սամվել Սուրենի Սարգսյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, 2024 թվականի հոկտեմբերի 20-ին, 2025 թվականի հունվարի 12-ին և 2025 թվականի փետրվարի 05-ին վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես. Սամվել Սարգսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.462մգ/լ, 2024 թվականի հոկտեմբերի 20-ին՝ ժամը 00:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մանանդյան փողոցում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի, 88 DU 887 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:
Բացի այդ, Սամվել Սարգսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում՝ 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՛ 0.569մգ/լ, 2025 թվականի հունվարի 12-ին՝ ժամը 23:30-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ներքին Շենգավիթ փողոցում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի, 88 DU 887 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:
Բացի այդ, Սամվել Սարգսյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում` 1 լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.563մգ/լ, 2025 թվականի փետրվարի 05-ին՝ ժամը 00:50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց պողոտայում վարել է «ԲՄՎ» մակնիշի, 88 DU 887 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից և կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:
5. Պատճառաբանական մաս.
5.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«(…)
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)»։
Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալին մեղսագրված՝ սույն դատավճռի 2. կետով նկարագրված արարքները համապատասխանում են 3 (երեք) դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներին:
5.2. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
3. Սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
« 1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
2. Եթե հանցագործությունների համակցությունն ընդգրկում է միայն ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ, ապա ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը նշանակվում է պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Գումարելիս ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 5 տարին:
(...)
9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը:
10. Հանցագործությունների համակցության դեպքում նշանակված հիմնական պատժին կարող են միացվել համակցությունը կազմող հանցանքների համար նշանակված լրացուցիչ պատիժները: Լրացուցիչ պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում վերջնական լրացուցիչ պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը:
(...)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
4.2. Չավարտված հանցագործություններով արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում սույն հոդվածի 4.1-ին մասով նախատեսված կանոնը կիրառվում է չավարտված հանցագործության համար սույն օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նշանակման կանոնները կիրառելուց հետո: Եթե հաշվարկի արդյունքով պատժաչափը պակաս է ստացվում չավարտված հանցագործության համար պատժի նշանակման կանոնների կիրառմամբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա նշանակվում է այն չափը կամ ժամկետը, որն ստացվել է հաշվարկի արդյունքով։
5. Սույն հոդվածով նախատեսված կանոններով պատժի նշանակման դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոնները կիրառելի չեն, բացառությամբ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժ նշանակելիս։
5.1. Սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված ռեցիդիվի պայմաններում արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում սույն հոդվածի 4.1-ին մասով նախատեսված կանոնները կիրառվում են սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված պատժի նշանակման կանոնները կիրառելուց հետո:
6. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածով նախատեսված կանոնները կիրառելի են համակցության մեջ ընդգրկված յուրաքանչյուր հանցագործության կամ արագացված համար առանձին:
7. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար:»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) [Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) [Պ]ատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) [որը պետք է կիրառվի] պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը որպես պատիժ նախատեսում է տուգանքը՝ առավելագույնը երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
5.3. Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ՝ Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները․
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքների կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի անձը բնութագրող հետևյալ հանգամանքները՝ մշտական բնակության վայր ունենալը, երիտասարդ լինելը,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հետևյալ հանգամանքը՝ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը (սույն հանգամանքը՝ որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող գնահատելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով),
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը՝ հանցանքները դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ հաշվի առնելով Սամվել Սուրենի Սարգսյանի կատարած հանցանքների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, դրանց կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցանքները կատարելուց հետո նրա դրսևորած դրական վարքագիծը, մասնավորապես այն, որ լինելով ազատության մեջ` չի խուսափել քննությունից ու դատից, նրա արարքների սոցիալական հետևանքները, ինչպես նաև հանցանքների անմիջական օբյեկտի՝ հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված ոտնձգության բնույթը և այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ, հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող վերոգրյալ հանգամանքները, դրանք համադրելով նրա անձը բնութագրող տվյալների հետ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Սարգսյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքներից յուրաքանչյուր դրվագի համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ վեցապատիկի՝ համապատասխանաբար՝ 807.240 (ութ հարյուր յոթ հազար երկու հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամի չափով, 807.900 (ութ հարյուր յոթ հազար ինը հարյուր) ՀՀ դրամի չափով և 832.350 (ութ հարյուր երեսուներկու հազար երեք հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամի չափով (հաշվի առնելով յուրաքանչյուր դրվագով հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը) ինչը համաչափ է կատարված արարքին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Սամվել Սուրենի Սարգսյանի ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար:
Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ հանցանքները դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելու հանգամանքը հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 9-րդ մասի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով՝ մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 2.447.490 (երկու միլիոն չորս հարյուր քառասունյոթ հազար չորս հարյուր իննսուն) ՀՀ դրամի չափով։
Հարկ է նաև արձանագրել, որ սույն քրեական գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի տվյալներ, որ մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Սարգսյանը ներկայումս ունի տրանսպորտային միջոցներ վարելու գործող իրավունք, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ որպես լրացուցիչ պատիժ չի կարող նշանակվել որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու պատժատեսակը։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատիժը տարաժամկետելու՝ մեկ տարի վճարման ժամկետ սահմանելու հարցը՝ Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն`
«(...) Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (...)»։
Հաշվի առնելով հնարավոր նշանակվելիք տուգանքի տարաժամկետման վերաբերյալ մեղադրյալի գրավոր միջնորդությունը և վերջինիս գույքային դրությունը, հակառակի մասին վկայող տվյալների բացակայությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ հարկ է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ՝ Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված 2.447.490 (երկու միլիոն չորս հարյուր քառասունյոթ հազար չորս հարյուր իննսուն) ՀՀ դրամի չափով տուգանք պատժի վճարման ժամկետ սահմանել 1 (մեկ) տարին՝ թույլատրելով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ առաջին 11 (տասնմեկ) ամիս նվազագույնը 204.000 (երկու հարյուր չորս հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ 12-րդ (տասներկուերորդ) ամիսը՝ 203.900 (երկու հարյուր երեք հազար ինը հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։
Միևնույն ժամանակ հարկ է արձանագրել, որ սույն քրեական գործով ձեռք չեն բերվել այնպիսի տվյալներ, որ մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Սարգսյանը ներկայումս ունի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ որպես լրացուցիչ պատիժ չի կարող նշանակվել որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու պատժատեսակը։
5.4. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ, ինչպես նաև իրեղեն ապացույցներ առկա չեն։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերջինիս վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասով, Դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով, Դատարանը`

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Սամվել Սուրենի Սարգսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ վեցապատիկի՝ 807․900 (ութ հարյուր յոթ հազար ինը հարյուր) ՀՀ դրամի չափով:
Սամվել Սուրենի Սարգսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ վեցապատիկի՝ 832․350 (ութ հարյուր երեսուներկու հազար երեք հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամի չափով:
Սամվել Սուրենի Սարգսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ վեցապատիկի՝ 807․240 (ութ հարյուր յոթ հազար երկու հարյուր քառասուն) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 9-րդ մասի կիրառմամբ՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով՝ մեղադրյալ Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 2.447.490 (երկու միլիոն չորս հարյուր քառասունյոթ հազար չորս հարյուր իննսուն) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի կանոնների կիրառմամբ՝ Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ նշանակված 2.447.490 (երկու միլիոն չորս հարյուր քառասունյոթ հազար չորս հարյուր իննսուն) ՀՀ դրամի չափով տուգանք պատժի վճարման ժամկետ սահմանել 1 (մեկ) տարին՝ թույլատրելով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ առաջին 11 (տասնմեկ) ամիս նվազագույնը 204.000 (երկու հարյուր չորս հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ 12-րդ (տասներկուերորդ) ամիսը՝ 203.900 (երկու հարյուր երեք հազար ինը հարյուր) ՀՀ դրամի չափով։
Սամվել Սուրենի Սարգսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերջինիս վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ՍԷԿՏ համակարգում առկա սահմանափակումները վերացնել։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ