N-ԵԴ1/1425/01/25







ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

«16» ապրիլի 2026թ. ք. Երևան

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

Գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Մ.Շահվերդյան/ 30.01.2026թվականի թիվ ԵԴ1/1425/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի պաշտպան Ա.Մկրտչյանի հատուկ վերանայման բողոքը

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1.Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը.

ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան/ քննվում է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Բալջինդեր Սինգհի և Նվջոտ Սինգհի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ‚ 5-րդ կետերով, 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 8-րդ կետերով:
30.01.2026թվականի Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3/երեք/ ամիս ժամանակով:
Բողոքարկվող դատական ակտը պաշտպանը ստացել է 16.02.2026թվականին։
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ փոստային ծառայության միջոցով 24.02.2026թվականին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել պաշտպան Ա.Մկրտչյանը, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան /այսուհետ նաև Վերաքննիչ դատարան/ է ստացվել է 26.02.2026թվականին։
Բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/1425/01/25 քրեական գործի հավելվածը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 31.03.2026թվականին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 01.04.2026թվականին:
06.04.2026թվականին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին:
2.Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.

Բալջինդեր Սինգհի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ‚ 5-րդ կետերով, 258-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 8-րդ կետերով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ. «նա, 2024թվականի դեկտեմբերի 5-ին՝ ժամը 10:00-ից 19:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, Նվջոտ Սինգհի, Գոպալ Մատտուի, Սանդիպ Սանդիպի, Գուրպիդ Սինգհ Ջասվանի, Լաքբիր Սինգհ Հարբաջանի և այլ անձանց հետ, Երևան քաղաքի չպարզված հասցեում բանվորական աշխատանքներ կատարելուց հետո, Գոպալ Մատտուի առաջարկով՝ ներկաներից չպարզված անձի ծննդյան օրը նշելու պատրվակով, գնացել են Երևան քաղաքի չպարզված հասցեում և անվամբ գործող հացատուն, որտեղ ընթրելուց և ալկոհոլային խմիչք օգտագործելուց հետո դուրս են եկել ու քայլել դեպի Երևան քաղաքի, Բաբաջանյան փողոցի 52/5-րդ հասցեի մոտակայքում գտնվող այգի: Արդեն 2024թ․ դեկտեմբերի 5-ին՝ ժամը 22:30-ից մինչև դեկտեմբերի 6-ի` ժամը 00:30-նն ընկած ժամանակահատվածում, նշված այգում՝ Բալջինդեր Սինգհը Գոպալ Մատտուի և Նվջոտ Սինգհի հետ նախնական համաձայնության գալով ավազակության եղանակով հափշտակություն և շորթում կատարելու հարցում, խմբի կազմում, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, միևնույն արդյունքին հասնելու նպատակով, նախ, Բալջինդեր Սինգհը մոտեցել է Սանդիպ Սանդիպին ու պահանջել զանգահարել տանեցիներին և իրենց փոխանցելու համար 238.000 ՀՀ դրամին համարժեք 50.000 Հնդկական ռուֆի գումար ուզել՝ հակառակ դեպքում սպառնալով սպանել նրան և երիկամները վաճառել, այնուհետև՝ վերջինիս կամքը կոտրելու, ներկայացված պահանջն իրագործելու, ինչպես նաև ավազակություն կատարելու նպատակով՝ Բալջինդեր Սինգհը փայտե կտորով, իսկ Նվջոտ Սինգհը և Գոպալ Մատտուն՝ ձեռքերով ու ոտքերով հարվածներ են հասցրել Սանդիպ Սանդիպի մարմնի տարբեր մասերին, նրան գցել գետնին, որի ընթացքում Նվջոտ Սինգհը բռնել է վերջինիս պարանոցից և սեղմել, այդ կերպ՝ Սանդիպ Սանդիպի առողջությանը պատճառելով ստորին շրթունքի, ձախ քունքային, պարանոցի, ձախ բազկի, աջ ուսահոդի, ձախ սրունքի՝ շրջանների արյունազեղումների ձևով, թեթև վնասի հատկանիշներ չպարունակող մարմնական վնասվածքներ, իսկ Գոպալ Մատտուն՝ այդ ընթացքում Սանդիպ Սանդիպի հագուստի գրպաններից հափշտակել է 1.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ դրամապանակը՝ դրանում առկա 9.520 ՀՀ դրամին համարժեք 2.000 Հնդկական ռուփի և 25.000 ՀՀ դրամ գումարի հետ միասին ու 38.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ «Սամսունգ» տեսակի, «SM-A1468/DS» մոդելի բջջային հեռախոսը, որից հետո նկատելով դեպի իրենց ուղղված ավտոմեքենայի լուսարձակները՝ դիմել են փախուստի՝ Սանդիպ Սանդիպին պատճառելով՝ ընդհանուրը՝ մանր չափերով՝ 73.520 ՀՀ դրամի գույքային վնաս»։

30.01.2026թվականի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է.
«/.../Վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը, մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի կատարման եղանակի և դրա դրսևորման ձևի համատեքստում, փաստում է, որ քրեական գործը բավարար հնարավորություն և հիմքեր է տալիս ենթադրելու և գալու եզրահանգման, որ քրեական վարույթի տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի իրավաչափության պայմանները: Մասնավորապես՝ վարույթի տվյալ փուլում դեռևս առկա է Բալջինդեր Սինգհի փախուստը կանխելու և իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելուց, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելուց զերծ պահելու անհրաժեշտություն, այսինքն՝ քրեական գործում այդ մասով առկա են բավարար փաստական տվյալներ: Ընդ որում, մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ռիսկն ընդհանրապես չի վերացել և չի նվազել՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ սահմանված կարգով և ժամկետներում, առանց անհարկի ձգձգումների նշանակվել են դատական նիստեր, սակայն ընթացքի մեջ գտնվող և դեռևս չհետազոտված ապացույցների բնույթն ու ծավալն այնպիսին է, որ դրանք օբյեկտիվ պատճառներով հնարավոր չի եղել ամբողջությամբ հետազոտել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու եռամսյա ժամկետում:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի փախուստը կանխելու հիմքին, ապա թեպետ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու որոշակի ժամանակ անցնելուն զուգահեռ վերջինիս փախուստը կանխելու ռիսկը կրկին ինչ-որ չափով նվազել է, սակայն այն դեռևս առկա է և չի նվազել այն աստիճան, որ հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ նա իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտի քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը։
Ընդհանրացնելով վերը կատարված վերլուծությունը՝ դատարանը գտնում է, որ սույն վարույթի փաստական հանգամանքների առանձնահատկությունները, վարույթի նյութերից բխող մյուս տվյալների համատեքստում ողջամտորեն վկայում են, որ քրեական վարույթի քննության տվյալ փուլում առկա է մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի կողմից փախուստի դիմելու և քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու բարձր հավանականության ռիսկ, ինչը ողջամտորեն չի կարող չեզոքացվել այլընտրանքային խափանման միջոց վարչական հսկողության կիրառմամբ։
Հետևաբար, դատարանը եզրահանգում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի օրինական վարքագիծն ապահովելու հնարավորության վերաբերյալ պաշտպանի հետևությունները հիմնավոր չեն:
Այսպիսով, դատարանը գտնում է, որ դատավարության ներկայիս փուլում մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի փախուստը կանխելու և իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելուց, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելուց զերծ պահելու ռիսկերը դեռևս շարունակում են մեծ լինել, իսկ խափանման միջոց կալանքը մինչ այս պահն ապահովել է վերջինիս պատշաճ վարքագիծը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների, մասնավորապես՝ խափանման միջոց կալանքի կիրառման նպատակների հիմքում ընկած փաստական հանգամանքների առկայության մասին դատարանի հետևությունները հիմնված են քրեական գործում առկա ապացույցները, փաստերը և այլ տեղեկությունները, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշներն իրենց ամբողջության՝ համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա։
Ինչ վերաբերում պաշտպանի այն դիրքորոշմանը, որ տևական ժամանակ՝ անազատության մեջ գտնվելու հանգամանքը՝ զուգորդված մեղադրյալի ՀՀ-ում բնակության վայր և մշտական աշխատանքը ունենալու հանգամանքով, նվազեցրել է խափանման միջոցի հիմքերը, ապա դատարանն այդ առնչությամբ կրկին անգամ հարկ է համարում նշել, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի, հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը։ Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը` նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ (Տե՛ս, mutatis mutandis, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Bulea v. Romania գործով 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ի վճիռը, գանգատ թիվ 27804/10, կետ 62): Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, դատարանը գտնում է, որ Բ.Սինգհի՝ շուրջ մեկ տարի երկու ամիս կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը հակակշուղ բավարար գործոն: Ավելին՝ դատարանի գնահատմամբ ենթադրյալ դատապարտման դեպքում կիրառվելիք՝ ազատությունից զրկելու հնարավոր պատժի տևողությունից կալանքի տևողությունը նվազեցվելու փաստը մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի համար չի նվազեցնի այդ հեռանկարի գրավչությունը և չի թուլացնի փախուստի դիմելու նրա գայթակղությունը:
Հետևաբար՝ դատարանը եզրահանգում է, որ մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով խափանման միջոց կալանքին նախապատվություն տալուց հետո ի հայտ չի(են) եկել այնպիսի նոր հանգամանք(ներ), որն/որոնք իր(ենց) որակական հատկանիշներով ինքնին կամ քրեական գործից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն կտար/կտային հիմնավորված ենթադրություն անել քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոցով վերջինիս պատշաճ վարքագիծն ապահովելու հնարավորության մասին: Այսինքն՝ խոսքն այն հանգամանքների մասին է, որոնք կարող են մեղադրյալ Բ.Սինգհի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոններ համարվել՝ հնարավորություն տալով վերջինիս ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ վարույթի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը, և հիմք ծառայել խափանման միջոց կալանքն ավելի մեղմ՝ այլընտրանքային խափանման միջոցներով փոխարինելու համար։
Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալին կալանքի տակ պահելով հաստատվում է հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքների միջև արդարացի հավասարակշռություն, ինչը բխում է մեղադրյալի՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված կիրառվող միջոցի և հետապնդվող համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության նպատակների միջև անհրաժեշտությունից: Միաժամանակ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում առկա է հասարակական շահ, համապատասխան և բավարար պատճառ, որը, հաշվի առնելով անմեղության կանխավարկածը, արդարացնում է նահանջն անձի ազատության իրավունքի հարգանքից:
Այսպիսով, մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի հակակշռման և հավասարակշռման կոնտեքստում գնահատելով վերջինիս դրական և բացասական գործոնները՝ դատարանը գտնում է, որ խափանման միջոցի գործողության ընթացքում չեն փոխվել կամ վերացել դրա իրավաչափության պայմանները, այսինքն՝ դեռևս առկա է մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, մեղադրյալ Բ.Սինգհի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները հիմնված են քրեական գործից բխող՝ ողջամիտ ենթադրությունների վրա, հետևաբար` կիրառված խափանման միջոց՝ կալանքը քրեական վարույթի տվյալ փուլում ենթակա չէ վերացման կամ փոփոխման, քանի որ առկա է այն երկարաձգելու անհրաժեշտության վերաբերյալ՝ բավարար ապացույցների համակցություն: Այլ կերպ՝ առկա են շարունակական կալանքն արդարացնող «համարժեք և բավարար» հիմնավորումներ, ուստի՝ դատարանը գալիս է եզրահանգման, որ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու անհրաժեշտությունից ելնելով՝ մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել, քանի որ քրեադատավարական ներգործության ավելի մեղմ միջոց(ներ)ով հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալ Բ.Սինգհի պատշաճ վարքագիծը։
Միևնույն ժամանակ հաշվի առնելով ինչպես դատարանի, այնպես դատավարության հանրային (մեղադրող) մասնավոր (պաշտպաններ) մասնակցիների գերծանրաբեռնվածությունն ու գործով պատշաճ և համակողմանի քննություն ապահովելու անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև Բալջինդեր Սինգհին ներկայացված մեղադրանքի բնույթից ելնելով՝ կատարվելիք գործողությունների ծավալը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետն անհրաժեշտ է երկարաձգել ևս 3 ամիս ժամկետով։/.../»:

3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.

Բողոքաբերը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում գործի դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների և վերաբերելի իրավանորմերի վկայակոչմամբ մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատողությունները անհիմն են և չեն բխում գործում առկա տվյալներից: Մասնավորապես, ի սկզբանե մեղադրյալի նկատմամբ երբ քննարկվել է խափանման միջոց կալանք կիրառելու հարցը, Դատարանը գտել է, որ այդ հիմքերն առկա են այն պատճառաբանությամբ, որ նախաքննությունը գտնվում է ապացույցների ձեռք բերման ակտիվ փուլում և պետք է քննություն իրականացվի հիշյալ վարույթով, ուստի առկա է մտավախություն, որ մեղադրյալը կխոչընդոտի գործի քննությանը: Սույն պայմաններում հարկ է նշել, որ ապացույցներն արդեն ձեռք են բերվել, գործի քննությունն արդեն իրականացվում է դատարանում, այսինքն նախաքննությունը այլևս ակտիվ փուլում չէ, ավարտվել է, որպիսի պայմաններում հիշյալ հիմքը էականորեն նվազել է: Այնուամենայիվ հարկ է համարում նաև նշել, որ մեղադրյալը նախաքննության ընթացքում աջակցել է նախաքննական մարմնին մի շարք քննչական գործողությունների մասնակցելով, մինչդեռ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանաված կարգով մեղադրյալը չունի պարտականություն ապացուցելու իր անմեղությունը, սակայն սույն վարույթի շրջանակներում մեղադրյալը ստանձնել է նախաքննական մարմնի պարտականությունները: Ուստի նման պայմաններում գալ եզրահանգման, որ մեղադրյալը չի կատարաի քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները՝ անթույլատրելի է: Ինչ վերաբերվում է դատարանի այն մտավախությանը, որ մեղադրյալը մնալով ազատության մեջ կարող է թաքնվել վարույթն իրականացնող մարմնից, ապա հարկ է նշել, որ մեղադրյալը ՀՀ է եկել աշխատելու նպատակով, վերջինս բնակվում է ՀՀ-ում և աշխատում, բնակության վայրը վարույթն իրականացնող մարմնին տրամադրվել է: Մեղադրյալը տևական ժամանակ գտնվում է անազատության մեջ, որպիսի պայմաններում հիշյալ հիմքը ևս էականորեն նվազել է: Բացի այդ հարկ է նշել, որ դատարանը հիշյալ քրեական գործը վարույթ ընդունելուց հետո, ամիսներ շարունակ միայն քննարկել է մեղադրյալների նկատմամաբ կիրառված խափանման միջոցը փոփոխելու հարցը, որի պայմաններում ստացվում է, որ մեղադրյալը նկատմամաբ կիրառված կալանքը, շարունակում է պահպանվել նաև այն պատճառով, որ գործով քննություն չի իրականացվում, ուստի դատարանը նման պայմաններում առնվազն պետք է քննարկեր ավելի մեղմ խափանման միջոցի կիրառումը: Բողոքաբերը փաստում է‚ որ մեղադրյալին կալանավորելու հիմքեր առկա չեն, սակայն եթե ընդունենք, որ առկա են ապա, երբ դատարանը գտնում է, որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության պայմանները, ապա նա պետք է նախ և առաջ քննարկի այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման հնարավրությունը, քանի որ ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով, արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը, իսկ նույն օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ դատարանում խափանման միջոց կիրառելու վարույթի առարկան է կազմում նաև մեղադրյալի նկատմամբ ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը: Դատարանն առանց որևէ պատճառաբանության արձանագրել է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովել հնարավոր չէ: Դատարանի ձևակերպումներից ստացվում է, որ յուրաքանչյուր դեպքում խափանման միջոցի կիրառման հիմքերի առկայությունը վկայում է ոչ թե խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտության և իրավաչափության մասին, այլ բացառապես կալանքի կիրառման անհրաժեշտության մասին: Ուստի հիշյալ պայմաններում խախտվել է մեղադրյալի արդար դատքաննության, հավասարության և ազատության իրավունքը:
Ելնելով վերոգրյալից, պաշտպանը Վերաքննիչ դատարանից խնդրել է.
«1. Բեկանել Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի քրեական դատարանի 2026 թվականի հունվարի 30-ի թիվ ԵԴ1/1425/01/25 որոշումը և կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ, վերացնելով Բալջինդեր Սինգհի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը՝ անհապաղ ազատ արձակելով վերջինիս:
2. Եթե Դատարանը կգտնի, որ առկա են խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության պայմանները, ապա խնդրում ենք կիրառել՝ վարչական հսկողությունը համակցված բացակայելու արգելք խափանման միջոցով:»:

4. Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.

Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն`
3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի կիրառմամբ՝ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին, թե հիմնավորված է արդյոք մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով.
գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…):
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…)
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…) :
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը:
6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները։(…)
4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: (…)։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե՝
1) վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը. (…)։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝
1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով.
2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ.
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին.
5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով հիմնավոր կասկածին, անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ Նարեկ Հարությունյանի գործով 30.03.2016թվականի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր դիրքորոշումը վերահաստատել է նաև Հարություն Ավետիսյանի վերաբերյալ 28.02.2025թվականի թիվ ԱՐԴ/0180/01/23 քրեական գործով, արձանագրելով, որ. «15. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերների՝ սույն որոշման 5.1.-րդ կետում նշված պնդմանը, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ վերոգրյալի պայմաններում բողոքաբերների՝ սույն որոշման 5.2-րդ և 5.4-րդ կետերում մատնանշված փաստարկներին անդրադառնալն առարկայազուրկ է։»:
Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները և նկատի ունենալով, որ Բալջինդեր Սինգհի վերաբերյալ քրեական գործն ըստ էության քննելու համար ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան՝ Վերաքննիչ դատարանն այլևս առարկայազուրկ է համարում անդրադառնալ հիմնավոր կասկածին:
Դատական ակտ կայացնելիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքն անփոփոխ թողնելու մասին որոշման օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման առանձնահատկություններին անդրադառնալով՝ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով 26.05.2020թվականի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ. « /.../ Որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ /…/»։
Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ. «/…/ Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը /…/» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 15.02.2013թվականի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշում/:
Տիգրան Պետրոսյանի վերաբերյալ գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն իր 15.11.2017թվականի թիվ ԵԿԴ/0084/06/16որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «/…/ Վճռաբեկ դատարանը կրկնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ /…/»:
Վերը շարադրված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների կիրառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի հիմքերի՝ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու և փախուստի դիմելու առկայության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանց վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները բխում են գործի նյութերից: Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների և հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի, փաստարկների շրջանակներում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և այն համադրելով մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհին մեղսագրվող արարքների բնույթի ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, վերջինիս անձը և վարքագիծը բնութագրող և գործի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգելով, դատական սխալ թույլ չի տվել, իսկ բողոքաբերը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված փաստարկներով չի հիմնավորել, որ կալանավորումից զատ որևէ այլ խափանման միջոց կարող է ապահովել արդյունավետ իրավական ներգործություն՝ մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար։ Մասնավորապես Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։
Դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը և այն համադրելով մեղադրյալին վերագրվող արարքների առանձնահատկությունների, բնույթի, հանրային վտանգավորության աստիճանի, կատարման եղանակի և գործի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ, ինչպես նաև այն, որ ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր փաստական տվյալներ, որոնք էական նվազեցնում կամ չեզոքացնում են կալանքի տակ պահելու հիմքերը, իսկ դատաքննությունը դեռևս շարունակվում է, և վերը նշված փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ վերլուծելով և համակցությամբ գնահատելով բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ տվյալ դեպքում առկա է մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու անհրաժեշտություն, իսկ հակառակի մասին բողոքաբերի պնդումները հիմնված չեն ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա։ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ վիճարկվող որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին, և քրեական գործի քննությունը գտնվում է ընթացիկ քննության փուլում։
Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ անընդունելի է խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնել արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ ասած՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերին անդրադառնալիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը:
Անդրադառնալով բողոքաբերի հատուկ վերանայման բողոքում որպես այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառելիությունը հիմնավորող հանգամանքներին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի անազատության մեջ պահելու տեսանկյունից հիմնավորված կալանավորման հիմքերի չեզոքացման և վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից իր լիազորություններն անարգել իրականացնելն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված երաշխիք այլընտրանքային խափանման միջոցը հանդիսանալ չի կարող, հաշվի առնելով, որ այն բավարար և ողջամիտ միջոց չի հանդիսանում բացառելու մեղադրյալի կողմից ոչ օրինաչափ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը: Այլ կերպ՝ կալանքն այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք հանդիսանալ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար, ինչպես նաև տվյալ դեպքում կալանավորմամբ ապահովվում է նաև հանրային և մասնավոր շահերի միջև անհրաժեշտ և ողջամիտ հավասարակշռությունը, հետևաբար նման պայմաններում վերաքննիչ բողոքի փաստարկները բավարար չեն որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող և գործի լրիվ, օբյեկտիվ, բազմակողմանի և ողջամիտ ժամկետում քննության պարտավորություն կրող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։
Վերաքննիչ դատարանը մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու տևողության մասին անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ խափանման միջոցի կիրառման տևողությունը դրա համաչափության գնահատման ինքնավար գործոն չէ և պետք է գնահատման ենթարկվի` հաշվի առնելով նաև գործի բնույթն ու բարդության աստիճանը: Անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը կանխարգելող միջոցների կիրառման համատեքստում այսպիսի մոտեցում ունի նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը՝ նշելով, որ ինքնին կանխարգելիչ միջոցների կիրառման տևողությունը բավարար չէ եզրահանգելու համար, որ այն համաչափ չէ /Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի՝ Bulea v. Romania գործով 03.12.2013 թվականի վճիռը, գանգատ թիվ 27804/10, կետ 62/: Տվյալ դեպքում՝ սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի կալանքի տակ գտնվելու ժամանակահատվածը չի կարող համարվել վերջինիս ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկին հակակշռող բավարար գործոն:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ և ըստ էության կայացրել է ճիշտ դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, հետևաբար մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի պաշտպան Ա.Մկրտչյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 363-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Բալջինդեր Սինգհի պաշտպան Ա.Մկրտչյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Թիվ ԵԴ1/1425/01/25 քրեական գործով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 30.01.2026թվականի որոշումը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։

ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ