ԵԴ1/1368/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«27» հունիսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ռ․ՀԱՐՈւԹՅՈւՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ Է․ՄԱՆՎԵԼՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էդգար Հրանտի Մանվելյանի (ծնված՝ 1989 թվականի հոկտեմբերի 28-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, ըստ իր հայտարարության՝ խնամքին են ծնողները, արարքի կատարման պահին դատվածություն ունեցող, հաշվառված և բնակվող՝ ք․Երևան, Ֆուչիկի փողոց, 21-րդ շենք, 24-րդ բնակարան հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի նոյեմբերի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Մ․Աբաջյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60680124 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մարտի 31-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Հարությունյանը որոշում է կայացրել թիվ 60680124 քրեական վարույթով Էդգար Հրանտի Մանվելյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2025 թվականի մարտի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Մ․Աբաջյանը որոշում է կայացրել թիվ 60680124 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էդգար Հրանտի Մանվելյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2025 թվականի ապրիլի 16-ին Է․Մանվելյանի վերաբերյալ թիվ 60680124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/1368/01/25 համարը։
2025 թվականի ապրիլի 17-ին թիվ ԵԴ1/1368/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2025 թվականի ապրիլի 18-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/1368/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Էդգար Հրանտի Մանվելյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 02299)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.336 մգ/լ (առնվազն՝ 0.3024 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101134 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 00:40-ին, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում վարել է «Վորտեքս» մակնիշի, 51 YV 100 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից նույն օրը կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180428742 արձանագրությունը:

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Զննություն կատարելու մասին 2025 թվականի մարտի 27-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության է ենթարկվել 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Պարեկային ծառայության պարեկի կողմից Էդգար Հրանտի Մանվելյանի վերաբերյալ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180428742 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Է․Մանվելյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցը վարելու իրավունք և գտնվելով ոչ սթափ վիճակում, վարել է «Վորտեքս» մակնիշի, 51YV100 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Սթափության կտրոնը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91101134, զննման համարը՝ 02299, զննման ամսաթիվը՝ 28.10.2024թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 00:50:04-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0,336 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Էդգար, ազգանունը՝ Մանվելյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 51YV100, տեսուչի ազգանունը՝ Գրիգորյան, կրծքանշանի համար՝ 10271:
Սթափության 91101134 համարի սարքի, ստուգաչափման թիվ 131489 վկայականի պատճենը, որոնց համաձայն՝ ստուգաչափման թվականն է՝ 13.08.2024թ., այն ուժի մեջ է մինչև 13.08.2025թ.: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոմետր, գործարանային համարը՝ 91101134 տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ (0.000-2,000 մգ/լ), ճշտության կարգը և դասը (սխալանքը) 0:0,1+-5%, 0,1-0,15+-8% > 0,15-10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանություն:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՃՈ էլեկտրոնային ռեգիստրի քաղվածքը, համաձայն որի՝ Էդգար Հրանտի Մանվելյանի տվյալներով որևէ տեղեկատվություն առկա չէ:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2025 թվականի մարտի 27-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 60680124 քրեական վարույթով արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել Էդգար Հրանտի Մանվելյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180428742 արձանագրությունը, սթափության վիճակի թիվ 02299 զննման կտրոնի, սթափության 91101134 համարի սարքի, ստուգաչափման թիվ 131489 վկայականի և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՃՈ էլեկտրոնային ռեգիստրի քաղվածքի պատճեները և կցվել սույն քրեական վարույթին։
- Մեղադրյալ Էդգար Հրանտի Մանվելյանը, հայտարարելով, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է կատարվածի համար և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հրապարակվեց մեղադրյալ Էդգար Մանվելյանի նախաքննական ցուցմունքը, համաձայն որի՝ Է․Մանվելյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ընդունում է առաջադրված մեղադրանքը և իրեն մեղավոր է ճանաչում: Նշել է, որ 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած՝ ոչ սթափ վիճակում՝ ինքն է վարել «Վորտեքս» մակնիշի, 51 YV 100 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի համար զղջում է:

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, համաձայն որոնց՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 10-ի թիվ ԵԴ/0167/01/22 դատավճռով Էդգար Հրանտի Մանվելյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1 հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով՝ տուգանք՝ 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի մարտի 18-ի որոշմամբ Էդգար Հրանտի Մանվելյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ/0167/01/22 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 300.000 (երեք հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանք պատիժը փոխարինվել է 96 (իննսունվեց) ժամ հանրային աշխատանքներ պատժատեսակով:
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնից ստացված գրությունները, համաձայն որոնց՝ Էդգար Հրանտի Մանվելյանը ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության համայնքային ոստիկանության գլխավոր վարչության Մաշտոցի բաժնի աշխատակիցների կողմից 25.03.2025թ. ներկայացվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմին և նույն օրը սահմանված կարգով վերցվել է հաշվառման: 10.05.2023թ. ԵԴ/0167/01/23 դատավճռով Էդգար Հրանտի Մանվելյանի նկատմամբ նշանակված 96 /իննսունվեց/ ժամ հանրային աշխատանքներ պատիժն ի կատար ածելու համար, Էդգար Հրանտի Մանվելյանը 02.04.2025թ.-ից ընդգրկվել է հանրային աշխատանքների կատարմանը ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության «Հաղթանակ» շուրջօրյա խնամքի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ում:
Էդգար Հրանտի Մանվելյանի նկատմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 18.03.2024թ․-ի թիվ ԵԴ1/0005/13/24 դատավճռով նշանակված 96 (իննսունվեց) ժամ հանրային աշխատանքներ պատիժը փաստացի ի կատար է ածվել 15.05.2025թ., և նա հանվել է հաշվառումից:
- Բժշկասոցիալական փորձաքննական թիվ 1539272 որոշման պատճենը, համաձայն որի՝ Էդգար Հրանտի Մանվելյանը ընդհանուր հիվանդության հետևանքով ճանաչվել է երրորդ կարգի հաշմանդամ, վերափորձաքննության ժամկետն է 2023 թվականի մարտի 30-ը։
- «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնից տրված էպիկրիզը, համաձայն որի՝ Էդգար Մանվելյանի մոտ ախտորոշվել է ձախ սրունքի զույգ ոսկրերի դիստալ մետաէպիֆիզներ փակ՝ բազմաբեկոր կոտրվածք տեղաշարժով, Աջ ոլոքի դիստալ մետաէպիֆիզի կ-ծք՝ տեղաշարժով: Աջ ճակատա-քունքային շրջանի փափուկ հյուսվածքների դեֆեկտ էմֆիզեմատոզ կոմպոնենտով։ Կատարվել է վիրահատություն 09.12.2021թ.։
- ՀՀ ՊՆ զորակոչային և զորահավաքային համալրման ծառայության Երևանի թիվ 1 տարածքային ստորաբաժանման զորահավաքային բաժանմունքի պետի կողմից տրված տեղեկանք, համաձայն որի՝ Էդգար Հրանտի Մանվելյանը 29․09․2020 թվականի զորահավաքային զորակոչի միջոցով զորակոչվել է զինվորական ծառայության։
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Էդգար Հրանտի Մանվելյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը, համաձայն որի՝ հայցվող ժամանակահատվածում Է․Մանվելյանը չի հանդիսացել վարձու աշխատող և նրա եկամտի վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Էդգար Հրանտի Մանվելյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Էդգար Հրանտի Մանվելյանի կողմից տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունենալը,
- Էդգար Հրանտի Մանվելյանի կողմից ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 02299)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.336 մգ/լ (առնվազն՝ 0.3024 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101134 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), 2024 թվականի հոկտեմբերի 28-ին՝ ժամը 00:40-ին, Երևան քաղաքի Խանջյան փողոցում «Վորտեքս» մակնիշի, 51 YV 100 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարելը,
- ներկայացված մեղադրանքում Էդգար Հրանտի Մանվելյանի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը,
- հանցանքը կատարելու պահին դատվածություն ունենալը,
- առողջական խնդիրներ ունենալը,
- 29․09․2020 թվականի զորահավաքային զորակոչի միջոցով զինվորական ծառայության զորակոչված լինելը,
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Էդգար Հրանտի Մանվելյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ տվյալների բացակայությունը։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի հունիսի 27-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Էդգար Հրանտի Մանվելյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Մանվելյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Էդգար Հրանտի Մանվելյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Էդգար Հրանտի Մանվելյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը), առողջական խնդիրներ ունենալը, 29․09․2020 թվականի զորահավաքային զորակոչի միջոցով զինվորական ծառայության զորակոչված լինելը, ըստ նրա հայտարարության՝ խնամքին ծնողների գտնվելը:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Էդգար Մանվելյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանք է հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով»:
Վերոգրյալ իրավանորմի լույսի ներքո Դատարանը, ուսումնասիրելով Էդգար Հրանտի Մանվելյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունից ստացված գրությունները, արձանագրում է, որ Է․Մանվելյանը նախկինում դատապարտված է եղել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 300.000 ՀՀ դրամի չափով, որը փոխարինվել է 96 ժամ հանրային աշխատանքներով, ուստի հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որն առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Է․Մանվելյանի արարքում հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս պետք է հաշվի չառնվի Է․Մանվելյանի ունեցած նախկին դատվածությունը:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Էդգար Հրանտի Մանվելյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նախատեսված են տուգանքը, հանրային աշխատանքները, կարճաժամկետ ազատազրկումը և ազատազրկումը։
Դատարանը մեղադրյալ Էդգար Մանվելյանի նկատմամբ հնարավոր չի համարում տուգանք պատժատեսակի նշանակումը, քանի որ իրատեսական չի համարում տուգանք պատժատեսակի նշանակումը և մեղադրյալ Էդգար Մանվելյանի կողմից դրա կրման հնարավորությունը: Այսինքն, Դատարանը չունի լիարժեք վստահություն առ այն, որ տուգանք պատժատեսակի նշանակման դեպքում այն ընդհանրապես կկատարվի և կծառայի պատժի նպատակների ապահովմանը: Ավելին, լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում դատապարտված մեղադրյալ Է․Մանվելյանը տվել է իր համաձայնությունը հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի կիրառմամբ պատիժը կրելու վերաբերյալ: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ պատժի համակարգը կառուցված է այն տրամաբանությամբ, որ յուրաքանչյուր հաջորդող պատժատեսակ առավել խիստ է, քան նախորդողը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ տուգանք պատժատեսակին հաջորդում է հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Մանվելյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ հանրային աշխատանքների ձևով: Նշված եզրահանգման հիմքում ընկած է նաև այն փաստը, որ նախկինում դատարանի կողմից մեղադրյալ Էդգար Մանվելյանի նկատմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի մայիսի 10-ի թիվ ԵԴ/0167/01/22 դատավճռով տուգանքի ձևով նշանակված պատիժը փոխարինվել է հանրային աշխատանքներ պատժատեսակով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը։
2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ:
(…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Էդգար Հրանտի Մանվելյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հարյուր ժամ հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Է․Մանվելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 60680124 քրեական վարույթով Էդգար Հրանտի Մանվելյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180428742 արձանագրությունը, սթափության վիճակի թիվ 02299 զննման կտրոնի, սթափության 91101134 համարի սարքի, ստուգաչափման թիվ 131489 վկայականի և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՃՈ էլեկտրոնային ռեգիստրի քաղվածքի պատճեները պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, վարույթային ծախսեր, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Էդգար Հրանտի Մանվելյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ:
Էդգար Հրանտի Մանվելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ