Գործ թիվ ԵԴ1/1308/01/25




ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր՝ Մ.Հարությունյան,
դատավորներ՝ Ա․Բեկթաշյան,
Ա․Ղուկասյան,

քարտուղարությամբ՝ Ա․Կարապետյանի,


2025 թվականի սեպտեմբերի 02-ին, Երևան քաղաքում,

դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Վահե Կարապետի Միլիտոնյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Ռ․Սմբատյան)՝ 2025 թվականի ապրիլի 29-ի թիվ ԵԴ1/1308/01/25 դատավճիռը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2025 թվականի հունվարի 12-ին՝ ժամը 14:25-ին ապօրինի թմրամիջոց պահելու և օգտագործելու հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Վահե Միլիտոնյանը:
Նույն օրը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում կայացվել է որոշում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 11104825 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին:
2025 թվականի հունվարի 13-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի կողմից որոշում է կայացվել՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Վահե Միլիտոնյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2025 թվականի հունվարի 14-ին Վահե Միլիտոնյանին ներկայացվել է մեղադրանք:
2025 թվականի հունվարի 15-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ՝ Վահե Միլիտոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է ընտրվել տնային կալանքը և կալանքի սկիզբը հաշվվել է 12.01.2025 թվականից: Վահե Միլիտոնյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցի հետ համակցված կիրառվել է նաև բացակայելու արգելք խափանման միջոցը:
2025 թվականի մարտի 11-ի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Վահե Միլիտոնյանի նկատմամբ կիրռաված խափանման միջոցի՝ տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամկետով:
2025 թվականի մարտի 28-ին որոշում է կայացվել թիվ 11104825 քրեական վարույթից մաս անջատելու մասին: Անջատված մասին շնորհվել է թիվ 11156425 համարը:
2025 թվականի մարտի 28-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2025 թվականի ապրիլի 09-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի որոշմամբ՝ հաստատվել է թիվ 11104825 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը և վարույթն ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ ըստ էության քննելու:
2025 թվականի ապրիլի 15-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան) «Քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշմամբ՝ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/1308/01/25 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Վահե Կարապետի Միլիտոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, վարույթը և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի ապրիլի 29-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/1308/01/25 դատավճռով՝ արագացված վարույթի կիրառմամբ՝ Վահե Կարապետի Միլիտոնյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Վահե Կարապետի Միլիտոնյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 /երկու/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին հաշվակցվել է Վահե Կարապետի Միլիտոնյանի՝ սույն քրեական գործով 2025 թվականի հունվարի 12-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 29-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 (երեք) ամիս 17 (տասնյոթ) օրը:
Վահե Կարապետի Միլիտոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվել է կրած։
Վճռվել է Վահե Կարապետի Միլիտոնյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը վերացնել և անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից:
Վճռվել է դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 0,98 գրամ հաստատուն քաշով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոցը և թվով 3 հատ մագնիսները հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 11156425 քրեական վարույթի նյութերին կցելու համար, իսկ Poco մոտելի բջջայի հեռախոսը վերադարձնել մեղադրյալ Վահե Միլիտոնյանին: Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
2025 թվականի հունիսի 20-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 29-ի վերը նշված դատավճռի դեմ: Քրեական գործը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հունիսի 25-ին, մակագրվել դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր Մ.Հարությունյան, կազմի դատավորներ Ա․Բեկթաշյան, Ա․Ղուկասյան), նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի հունիսի 26-ին:
2025 թվականի հունիսի 27-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի «Վերաքննիչ բողոքը վարույթ ընդունելու և քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին» որոշմամբ՝ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Թիվ ԵԴ1/1308/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վահե Կարապետի Միլիտոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նշանակվել է դռնբաց դատական նիստում քննության։ Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պահպանվել է։

Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2. Նախաքննության մարմինը մեղադրյալ Վահե Կարապետի Միլիտոնյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրան մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ «(…) [Նա], խախտելով «Թմրանյութերի և հոգեմետ (հոգեներգործող նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-ն որոշման պահանջները, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, առանց իրացնելու նպատակի՝ իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել և 2025 թվականի հունվարի 12-ին՝ ժամը 14:25-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մանթաշյան փողոցում իր մոտ ապօրինի պահել «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707 որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված՝ խոշոր չափերի՝ 0,98 գրամ հաստատուն քաշով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոցը՝ փաթեթավորված «զիպ» փականով պոլիէթիլենային փաթեթում, որը նույն օրը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության՝ ՔՈԳՎ Երևան քաղաքի վարչությունում կատարված նրա անձնական խուզարկությամբ:
(…)»։
3. Առաջին ատյանի դատարանն իր՝ 2025 թվականի ապրիլի 29-ի թիվ ԵԴ1/1308/01/25 դատավճռի «Դատարանի իրավական վերլուծությունները» վերտառությամբ բաժնում նշել է. «(…) Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Վահե Միլիտոնյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վահե Միլիտոնյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Վահե Միլիտոնյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Վահե Միլիտոնյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Վահե Միլիտոնյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում այն, որ ըստ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից ստացված Ձև 8 տեղեկանքի՝ Վահե Միլիտոնյաը նախկինում դատապարտված չի եղել:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
(…) Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Վահե Միլիտոնյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և դրա չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է բնակչության առողջության դեմ ուղղված միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք, հայտնաբերված թմրամիջոցի տեսակը և չափը /սույն դեպքում խոսքը գնում է խոշոր չափի՝ 0,98 գրամ քաշով, a-PVP տեսակի /քիմիական/ թմրամիջոցի մասին/, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, գույքային դրությունը: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ կարճաժամկետ ազատազրկում նշանակելու միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցանքի բնույթին, թմրամիջոցի տեսակին և չափին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: Այլ կերպ՝ մի կողմից մեղմացնող և անձը բնութագրող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հակառակ կողմից՝ թմրամիջոցի տեսակը և չափը հաշվի առնելով Դատարանը եզրահանգում է, որ 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված պատիժներից հնարավոր է կիրառել կարճաժամկետ ազատազրկումը /սանկցիան՝ նախատեսում է տուգանքից մինչև ազատազրկում պատժատեսակները/ և այդկերպ հասնել պատժի նպատակների իրացվելիությանը:
Այսպես՝ հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ Վահե Միլիտոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է նշանակվի կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 /երկու/ ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
«Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:»:
Ղեկավարվելով վերը մեջբերված իրավակարգավորմամբ և հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մինչև սույն սույն դատավճիռը կայացնելը՝ 2025 թվականի հունվարի 12-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 29-ը՝ 3 (երեք) ամիս 17 (տասնյոթ) օրը, մեղադրյալ Վահե Միլիտոնյանը գտնվել է անազատության մեջ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Վահե Միլիտոնյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պետք է համարել կրած:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Վահե Միլիտոնյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը պետք է վերացնել արդեն իսկ անհրաժեշտությունը վերացած լինելու հիմքով: Վահե Միլիտոնյանին պետք է անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ ընդհանուր 0,98 գրամ քաշով «a-PVP» տեսակի թմրամիջոցը և թվով 3 հատ մագնիսները /փաթեթների ամբողջականությունը Դատարանում չի խախտվել և պարունակությունը բացառապես որոշմամբ է արձանագրված/ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 11156425 քրեական վարույթի նյութերին կցելու համար, իսկ Poco մոտելի 867592056643588178 և 89374101907004826522 համարի բջջային հեռախոսը՝ վերադարձնել մեղադրյալ Վահե Միլիտոնյանին:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չէ՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Վարութային ծախսի հարցը համարվում է լուծված՝ հաշվի առնելով արագացված կարգի կիրառելու առանձնահատկությունները:
Սույն դատական ակտի բողոքարկելիությունը կարող է իրականացվել արագացված կարգի քրեադատավարական կառուցակարգերին համապատասխան: (…)»։

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Իր վերաքննիչ բողոքում ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ․Թադևոսյանը մասնավորապես նշել է. «(…)Նախևառաջ, հարկ եմ համարում արձանագրել, որ Դատարանի կողմից թույլ են տվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դատական սխալներ՝ նյութական օրենքի խախտումներ, որոնք ազդել են գործի արդարացի ելքի վրա՝ հանգեցնելով մեղադրյալի նկատմամբ ակնհայտ մեղմ, ըստ այդմ՝ ոչ արդարացի պատժի:
(…) Առավելապես համաձայնելով Դատարանի՝ Դատավճռում մեջբերված իրավական դիրքորոշումների հետ, այդուհանդերձ, գտնում ենք, որ քրեական վարույթում առկա, միաժամանակ Դատարանի կողմից վկայակոչված՝ սույն բողոքի 2-րդ կետում նշված հանգամանքները, մասնավորապես, կատարված արարքի՝ բնակչության առողջության դեմ ուղղված միջին ծանրության դիտավորյալ հանցանք հանդիսանալը, հայտնաբերված թմրամիջոցի տեսակը և չափը «խոշոր չափի՝ 0,98 գրամ քաշով, ոչ թե բուսական, այլ քիմիական՝ առավել խիստ ներգործող «a-PVP» տեսակի թմրամիջոցի առկայությունը, կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունն արձանագրելը հանդիսանում են առանցքային գործոններ պատժի անհատականացման գործում, քանի որ խնդրո առարկա իրավիճակներում անձն աչքի է ընկնում հանրային ավելի բարձր վտանգավորությամբ՝ հատկապես հաշվի առնելով վերջին շրջանում տվյալ և համասեռ հանցատեսակների աննախադեպ աճը, և, ըստ այդմ, դրա դեմ պետության կողմից վարվող քրեական քաղաքականությունը, քանի որ նշված և նմանաբնույթ հանցագործություններն օբյեկտիվ իրականության մեջ ոչ միայն չեն նվազում, այլև պրոգրեսսիվ աճում են:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կողմից իրեն ներկայացված մեղադրանքում մեղավոր ճանաչելու հանգամանքին, ապա հարկ է արձանագրել, որ նշված թմրամիջոցը հայտնաբերվել է մեղադրյալի մոտ, ուստի անգամ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չճանաչելու դեպքում դա որոշիչ նշանակություն չէր կարող ունենալ մեղադրանքն ապացուցելու հարցում (առնվազն նշանակություն չէր ունենա ընդհանուր կարգով քննության համատեքստում): Նշվածով ամենևին փորձ չի կատարվում արժեզրկել մեղադրյալի կողմից մեղքն ընդունելու հանգամանքը, բայցևայնպես, վերը նշված հանգամանքը միանշանակ որպես մեղմացնող դիտարկելն արդարացված չէ և դրանք չեն վկայում անձի հանրային վտանգավորության՝ առնվազն էական նվազման մասին, քանի որ, ըստ էության, թելադրված են եղել ստաղծված իրավիճակում:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը պատշաճ ուշադրություն չի դարձրել այն հանգամանքին, որ մեղադրյալի մոտ հայտնաբերված թմրամիջոցի քաշը՝ որպես խոշոր չափ, ավելի մոտ է եղել դրա վերին, քան ստորին սահմանին, մասնավորապես, դրա քաշը կազմել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված՝ «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» Հայաստանի Հանրապետության օրենսգրքի համաձայն, Կառավարության սահմանած թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերի՝ նվազագույն շեմի քսանհինգապատիկից մինչև հարյուրքսանհինգապատիկը ներառող չափերի պարագայում՝ 98-պատիկը:
Արդյունքում, հարկ է արձանագրել, որ Դատարանի կողմից թույլ է տրվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 354-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված դատական սխալ՝ նյութական օրենքի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածների կիրառման խախտումներ, որոնք ազդել են գործի արդարացի ելքի վրա՝ հանգեցնելով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ակնհայտ մեղմ՝ ոչ արդարացի պատժի: Գտնում ենք, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակման ենթակա էր ազատազրկումը՝ առնվազն 1 տարի ժամկետով: (...)»:
Վերոգրյալի հիման վրա բողոքի հեղինակը խնդրել է՝ նշանակված պատժի մասով բեկանել և փոփոխել դատավճիռը՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակելով ազատազրկում՝ առնվազն 1 տարի ժամանակով:

Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
5. Վարույթի մասնակիցները չեն ներկայացել դատական նիստին (մանրամասն տե՛ս դատական նսիտի արձանագրությունը և գործի նյութերը)։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
(…)
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների և արձանագրված դատողության լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե պատիժ նշանակելու սկզբունքների պահպանման տեսանկյունից հիմնավորվա՞ծ է արդյոք մեղադրյալի նկատմամբ 2 /երկու/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի տեսակի և համապատասխան պատժաչափի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
Այսպես.
7. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի՝ հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:(…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից նախկինում արտահայտված և վերը նշված իրավակարգավորումների շրջանակներում համընկնող իրավական դիրքորոշումների համադրմամբ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը․
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ն.Սարգսյանի գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ` ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները` ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի>>:
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է: Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է նաև, որ <<պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից>> (տե՛ս mutatis mutandis, Նարեկ Գևորգի Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
Պատժի անհատականացման փաստական հիմքերի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշումներ է ձևավորել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, թիվ ՍԴ/0109/01/12, թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԿԴ/0252/01/13, թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և մի շարք այլ որոշումներում։
Մասնավորապես, Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ ՎԲ-50/07 գործով որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)>> (տե՛ս mutatis mutandis, Հազարապետ Հարությունյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը):
Ս.Սարգսյանի վերաբերյալ թիվ ՍԴ/0109/01/12 գործով որոշման մեջ զարգացնելով պատասխանատվության և պատժի անհատականացման առնչությամբ իր ձևավորած նախադեպային իրավունքը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ. <<(...) <<[Հ]անցավորի անձնավորություն>> եզրույթն ի տարբերություն <<հանցագործության սուբյեկտ>> եզրույթի, ավելի ընդարձակ է, և օժտված է սոցիալ-ժողովրդագրական, բարոյահոգեբանական և քրեաիրավական բնութագրերով: ՀՀ գործող քրեական օրենսդրության իմաստով <<հանցավորի անձնավորություն>> եզրույթը դիտարկվում է որպես քրեական պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք, հանցավորի անձը բնութագրող առանձին հատկանիշները և վարքագիծը օրենքում նախատեսված են որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև դատապարտյալին պատժից ազատելու նախապայման:
(...) պատժի անհատականացման ժամանակ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները հաշվի առնելու անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ինչպես պատժի նպատակների իրականացման, այնպես էլ անձի արժանապատվության հարգման սահմանադրական պահանջի առկայությամբ:
(...) հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները չեն կարող սահմանափակվել միայն անձի բարոյական հատկանիշներով և ներառում են նաև անձի ընտանեկան դրությունը, զբաղմունքի տեսակը, կրթությունը, նրա դրական կամ բացասական բնութագիրը, խրախուսանքների կամ տույժերի առկայությունը և այլն>> (տե՛ս mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. <<(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը>> (տե՛ս mutatis mutandis, Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Մեկ այլ՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, մասնավորապես՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ, 48-րդ և 61-րդ հոդվածները, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս mutatis mutandis, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<(…) 5. Պարզելով, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է նրան վերագրվող հանցագործության համար օրենքով չնախատեսված պատժատեսակ կամ պատժաչափ, կամ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը սխալ է հաշվարկվել, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է դատական ակտը:
6. Պարզելով, որ նյութական օրենքի որևէ այլ դրույթ, ներառյալ գույքային հայցը լուծելու առումով, ճիշտ կիրառված չէ, վերաքննիչ դատարանն ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը` կայացնելով նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր դատաքննության, կամ փոփոխում է դատական ակտը>>:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
<<1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի՝ ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը՝ մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը՝ ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:>>:
Մեջբերված նորմի մեկնաբանման վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի համաձայն. <<[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման>> (տե՛ս, ի թիվս այլնի, mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումը):
7.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է խոշոր չափերով՝
պատժվում է տուգանքով՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով: (․․․)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները: (…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ (…)։
10. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասն ամրագրում է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների ցանկը:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ <<Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:>>:
Դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվող մեղմացնող հանգամանքների չափանիշների վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի. <<(…) Դատարանի լայն հայեցողության շրջանակներում է (...) անձի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների կիրառման հարցը, քանի որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 2-րդ մասի` պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև մեղմացնող այլ հանգամանքներ, որոնք նշված չեն նույն հոդվածի առաջին մասում: Այնուհանդերձ, դատարանի այս լիազորությունը բացարձակ չէ, և որպես մեղմացնող հաշվի առնվող հանգամանքները պետք է բավարարեն որոշակի չափանիշների: Դրանք են. ա) հանգամանքը պետք է իրական լինի, այսինքն` գործով ձեռք բերված ապացույցները պետք է հաստատեն դրա առկայությունը, բ) այն պետք է ողջամտորեն նվազեցրած լինի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը, գ) այն հաստատված ճանաչելիս դատարանը պետք է պահպանի ապացուցման ընդհանուր քրեադատավարական կանոնները. հանգամանքի առկայությունը հաստատող ապացույցները պետք է վերաբերելի և թույլատրելի լինեն, դրանք պետք է հետազոտված լինեն դատաքննության ընթացքում, ինչպես նաև պետք է պահպանվեն ապացույցների ստուգման և գնահատման օրենսդրական պահանջները>> (տե՛ս mutatis mutandis, Պարույր Բայրամյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07 որոշումը):
7․2․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 57-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանրային աշխատանքները, ազատության սահմանափակումը, կարճաժամկետ ազատազրկումը, կարգապահական գումարտակում պահելը, ազատազրկումը և ցմահ ազատազրկումը կիրառվում են միայն որպես հիմնական պատիժներ:
2. Պատվավոր կամ զինվորական կոչումից, կարգից, աստիճանից, որակավորման դասից կամ պետական պարգևից զրկելը և օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելը կիրառվում են միայն որպես լրացուցիչ պատիժներ։
3. Տուգանքը, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելը և զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակումը կիրառվում են և՛ որպես հիմնական, և՛ որպես լրացուցիչ պատիժներ:
4. Մեկ հանցագործության համար կարող է նշանակվել միայն մեկ հիմնական պատիժ: Հիմնական պատժին կարող է միացվել մեկ կամ մի քանի լրացուցիչ պատիժ:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կարճաժամկետ ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում անազատության մեջ պահելն է:
2. Կարճաժամկետ ազատազրկումը նշանակվում է նախկինում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ չկրած, ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործություններ կատարած անձի նկատմամբ` 15 օրից 2 ամիս ժամկետով:
3. Կարճաժամկետ ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է 15 օրից պակաս լինել:»:
8. Սույն որոշման 7-7.2-րդ կետերում նշված իրավակարգավորումների, վերլուծությունների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալները, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Վահե Կարապետի Միլիտոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելու վերը նշված սկզբունքների պահպանմամբ, հաշվի առնելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ կատարած արարքը, հանցագործության կատարման եղանակը, մեղադրյալի սուբյեկտիվ վերաբերմունքն իր կատարած արարքի նկատմամբ, խախտված հասարակական հարաբերությունների սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստը, պատժի նպատակների իրացման հնարավորությունը, մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի և պատժաչափի մասով հանգել է ճիշտ հետևության, որի հետ չհամաձայնվելու իրավաչափ հիմքեր տվյալ պարագայում չկան:
Մասնավորապես, Առաջին ատյանի դատարանը որպես մեղադրյալ Վահե Կարապետի Միլիտոնյանի անձը բնութագրող տվյալներ հաշվի է առել այն, որ մեղադրյալը դատվածություն չունի, որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք, հաշվի է առել այն, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, նախաքննության ընթացքում տվել է խոստովանական ցուցմունքներ և զղջացել կատարած հանցանքի համար:
Միևնույն ժամանակ Առաջին ատյանի դատարանն իրավաչափորեն արձանագրել է մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայության փաստը (մանրամասն տե՛ս նաև սույն որոշման 3-րդ կետը)։ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի է առել նաև համապատասխան թմրանյութի տեսակը և չափը և այն դիտարկել է արարքի բնույթի և վտանգավորության աստիժանի համատեքստում։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում մեղադրյալի նկատմամբ պատժի նշանակման վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությանը (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը):
Տվյալ դեպքում հարկ է նշել, որ մեղադրյալ Վահե Կարապետի Միլիտոնյանը կատարել է թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների, խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութերի օրինական շրջանառության դեմ ուղղված՝ դիտավորությամբ կատարվող միջին ծանրության հանցանք (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 2-րդ կետը)։
Ամփոփելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելու սկզբունքների պահպանմամբ մեղադրյալ Վահե Կարապետի Միլիտոնյանի նկատմամբ նշանակված համապատասխան պատժատեսակի և պատժաչափի վերաբերյալ հանգել է ճիշտ հետևության և մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժն արդարացի է: Հետևաբար անհիմն են վերաքննիչ բողոքում այդ մասով նշված փաստարկները և վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստերի շրջանակներում վիճարկվող դատական ակտը բեկանել հնարավոր չէ։
Մասնավորապես, սույն որոշման 7-7.1-րդ կետում մեջբերված իրավադրույթների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով վերը նշված փաստական հանգամանքները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Վահե Կարապետի Միլիտոնյանի նկատմամբ նշանակել է այնպիսի պատիժ, որը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի 1-ին մասի իմաստով չի կարող գնահատվել ակնհայտ մեղմ և անարդարացի: Մասնավորապես Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, հանցագործության վտանգավորությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, ուստի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի իրավակարգավորումների հաշվառմամբ համապատասխան խախտում արձանագրելու հիմքեր չկան։
9․ Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքից բխող մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխաններն, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
10․ Սույն որոշման 4-րդ կետում նշված վերանայման բողոքի հիմքերի և փաստարկների և սույն որոշման 7-րդ և 7․2-րդ կետում նշված իրավակարգավորումների հաշվառմամբ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված համապատասխան դատավճռով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժատեսակի և պատժաչափի վերաբերյալ տրված լուծումները հիմնավորված են ու բավարար չափով պատճառաբանված, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է կամ կարող էր ազդել գործի ելքի վրա: Ուստի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել:
11. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Վահե Կարապետի Միլիտոնյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 29-ի թիվ ԵԴ1/1308/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ

Ա․ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ