ԵԴ1/1265/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«01» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա․ԲԱԴԱԼՅԱՆԻ
պաշտպան Լ․ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ
տուժող Շ․ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արամ Մարտունի Բաղդասարյանի (ծնված՝ 1989 թվականի հուլիսի 9-ին Երևան քաղաքում ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված, դատվածությունը չմարված, հաշվառման վայր չունի, բնակվել է Երևան քաղաքի Արտաշիսյան 97-րդ շենքի 9-րդ բնակարանում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, որպես խափանման միջոց է ընտրված կալանքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի հունվարի 9-ին Արամ Մարտունի Բաղդասարյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկած առկայության հիմքով ձերբակալվել է։
2025 թվականի հունվարի 9-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Լ․Ալեքյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 11103625 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունվարի 10-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բադալյանը որոշում է կայացրել թիվ 11103625 քրեական վարույթով Արամ Մարտունի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունվարի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 11103625 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արամ Մարտունի Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը երկու ամիս ժամկետով կիրառելու մասին։
2025 թվականի մարտի 6-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 11103625 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արամ Մարտունի Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկու ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին։
2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Լ․Ալեքյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 11155325 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մարտի 26-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Լ․Ալեքյանը որոշում է կայացրել թիվ 11155323 քրեական վարույթը թիվ 11103625 քրեական վարույթին միացնելու մասին:
2025 թվականի մարտի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Լ․Ալեքյանը որոշում է կայացրել թիվ 11103625 քրեական վարույթից թիվ 11155325 քրեական վարույթն անջատելու մասին։
2025 թվականի ապրիլի 1-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բադալյանը որոշում է կայացրել թիվ 11103625 քրեական վարույթով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Լ.Ալեքյանի միջնորդությունը բավարարել, Արման Սողոմոնյանի և Տարոն Գլեճյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 441-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով հանրային քրեական հետապնդում չհարուցել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերի հիմքով։
2025 թվականի ապրիլի 9-ին թիվ 11103625 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և մակագրվել դատավոր Մ.Արզումանյանին։
2025 թվականի ապրիլի 10-ին թիվ ԵԴ1/1265/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2025 թվականի ապրիլի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի ապրիլի 23-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/1265/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Արամ Մարտունի Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքի ժամկետը երեք ամիս ժամկետով երկարաձգելու մասին:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արամ Մարտունի Բաղդասարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով այն արարքի կատարման համար, որ նա բնակարան ապօրինի մուտք գործելով ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, օգտվելով տան տերերի և առանձնատան ցանկապատի դարպասը չկողպված լինելու հանգամանքից, 2025 թվականի հունվարի 9-ին՝ ժամը 15:30-ի սահմաններում, տեխնիկական միջոցի գործադրմամբ բացելով հիշյալ առանձնատան պատուհանը, ապօրինի մուտք է գործել Երևան քաղաքի Արտաշիսյան փողոցի 50-րդ շենքի հարակից առանձնատուն, որտեղ արժեքավոր իրեր փնտրելու ժամանակ հայտնաբերվելով և ձերբակալվելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից, դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը չի կարողացել իրագործել՝ ոչինչ չի հափշտակել իր կամքից անկախ հանգամանքներով:

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Ա․Բաղդասարյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքների իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Արամ Բաղդասարյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում:
Հանրային մեղադրող Ա․Բադալյանը, պաշտպան Լ․Ավետիսյանը և տուժող Շ․Խաչատրյանը առարկություններ չներկայացրեցին ներկայացված միջնորդության դեմ։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- Արամ Բաղդասարյանի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, համաձայն որոնց՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի ապրիլի 25-ի թիվ ԵԴ/0628/01/19 դատավճռով Արամ Մարտունի Բաղդասարյանը մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 176-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1.1 կետով (համապատասխանում է 2021 թվականի մայիսի 05-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 253-րդ հոդվածի 3-րդ մաս 2-րդ կետին) և դատապարտվել է ազատազրկման` 5 (հինգ) տարի 4 (չորս) ամիս ժամկետով: Պատժի սկիզբը հաշվվել է 2019 թվականի մայիսի 03-ից:
Պատժի կրումից ազատման ամսաթիվն է՝ 03․09․2024թ․։

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, ինչպես նաև գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող տվյալները վերլուծելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ սույն դատավճռով հաստատված դիտավորյալ հանցանքը կատարելու ժամանակ (2025 թվականի հունվարի 9-ին) մեղադրյալ Ա․Բաղդասարյանը դատվածություն է ունեցել դիտավորյալ հանցանքի կատարման համար (թիվ ԵԴ/0628/01/19 դատավճիռ)։ Այլ կերպ, սույն քրեական գործով հանցագործությունը կատարելու պահի դրությամբ Ա.Բաղդասարյանի դատվածությունը մարված չի եղել ուստի Ա.Բաղդասարյանի արարքում առկա է հանցագործությունների ռեցիդիվ:
- ներկայացված մեղադրանքում Ա․Բաղդասարյանն իրեն մեղավոր է ճանաչել և զղջացել կատարածի համար:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Արամ Մարտունի Բաղդասարյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը), այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետը։
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արամ Բաղդասարյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Արամ Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը):
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Արամ Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն, քանի որ Արամ Բաղդասարյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակվի ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելու կանոններով։ Միևնույն ժամանակ հարկ է հաշվի առնել նաև այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքով ռեցիդիվը պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հիմք ինքնին չի դիտարկվում՝ պայմանավորված ռեցիդիվի առկայության դեպքում պատիժ նշանակելու կանոններում առկա առանձնահատկություններով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցափորձ է համարվում դիտավորյալ այն գործողությունը կամ անգործությունը, որն անմիջականորեն ուղղված է հանցանք կատարելուն և պարունակում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված հանցակազմի հատկանիշներ, սակայն անձի դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցագործությունը նրա կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվում տվյալ հանցակազմի որևէ հատկանիշի բացակայության հետևանքով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում պատիժ նշանակելիս հաշվի են առնվում կատարված հանցանքների քանակը, բնույթը և ծանրությունը, այն հանգամանքները, որոնց հետևանքով նախկինում նշանակված պատիժը բավարար չի եղել անձի վերասոցիալականացման համար, ինչպես նաև նոր հանցանքի բնույթը, ծանրությունը և հետևանքները:
1.1. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում նշանակվում է ազատազրկում կամ ցմահ ազատազրկում պատժատեսակը, եթե կատարված հանցանքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված են այդ պատժատեսակները:
2. Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից:
3. Եթե ծանր կամ առանձնապես ծանր դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը պետք է որոշվի սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված կանոնով, իսկ առավելագույն պատժաչափ պետք է համարվի այն ժամկետը, որը գերազանցում է տվյալ հանցագործության համար օրենքով նախատեսված ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը` դրա մեկ երրորդի չափով, բայց ոչ ավելի, քան 25 տարին: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Անձը դատվածություն ունեցող է համարվում մեղադրական դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից մինչև դատվածության մարման կամ վերացման պահը: Դատվածության վերացման համար հիմք են համաներման մասին օրենքը, ինչպես նաև արարքի ապաքրեականացումը:
2. Դատվածությունը, սույն օրենսգրքին համապատասխան, հաշվի է առնվում հանցագործության ռեցիդիվի դեպքում, պատիժ նշանակելիս, քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելիս:
(…)
4. Դատվածության մարման ժամկետն սկսվում է հաշվարկվել հիմնական պատիժը կրելուց հետո: Հիմնական պատժի հետ միասին լրացուցիչ պատիժ նշանակելու դեպքում դատվածության մարման ժամկետն սկսվում է հաշվարկվել հիմնական և լրացուցիչ պատիժը կրելուց հետո:
5. Դատվածությունը մարվում է՝
(…)
5) առավելագույնը 10 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 5 տարի հետո,
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գողությունը՝ գաղտնի հափշտակությունը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)
3. Գողությունը, որը կատարվել է՝
(…)
2) բնակարան ապօրինի մուտք գործելով,
(…)
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն`
«Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից»։
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Հազարապետ Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջոն Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումները):
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արամ Մարտունի Բաղդասարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է դիտավորյալ ծանր հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը և արարքում ռեցիդիվի առկայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքի համար 5 (հինգ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արամ Բաղդասարյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու, այդ թվում՝ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքեր առկա չեն։
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասը և հաշվի առնելով, որ սույն քրեական գործով Արամ Մարտունի Բաղդասարյանը 2025 թվականի հունվարի 9-ից գտնվում է անազատության մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա պատժի կրման սկիզբը պետք է հաշվել 2025 թվականի հունվարի 9-ից:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ա․Բաղդասարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ շինարարական ձեռնոցների, բժշկական դիմակի և դանակի հարցը պետք է թողնել լուծելու թիվ 11155325 քրեական վարույթով, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ Շուշանիկ Խաչատրյանի կողմից ներկայացված տեսագրությունը, օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում ստացված տեսագրությունը պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի լուծման, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հարցեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 99-100-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5 հոդվածներով

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արամ Մարտունի Բաղդասարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 5 (հինգ) տարի 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
Ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման սկիզբը հաշվել Արամ Մարտունի Բաղդասարյանի փաստացի արգելանքի գտնվելու պահից՝ 2025 թվականի հունվարի 9-ից։
Արամ Մարտունի Բաղդասարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ կալանքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ շինարարական ձեռնոցների, բժշկական դիմակի և դանակի հարցը թողնել լուծելու թիվ 11155325 քրեական վարույթով, իսկ ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ