ԵԴ1/1246/01/25






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«04» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը /այսուհետ նաև` Դատարան/,

նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ն.ՄՀԵՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ Տ.ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ







դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանի /ծնված՝ 21.05.1999 թվականին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, դատված, հաշվառված և բնակվող՝ քաղաք Չեխովի 25, բնակարան 25հասցեում/՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2 դրվագով

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի օգոստոսի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Հ.Ստոփանյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60237623 քրեական վարույթը։
2023 թվականի հոկտեմբերի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Հ.Ստոփանյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60029823 քրեական վարույթը։
2023 թվականի հոկտեմբերի 30-ին որոշում է կայացվել թիվ 60029823 քրեական վարույթը թիվ 60237623 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60237623 համարով շարունակելու մասին:
2025 թվականի մարտի 31-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ն.Մհերյանը որոշում է կայացրել Տիգրան Վարդանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մարտի 31-ին Տիգրան Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
Նույն օրը կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2025 թվականի ապրիլի 07-ին դատախազ Ն.Մհերյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը իրավասու դատարան հանձնելու մասին:
2025 թվականի ապրիլի 08-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի՝ Տիգրան Վարդանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2 դրվագով:
Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և հաջորդ օրը հանձնվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին:
2025 թվականի ապրիլի 10-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի հունիսի 23-ին Տիգարն Վարդանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2 դրվագով կայացվել է մեղադրական վերդիկտ:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Տիգարն Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2 դրվագով. /.../ այն հանցանքի կատարման համար, որ նա չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2023 թվականի փետրվարի 08-ին՝ ժամը 03:50-ի սահմաններում «Լեքսուս» մակնիշի 22 KR 227 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը Երևան քաղաքի Ագաթանգեղոսի փողոցում վարել է ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.374 մգ/լ, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9- րդ մասի համաձայն համարվում է անձի ոչ սթափ վիճակում գտնվել, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի ծառայողների կողմից և այդ մասին նույն օրը՝ ժամը 03:58-ին կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180245647 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարում:
Բացի այդ, Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանը չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2023 թվականի սեպտեմբերի 01-ին՝ ժամը 05:25-ի սահմաններում «Մազդա» մակնիշի 07 QJ 777 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը Երևան քաղաքի Բագրատունյաց պողոտայում վարել է ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.578 մգ/լ, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն համարվում է անձի ոչ սթափ վիճակում գտնվել, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի ծառայողների կողմից և այդ մասին նույն օրը՝ ժամը 05:34-ին կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180261218 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարում:

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Հ.Ստեփանյանի կողմից կազմված՝ «Զննություն կատարելու մասին» 03.10.2023 թվականի արձանագրությունը։ Զննությամբ պարզվել է հետևյալը․
«/.../ Տիգրան Անդանիկի Վարդանյանի ՀՀ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական վկայականի որոնման արդյունքը, որի զննության համաձայն վարորդական իրավունքի վկայական առկա չէ։
Տիգրան Անդանիկի Վարդանյանին ստուգաչափման ենթարկելու վերաբերյալ կտրոնի պատճենի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարն է 91100950, զննման ամսաթիվը՝ 08.02.2023թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը 03:56:33-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.374 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Տիգրան, ազգանունը՝ Վարդանյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 22 KR 227, տեսուչ՝ Զաքարյան, կրծքանշանի համար՝ 08286:
Սթափության սարքի ստուգաչափման թիվ 073344 վկայականի պատճենի զննությամբ պարզվեց, որ ստուգաչափման թվականն է՝ 27.06.2022թ., այն ուժի մեջ է մինչև 27.06.2023թ.: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոտեստեր, գործարանային համարը՝ 91100950, տեսակը՝ <<Jupiter X/RP>>, չափման տիրույթը՝ 0.000 1.200 մգ/լ, ճշտության դասը՝ +-10%:
Նյութերում առկա է 2023թ. փետրվարի 08-ին վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը (կից չլրացված որոշում համար 8180245647) կազմվել է ժամը 03:58-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Վազգեն Կորյունի Զաքարյանի կողմից Տիգրան Անդանիկի Վարդանյանի վերաբերյալ: Որպես նրա կողմից վարած ավտոմեքենա նշված է «Լեքսուս» մակնիշի 22 KR 227 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: Արձանագրությունում նշված է, որ Երևան քաղաքի Ագանթանգեղոսի փողոցում ժամը 03:50-ին տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձը վարել է տրանսպորտային միջոց ոչ սթափ վիճակում: Արձանագրության համապատասխան տողերում առկա են ծանուցվողի (վարորդի) ստորագրությունները և "U/h 91100950, 2/h 01609" նշագրումը:
/տե՛ս գ.թ. 12 և 3, 4, 6, դատական նիստի արձանագրությունը/
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Հ.Ստեփանյանի կողմից կազմված՝ «Զննություն կատարելու մասին» 26.11.2024 թվականի արձանագրությունը։ Զննությամբ պարզվել է հետևյալը․
/.../ Թիվ 8180261218 վարչական իրավախախտման մասին արձանագրության համաձայն՝ այն կայացվել է 01.09.2023թ.-ին՝ ժամը 05:34-ին, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում, ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Պետրոս Արտակի Վահանյանի կողմից այն մասին, որ քաղաքացի Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանը /բն.՝ ք. Երևան, Չեխովի փող. 25-րդ շենք, 25-րդ բն. հասցեում/ «Mazda» մակնիշի 07 QJ 777 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը նույն օրը՝ ժամը 05:25-ին, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և ոչ սթափ վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Թիվ 91101095 ստուգաչափման սարքով կատարված սթափության վիճակի կտրոնի համաձայն՝ զննման համարն է՝ 00604, ստուգաչափումն իրականացվել է 01.09.2023թ.-ին՝ ժամը 05:29:25-ին դատարկ թեստով, ավտոմատ ստուգման ձևաչափով, ալկոհոլի պարունակությունը արտաշնչած օդի մեջ կազմել է 0.578 մգ/լ: Վարորդի տվյալներն են՝ Տիգրան, ազգանունը՝ Վարդանյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշ՝ 07 QJ 777, ճանապարհային ոստիկանության տեսուչ՝ Վահանյան, կրծքանշանի համար՝ 12854, Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտ:
Թիվ 102331 ստուգաչափման վկայականի համաձայն՝ այն տրվել է «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի (ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարություն) կողմից, ստուգաչափման թվականը՝ 25.07.2023թ., ուժի մեջ է մինչև՝ 25.07.2024թ.: Ալկոտեստերի գործարանային համարն է 91101095, տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000 - 2.000 q/1լ:
/տե՛ս գ.թ. 34 և 18, 19, 22, դատական նիստի արձանագրությունը/
Մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ ընդունում է առաջադրված մեղադրանքը և զղջում է կատարածի համար, միաժամանակ օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալ:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/



Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Տիգրան Վարդանյանը, 2023 թվականի փետրվարի 08-ին՝ ժամը 03:50-ի սահմաններում «Լեքսուս» մակնիշի 22 KR 227 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը Երևան քաղաքի Ագաթանգեղոսի փողոցում վարել է ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.374 մգ/լ, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9- րդ մասի համաձայն համարվում է անձի ոչ սթափ վիճակում գտնվել, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի ծառայողների կողմից և այդ մասին նույն օրը՝ ժամը 03:58-ին կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180245647 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանը չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2023 թվականի սեպտեմբերի 01-ին՝ ժամը 05:25-ի սահմաններում «Մազդա» մակնիշի 07 QJ 777 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը Երևան քաղաքի Բագրատունյաց պողոտայում վարել է ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.578 մգ/լ, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն համարվում է անձի ոչ սթափ վիճակում գտնվել, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի ծառայողների կողմից և այդ մասին նույն օրը՝ ժամը 05:34-ին կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180261218 արձանագրությունը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Տիգրան Վարդանյանին վերագրվող արարքներըը, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2 դրվագով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը և հանցանքի կատարման համար զղջալը և անչափահաս երեխայի՝ 16.08.2024 թվականին ծնված Մարկ Տիգրանի Վարդանյանի առկայությունը: /տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը/:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ Տիգրան Վարդանյանը թիվ ԵԴ1/2612/01/24 դատավճռով 2024 թվականի հոկտեմբերի 21- ին մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ապա պետք է արձանագրել, որ Տիգրան Վարդանյանը սույն վարույթով մեղսագրած արարքները կատարել է 2023 թվականի փետրվար և սեպտեմբեր ամիսներին, ուստի պետք է փաստել, որ արարքը կատարելու պահին վերջինս չի ունեցել դատվածություն:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
 2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
…:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և դրա չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ տուգանք պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցանքի բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։:
Քրեաիրավական նշված նորմի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է ոչ թե նվազագույն աշխատավարձը, այսինքն պետությունում սահմանված ֆիքսված որևէ գումար, այլ հանցանք կատարած անձի եկամուտը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն՝
Ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները …::
Հաշվի առնելով այն, որ քրեական նոր օրենսգրքում տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է հանցանք կատարած անձի եկամուտը, օրենսդիրը կարգավորել է նաև այն իրավիճակները, երբ անձը եկամուտ չունի կամ դրա չափը անհնարին է պարզել: Այդ դեպքերում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
Վերը նշվածի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տվյալների՝ մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանը չունի եկամուտ, ուստի վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ նշանակվող տուգանքի չափը պետք է որոշվի ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով:
2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընդունված՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ-ում որպես նվազագույն ամսական աշխատավարձ է սահմանվել 75.000 ՀՀ դրամը:
Այսպես՝ հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ Տիգրան Վարդանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ յուրաքանչյուր դրվագով որպես պատիժ պետք է նշանակվի տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Տիգրան Վարդանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 750․000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Դատարանը ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով գտնում է, որ Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքին պետք է լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ի թիվ ԵԴ1/2612/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 1.125.000 /մեկ միլիոն մեկ հայրուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով։ Ամբողջական գումարելու անհրաժեշտությունը բխում է դեռևս որևէ վճարում կատարված չլինելու փաստի առկայությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
… 7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
…::
Հաշվի առնելով մեջբերված իրավակարգավորումը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքը վճարելու համար պետք է սահմանել 12 ամիս ժամանակ՝ յուրաքանչյուր ամիս 93.750 /ինսուներեք հազար յոթ հայրուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Տիգրան Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով վարութային ծախս, գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը



ՎՃՌԵՑ

Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ 2 դրվագով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով սահմանված կարգով Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանի նկատմամբ նշանակված 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ի թիվ ԵԴ1/2612/01/24 դատավճռով նշանակված՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.125.000 /մեկ միլիոն մեկ հայրուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով։
Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանին թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 1.125.000 /մեկ միլիոն մեկ հայրուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 12 /տասներկու/ ամիս ժամկետում՝ սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` յուրաքանչյուր ամիս 93.750 /ինսուներեք հազար յոթ հայրուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով։
Տիգրան Անդրանիկի Վարդանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ