ԵԴ1/1248/01/25
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, (այսուհետ՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Է․ԱԲԵԼՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝

ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ռ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Է․ՋԱՂԻՆՅԱՆԻ

2025 թվականի ապրիլի 23-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էրիկ Վահրամի Ջաղինյանի՝ ծնվել է 2000 թվականի հունվարի 15-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած չէ, չի աշխատում, արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի Սևանի փողոցի 56/1 տանը մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հունիսի 14-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60536224 քրեական վարույթը:
Հետագա նախաքննությունը կատարելու համար քրեական վարույթը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնից ուղարկվել է ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին։
ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ռ․Հարությունյանի՝ 2025 թվականի մարտի 28-ի որոշմամբ Էրիկ Ջաղինյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի մարտի 29-ին Էրիկ Ջաղինյանին ներկայացվել է մեղադրանք։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի 30-ի որոշմամբ Էրիկ Ջաղինյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի ապրիլի 8-ին թիվ 60536224 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1248/01/25 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և ապրիլի 9-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին։ 2025 թվականի ապրիլի 10-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի ապրիլի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ, և նույն օրը նշանակվել են լրացուցիչ դատալսումներ:

2. Մեղադրանքի նկարագրությունը.
Էրիկ Ջաղինյանին մեղադրանք է ներկայացվել այն հանցանքի կատարման համար, որ նա ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180261809 վարչական իրավախախտման գործով 2023 թվականի նոյեմբերի 09-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպոտրային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2023 թվականի նոյեմբերի 09-ից մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ը: Ծանուցված լինելով, որ զրկված է տրանսպոտրային միջոցներ վարելու իրավունքից, Էրիկ Վահրամի Ջաղինյանը, գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության զննման կտրոնի համարը՝ 01615)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.699 մգ/լ (առնվազն՝ 0.6291 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101214 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), 2024 թվականի մայիսի 27-ին՝ ժամը 03:30-ին, Երևան քաղաքի Մ.Սարյան փողոցում վարել է <<ԲՄՎ>> մակնիշի, 37 FP 390 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ նույն օրը ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180412101 արձանագրությունը։

3. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներ.
Էրիկ Վահրամի Ջաղինյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, հայտնել է, որ զղջում է կատարած արարքի համար և ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տեղի ունեցածը թյուրիմացություն է։ Նախորդ գործը քննած քննիչն իրեն ասել է, որ եթե արդեն մեկ վարույթ նախաձեռնված է, ապա հետագայում մնացած գործերը միացվելու են տվյալ գործին։ Ինքն էլ մտածել է, որ խնդիր չկա, և վարել է ավտոմեքենան։
Պատասխանելով դատախազի և Դատարանի հարցերին՝ հայտնել է, որ տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում։ Տեղեկացված է եղել վարորդական իրավունքից իրեն զրկած լինելու հանգամանքից։ Ամեն դեպքում տեղի ունեցածն իր սխալի արդյունքն է, և զղջում է կատարած արարքի համար։
(դատական նիստի արձանագրություն)

Հրապարակվել և հետազոտվել են հետևյալ գրավոր ապացույցները՝

Զննում կատարելու մասին 2025 թվականի մարտի 20-ին կազմված արձանագրության համաձայն՝ զննվել են վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180412101 և 8180261809 արձանագրությունների, մեղադրյալի սթափության վիճակի զննության թիվ 91100981 և 91101214 կտրոնների և ստուգաչափման սարքի թիվ 102345 և 115144 վկայականների պատճենները, ինչպես նաև ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայությունից ստացված էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքը։ Հիշյալ փաստաթղթերի զննությամբ պարզվել է, որ 2024 թվականի մայիսի 27-ին՝ ժամը 03:42-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Արթուր Յուրիկի Հակոբյանի /կրծքանշան թիվ 10302/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180412101 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Էրիկ Վահրամի Ջաղինյանը (ծնված 15.01.2000թ., բնակվող Երևան քաղաքի Սևանի փողոց 56/1 տ, անձնագիր 012231957, բջջ. Հեռ. 041-44-63-67) նույն օրը ժամը 03:30-ին Երևան քաղաքի Սարյան փողոցում, <<ԲՄՎ>> մակնիշի, 37 FP 390 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված և ոչ սթափ վիճակում։ Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 2012 թիվը:
ՀՀ ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված Էրիկ Վահրամի Ջաղինյանին պատկանող վարորդական իրավունքի թիվ RB617297 վկայականի վերաբերյալ տեղեկատվության զննությամբ պարզվել է, որ նշված վարորդական իրավունքի վկայականի կարգավիճակն է զրկված, և զրկման սկիզբ է հանդիսանում 2023 թվականի նոյեմբերի 9-ը, իսկ զրկման ավարտ է հանդիսանում 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ը:
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180261809 արձանագրության զննությամբ պարզվել է, որ 2023 թվականի նոյեմբերի 4-ին՝ ժամը 23:30-ին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Սարգիս Կարենի Դանիելյանի /կրծքանշան թիվ 09967/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180261809 արձանագրությունը, համաձայն որի` Էրիկ Վահրամի Ջաղինյանը (ծնված 15.01.2000թ. բնակվող Երևան քաղաքի Սևանի փողոց 56/1 տ, անձնագիր 012231957, բջջ. Հեռ 041-44- 63-67) նույն օրը ժամը 23:25-ին Երևան քաղաքի Թումանյան փողոցում, <<ԲՄՎ>> մակնիշի, 37 FP 390 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում, որի առթիվ ՎԻՎ ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ քաղաքացի էրիկ Ջաղինյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոց վարելուիրավունքից 1 տարի ժամկետով:
Զննության արդյունքում պարզվել է, որ քաղաքացի Էրիկ Ջաղինյանը ստացել է որոշման պատճենը և կատարման մասին քաղվածքը: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 68 թիվը:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարն է 91100981, զննման համարն է 01380, զննման ամսաթիվն է 04.11.2023թ., զննման ժամը 23:28:08, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվ 24.07.2023թ. դատարկ թեսթ՝ 0,000մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը 0,173 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Էրիկ, վարորդի ազգանունը՝ Ջաղինյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշ՝ 37 FP 390, վարորդական իրավունքի վկայականը RB617297, Պ/Ծ ազգանուն Դանիելյան, կրծքանշանի համար 09967, ստորաբաժանում՝ 3- րդ գումարտակ, 2-րդ վաշտ:
ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարության ստուգաչափման վկայականի զննությամբ պարզվել է, որ վկայականի համարն է 102345: Ստուգաչափման թվականն է 24.07.2023թ., ուժի մեջ է մինչև 24.07.2024թ., չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ Ալկոմետր, գործարանային համար 91100981, տեսակը <<Jupiter XIRP>>, չափման տիրույթը 0,000-2,000, արտադրող՝ Չինաստան, պատկանում՝ ՀՀ ՊԾ:
ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարության ստուգաչափման վկայականի զննությամբ պարզվել է, որ վկայականի համարն է 115144: Ստուգաչափման թվականն է 26.01.2024թ., ուժի մեջ է մինչև 26.01.2025թ., չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ Ալկոմետր, գործարանային համար 91101214, տեսակը <<Jupiter XIRP>>, չափման տիրույթը 0,000-2,000, արտադրող՝ Չինաստան, պատկանում՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարն է 91101214, զննման համարն է 01615, զննման ամսաթիվն է 27.05.2024թ., զննման ժամը 03:34:06, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվ 26.01.2024թ., դատարկ թեսթ՝ 0,000մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը 0,699 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Էրիկ, վարորդի ազգանունը՝ Ջաղինյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշ՝ 37 FP 390, վարորդական իրավունքի վկայականը անձ.՝ 012231957, Պ/Ծ ազգանուն Հակոբյանը, կրծքանշանի համար 10302, ստորաբաժանում՝ 3-րդ գումարտակ, 3-րդ վաշտ:
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 31-32):

2025 թվականի մարտի 20-ին կայացված արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչելու մասին որոշման համաձայն՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180412101 և 8180261809 արձանագրությունների, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 01380 և 01615 կտրոնների, ստուգաչափման թիվ 102345 և 115144 վկայականների պատճենները, ինչպես նաև ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայությունից ստացված էլոկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքը ճանաչվել են արտավարութային փաստաթղթեր։
Հիշյալ փաստաթղթերը դատական նիստի ընթացքում հանրային մեղադրողի կողմից հրապարակվել են, դրանց բովանդակությունը համապատասխանում է զննություն կատարելու մասին վերը նշված արձանագրությամբ փաստված տվյալներին։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 33-34):

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը.

Էրիկ Ջաղինյանի վերաբերյալ ստացված ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքների համաձայն՝ վերջինս վերագրվող արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել:
(քրեական գործ հատոր 1-ին, վ.է 35-36, հատոր 2, վ․է 10-12):

Համաձայն Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից Էրիկ Ջաղինյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/0734/01/25 գործով 2025 թվականի ապրիլի 10-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի՝ Էրիկ Ջաղինյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներ կատարելու համար։ 2025 թվականի ապրիլի 29-ին ժամը 12։30-ին նշանակվել է լրացուցիչ դատալսումներ։
(քրեական գործ հատոր 2, վ․է 13-15):

Համաձայն Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից Էրիկ Ջաղինյանի վերաբերյալ թիվ ԱՎԴ/0264/01/24 գործով 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին կայացված դատավճռի՝ Էրիկ Ջաղինյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը։ Տուգանքի վճարման համար սահմանվել է 1 տարի ժամկետ։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 2025 թվականի հունվարի 7-ին։
Ըստ դատավճռի՝ Էրիկ Ջաղինյանը վերագրվող արարքը կատարել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 15-ին՝ ժամը 09։50-ին։
(քրեական գործ հատոր 2-րդ, վ.է 16-20):

Համաձայն Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից Էրիկ Ջաղինյանի վերաբերյալ թիվ ԱՎԴ/0139/01/24 գործով 2024 թվականի հուլիսի 3-ին կայացված դատավճռի՝ Էրիկ Ջաղինյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը։ Տուգանքի վճարման համար սահմանվել է 1 տարի ժամկետ, յուրաքանչյուր ամիս 31․250 (երեսունմեկ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ին։
Ըստ դատավճռի՝ Էրիկ Ջաղինյանը վերագրվող արարքը կատարել է 2023 թվականի դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 17։10-ին։
2024 թվականի հոկտեմբերի 24-ին տուգանքը վճարել է ամբողջությամբ։
(քրեական գործ հատոր 2-րդ, վ.է 21-26):

Համաձայն Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից Էրիկ Ջաղինյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/0212/01/25 գործով 2025 թվականի հունվարի 29-ին կայացված դատավճռի՝ Էրիկ Ջաղինյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար, և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժն ամբողջությամբ գումարվել է ԱՎԴ/0264/01/24 դատավճռով նշանակված պատժին՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքին և վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Տուգանքի վճարման համար սահմանվել է 1 տարի ժամկետ։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ է մտել 2025 թվականի մարտի 3-ին։
Ըստ դատավճռի՝ Էրիկ Ջաղինյանը վերագրվող արարքը կատարել է 2024 թվականի ապրիլի 16-ին՝ ժամը 23։30-ին։
(քրեական գործ հատոր 2-րդ, վ.է 27-34):

Համաձայն դատավորի օգնական Վ․Վարժապետյանի կողմից կազմված հեռախոսազրույց ունենալու վերաբերյալ արձանագրության՝ դատավորի օգնականը 2025 թվականի ապրիլի 23-ին հեռախոսազրույց է ունեցել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի պետի տեղակալ Սարմեն Մաթևոսյանի հետ, ով հայտնել է, որ դատապարտյալ Էրիկ Վահրամի Ջաղինյանը թիվ ԵԴ1/1830/01/24 դատավճռով նշանակված 750.000 ՀՀ դրամ տուգանքն ամբողջությամբ վճարել է։
(քրեական գործ հատոր 2-րդ, վ.է 35):


4. Փաստական հանգամանքները հաստատված լինելու վերաբերյալ Դատարանի եզրահանգումը.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Էրիկ Ջաղինյանը, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8180261809 վարչական իրավախախտման գործով 2023 թվականի նոյեմբերի 09-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպոտրային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2023 թվականի նոյեմբերի 09-ից մինչև 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ը: Ծանուցված լինելով, որ զրկված է տրանսպոտրային միջոցներ վարելու իրավունքից, Էրիկ Վահրամի Ջաղինյանը գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության զննման կտրոնի համարը՝ 01615)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.699 մգ/լ (առնվազն՝ 0.6291 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91101214 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), 2024 թվականի մայիսի 27-ին՝ ժամը 03:30-ին, Երևան քաղաքի Մ.Սարյան փողոցում վարել է <<ԲՄՎ>> մակնիշի,, 37 FP 390 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ նույն օրը ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180412101 արձանագրությունը։
Այսպիսով, Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը հիմնավոր համարելով եզրափակիչ դատական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, հիմնվելով ներքին համոզման վրա՝ գտնում է, որ մեղադրյալ Էրիկ Ջաղինյանին վերագրվող արարքն ապացուցված է:
Ապացույցները, որոնց գնահատման արդյունքում Դատարանը մեղադրյալ Էրիկ Ջաղինյանին վերագրվող արարքը համարում է ապացուցված, շարադրված են վերևում:

5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 86-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական վարույթում ապացույց են`
1) ձերբակալվածի ցուցմունքը.
2) մեղադրյալի ցուցմունքը.
3) տուժողի ցուցմունքը.
4) վկայի ցուցմունքը.
5) փորձագետի եզրակացությունը.
6) փորձագետի կարծիքը.
7) փորձագետի ցուցմունքը.
8) իրեղեն ապացույցները.
9) ապացուցողական և վարութային այլ գործողությունների արձանագրությունները.
10) արտավարութային փաստաթղթերը:
(…)>>:
Օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
3. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված են համարվում այն տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել`
1) տվյալ քրեական վարույթն իրականացնելու, համապատասխան ապացուցողական կամ վարութային այլ գործողություն կատարելու իրավասություն չունեցող անձի կողմից.
2) բացարկման ենթակա անձի էական մասնակցությամբ, եթե նա իմացել է կամ ողջամտորեն պետք է իմանար վարույթին իր մասնակցությունը բացառող հանգամանքների առկայության մասին.
3) սույն օրենսգրքով նախատեսված ընթացակարգի խախտմամբ, եթե հնարավոր չէ դրա հետևանքը վերացնել այլ ապացուցողական գործողության պատշաճ կատարմամբ.
4) քննչական գործողության կատարման ընթացքում մեղադրյալի կարգավիճակ չունեցող անձից, որի նկատմամբ փաստացի իրականացվել է քրեական հետապնդում` առանց այդ մասին նրան պատշաճ ծանուցելու.
5) անհայտ աղբյուրից.
6) արդի գիտությանը հակասող մեթոդների կիրառմամբ:
4. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են նաև այն խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ:
(…)
6. Պաշտպանի բացակայությամբ մեղադրյալի տված ցուցմունքները չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց, եթե մեղադրյալը դատարանում հրաժարվել է դրանցից:
(…)
9. Այն տվյալները, որոնք ստացվել են վարույթի հանրային մասնակցի թույլ տված` օրենքի պահանջների խախտմամբ, կարող են մեղադրյալի, նրա պաշտպանի կամ օրինական ներկայացուցչի միջնորդությամբ օգտագործվել որպես ապացույց, եթե այդ խախտմամբ չեն ոտնահարվել այլ անձի իրավաչափ շահերը: Այդպիսի ապացույցը կարող է օգտագործվել միայն ի շահ տվյալ մեղադրյալի:
(…)
11. Ապացույցների անթույլատրելիությունը, ինչպես նաև սույն հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված դեպքում օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված տվյալների օգտագործման հնարավորությունը որոշմամբ հաստատում է վարույթն իրականացնող մարմինը՝ վարույթի շահագրգիռ մասնակցի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ:
12. Անթույլատրելի ճանաչված ապացույցները պահվում են վարույթի նյութերում>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Սարիբեկ Վարազդատի Հարությունյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ (...) ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել: Այլ խոսքով` քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն` ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում: Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի (...)։
Թեև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հիշյալ նախադեպային դիրքորոշումն արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված իրավանորմերի մեկնաբանման շրջանակում, սակայն նկատի ունենալով, որ ապացույցներն անթույլատրելի ճանաչելու սկզբունքը գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի ընդունմամբ ըստ էության մնացել է նույնը, այն է՝ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքում պետք է դրվի քրեադատավարական օրենսդրության պահանջների էական խախտումը, Դատարանը գտնում է, որ մեջբերված որոշմամբ արտահայտված նախադեպային դիրքորոշումը վերաբերելի է նաև սույն դեպքին:
Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո թույլատրելիության տեսանկյունից գնահատելով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված և դատական ակտում շարադրված վերոգրյալ ապացույցները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել այնպիսի էական խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ, ինչպես նաև դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(…)>>:
Օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել>>:
Էրիկ Ջաղինյանին վերագրվող արարքի ապացուցվածության վերաբերյալ իրավական վերլուծությունների համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում մեջբերել ապացույցների գնահատման վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ մի շարք նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներ, որոնք, Դատարանի գնահատմամբ, տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխությունների պայմաներում ևս վերաբերելի են քննարկվող հարցին:
Այսպես.
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` Վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Արդյունքում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում` <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով՝ պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...):
Սույն դեպքում գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Դատարանը գալիս է հետևյալ եզրահանգման.
1․ ապացուցված են մեղադրյալ Էրիկ Ջաղինյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը),
2․ ապացուցված է Էրիկ Ջաղինյանին վերագրվող արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այն նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
3․ ապացուցված է մեղադրյալ Էրիկ Ջաղինյանի կողմից այդ արարքը կատարելը,
4․ ապացուցված է մեղադրյալ Էրիկ Ջաղինյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Նշված եզրահանգման համար հիմք է հանդիսանում հետևյալ վերլուծությունը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
<< 1.Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով
3. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված, եթե նա օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը չի լրացել:
4. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը համարվում է կասեցված, եթե նրա` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքն օրենքով սահմանված կարգով կասեցվել է, և կասեցման ժամկետը չի լրացել:
5. Սույն օրենսգրքի իմաստով՝ անձը համարվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող, եթե նա սահմանված կարգով չի ստացել տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքի վարորդական վկայական կամ սահմանված կարգով ստացել է վարորդական վկայական, սակայն օրենքով սահմանված կարգով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, և զրկման ժամկետը լրանալուց հետո սահմանված կարգով չի վերականգնել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը, բացառությամբ ուսումնական վարման դեպքերի>>:
Քննարկվող հանցագործության հիմնական անմիջական օբյեկտը ճանապարհային երթևեկության և տրանսպորտային միջոցների շահագործման կանոնների խախտման կապակցությամբ մարդու, հասարակության և պետության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
Հանցագործության օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոցը վարելով։ Ընդ որում, ինչպես պարզ է դառնում արարքը նախատեսող հոդվածի վերլուծությունից, օրենսդիրը պատասխանատվություն է նախատեսել նաև նշված արարքը ծանրացնող հանգամանքի զուգորդմամբ՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում կատարելու համար: Ավելին՝ արարքը ծանրացնող հանգամանքի զուգորդմամբ կատարելու սուբյեկտ կարող է հանդիսանալ նաև տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձը։ Միևնույն ժամանակ հանցագործություն է համարվում նաև տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձանց կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը, եթե նրանք վարել են տրանսպորտային միջոց:
Թերևս, արարքի որակման տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունի նաև <<հարբած (ոչ սթափ) վիճակ>> հասկացության բացահայտումը, ինչն անելու համար անհրաժեշտ է հղում կատարել վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքին։ Մասնավորապես՝ նշված օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն (հոդվածը վերնագրված է տրանսպորտային միջոցները ոչ սթափ վիճակում վարելը)՝ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքում անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող, եթե ստուգմամբ պարզվում է, որ նրա մեկ լիտր արյան մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.2 գրամից կամ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ 0.1 միլիգրամից ավելի է, կամ եթե անձի արյան կամ մեզի մեջ առկա է թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակություն: Անձը համարվում է ոչ սթափ վիճակում գտնվող նաև այն դեպքում, երբ նրա արյան կամ արտաշնչած օդի մեջ սույն մասում նշված չափով մաքուր ալկոհոլի կամ արյան կամ մեզի մեջ թմրամիջոցի կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի պարունակությունը ոստիկանության ծառայողի կողմից տրանսպորտային միջոցը կանգնեցնելուց կամ այդ անձին առնչվող ճանապարհատրանսպորտային պատահարից հետո, բայց մինչև նրա սթափության վիճակի զննություն անցկացնելը կամ սթափության վիճակի զննություն անցնելուց նրան ազատելը, այդ անձի կողմից ալկոհոլային խմիչք, թմրամիջոց կամ հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ օգտագործելու հետևանք է:
Հանցագործությունը սուբյեկտիվ կողմից բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ, իսկ հանցագործության սուբյեկտը 16 տարին լրացած մեղսունակ ֆիզիկական անձն է։
Սույն դեպքում վերևում ասվածի լույսի ներքո գնահատականի արժանացնելով մեղադրյալ Էրիկ Ջաղինյանին վերագրվող արարքի ապացուցված լինելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալը տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չի ունեցել, ինչը փաստվում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայությունից ստացված էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքով, մինչդեռ վարել է տրանսպորտային միջոց, ինչը փաստվում է 2024 թվականի մայիսի 27-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180412101 արձանագրությամբ, միևնույն ժամանակ ավտոմեքենան վարել է ոչ սթափ վիճակում, ինչը փաստվում է իրավախախտումը հայտնաբերելուց հետո կազմված մեղադրյալի սթափության վիճակի զննության արձանագրությամբ, ըստ որի՝ մեղադրյալի արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.699 միլիգրամ, այսինքն՝ 0.1 միլիգրամից ավելի։ Ի վերջո մեղադրյալն իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել։
Այսինքն՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքն ապացուցված է։
Մեղադրյալ Էրիկ Ջաղինյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…)>>:
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ>>:
Օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(․․․)
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք>>:
Օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(․․․)>>։
Համաձայն ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացրած որոշումներում ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Չնայած տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխություններին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հիշատակված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները չեն կորցրել իրենց արդիականությունը և կիրառելի են նաև սույն դեպքում:
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, օրենսդիրը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը:
Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Միաժամանակ օրենսդիրը սահմանել է հստակ չափորոշիչներ, որոնցով դատարանը պետք է ղեկավարվի պատժատեսակ և պատժաչափ որոշելիս։ Պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, ի թիվս այլնի՝ պետք է հաշվի առնել հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթը, հանցագործության եղանակը, մեղքի ձևը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության աստիճանը: Ազատությունից զրկելու հետ պատիժ նշանակելու դեպքում Դատարանը պետք է հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար՝ պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
Պատժատեսակը և պատժաչափը որոշելիս պետք է քննարկման առարկա դարձնել նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։
Վերոշարադրյալ իրավանորմերն ու իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ Դատարանը մեղադրյալ Էրիկ Ջաղինյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում․
- առաջադրված մեղադրանքն ընդունելը և կատարած արարքի համար զղջալը։
Դատարանն արձանագրում է, որ Էրիկ Ջաղինյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Էրիկ Ջաղինյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում այն, որ վերջինս երիտասարդ է:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Էրիկ Ջաղինյանին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորությանը՝ Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…):
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ Էրիկ Ջաղինյանին վերագրվում է դիտավորությամբ կատարված ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն:
Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Դատարանը գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքները Դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալ Էրիկ Ջաղինյանի նկատմամբ հանցանքը կատարելու պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով տուգանք նշանակելով, որը կազմում է 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ:
Անդրադառնալով տուգանքի վճարման վերաբերյալ հարցին՝ Դատարանը փաստում է, որ լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ մեղադրյալը միջնորդել է իր նկատմամբ տուգանք պատժատեսակը նշանակելու դեպքում սահմանել 1 տարի վճարման ժամկետ՝ նշելով, որ նա ի վիճակի չէ նշանակվող տուգանքն ամբողջությամբ և միանգամից վճարելու:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<(...)
8․ Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)
(…)>>:
Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալ Էրիկ Ջաղինյանի գույքային դրությունը՝ այն, որ նա հնարավորություն չունի անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, գտնում է, որ Էրիկ Ջաղինյանի նկատմամբ նշանակված պատժի՝ տուգանքի վճարման համար պետք է սահմանել 1 (մեկ) տարի վճարման ժամկետ:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Էրիկ Ջաղինյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Էրիկ Ջաղինյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180412101 և 8180261809 արձանագրությունների, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 01380 և 01615 կտրոնների, ստուգաչափման թիվ 102345 և 115144 վկայականների պատճենները, ինչպես նաև ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայությունից ստացված էլոկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքը պետք է պահել քրեական գործում:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 345-350-րդ և 364-րդ հոդվածներով` Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց
Էրիկ Վահրամի Ջաղինյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Տուգանքի վճարման համար սահմաներ 1 (մեկ) տարի ժամկետ։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Էրիկ Վահրամի Ջաղինյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180412101 և 8180261809 արձանագրությունների, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 01380 և 01615 կտրոնների, ստուգաչափման թիվ 102345 և 115144 վկայականների պատճենները, ինչպես նաև ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության <<Ճանապարհային ոստիկանություն>> ծառայությունից ստացված էլոկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքը պահել քրեական գործում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ