ԵԴ1/1165/01/25



Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝

Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան
Քարտուղարությամբ` Մ.Թովմասյանի
Մասնակցությամբ՝
Հանրային մեղադրող Ռ.Հարությունյանի
Մեղադրյալ Ա.Ավագյանի

2025 թվականի հունիսի 20-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի`
Արմեն Սարգսի Ավագյանի՝ (ծնված՝ 2002 թվականի մայիսի 29-ին Վանաձոր քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Շերամի փողոցի 95/20 հասցեին կից տանը) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով` երկու դրվագով, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի օգոստոսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60248923 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով:
2024 թվականի մայիսի 3-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60511424 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով:
2024 թվականի օգոստոսի 8-ին որոշում է կայացվել թիվ 60511424 և թիվ 60248923 քրեական վարույթները միացնելու մասին՝ նախաքննությունն իրականացնելով թիվ 60248923 համարի ներքո:
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա.Ալեքյանի 2025 թվականի մարտի 28-ի որոշմամբ Արմեն Սարգսի Ավագյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ երկու դրվագով:
2025 թվականի մարտի 29-ին մեղադրանքը ներկայացվել է Արմեն Ավագյանին, և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի ապրիլի 4-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/1165/01/25 համարը:
2025 թվականի ապրիլի 9-ին Դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 20-ին Դատարանն Արմեն Ավագյանի նկատմամբ կայացրել է մեղադրական վերդիկտ։

2. Մեղադրանքի փաստական և իրավական հիմնավորումները.
Արմեն Սարգիսի Ավագյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(․․․) նա, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ոչ սթափ վիճակում, 2023 թվականի մաոտի 30-ին և նոյեմբերի 8-ին վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես, Արմեն Սարգիսի Ավագյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2023 թվականի մարտի 30-ին՝ ժամը 04:15-ի սահմաններում, «Օպել» մակնիշի, 35 SN 897 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցում վարել է ոչ սթափ վիճակում, նրա մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.490 մգ/լ, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն համարվում է անձի ոչ սթափ վիճակում գտնվող, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի ծառայողների կողմից և այդ մասին նույն օրը՝ ժամը 04:30-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180246493 արձանագրությունը։
Այսինքն, Արմեն Սարգիսի Ավագյանին մեղսագրվում է հանցանքի կատարում՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Բացի այդ, Արմեն Սարգիսի Ավագյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ին՝ ժամը 03:00-ի սահմաններում, «Նիսսան» մակնիշի, O1 IH 055 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը Երևան քաղաքի Զորավար Անդրանիկ փողոցում վարել է ոչ սթափ վիճակում, նրա մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0.255 մգ/լ, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն համարվում է անձի ոչ սթափ վիճակում գտնվող, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի ծառայողների կողմից և այդ մասին նույն օրը՝ ժամը 03:20-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180263767 արձանագրությունը։
Այսինքն, Արմեն Սարգիսի Ավագյանին մեղսագրվում է հանցանքի կատարում՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։

3. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Մեղադրյալ Արմեն Սարգսի Ավագյանը ներկայացված մեղադրանքներում իրեն մեղավոր է ճանաչել և հիմնական դատալսումների ընթացքում, օգտվելով իր իրավունքներից, հրաժարվել է ցուցմունք տալ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Մինչդատական վարույթի ընթացքում Արմեն Ավագյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ընդունում է դեպքի փաստական հանգամանքները, համաձայն որի՝ 2023 թվականի մարտի 30-ին Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցում խմած վիճակում, վարորդական իրավունքի վկայական չունենալով, վարել է «Օպել» մակնիշի տրանսպորտային միջոցը, որի ժամանակ իրեն կանգնեցրել են պարեկային ծառայության աշխատակիցները, չափել են սթափության աստիճանը և քանի որ խմած է եղել, կազմել են համապատասխան արձանագրություն: Դրանից բացի, 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ին Երևան քաղաքի Զորավար Անդրանիկի փողոցում, վարորդական իրավունքի վկայական չունենանով, ոչ սթափ վիճակում վարել է «Նիսսան» մակնիշի տրասնպորտային միջոցը, որի ժամանակ իրեն կանգնեցրել են պարեկային ծառայության աշխատակիցները, ստուգել են սթափության աստիճանը և կազմել են համապատասխան արձանագրություն (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 37-39-րդ, 46-49-րդ թերթերը):
Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները.
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180246493 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի մարտի 30-ին՝ ժամը 04:30-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Արտակ Սաֆարյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն մասին, որ Արմեն Սարգսի Ավագյանը, չունենալով տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ժամը 04:15-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցում, ոչ սթափ վիճակում, վարել է «Օպել» մակնիշի 35 SN 897 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 202.5 թիվը: Նշված արձանագրությանը վարորդը ծանոթացել է և ստորագրել (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 3-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Սթափության վիճակի զննության վերաբերյալ թիվ 00191 կտրոնը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի մարտի 30-ին՝ ժամը` 04:30:57-ին, Արմեն Ավագյանը «Alcovizor-Jupiter X/RP» թիվ 91101040 համարի սարքի միջոցով ենթարկվել է սթափության վիճակի զննության և նրա օրգանիզմում ալկոհոլի չափաքանակը կազմել է 0.490 մգ/լ, (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 7-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Ստուգաչափման թիվ 083542 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ թիվ 91101040 համարի սթափության զննության համար նախատեսված սարքը ստուգաչափվել է 2022 թվականի նոյեմբերի 10-ին, որն ուժի մեջ է մինչև 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ը, իսկ սարքի հնարավոր սխալանքը կազմում է +-10% (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 5-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180263767 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ին՝ ժամը 03:20-ին, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Մկրտիչ Ազիզյանի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն այն մասին, որ Արմեն Սարգսի Ավագյանը, չունենալով տվյալ կարգի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, ժամը 03:00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցում, ոչ սթափ վիճակում, վարել է «Նիսսան» մակնիշի 01 IH 055 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 203.5 թիվը: (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 14-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Սթափության վիճակի զննության վերաբերյալ թիվ 00915 կտրոնը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ին՝ ժամը ժամը 03:12:04-ին, Արմեն Ավագյանը «Alcovizor-Jupiter X/RP» թիվ 91101199 համարի սարքի միջոցով ենթարկվել է սթափության վիճակի զննության և նրա օրգանիզմում ալկոհոլի չափաքանակը կազմել է 0.255 մգ/լ, (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 18-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Ստուգաչափման թիվ 102335 վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ թիվ 91101199 համարի սթափության զննության համար նախատեսված սարքը ստուգաչափվել է 2023 թվականի հուլիսի 26-ին, որն ուժի մեջ է մինչև 2024 թվականի հուլիսի 26-ը, իսկ սարքի հնարավոր սխալանքը կազմում է +-10% (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 17-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրում վարորդական վկայականի որոնման արդյունքը, համաձայն որի՝ Արմեն Ավագյանի անվամբ տրանսպորտային միջոցներ վարելու վարորդական իրավունքի վկայական չի հատկացվել (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 6-րդ թերթը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Մինչդատական վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից որպես արտավարութային փաստաղթեր ճանաչված, վերը շարադրված փաստաթղթերը զննելու մասին արձանագրությունը (տե՛ս քրեական գործի 1-ին հատորի 14-18-րդ, 29-31-րդ թերթերը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):

Պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները վերլուծելով, դրանցից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուսի հետ և գնահատելով գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված օբյեկտիվ փաստական տվյալների համակցության լույսի ներքո` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
(․․․)»։
Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով դատալսումների ժամանակ հետազոտված ապացույցների թույլատրելիությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել օրենքի էական խախտումներ, որոնցով սահմանափակվել են դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք զրկվել են, ինչպես նաև՝ դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։
Բացի այդ, վերը թվարկված յուրաքանչյուր ապացույց այս կամ այն չափով փաստական տվյալներ է պարունակում մեղադրանքում նշված հանցավոր արարքի, գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքների վերաբերյալ։ Այս պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ թվարկված ապացույցները ոչ վերաբերելի ճանաչելու հիմքեր նույնպես առկա չեն:
Անդրադառնալով ապացույցների արժանահավատությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներն այդ առնչությամբ կասկածի տակ առնելու օբյեկտիվ հիմքեր նույնպես առկա չեն։ Նշված ապացույցներով ստացվել են գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող մի շարք հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ, որոնց արժանահավատությունը ոչ միայն չի վիճարկվել դատավարության մասնակիցների կողմից, այլև հաստատվել է գործի ողջ նյութերով։
Այսպիսով, գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ Արմեն Սարգսի Ավագյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով ոչ սթափ՝ 0.490 մգ/լ ալկոհոլ օգտագործած վիճակում, 2023 թվականի մարտի 30-ին՝ ժամը 04:15-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ամիրյան փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 35 SN 897 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտանաբերվել և արձանագրվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից։
Բացի այդ, Արմեն Սարգսի Ավագյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով ոչ սթափ՝ 0.255 մգ/լ ալկոհոլ օգտագործած վիճակում, 2023 թվականի նոյեմբերի 8-ին՝ ժամը 03:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Զորավար Անդրանիկ փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի, O1 IH 055 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտանաբերվել և արձանագրվել է պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից։

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով և հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա՝ Դատարանն ապացուցված է համարում Արմեն Ավագյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, ինչպես նաև՝ նրա մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ։
Դատարանը գտնում է նաև, որ Արմեն Ավագյանի արարքներն ամբողջությամբ համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ երկու դրվագով, նախատեսված հանցագործությունների հատկանիշներին, ինչի համար նա ենթակա է քրեական պատախանատվության և պատժի:
Անդրադառնալով նշանակվելիք պատժի հարցին՝ Դատարանը փաստում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
Մասնավորապես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(․․․)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (ի թիվս այլնի տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
Մեղադրյալ Արմեն Ավագյանի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս Դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցագործությունների՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը։
Անդրադառնալով հանցագործության հանրության համար վտանգավորության աստիճանին և բնույթին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ
ա) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը,
բ) արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը որոշվում է այնպիսի փաստական տվյալների ամբողջությամբ, որոնք բնութագրում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և բնույթը (հանրորեն վտանգավոր հետևանքներ), հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերոգրյալի լույսի ներքո քննարկելով մեղադրյալի արարքները, հաշվի առնելով քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերությունների` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը, մեղքի ձևը և տեսակը, հանցագործության նպատակը և շարժառիթը, դրա կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը՝ Դատարանը փաստում է, որ Արմեն Ավագյանի կատարած հանցագործություններն օժտված են հանրության համար վտանգավորության որոշակի աստիճանով։
Որպես Արմեն Ավագյանի անձը բնութագրող տվյալ Դատարանը հաշվի է առնում այն, որ արարքները կատարելուց առաջ դատապարտված չի եղել, կատարած արարքների համար զղջացել է։
Դատարանն Արմեն Ավագյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է գնահատում այն, որ ընդունել է իր մեղքը և տվել խոստովանական ցուցմունքներ:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ Արմեն Ավագյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով նախատեսված հանգամանքներ վարույթի նյութերում առկա չեն։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալի եկամուտների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանը եզրահանգում է, որ Արմեն Ավագյանի նկատմամբ առաջին դրվագով պետք է նշանակվի պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի ձևով՝ արարքի կատարման պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 ՀՀ դրամի չափով, իսկ երկրորդ դրվագով պետք է նշանակվի պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի ձևով՝ արարքի կատարման պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 ՀՀ դրամի չափով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից (․․․)»:
Հետևաբար, Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կարգով՝ հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատիժներն ամբողջությամբ գումարելու միջոցով, Արմեն Ավագյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է սահմանել տուգանքը՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ «Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում: (...)»:
Հաշվի առնելով, որ Արմեն Ավագյանը դատալսումների ընթացքում հայտարարել է, որ հնարավորություն չունի անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել տուգանքը՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է վերջինի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 12 (տասներկու) ամիսը:
Քննության առնելով Արմեն Ավագյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքի հարցը՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այն պետք է վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Անդրադառնալով վարույթային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ դրանց վերաբերյալ տվյալները բացակայում են, ավելին՝ գործի քննության ընթացքում նման պահանջ չի ներկայացվել՝ Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Արմեն Սարգսի Ավագյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ (դրվագ առաջին) և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Արմեն Սարգսի Ավագյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ (դրվագ երկրորդ) և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրերնսգրքի 74-րդ հոդվածի կարգով՝ հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատիժներն ամբողջությամբ գումարելու միջոցով, Արմեն Սարգսի Ավագյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանքը՝ 825.000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ Արմեն Սարգսի Ավագյանի համար տուգանքի վճարման ժամկետ սահմանել 12 (տասներկու) ամիսը:
Արմեն Սարգսի Ավագյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:
Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ