Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/1177/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
9.1
Պատասխանող
Վահագն Մաթևոսյան Աշոտի
Վահագն Մաթևոսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սամվել Յուզբաշյան
Քրեական վերաքննիչ
Մարինե Մելքոնյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 195 Մաս 1
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սամվել Յուզբաշյան
Քրեական վերաքննիչ
Մարինե Մելքոնյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-07-29 | 12:00 | 6 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-05-14 | 10:00 | 6 | Կայացել է | տեխնիկական վրիպակ | |
| Տվյալների կենտրոն | 2026-05-07 | 11:15 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-31 | 17:15 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-19 | 12:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-02-20 | 14:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-01-09 | 10:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-12-09 | 10:30 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-11-13 | 16:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-06 | 17:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-12 | 14:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-07 | 14:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-04 | 14:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-06-23 | 14:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-06-03 | 15:30 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-05-23 | 17:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-04-17 | 14:30 | 6 | Նիստը կայացել է |
N-ԵԴ1/1177/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
«22» դեկտեմբերի 2025թ. ք. Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Ս.Յուզբաշյան/ 06.10.2025թվականի թիվ ԵԴ1/1177/01/25որոշման դեմ մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի պաշտպան Գ.Մխիթարյանի հատուկ վերանայման բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը.
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան/ քննվում է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով:
06.10.2025թվականի Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3/երեք/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 11.01.2026թվականը:
19.11.2025թվականին պաշտպանը ստացել է բողոքարկվող դատական ակտը։
29.11.2025թվականին Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ էլեկտրոնային փոստի միջոցով հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել պաշտպան Գ.Մխիթարյանը, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան /այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան/ է մուտքագրվել 01.12.2025թվականին:
08.12.2025թվականին բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/1177/01/25 քրեական գործի հավելվածը ստացվել է Վերաքննիչ դատարան, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 09.12.2025թվականին:
12.12.2025թվականին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին:
2.Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ. «նա, 2025 թվականի հունվարի 15-ին՝ ժամը 17:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Առաքելյան 49-րդ հասցեում, հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, բռնություն գործադրելով, այն է՝ բռունցքներով հարվածներ է հասցրել Արջուն Սինգհի դեմքի, մասնավորապես շրթունքի, քթի և այտի հատվածներում, այնուհետև մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկայի՝ փայտե մահակի գործադրմամբ հարվածներ է հասցրել ձախ ոտքի ներքևի, ազդրի, ինչպես նաև գլխի հատվածներին՝ Արջուն Սինգհիին պատճառելով վերին շրթունքի կարմիր երիզի, ներսային մակերեսի և ձախ հարականջային շրջանների քերծվածքների, ձախ նախաբազկի և դաստակի շրջանների արյունազեղումների ձևով մարմնական վնասվածքներ, որոնք առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում, այնուհետև շարունակելով ավարտին հասցնել իր հանցավոր մտադրությունը մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկայի՝ դանակի գործադրմամբ Արջուն Սինգհից պահանջել է դատարկել գրպանում եղած ամբողջ պարունակությունը, ինչից հետո վերջինս գրպանից հանել է 200.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել է մոտավորապես 55.000 ՀՀ դրամ, մասնավորապես՝ երկու հատ 20.000 ՀՀ դրամ, մեկ հատ 10.000 ՀՀ դրամ, մի քանի հատ 1.000 ՀՀ դրամ և 20.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա խաչ: Այնուհետև Վահագն Մաթևոսյանը, վերցնելով «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը, դրամապանակում առկա վերոնշյալ գումարը և 20.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա խաչը, Արջուն Սինգհիի հագուստի օձիքից բռնելով տարել է դուրս, հարվածներ հասցրել մեջքի հատվածին և դիմել փախուստի՝ Արջուն Սինգհիին պատճառելով ընդհանուր մանր չափերի' 275.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:»։
06.10.2025թվականի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանը մասնավորապես նշել է.
«/.../Վերոգրյալի համատեքստում, Դատարանը, հաշվի առնելով դատական նիստերի ինտենսիվությունը և դրան ուղղված դատարանի դրսևորած ջանքերը, գտնում է, որ սույն դեպքում առկա է խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետի երկարաձգման համար էական հանգամանք հանդիսացող հատուկ (պատշաճ) ջանասիրության չափանիշը: Հարկ է ընդգծել, որ հատուկ ջանասիրությունը որոշելիս կարևոր է գնահատել գործի ընդհանուր տևողությունը, կալանքի ժամկետի երկարացմանը նախորդող ժամանակահատվածում կատարված գործողությունների ծավալը, դրանց ինտենսիվությունն ու արդյունքը: Սույն դեպքում Դատարանն արձանագրում է, որ նույն հարցի նախորդ քննությունից հետո թեև նշանակվել են թվով 3 դատական նիստեր, սակայն դա հետևանք է կողմերի գերծանրաբեռնվածության:
Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո, հաշվի առնելով նախորդ որոշումներով խափանման միջոցի իրավաչափության վերաբերյալ Դատարանի արձանագրած եզրահանգումները, անդրադառնալով մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի անհրաժեշտությանը, Դատարանը փաստում է հետևյալը.
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրմամբ Դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 04-ի որոշմամբ մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց տնային կալանքը, ի թիվս՝ գրավի և բացակայելու արգելքի, թողնվել է անփոփոխ, որի հիմքում, և դրանց հիմքում փաստվել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու և փախուստի դիմելու ռիսկերը:
Դատարանը, ելնելով քրեական գործում առկա փաստական տվյալներից, երբ դեռ չեն հետազոտվել բոլոր ապացույցները, իրատեսական է համարում մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելու հավանականությունը, մասնավորապես՝ նա կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին: Վերոնշյալ դատողությունների համար հիմք է հանդիսանում ինչպես դատարանի կողմից նախորդ՝ որոշման համար հիմք ծառայած իրավաչափության պայմանների շարունակական առկայության փաստը հաստատող հիմնավորումները և պատճառաբանությունները, այնպես էլ ներկա պահին նշվածը հերքող, դրանց հավանականության վերացման կամ էական նվազման վերաբերյալ փաստական տվյալներ չներկայացնելու հանգամանքները:
Միաժամանակ՝ Դատարանը գտնում է, որ դատական վարույթի ներկա փուլում նվազել է մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը, սակայն չի վերացել: Նշվածն արձանագրելիս Դատարանը, հաշվի է առնում՝ տնային կալանքի կիրառված լինելու ընթացքում պատշաճ վարքագիծ դրսևորելը:
Այսպիսով, վերը նշված հանգամանքները պատշաճ գնահատման ենթարկելու արդյունքում Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ առավել մեղմ խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ պաշտպանի կողմից միջնորդած վարչական հսկողության կիրառման հնարավորությանը, գտնում է, որ դրա կիրառումը չի կարող լինել գործուն երաշխիք՝ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում Վահագն Մաթևոսյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար և դրանց կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանի հետագա պատշաճ վարքագիծը՝ գործի դատական քննության ընթացքում: Հետևաբար` Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է երկարաձգել մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 11-ը՝ պահպանելով նախորդ որոշմամբ արձանագրված սահմանափակումները:/.../»:
3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Բողոքաբերը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում վերաբերելի իրավանորմերի և նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ մասնավորապես նշել է, որ սույն վարույթով ապացուցողական զանգվածն ամբողջությամբ հետազոտվել է, վարույթային նյութերում առկա չեն այնպիսի փաստական հանգամանքներ‚ որոնք ողջամիտ դիտարկման պայմաններում կհաստատեն այնպիսի էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ, ինչպիսին է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելը, նրա կողմից այլ հանցանքներ կատարելը կամ նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելը։ Դատարանը տվյալ պարագայում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառել է խիստ խափանման միջոց, հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ դրա հիմքերը իսպառ բացակայում են։ Մասնավորապես՝ Դատարանն ունի պարտականություն մեղադրյալի խափանման միջոցն ընտրելիս այնուամենայնիվ առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով և կիրառել նվազագույն խստության այն խափանման միջոցը, որն ի զորու կլինի մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու։ Միաժամանակ՝ դատարանն ունի պարտականություն պատճառաբանելու իր կողմից կիրառված խափանման միջոցի մեղադրյալի վարքագիծն ապահովելու նվազագույն հնարավոր միջոցը հանդիսանալու հանգամանքը: Գտնում են, որ առկա է մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու նվազագույն վտանգ, որի շեմը գտնվում է այն մակարդակում, որ կարող է չեզոքացվել, անազատության /ազատության սահմանափակման/ հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների ընտրության պարագայում, ինչը Դատարանի կողմից պատշաճ գնահատականի չի արժանացվել, Դատարանը, տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս, հաշվի չի առել գործի նյութերից բխող հիշատակված կարևոր հանգամանքները, խախտել է նվազագույնի սկզբունքը, այն, որ առավել մեղմ՝ վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք խափանման միջոցների համակցությունը ևս կարող էին ապահովվել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը, արդյունքում՝ թույլ տվել Դատական սխալ՝ ինքն իրեն զրկելով գործով արդարացի որոշում կայացնելու հնարավորությունից։
Ելնելով վերոգրյալից, պաշտպանը Վերաքննիչ դատարանից խնդրել է.
«Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/1177/01/25 գործով 06․10․2025թվականի դատական ակտը, մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը վերացնել, կիրառել՝ վարչական հսկողություն:»:
4. Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն`
3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի կիրառմամբ՝ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին, թե հիմնավորված է արդյոք մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով.
գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…):
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…)
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…) :
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝
1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով.
2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ.
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին.
5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1)ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։
4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:(...)
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով հիմնավոր կասկածին, անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ Նարեկ Հարությունյանի գործով 30.03.2016թվականի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր դիրքորոշումը վերահաստատել է նաև Հարություն Ավետիսյանի վերաբերյալ 28.02.2025թվականի թիվ ԱՐԴ/0180/01/23 քրեական գործով, արձանագրելով, որ. «15. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերների՝ սույն որոշման 5.1.-րդ կետում նշված պնդմանը, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ վերոգրյալի պայմաններում բողոքաբերների՝ սույն որոշման 5.2-րդ և 5.4-րդ կետերում մատնանշված փաստարկներին անդրադառնալն առարկայազուրկ է։»:
Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները և նկատի ունենալով, որ Վահագն Մաթևոսյանի վերաբերյալ քրեական գործն ըստ էության քննելու համար ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան՝ Վերաքննիչ դատարանն այլևս առարկայազուրկ է համարում անդրադառնալ հիմնավոր կասկածին:
Անդրադառնալով դատական ակտ կայացնելիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքն անփոփոխ թողնելու մասին որոշման օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման առանձնահատկություններին՝ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ․ «որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)»։
Անդրադառնալով այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի առանձնահատկություններին, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դրա կիրառման նպատակն է մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովումը՝ նրան թողնելով մեկուսացման համեմատաբար մեղմ պայմաններում: Այսինքն, ի տարբերություն կալանավորման, որի պարագայում անձն ըստ էության կտրվում է իր «սովորական» միջավայրից և հայտնվում քրեակատարողական հիմնարկում, տնային կալանքն անձի մեկուսացվածությունն ապահովում է հենց վերջինիս բնակության վայրում՝ միևնույն ժամանակ դատարանին հնարավորություն ընձեռելով անձի նկատմամբ կիրառել այնպիսի սահմանափակումներ, որոնք ապահովում են գրեթե կալանավորման պայմաններին հավասարազոր մեկուսացվածության աստիճան: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել վերոգրյալ վերլուծության փոխկապվածությունն իրավունքների պաշտպանության համար հիմնարար նշանակություն ունեցող համաչափության սկզբունքի հետ (ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդված), որի իմաստով՝ Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի միջոցներ, որոնք պիտանի և անհրաժեշտ են այդ նպատակին հասնելու համար։ Մասնավորապես` հետապնդվող նպատակին հասնելու համար օգտագործվող միջոցը պիտանի է, եթե այն առնվազն կարող է նպաստել այդ նպատակին հասնելուն, իսկ հիմնական իրավունքին միջամտել անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ հետապնդվող նպատակին անհնար է հասնել մեկ այլ, սակայն նույնչափ արդյունավետ ճանապարհով, որն ավելի քիչ կսահմանափակի հիմնական իրավունքով պաշտպանված իրավական բարիքը։ Բացի այդ, միջամտությունը պետք է համարժեք կամ չափավոր լինի, այսինքն` միջամտության սաստկությունը չպետք է անհամարժեք լինի սահմանափակվող հիմնական իրավունքի նշանակությանը և կշռին։
Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ «(…) Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 15.02.2013թվականի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշում/:
Արամ Ճուղուրյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ. «(...) կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը: …» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 30.08.2007 թվականի թիվ ՎԲ-132/07 որոշում/:
Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ. «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 15.11.2017թվականի թիվ ԵԿԴ/0084/06/16 որոշում/:
Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների և հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի, հիմնավորումների շրջանակներում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորվածությունը և այն համադրելով մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանին մեղսագրվող արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի, վերջինիս անձը և վարքագիծը բնութագրող և գործի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելով, դատական սխալ թույլ չի տվել, իսկ բողոքաբերը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված այնպիսի փաստարկներ չի ներկայացրել, որոնցով կհիմնավորվի, որ մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի կանխմանը հնարավոր է հասնել այլընտրանքային այլ խափանման միջոցների կիրառմամբ: Մասնավորապես Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։
Վերաքննիչ դատարանը գնահատման ենթարկելով մեղադրյալին վերագրվող արարքի առանձնահատկությունները, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև այն, որ ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր ծանրակշիռ և իրական փաստական տվյալներ, որոնք էական նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նախկինում արձանագրված՝ տնային կալանքի տակ պահելու հիմքերը, իսկ դատաքննությունը դեռևս շարունակվում է, և վերը նշված փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ վերլուծելով և համակցությամբ գնահատելով բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ տվյալ դեպքում առկա է մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու և փախուստի դիմելու հավանականություն և ազատության սահմանափակման հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառումը չեն կարող գործուն երաշխիք հանդիսանալ գործով վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի կանխման և տվյալ հիմքերի չեզոքացման համար, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելով հանգել է իրավաչափ հետևության։ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ վիճարկվող որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին։
Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ անընդունելի է խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնել արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ ասած՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերին անդրադառնալիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը:
Անդրադառնալով բողոքաբերի հատուկ վերանայման բողոքում այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառելիության վերաբերյալ դիտարկմանը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում խափանման միջոցի կիրառման նպատակն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված երաշխիք ազատության սահմանափակման հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցը հանդիսանալ չի կարող, հաշվի առնելով, որ այն գործի քննության տվյալ փուլում բավարար և ողջամիտ միջոց չի հանդիսանում մեղադրյալի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու հնարավոր ռիսկերը բացառելու համար, ինչպես նաև տվյալ դեպքում ապահովվում է նաև հանրային և մասնավոր շահերի միջև անհրաժեշտ և ողջամիտ հավասարակշռությունը, հետևաբար նման պայմաններում վերաքննիչ բողոքի փաստարկները բավարար չեն որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող և գործի լրիվ, օբյեկտիվ, բազմակողմանի և ողջամիտ ժամկետում քննության պարտավորություն կրող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր չկան, հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպան Գ.Մխիթարյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 363-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի պաշտպան Գ.Մխիթարյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Թիվ ԵԴ1/1177/01/25 քրեական գործով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 06.10.2025թվականի որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
«22» դեկտեմբերի 2025թ. ք. Երևան
ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Ս.Յուզբաշյան/ 06.10.2025թվականի թիվ ԵԴ1/1177/01/25որոշման դեմ մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի պաշտպան Գ.Մխիթարյանի հատուկ վերանայման բողոքը
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը.
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան/ քննվում է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով:
06.10.2025թվականի Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3/երեք/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 11.01.2026թվականը:
19.11.2025թվականին պաշտպանը ստացել է բողոքարկվող դատական ակտը։
29.11.2025թվականին Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ էլեկտրոնային փոստի միջոցով հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել պաշտպան Գ.Մխիթարյանը, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան /այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան/ է մուտքագրվել 01.12.2025թվականին:
08.12.2025թվականին բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/1177/01/25 քրեական գործի հավելվածը ստացվել է Վերաքննիչ դատարան, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 09.12.2025թվականին:
12.12.2025թվականին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին:
2.Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ. «նա, 2025 թվականի հունվարի 15-ին՝ ժամը 17:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Առաքելյան 49-րդ հասցեում, հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, բռնություն գործադրելով, այն է՝ բռունցքներով հարվածներ է հասցրել Արջուն Սինգհի դեմքի, մասնավորապես շրթունքի, քթի և այտի հատվածներում, այնուհետև մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկայի՝ փայտե մահակի գործադրմամբ հարվածներ է հասցրել ձախ ոտքի ներքևի, ազդրի, ինչպես նաև գլխի հատվածներին՝ Արջուն Սինգհիին պատճառելով վերին շրթունքի կարմիր երիզի, ներսային մակերեսի և ձախ հարականջային շրջանների քերծվածքների, ձախ նախաբազկի և դաստակի շրջանների արյունազեղումների ձևով մարմնական վնասվածքներ, որոնք առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում, այնուհետև շարունակելով ավարտին հասցնել իր հանցավոր մտադրությունը մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկայի՝ դանակի գործադրմամբ Արջուն Սինգհից պահանջել է դատարկել գրպանում եղած ամբողջ պարունակությունը, ինչից հետո վերջինս գրպանից հանել է 200.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել է մոտավորապես 55.000 ՀՀ դրամ, մասնավորապես՝ երկու հատ 20.000 ՀՀ դրամ, մեկ հատ 10.000 ՀՀ դրամ, մի քանի հատ 1.000 ՀՀ դրամ և 20.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա խաչ: Այնուհետև Վահագն Մաթևոսյանը, վերցնելով «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը, դրամապանակում առկա վերոնշյալ գումարը և 20.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա խաչը, Արջուն Սինգհիի հագուստի օձիքից բռնելով տարել է դուրս, հարվածներ հասցրել մեջքի հատվածին և դիմել փախուստի՝ Արջուն Սինգհիին պատճառելով ընդհանուր մանր չափերի' 275.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:»։
06.10.2025թվականի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանը մասնավորապես նշել է.
«/.../Վերոգրյալի համատեքստում, Դատարանը, հաշվի առնելով դատական նիստերի ինտենսիվությունը և դրան ուղղված դատարանի դրսևորած ջանքերը, գտնում է, որ սույն դեպքում առկա է խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետի երկարաձգման համար էական հանգամանք հանդիսացող հատուկ (պատշաճ) ջանասիրության չափանիշը: Հարկ է ընդգծել, որ հատուկ ջանասիրությունը որոշելիս կարևոր է գնահատել գործի ընդհանուր տևողությունը, կալանքի ժամկետի երկարացմանը նախորդող ժամանակահատվածում կատարված գործողությունների ծավալը, դրանց ինտենսիվությունն ու արդյունքը: Սույն դեպքում Դատարանն արձանագրում է, որ նույն հարցի նախորդ քննությունից հետո թեև նշանակվել են թվով 3 դատական նիստեր, սակայն դա հետևանք է կողմերի գերծանրաբեռնվածության:
Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո, հաշվի առնելով նախորդ որոշումներով խափանման միջոցի իրավաչափության վերաբերյալ Դատարանի արձանագրած եզրահանգումները, անդրադառնալով մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի անհրաժեշտությանը, Դատարանը փաստում է հետևյալը.
Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրմամբ Դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 04-ի որոշմամբ մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց տնային կալանքը, ի թիվս՝ գրավի և բացակայելու արգելքի, թողնվել է անփոփոխ, որի հիմքում, և դրանց հիմքում փաստվել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու և փախուստի դիմելու ռիսկերը:
Դատարանը, ելնելով քրեական գործում առկա փաստական տվյալներից, երբ դեռ չեն հետազոտվել բոլոր ապացույցները, իրատեսական է համարում մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելու հավանականությունը, մասնավորապես՝ նա կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին: Վերոնշյալ դատողությունների համար հիմք է հանդիսանում ինչպես դատարանի կողմից նախորդ՝ որոշման համար հիմք ծառայած իրավաչափության պայմանների շարունակական առկայության փաստը հաստատող հիմնավորումները և պատճառաբանությունները, այնպես էլ ներկա պահին նշվածը հերքող, դրանց հավանականության վերացման կամ էական նվազման վերաբերյալ փաստական տվյալներ չներկայացնելու հանգամանքները:
Միաժամանակ՝ Դատարանը գտնում է, որ դատական վարույթի ներկա փուլում նվազել է մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը, սակայն չի վերացել: Նշվածն արձանագրելիս Դատարանը, հաշվի է առնում՝ տնային կալանքի կիրառված լինելու ընթացքում պատշաճ վարքագիծ դրսևորելը:
Այսպիսով, վերը նշված հանգամանքները պատշաճ գնահատման ենթարկելու արդյունքում Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ առավել մեղմ խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ պաշտպանի կողմից միջնորդած վարչական հսկողության կիրառման հնարավորությանը, գտնում է, որ դրա կիրառումը չի կարող լինել գործուն երաշխիք՝ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում Վահագն Մաթևոսյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար և դրանց կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանի հետագա պատշաճ վարքագիծը՝ գործի դատական քննության ընթացքում: Հետևաբար` Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է երկարաձգել մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 11-ը՝ պահպանելով նախորդ որոշմամբ արձանագրված սահմանափակումները:/.../»:
3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Բողոքաբերը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում վերաբերելի իրավանորմերի և նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ մասնավորապես նշել է, որ սույն վարույթով ապացուցողական զանգվածն ամբողջությամբ հետազոտվել է, վարույթային նյութերում առկա չեն այնպիսի փաստական հանգամանքներ‚ որոնք ողջամիտ դիտարկման պայմաններում կհաստատեն այնպիսի էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ, ինչպիսին է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելը, նրա կողմից այլ հանցանքներ կատարելը կամ նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելը։ Դատարանը տվյալ պարագայում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառել է խիստ խափանման միջոց, հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ դրա հիմքերը իսպառ բացակայում են։ Մասնավորապես՝ Դատարանն ունի պարտականություն մեղադրյալի խափանման միջոցն ընտրելիս այնուամենայնիվ առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով և կիրառել նվազագույն խստության այն խափանման միջոցը, որն ի զորու կլինի մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու։ Միաժամանակ՝ դատարանն ունի պարտականություն պատճառաբանելու իր կողմից կիրառված խափանման միջոցի մեղադրյալի վարքագիծն ապահովելու նվազագույն հնարավոր միջոցը հանդիսանալու հանգամանքը: Գտնում են, որ առկա է մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու նվազագույն վտանգ, որի շեմը գտնվում է այն մակարդակում, որ կարող է չեզոքացվել, անազատության /ազատության սահմանափակման/ հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների ընտրության պարագայում, ինչը Դատարանի կողմից պատշաճ գնահատականի չի արժանացվել, Դատարանը, տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս, հաշվի չի առել գործի նյութերից բխող հիշատակված կարևոր հանգամանքները, խախտել է նվազագույնի սկզբունքը, այն, որ առավել մեղմ՝ վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք խափանման միջոցների համակցությունը ևս կարող էին ապահովվել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը, արդյունքում՝ թույլ տվել Դատական սխալ՝ ինքն իրեն զրկելով գործով արդարացի որոշում կայացնելու հնարավորությունից։
Ելնելով վերոգրյալից, պաշտպանը Վերաքննիչ դատարանից խնդրել է.
«Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/1177/01/25 գործով 06․10․2025թվականի դատական ակտը, մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը վերացնել, կիրառել՝ վարչական հսկողություն:»:
4. Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն`
3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի կիրառմամբ՝ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին, թե հիմնավորված է արդյոք մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով.
գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…):
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…)
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…) :
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝
1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով.
2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ.
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին.
5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1)ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։
4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:(...)
Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով հիմնավոր կասկածին, անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ Նարեկ Հարությունյանի գործով 30.03.2016թվականի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր դիրքորոշումը վերահաստատել է նաև Հարություն Ավետիսյանի վերաբերյալ 28.02.2025թվականի թիվ ԱՐԴ/0180/01/23 քրեական գործով, արձանագրելով, որ. «15. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերների՝ սույն որոշման 5.1.-րդ կետում նշված պնդմանը, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ վերոգրյալի պայմաններում բողոքաբերների՝ սույն որոշման 5.2-րդ և 5.4-րդ կետերում մատնանշված փաստարկներին անդրադառնալն առարկայազուրկ է։»:
Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները և նկատի ունենալով, որ Վահագն Մաթևոսյանի վերաբերյալ քրեական գործն ըստ էության քննելու համար ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան՝ Վերաքննիչ դատարանն այլևս առարկայազուրկ է համարում անդրադառնալ հիմնավոր կասկածին:
Անդրադառնալով դատական ակտ կայացնելիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքն անփոփոխ թողնելու մասին որոշման օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման առանձնահատկություններին՝ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ․ «որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)»։
Անդրադառնալով այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի առանձնահատկություններին, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դրա կիրառման նպատակն է մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովումը՝ նրան թողնելով մեկուսացման համեմատաբար մեղմ պայմաններում: Այսինքն, ի տարբերություն կալանավորման, որի պարագայում անձն ըստ էության կտրվում է իր «սովորական» միջավայրից և հայտնվում քրեակատարողական հիմնարկում, տնային կալանքն անձի մեկուսացվածությունն ապահովում է հենց վերջինիս բնակության վայրում՝ միևնույն ժամանակ դատարանին հնարավորություն ընձեռելով անձի նկատմամբ կիրառել այնպիսի սահմանափակումներ, որոնք ապահովում են գրեթե կալանավորման պայմաններին հավասարազոր մեկուսացվածության աստիճան: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել վերոգրյալ վերլուծության փոխկապվածությունն իրավունքների պաշտպանության համար հիմնարար նշանակություն ունեցող համաչափության սկզբունքի հետ (ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդված), որի իմաստով՝ Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի միջոցներ, որոնք պիտանի և անհրաժեշտ են այդ նպատակին հասնելու համար։ Մասնավորապես` հետապնդվող նպատակին հասնելու համար օգտագործվող միջոցը պիտանի է, եթե այն առնվազն կարող է նպաստել այդ նպատակին հասնելուն, իսկ հիմնական իրավունքին միջամտել անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ հետապնդվող նպատակին անհնար է հասնել մեկ այլ, սակայն նույնչափ արդյունավետ ճանապարհով, որն ավելի քիչ կսահմանափակի հիմնական իրավունքով պաշտպանված իրավական բարիքը։ Բացի այդ, միջամտությունը պետք է համարժեք կամ չափավոր լինի, այսինքն` միջամտության սաստկությունը չպետք է անհամարժեք լինի սահմանափակվող հիմնական իրավունքի նշանակությանը և կշռին։
Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ «(…) Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 15.02.2013թվականի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշում/:
Արամ Ճուղուրյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ. «(...) կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը: …» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 30.08.2007 թվականի թիվ ՎԲ-132/07 որոշում/:
Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ. «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 15.11.2017թվականի թիվ ԵԿԴ/0084/06/16 որոշում/:
Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների և հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի, հիմնավորումների շրջանակներում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորվածությունը և այն համադրելով մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանին մեղսագրվող արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի, վերջինիս անձը և վարքագիծը բնութագրող և գործի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելով, դատական սխալ թույլ չի տվել, իսկ բողոքաբերը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված այնպիսի փաստարկներ չի ներկայացրել, որոնցով կհիմնավորվի, որ մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի կանխմանը հնարավոր է հասնել այլընտրանքային այլ խափանման միջոցների կիրառմամբ: Մասնավորապես Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։
Վերաքննիչ դատարանը գնահատման ենթարկելով մեղադրյալին վերագրվող արարքի առանձնահատկությունները, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև այն, որ ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր ծանրակշիռ և իրական փաստական տվյալներ, որոնք էական նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նախկինում արձանագրված՝ տնային կալանքի տակ պահելու հիմքերը, իսկ դատաքննությունը դեռևս շարունակվում է, և վերը նշված փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ վերլուծելով և համակցությամբ գնահատելով բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ տվյալ դեպքում առկա է մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու և փախուստի դիմելու հավանականություն և ազատության սահմանափակման հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառումը չեն կարող գործուն երաշխիք հանդիսանալ գործով վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի կանխման և տվյալ հիմքերի չեզոքացման համար, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելով հանգել է իրավաչափ հետևության։ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ վիճարկվող որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին։
Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ անընդունելի է խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնել արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ ասած՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերին անդրադառնալիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը:
Անդրադառնալով բողոքաբերի հատուկ վերանայման բողոքում այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառելիության վերաբերյալ դիտարկմանը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում խափանման միջոցի կիրառման նպատակն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված երաշխիք ազատության սահմանափակման հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցը հանդիսանալ չի կարող, հաշվի առնելով, որ այն գործի քննության տվյալ փուլում բավարար և ողջամիտ միջոց չի հանդիսանում մեղադրյալի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու հնարավոր ռիսկերը բացառելու համար, ինչպես նաև տվյալ դեպքում ապահովվում է նաև հանրային և մասնավոր շահերի միջև անհրաժեշտ և ողջամիտ հավասարակշռությունը, հետևաբար նման պայմաններում վերաքննիչ բողոքի փաստարկները բավարար չեն որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող և գործի լրիվ, օբյեկտիվ, բազմակողմանի և ողջամիտ ժամկետում քննության պարտավորություն կրող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր չկան, հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպան Գ.Մխիթարյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 363-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի պաշտպան Գ.Մխիթարյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Թիվ ԵԴ1/1177/01/25 քրեական գործով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 06.10.2025թվականի որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/1177/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 04-04-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Աջափնյակ և Դավիթաշեն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 10105525 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Վահագն Մաթևոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, 2025 թվականի հունվարի 15-ին' ժամը 17:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Առաքել|ան 49-րդ հասցեում, հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, բռնություն գործադրելով, այն է' բռունքներով հարվածներ է հասցրել Արջուն Սինգհի դեմքի, մասնավորապես' շրթունքի, քթի և այտի հատվածներում, այնուհետև մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկայի' փայտե մահակի գործադրմամբ հարվածներ է հասցրել ձախ ոտքի ներքևի, ազդրի, ինչպես նաև գլխի հատվածներին' Արջուն Սինգհիին պատճառելով վերին շրթունքի կարմիր երիզի, ներսային մակերեսի և ձախ հարականջային շրջանների քերծվածքների, ձախ նախաբազկի և դաստակի շրջանների արյունազեղումների ձևով մարմնական վնասվածքներ, որոնք առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում, այնուհետև շարունակելով ավարտին հասցնել իր հանցավոր մտադրությունը մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկայի' դանակի գործադրմամբ Արջուն Սինգհից պահանջել է դատարկել գրպանում եղած ամբողջ պարունակությունը, ինչից հետո վերջինս գրպանից հանել է 200.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել է մոտավորապես 55.000 ՀՀ դրամ, մասնավորապես' երկու հատ 20.000 ՀՀ դրամ, մեկ հատ 10.000 ՀՀ դրամ, մի քանի հատ 1.000 ՀՀ դրամ և 20.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա խաչ: Անյուհետև Վահագն Մաթևոսյանը, վերցնելով «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը, դրամապանակում առկա վերոնշյալ գումարը և 20.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա խաչը, Արջուն Սինգհիի հագուստի օձիքից բռնելով տարել է դուրս, հարվածներ հացրել մեջքի հատվածին և դիմել փախուստի' Արջուն Սինգհիին պատճառելով ընդհանուր մանր չափերի' 275.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Վահագն |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Հայրանուն | Աշոտի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 252 Մաս 2 Կետ 5 /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Պաշտպան | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.1 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
| Այլ նշումներ | ՀՀ ԱՆ "Արմավիր" ՔԿՀ-ի կալանավոր |
Մակագրել
| Երբ | 04-04-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Յուզբաշյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 07-04-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ՈՐՈՇՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՎ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ §07¦ ապրիլի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս.Յուզբաշյանս, ուսումնասիրելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով. ՊԱՐԶԵՑԻ 2025 թվականի ապրիլի 04-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 10105525 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, որը թիվ ԵԴ1/1177/01/25 համարի ներքո մակարգվել և նույն թվականի ապրիլի 07-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով, ՈՐՈՇԵՑԻ 1. Թիվ ԵԴ1/1177/01/25 քրեական գործով, ըստ մեղադրանքի՝ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, ստանձնել վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ՝ 2025 թվականի ապրիլի 17-ին՝ ժամը 14:30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Շենգավիթ նստավայրում (ք.Երևան, Արշակունյաց պող., 24/1, դահլիճ համար 6): 2. Գործը վարույթ ընդունելու պահից երկու օրվա ընթացքում այդ մասին տեղյակ պահել հանրային մեղադրողին, վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ ուղարկելով սահմանված ձևի հուշաթերթ` հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով սահմանված հարցերի կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի պարզաբանմամբ: 3. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից և ենթակա չէ բողոքարկման: ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Տուժող |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վահագն |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Հայրանուն | Աշոտի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Սերգեյ |
| Ազգանուն | Մանուկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ԱԻԴԱ |
| Ազգանուն | ՀԱԿՈԲՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վահագն |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Հայրանուն | Աշոտի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 17-04-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 17-04-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 17-04-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1177/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «17» ապրիլի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Ս.Յուզբաշյանի, քարտուղարությամբ Լ.Ղազարյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Հակոբյանի, պաշտպան Գ.Մխիթարյանի, մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործով, ըստ մեղադրանքի՝ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի ապրիլի 04-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 10105525 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով: Քրեական գործը թիվ ԵԴ1/1177/01/25 համարի ներքո էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 2025 թվականի ապրիլի 07-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին: 2025 թվականի ապրիլի 07-ին դատավոր Ս․Յուզբաշյանը որոշում է կայացրել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 2. Դատալսումների ընթացքում հայտնած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրող Ա.Հակոբյանը հայտնեց, որ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու կամ փոփոխելու հիմքեր առկա չեն: Մասնավորապես առկա են Վ.Մաթևոսյանի կողմից որպես մեղադրյալ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, ինչպես նաև նոր հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու ռիսկերը: Ավելացրեց, որ մեղադրյալը նախաքննության ընթացքում քննությանը խոչընդոտելու փորձ կատարել է: Միաժամանակ՝ պետք է հաշվի առնել նաև վարույթի քննության սույն փուլում ապացույցների հետազոտված չլինելը: Միջնորդեց սահմանափակել այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը: Պաշտպան Գ.Մխիթարյանը առարկեց ներկայացված միջնորդության դեմ հայտնելով, որ վարույթի քննության ընթացքում առկա չէ նոր հանցանք կատարելու և փախուստի դիմելու ռիսկերը, հաշվի առնելով, որ մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում չի արձանագրվել խնդրո առարկա ռիսկերի հավանականությունը: Միաժամանակ՝ նախաքննության ընթացքում չի ապահովվել մեղադրյալի հակընդդեմ հարցման իրավունքը, ինչը կարող էր նվազեցնել մեղադրյալի՝ այլ անձանց վրա ճնշում գործադրելու հնարավորությունը: Հետևաբար՝ այլ անձանց վրա անօրինական ազդեցություն գործադրելու ռիսկը չի կարող դրվել կալանքի անհրաժեշտության հիմքում: Ավելացրեց, որ իր պաշտպանյալը նախաքննության ընթացքում դրսևորել է պատշաճ վարքագիծ: Պետք է հաշվի առնել մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես՝ հանդիսանում է չդատապարտված, ունի մշտական բնակության վայր և եկամտի աղբյուր, ինչպես նաև խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխաներ: Ավելացրեց, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ տնային կալանքի և գրավի համակցված կիրառմամբ հնարավոր է զսպել խնդրո առարկա մտավախությունները: Մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը: Ավելացրեց, որ ինքը որևէ հանցանք չի կատարել: 3. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները. Դատարանը, հաշվի առնելով դատական վարույթի մասնակցի դիրքորոշումը, հետազոտելով վարույթի նյութերը, արձանագրում է հետևյալը. «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. /.../ գ. անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: 5. Սույն օրենսգրքով ձերբակալման տվյալ տեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը լրանալուն պես ձերբակալված անձը պետք է անհապաղ ազատ արձակվի, եթե առկա չէ նրան կալանավորելու վերաբերյալ որոշում: 6. Յուրաքանչյուր անձի անհապաղ և պատշաճ ձևով պարզաբանվում են նրան ազատությունից զրկելու պատճառները, իսկ հանցագործության մեջ մեղադրվելու դեպքում՝ նաև մեղադրանքը: 7. Ֆիզիկական հարկադրանքը, անհրաժեշտ նվազագույն միջամտության պայմանով, թույլատրելի է միայն այն անձի նկատմամբ, որը կամավոր չի կատարում իր անձնական անձեռնմխելիությանը միջամտող՝ իրավասու անձի իրավաչափ կարգադրությունը: 8. Վարույթի ընթացքում ոչ ոք չպետք է ենթարկվի խոշտանգման, անմարդկային կամ նվաստացուցիչ վերաբերմունքի կամ պատժի, ֆիզիկական կամ հոգեկան բռնության, այդ թվում՝ դեղերի օգտագործման, սովի, ուժասպառման, հիպնոսի, բժշկական օգնությունից զրկվելու միջոցով: Արգելվում է անձից տեղեկություններ ստանալ բռնության, սպառնալիքի, խաբեության, նրա իրավունքների ոտնահարման, ինչպես նաև այլ անօրինական գործողությունների միջոցով: 9. Արգելվում է վարույթի ընթացքում մարդու կյանքը կամ առողջությունը վտանգող, նրան ֆիզիկական կամ հոգեկան տանջանքներ պատճառող գործողություններ կատարելը:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ /.../»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:»: Օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: 2. Մինչդատական վարույթում դատարանի կիրառած խափանման միջոցը կարող է փոխել կամ վերացնել հսկող դատախազը, իսկ հսկող դատախազի համաձայնությամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ քննիչը՝ հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: 4. Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումն անհապաղ հանձնվում է խափանման միջոցի կիրառումն ապահովող մարմնին կամ պաշտոնատար անձին, իսկ դրա պատճենը` այն անձին, որի նկատմամբ կիրառվում է խափանման միջոցը: Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին քննիչի որոշման պատճենը հանձնվում է նաև հսկող դատախազին: 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: /.../ 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ /.../»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: /.../ 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից:/.../»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 271-րդ հոդվածի 3.1 մասի համաձայն՝ «Դատական վարույթին ներգրավված և պատշաճ ծանուցված անձանց բացակայությունը խոչընդոտ չէ առաջին ատյանի կարգով իրականացվող վարույթում խափանման միջոցի հարցի քննարկման դատական նիստն անցկացնելու համար, եթե դատարանն այլ բան չի որոշում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Նախնական դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում մինչդատական վարույթում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը վերացնելու, փոխելու, դրա ժամկետը երկարաձգելու, իսկ եթե խափանման միջոց կիրառված չի եղել` այն կիրառելու հարցը»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ ինչպես ցանկացած այլ խափանման միջոց, կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը նշված հիմքերից վերջինի կապակցությամբ հարկ է արձանագրել, որ մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականություն, ի թիվս այլնի, սահմանված է քրեական վարույթին չխոչընդոտելը, այդ թվում` ապացուցման գործընթացին ապօրինի չմիջամտելը (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), որպիսի պայմաններում մեղադրյալի՝ վարույթին չխոչընդոտելու նեգատիվ օրենսդրական պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ կետերով, կարող է կիրառվել խափանման միջոց, այդ թվում՝ կալանք։ Վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ քրեական վարույթը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Դատարանն, անդրադառնալով մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի անհրաժեշտությանը, ելնելով քրեական գործում առկա փաստական տվյալներից, դատական վարույթի ներկա փուլում, երբ դեռ չեն հետազոտվել ապացույցները, դեռևս բարձր է համարում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելու հավանականությունը՝ նկատի ունենալով դատարանի կողմից նախորդ՝ կալանքի որպես խափանման միջոցի կիրառման, դրա ժամկետի երկարաձգման որոշումների համար հիմք ծառայած իրավաչափության պայմանների շարունակական առկայության փաստը հաստատող հիմնավորումները և պատճառաբանությունները, այնպես էլ ներկա պահին նշվածը հերքող փաստական տվյալներ չներկայացնելու հանգամանքը: ՄԻԵ դատարանը Մերաբիշվիլին ընդդեմ Վրաստանի գործով նշել է, որ վկաների վրա ճնշում գործադրելու ռիսկը չի կարող պայմանավորված լինել միայն սպասվող պատժի խստությամբ, այլ պետք է նաև ուղեկցվի կոնկրետ փաստական տվյալներով (տես՝ Եվրոպական դատարանի՝ Մերաբիշվիլին ընդդեմ Վրաստանի (Merabishvili v. Georgia) գործով 2017 թվականի նոյեմբերի 28-ի թիվ 72508/13 գանգատի վերաբերյալ վճիռը, կետ 224): Մեկ այլ՝ Ալեքսանդր Մակարովն ընդդեմ Ռուսաստանի (Aleksandr Makarov v. Russia) գործով 2009 թվականի մարտի 12-ի վճռով արտահայտված իրավական դիրքորոշման համաձայն՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու ռիսկը գնահատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև անձի վարքագիծը ազատությունից զրկվելուց առաջ և հետո, ինչպես նաև այլ հատուկ հանգամանքներ, որոնք արդարացնում են մտավախությունը, որ նա կարող է չարաշահել իր ազատության մեջ հայտնվելը՝ կատարելով ապացույցների կեղծմանը, ոչնչացմանը կամ վկաներին մոլորեցնելուն ուղղված գործողություններ (տե՛ս նշված վճռի 130-րդ կետը)։ Տվյալ դեպքում Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալի կողմից տուժող Արջուն Սինհի և վկա Ծովինար Գասպարյանի վրա ենթադրյալ անօրինական ազդեցություն գործադրելու փորձ դրսևորելու հանգամանքը, ինչի կապակցությամբ վարույթի նյութերում առկա են փաստական տվյալներ: Միևնույն ժամանակ, հանրային մեղադրողը հայտնեց, որ դեպքի առթիվ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ և իրականացվում է քննություն: Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում մեղադրյալի կողմից վարույթի մասնակիցների և օժանդակող անձանց վրա ներազդելու վտանգը բարձր է, իսկ այն նվազեցնելու հակակշիռներ չեն մատնանշվել: Միաժամանակ Դատարանը փաստում է, որ վարույթի քննության սույն փուլում առկա է մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանի կողմից փախուստի դիմելու ռիսկը: Նշվածն արձանագրելիս Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորությունը, մասնավորապես՝ վերջինիս մեղսագրվում է ծանրացնող հանգամանքով կատարված ավազակություն, որը հանդիսանում է ծանր ենթադրյալ հանցանք, և որի համար որպես պատիժ նախատեսված է բացառապես ազատազրկում: Ինչ վերաբերվում է պաշտպանի դիրքորոշմանը, որ փախուստի հավանականությունը գնահատման առարկա է դարձվել մինչդատական վարույթի ընթացքում ու փաստվել է դրա բացակայությունը, Դատարաը գտնում է, որ առկա չէ որևէ կաշկանդվածություն մատնանշված որոշմամբ: Ավելին, մինչդատական վարույթի ընթացքում քննիչը խափանման միջոց կիրառելու միջնորդությանը կից ներկայացնում է բացառապես այն նյութերը, որոնք ըստ իրեն բավարար են ներկայացված փաստարկները հիմնավորված համարելու համար, ինչի կապակցությամբ դատական երաշխիքների շրջանակներում Դատարանը կարող է այլ դիրքորոշում ունենալ: Այնինչ, քրեական գործով ըստ էության քննության ժամանակ Դատարանին հասանելի է ամբողջ քրեական գործը, հետևաբար դատարանների դիրքորոշումները ևս կարող են տարբերվել: Վերոգրյալի հաշվառմամբ, նկատի ունենալով քրեական գործում առկա տեղեկությունները, ըստ որի՝ մեղադրյալը փորձել է ազդել վկայի և/կամ տուժողի վրա, Դատարանը գտնում է, որ առկա է մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանի կողմից փախուստի դիմելու վտանգ: Ամփոփելով վերոնշյալը՝ Դատարանը չի կարող չեզրահանգել, որ սույն վարույթում առկա են ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու համար Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ այլ խափանման միջոցներ կիրառելու ոչ իրավաչափ լինելն ու վարույթի քննության սույն փուլում նրան անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը: Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, որ արձանագրվածը ողջամտորեն հիմք է տալիս հանգելու այն հետևության, որ այլընտրանքային որևէ խափանման միջոցի, այդ թվում՝ պաշտպանի կողմից միջնորդված տնային կալանքը և գրավը, ինչպես նաև դրանց համակցված կիրառումը չի կարող լինել գործուն երաշխիք՝ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում Վ.Մաթևոսյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար և դրանց կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի հետագա պատշաճ վարքագիծը՝ գործի դատական քննության ընթացքում: Վերոգրյալը հիման վրա Դատարանն արձանագրում է, որ անհրաժեշտ է երկարաձգել մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված կալանքը՝ 3 ամիս ժամկետով: Նույն պատճառաբանություններով Դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի միջնորդությունն անհիմն է և ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրվածը և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 270-րդ, 311-րդ, 316-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը երկարաձգել 3 /երեք/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 30-ը: 2. Պաշտպան Գ.Մխիթարյանի միջնորդությունը մերժել: 3. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ քրեական դատարան՝ դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-05-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-05-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 03-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-06-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-06-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 04-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 04-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 04-07-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցի փոխելը |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/1177/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «04» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Ս.Յուզբաշյանի, քարտուղարությամբ Ա.Քոչարյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Հակոբյանի, տուժող Ա.Սինգհի, պաշտպան Գ.Մխիթարյանի, մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանի, թարգմանիչ Հ.Ապերյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործով, ըստ մեղադրանքի՝ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի ապրիլի 04-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 10105525 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով: Քրեական գործը թիվ ԵԴ1/1177/01/25 համարի ներքո էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 2025 թվականի ապրիլի 07-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին: 2025 թվականի ապրիլի 07-ին դատավոր Ս․Յուզբաշյանը որոշում է կայացրել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 2025 թվականի ապրիլի 17-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը 3 /երեք/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 30-ը երկարաձգելու մասին: 2. Դատալսումների ընթացքում հայտնած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրող Ա.Հակոբյանը հայտնեց, որ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը վերացնելու կամ փոփոխելու հիմքեր առկա չեն: Մասնավորապես դեռևս շարունակվում են առկա լինել Վ.Մաթևոսյանի կողմից որպես մեղադրյալ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու և փախուստի դիմելու ռիսկերը: Տուժող Ա.Սինգհը հայտնեց, որ ինքը ներել է մեղադրյալին, սակայն դեռևս պահանջում է, որ իրեն հասցված վնասը հատուցվի, որը դեռևս չի հատուցվել: Ավելացրեց, որ իր վրա որևէ ազդեցություն կամ դրա փորձ չի կատարվել: Պաշտպան Գ.Մխիթարյանը հայտնեց, որ հետազոտված ապացույցներն արդեն իսկ վկայում են արարքի քրեաիրավական գնահատականի փոփոխության մասին: Մեղադրյալը ցուցմունքով հայտնեց, որ հափշտակելու դիտավորություն չի ունեցել, իսկ իր կատարած գործությունների համար զղջում է: Տուժողը իր ցուցմունքով հայտնել է, որ չի բողոքում, իսկ իր վստահորդը պատրաստ է հաշտվել: Այսինքն՝ սույն դեպքում ուրվագծվում է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք, և նման պայմաններում ծայրահեղ խիստ խափանման միջոց կիրառելն անհամաչափ է: Ավելացրեց, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ հնարավոր է զսպել խնդրո առարկա մտավախությունները: Ինչ վերաբերվում է գրավին, ապա Ա.Մաթևոսյանին ժառանգությամբ թողնված գույքը դեռևս չի ձևակերպվել նրա անունով, հետևաբար՝ չկա իրավաբանորեն ձևակերպված որևէ գույք, որ առաջարկվի որպես գրավ: Մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը: Ավելացրեց, որ եթե Դատարանն իր նկատմամբ կիրառի տնային կալանք խափանման միջոց, ապա ինքը կարող է վճարել էլեկտրոնային հսկողության գումարը: 3. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները. Դատարանը, հաշվի առնելով դատական վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումները, հետազոտելով վարույթի նյութերը, հանգում է հետևյալ հետևության. ՀՀ քրեական դատավարության 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. /…/»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` /.../ 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. /.../ 5) բացակայելու արգելքը. /.../»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: 2. Մինչդատական վարույթում դատարանի կիրառած խափանման միջոցը կարող է փոխել կամ վերացնել հսկող դատախազը, իսկ հսկող դատախազի համաձայնությամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ քննիչը՝ հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: 4. Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումն անհապաղ հանձնվում է խափանման միջոցի կիրառումն ապահովող մարմնին կամ պաշտոնատար անձին, իսկ դրա պատճենը` այն անձին, որի նկատմամբ կիրառվում է խափանման միջոցը: Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին քննիչի որոշման պատճենը հանձնվում է նաև հսկող դատախազին: 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 120-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Իրավասու անձը մեղադրյալին ազատում է կալանքից, եթե՝ 1) վերացել է անձին կալանքի տակ պահելու հիմքը կամ անհրաժեշտությունը. 2) մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցվել է քրեական հետապնդումը. 3) մեղադրյալի նկատմամբ կայացվել է արդարացման վերդիկտ. 4) դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ. 5) լրացել է դատարանի կողմից սահմանված կալանքի ժամկետը, և չի ստացվել այն երկարաձգելու մասին դատարանի որոշումը. 6) լրացել է անձին կալանքի տակ պահելու՝ սույն օրենսգրքով սահմանված առավելագույն ժամկետը. 7) սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով կալանքը որպես խափանման միջոց փոխվել կամ վերացվել է: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 2-4-րդ կետերով նախատեսված դեպքերում մեղադրյալին դատարանը կալանքից ազատում է անմիջապես դատական նիստի դահլիճում: 3. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 5-7-րդ կետերով նախատեսված դեպքերում կալանքի տակ պահելու վայրի վարչակազմի ղեկավարը մեղադրյալին անմիջապես ազատում է կալանքից»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: 3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել` 1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը. 3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: 4. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննիչը կարող է կիրառել բացառապես հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»: Ալեքսանդր Մակարովն ընդդեմ Ռուսաստանի (Aleksandr Makarov v. Russia) գործով 2009 թվականի մարտի 12-ի վճռով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի արտահայտված իրավական դիրքորոշման համաձայն՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու ռիսկը գնահատելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև անձի վարքագիծը ազատությունից զրկվելուց առաջ և հետո, ինչպես նաև այլ հատուկ հանգամանքներ, որոնք արդարացնում են մտավախությունը, որ նա կարող է չարաշահել իր ազատության մեջ հայտնվելը՝ կատարելով ապացույցների կեղծմանը, ոչնչացմանը կամ վկաներին մոլորեցնելուն ուղղված գործողություններ (տե՛ս նշված վճռի 130-րդ կետը)։ Միևնույն ժամանակ, քննությանը խոչընդոտելու ենթադրյալ դեպքերի մասին տեղեկությունները պետք է համակողմանիորեն ստուգման ենթարկվեն և շահագրգիռ անձանց պետք է հնարավորություն ընձեռվի դիրքորոշում արտահայտել ձեռք բերված տեղեկությունների մասին, հակառակ դեպքում՝ ստացված տեղեկությունները սույն հիմքի հավանականությունը գնահատելիս հետագայում կարող են այլևս բավարար չլինել: Այս դատողությունը բխում է վերը նշված վճռով արտահայտված իրավական այն դիրքորոշումից, որ քննությանը խոչընդոտելու մասին տեղեկություններ ստացված լինելու պայմաններում վարույթն իրականացնող մարմինը պետք է միջոցներ ձեռնարկի նշված տեղեկությունների ճշմարտացիությունը ստուգելու ուղղությամբ (տե՛ս նշված վճռի 132-րդ կետը)։ Եվրոպական դատարանի՝ Մյուլլերն ընդդեմ Ֆրանսիայի (Muller v. France) գործով 1997 թվականի մարտի 17-ի թիվ 21802/93 գանգատի վերաբերյալ վճռով արտահայտված իրավական դիրքորոշման համաձայն՝ անձի անցյալին հղում անելը բավարար չի կարող համարվել արդարացնելու նրան ազատ չարձակելը (տե՛ս նշված վճռի կետ 44): Եվրոպական դատարանի՝ Քլուզն ընդդեմ Բելգիայի (Clooth v. Belgium) գործով 1991 թվականի դեկտեմբերի 12-ի վճռով արտահայտած իրավական դիրքորոշման համաձայն՝ ինչքան առաջ է գնում քննությունը, այնքան ավելի քիչ է քննությանը խոչընդոտելու հավանականության հիմքով անձին անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս նշված վճռի 43-րդ կետը)։ Եվրոպական դատարանի՝ Փիրուզյանն ընդդեմ Հայաստանի (Piruzyan v. Armenia) գործով 2012 թվականի սեպտեմբերի 26-ի վճռով արտահայտված իրավական դիրքորոշման համաձայն՝ հետագա քննություն իրականացնելու անհրաժեշտությունը կամ այն փաստը, որ քննությունը դեռ չի ավարտվել, չեն կարող հիմք հանդիսանալ անձին շարունակական կալանքի տակ պահելու համար (տե՛ս նշված վճռի 98-րդ կետը): Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ կալանքը և դրա այլընտրանքային խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը նշված հիմքերի կապակցությամբ հարկ է արձանագրել, որ մեղադրյալի կողմից պատշաճ վարքագիծ ապահովելու նպատակով կարող է կիրառվել խափանման միջոց, այդ թվում՝ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառում։ Վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ քրեական վարույթը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի անհրաժեշտությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նախորդ որոշմամբ մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը և դրա հիմքում փաստվել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու և փախուստի դիմելու ռիսկերը: Հաշվի առնելով, որ արդեն իսկ հետազոտվել են քրեական գործում առկա գրավոր և իրեղեն ապացույցները, հարցաքննվել են տուժողն ու վկաների մեծ մասը, Դատարանը գտնում է, որ 2025 թվականի ապրիլի 17-ի որոշմամբ արձանագրված՝ մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելու հավանականության վերաբերյալ կանխատեսումներն անխուսափելիորեն նվազել է: Վերոգրյալն արձանագրելիս Դատարանը հաշվի է առնում, որ վկա Վ.Գասպարյանը մահացել է, իսկ Ս.Սինգհի բնակության վայրի մասին տեղեկություններ չկան, որպիսի պայմաններում նշված վկաների վրա ազդեցություն գործադրելու հնարավորությունը բացակայում է: Միաժամանակ Դատարանը հաշվի է առնում տուժողի կողմից մեղադրյալին ներելու վերաբերյալ արված հայտարարությունը, և միմյանց հետ հաշտվելու կամահայտնությունը: Ինչ վերաբերվում է փախուստի դիմելու ռիսկին՝ Դատարանը փաստում է, որ սույն հիմք վերաբերյալ նախորդ որոշմամբ արձանագրված հանգամանքները չեն կարող անվերջ վկայել մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու հավանականության մասին, և հաշվի առնելով ներկայումս այլ հանգամանքների բացակայությունը և մեղադրյալի ընտանիք, խնամքին երկու անչափահաս երեխաներ ունենալը՝ գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու ռիսկը նվազել է: Վերոնշյալի պայմաններում, հաշվի առնելով, որ նվազել են փախուստի դիմելու և որպես մեղադրյալ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու ռիսկերը, պետք է արձանագրել, որ վարույթի քննության հետագա փուլում անձի ազատության իրավունքի սահմանափակումն անթույլատրելի է։ Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ հնարավոր է հասնել մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովմանը: Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ, օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա: Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված, կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին: Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար: Քննարկելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կամ դրանց համակցության կիրառման հարցը, Դատարանը գտնում է, որ վարույթի քննության սույն փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ հնարավոր է չեզոքացնել վերոնշյալ բոլոր մտահոգությունները և դրանք ի զորու են ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը գործի հետագա քննության փուլում: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նրանով, որ մեղադրյալն ունի բնակության հասցե, այդ վայրում նրան տնային կալանքի տակ պահելով /ազատությունը սահմանափակելով/ կարելի է հասնել մեղադրյալի կողմից պատշաճ վարքագիծն ապահովելու, իսկ բացակայելու արգելքի կիրառմամբ՝ ՀՀ-ից վերջինիս ելքը բացառելու նպատակին: Հարկ է նկատել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածում ամրագրված «Բնակության տարածք» եզրույթը իրենից ներկայացնում է բնակվելու համար նախատեսված ցանկացած տարածք, որտեղ մեղադրյալն ունի օրինական հիմքերով բնակվելու իրավունք և որը կարող է ծառայել խափանման այս միջոցի կիրառումն ապահովելու համար: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ բնակության տարածքը մեղադրյալին պատկանի սեփականության իրավունքով: Այս խափանման միջոցի իմաստով բնակության տարածք կարող է համարվել նաև մեղադրյալի վարձակալած բնակարանը, այն բնակարանը, որտեղ մեղադրյալը մշտապես կամ ժամանակավորապես բնակվում է դրա սեփականատիրոջ թույլտվությամբ: Այն կարող է ներառել ոչ միայն բնակվելու համար նախատեսված շինությունը, այլ նաև տնամերձ հողամասը և հարակից շինությունները: Այլ խոսքով, «բնակության տարածք» կարող է համարվել բնակվելու համար նախատեսված ցանկացած շինություն, որը իրավաբանորեն (բնակվելու իրավական արգելքի բացակայություն) և փաստացի (բնակվելու պայմաններ) կարելի է օգտագործել այս խափանման միջոցի կիրառումն ապահովելու համար: Վերոնշյալի հիման վրա, Դատարանը գտնում է, որ առկա է այն կարևորագույն պայմանը, որը կարող է հիմք հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցը կիրառելու համար, այն է՝ մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանն ունի բնակության տարածք և այդ խափանման միջոցի կիրառմամբ հնարավոր է չեզոքացնել վերը նշված ռիսկերը: Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ընթացքում անհրաժեշտ է արգելել մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանին լքել իր բնակության հասցեն՝ ք.Երևան, Շահումյան 1-ին փողոց, 11-րդ տուն հասցեն, և այդ հասցեում հյուրընկալել այլ անձանց՝ բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով նշված մերձավոր ազգականների, ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց (բացառությամբ ՀՀ պետական և տեղեկան ինքնակառավարման մարմիններից): Դատարանն արձանագրում է նաև, որ տնային կալանքի և դրանից բխող սահմանափակման պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան բաժնին: Դատարանը հարկ է համարում պարզաբանել նաև, որ մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը իրականացվելու է հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով, ինչը մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: Միաժամանակ՝ էլեկտրոնային հսկողության ծառայությունների ֆինանսավորումը պետք է իրականացվի Վահագն Մաթևոսյանի ֆինանսական միջոցների հաշվին: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 18-րդ, 33-րդ, 115-117-րդ, 122-123րդ, 127-րդ, 270-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի (ծնված՝ 29.10.1981թ., հաշվառված՝ ք.Երևան, Շահումյան 1-ին փողոց, 11-րդ տուն հասցեում) նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխել ու նրա նկատմամբ համակցված կիրառել այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը: 2. Տնային կալանքի ժամկետ սահմանել 3 /երեք/ ամիսը, որի ընթացքում մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանին պարտավորեցնել չլքել իր բնակության տարածքը՝ ք.Երևան, Շահումյան 1-ին փողոց, 11-րդ տուն հասցեն, և նույն ժամանակահատվածում այդ վայրում չհյուրընկալել այլ անձանց՝ բացառությամբ նրա պաշտպանի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով սահմանված մերձավոր ազգականների, չունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, չօգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց (բացառությամբ ՀՀ պետական և տեղեկան ինքնակառավարման մարմիններից): Մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 3. Էլեկտրոնային հսկողության ծառայությունների ֆինանսավորումը պետք է իրականացվի Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի ֆինանսական միջոցների հաշվին: 4. Տնային կալանքի սկիզբը հաշվել 2025 թվականի հուլիսի 11-ից: 5. Որոշման կատարումը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ համապատասխան քրեակատարողական հիմնարկի պետին, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Կոտայքի մարզային մարմնին, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության՝ մեղադրյալի բնակության վայրի ստորաբաժանմանը և սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին: 6. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան՝ դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 12-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 06-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/1177/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «06» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը` (այսուհետ նաև` Դատարան) նախագահությամբ դատավոր Ս.Յուզբաշյանի, քարտուղարությամբ Ա.Քոչարյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ն.Թոփուզյանի, պաշտպան Գ.Մխիթարյանի, մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործով, ըստ մեղադրանքի՝ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1. Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի ապրիլի 04-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 10105525 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով: Քրեական գործը թիվ ԵԴ1/1177/01/25 համարի ներքո էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 2025 թվականի ապրիլի 07-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին: 2025 թվականի ապրիլի 07-ին դատավոր Ս․Յուզբաշյանը որոշում է կայացրել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 2025 թվականի ապրիլի 17-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը 3 /երեք/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 30-ը երկարաձգելու մասին: 2025 թվականի հուլիսի 04-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխելու ու նրա նկատմամբ համակցված այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին: 2. Դատալսումների ընթացքում հայտնած դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրող Ն.Թոփուզյանը հայտնեց, որ մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքը վերացնելու կամ փոփոխելու հիմքեր առկա չեն: Մասնավորապես՝ դեռևս շարունակվում են առկա լինել Վ.Մաթևոսյանի կողմից որպես մեղադրյալ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու և փախուստի դիմելու ռիսկերը՝ հավշի առնելով նաև մեղսագրվող արարքի հանրային վտանգավորությունը և ակնկալվող պատժի խստությունը: Պաշտպան Գ.Մխիթարյանն առարկեց, նշելով, որ մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանին մեղսագրվող արարքին տրվել է սխալ իրավական գնահատական, հետևաբար՝ վկայակոչել նրան մեղսագրվող արարքի համար ակնկալվող պատժի խստությունը, որպես փախուստի դիմելու ռիսկի հավանականությունը հիմնավորող հանգամանք անընդունելի է: Ինչ վերաբերվում է Վ.Մաթևոսյանի կողմից որպես մեղադրյալ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու ռիսկին՝ քրեական գործով հարցաքննվել են գրեթե բոլոր անձինք, իսկ չհարցաքննված մեկ անձի ցուցմունքներում առկա չի եղել այնպիսի տվյալներ, որ նրա վրա մեղադրյալը փորձի ազդեցություն ունենալ, հետևաբար՝ գտնում է, որ մեղադրյալի կողմից վարույթի մասնակիցների վրա ազդեցություն գործադրելը չի հիմնավորվում: Ավելացրեց, որ տնային կալանքը խիստ փախանման միջոց է, և վարչական հսկողությունը կարող է զսպել առկա ռիսկերը: Մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը: 3. Դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումները. Դատարանը, հաշվի առնելով վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումները, հետազոտելով վարույթի նյութերը, հանգում է հետևյալ հետևության. ՀՀ քրեական դատավարության 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. /…/»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. /.../ 5) բացակայելու արգելքը. /.../»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: 2. Մինչդատական վարույթում դատարանի կիրառած խափանման միջոցը կարող է փոխել կամ վերացնել հսկող դատախազը, իսկ հսկող դատախազի համաձայնությամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ քննիչը՝ հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: 4. Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումն անհապաղ հանձնվում է խափանման միջոցի կիրառումն ապահովող մարմնին կամ պաշտոնատար անձին, իսկ դրա պատճենը` այն անձին, որի նկատմամբ կիրառվում է խափանման միջոցը: Խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին քննիչի որոշման պատճենը հանձնվում է նաև հսկող դատախազին: 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: 3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել` 1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը. 3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: 4. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննիչը կարող է կիրառել բացառապես հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: /.../ 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: 6. Կալանքի տակ պահելու ժամկետը հաշվվում է անձին ազատությունից փաստացի զրկելու պահից: /.../»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ /.../ 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան»: Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը, անդրադառնալով կալանքի ժամկետի երկարացման պայմաններից «հատուկ ջանասիրությանը», իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ քննության բարդությունը և առանձնահատկությունները գործոններ են, որոնք պետք է հաշվի առնել՝ պարզելու համար, թե արդյոք իրավասու մարմինները վարույթն իրականացրել են «հատուկ ջանասիրությամբ (Scott v. Spain գործով 1996 թվականի դեկտեմբերի 18-ի վճիռը, գանգատ թիվ 21335/93, կետ 75:) Վերոգրյալի համատեքստում, Դատարանը, հաշվի առնելով դատական նիստերի ինտենսիվությունը և դրան ուղղված դատարանի դրսևորած ջանքերը, գտնում է, որ սույն դեպքում առկա է խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետի երկարաձգման համար էական հանգամանք հանդիսացող հատուկ (պատշաճ) ջանասիրության չափանիշը: Հարկ է ընդգծել, որ հատուկ ջանասիրությունը որոշելիս կարևոր է գնահատել գործի ընդհանուր տևողությունը, կալանքի ժամկետի երկարացմանը նախորդող ժամանակահատվածում կատարված գործողությունների ծավալը, դրանց ինտենսիվությունն ու արդյունքը: Սույն դեպքում Դատարանն արձանագրում է, որ նույն հարցի նախորդ քննությունից հետո թեև նշանակվել են թվով 3 դատական նիստեր, սակայն դա հետևանք է կողմերի գերծանրաբեռնվածության: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո, հաշվի առնելով նախորդ որոշումներով խափանման միջոցի իրավաչափության վերաբերյալ Դատարանի արձանագրած եզրահանգումները, անդրադառնալով մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի անհրաժեշտությանը, Դատարանը փաստում է հետևյալը. Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրմամբ Դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 04-ի որոշմամբ մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց տնային կալանքը, ի թիվս՝ գրավի և բացակայելու արգելքի, թողնվել է անփոփոխ, որի հիմքում, և դրանց հիմքում փաստվել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու և փախուստի դիմելու ռիսկերը: Դատարանը, ելնելով քրեական գործում առկա փաստական տվյալներից, երբ դեռ չեն հետազոտվել բոլոր ապացույցները, իրատեսական է համարում մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելու հավանականությունը, մասնավորապես՝ նա կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին: Վերոնշյալ դատողությունների համար հիմք է հանդիսանում ինչպես դատարանի կողմից նախորդ՝ որոշման համար հիմք ծառայած իրավաչափության պայմանների շարունակական առկայության փաստը հաստատող հիմնավորումները և պատճառաբանությունները, այնպես էլ ներկա պահին նշվածը հերքող, դրանց հավանականության վերացման կամ էական նվազման վերաբերյալ փաստական տվյալներ չներկայացնելու հանգամանքները: Միաժամանակ՝ Դատարանը գտնում է, որ դատական վարույթի ներկա փուլում նվազել է մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը, սակայն չի վերացել: Նշվածն արձանագրելիս Դատարանը, հաշվի է առնում՝ տնային կալանքի կիրառված լինելու ընթացքում պատշաճ վարքագիծ դրսևորելը: Այսպիսով, վերը նշված հանգամանքները պատշաճ գնահատման ենթարկելու արդյունքում Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ առավել մեղմ խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ պաշտպանի կողմից միջնորդած վարչական հսկողության կիրառման հնարավորությանը, գտնում է, որ դրա կիրառումը չի կարող լինել գործուն երաշխիք՝ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում Վահագն Մաթևոսյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար և դրանց կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանի հետագա պատշաճ վարքագիծը՝ գործի դատական քննության ընթացքում: Հետևաբար` Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է երկարաձգել մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 11-ը՝ պահպանելով նախորդ որոշմամբ արձանագրված սահմանափակումները: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 18-րդ, 33-րդ, 115-117-րդ, 122-123-րդ, 389-րդ և 390-րդ հոդվածներով հոդվածներով՝ Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքը երկարաձգել 3 /երեք/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 11-ը՝ պահպանելով նախորդ որոշմամբ արձանագրված սահմանափակումները: 2. Որոշումը հատուկ վերանայման կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան՝ դատական ակտը ստանալու օրվանից հետո՝ 10-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 06-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Դատական նիստի տևողությունը | 5 րոպե |
| Դատաքննության հետաձգման պատճառը | Հետաջգվել է հանրային մեղադրողի բացակայության հիմքով: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 20-02-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Հանրային մեղադրողի ամենամյա արձակուրդում գտնվելու հիմքով դատական նիստը հետաձգվել է: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 19-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 19-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 31-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:15 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 31-03-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-05-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 11:15 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-05-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-05-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Այլ նշումներ | տեխնիկական վրիպակ |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-05-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վերդիկտ
| Ամսաթիվ | 07-05-2026 |
|---|---|
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Վահագն |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Կայացվել է վերդիկտ | Մեղադրական |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 14-05-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 10:25 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 14-05-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 29-07-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/1177/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 01-12-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 29-11-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Գևորգ |
| Ազգանուն | Մխիթարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Վահագն Մաթևոսյան Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի/Շենգավիթ/ 06.10.2025թ. որոշումը, մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ տնային կալանքը վերացնել , կիրառել վարչական հսկողություն : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 08-12-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 9.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 08-12-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 12-12-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 22-12-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | N-ԵԴ1/1177/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ «22» դեկտեմբերի 2025թ. ք. Երևան ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ Գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /դատավոր Ս.Յուզբաշյան/ 06.10.2025թվականի թիվ ԵԴ1/1177/01/25որոշման դեմ մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի պաշտպան Գ.Մխիթարյանի հատուկ վերանայման բողոքը Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը. ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում /այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան/ քննվում է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով: 06.10.2025թվականի Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3/երեք/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 11.01.2026թվականը: 19.11.2025թվականին պաշտպանը ստացել է բողոքարկվող դատական ակտը։ 29.11.2025թվականին Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ էլեկտրոնային փոստի միջոցով հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել պաշտպան Գ.Մխիթարյանը, որը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան /այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան/ է մուտքագրվել 01.12.2025թվականին: 08.12.2025թվականին բողոքի հիման վրա թիվ ԵԴ1/1177/01/25 քրեական գործի հավելվածը ստացվել է Վերաքննիչ դատարան, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է փոխանցվել 09.12.2025թվականին: 12.12.2025թվականին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին: 2.Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 252-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ. «նա, 2025 թվականի հունվարի 15-ին՝ ժամը 17:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Առաքելյան 49-րդ հասցեում, հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, բռնություն գործադրելով, այն է՝ բռունցքներով հարվածներ է հասցրել Արջուն Սինգհի դեմքի, մասնավորապես շրթունքի, քթի և այտի հատվածներում, այնուհետև մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկայի՝ փայտե մահակի գործադրմամբ հարվածներ է հասցրել ձախ ոտքի ներքևի, ազդրի, ինչպես նաև գլխի հատվածներին՝ Արջուն Սինգհիին պատճառելով վերին շրթունքի կարմիր երիզի, ներսային մակերեսի և ձախ հարականջային շրջանների քերծվածքների, ձախ նախաբազկի և դաստակի շրջանների արյունազեղումների ձևով մարմնական վնասվածքներ, որոնք առողջության թեթև վնասի հատկանիշներ չեն պարունակում, այնուհետև շարունակելով ավարտին հասցնել իր հանցավոր մտադրությունը մարմնական վնասվածք պատճառելու համար նախապես հարմարեցված առարկայի՝ դանակի գործադրմամբ Արջուն Սինգհից պահանջել է դատարկել գրպանում եղած ամբողջ պարունակությունը, ինչից հետո վերջինս գրպանից հանել է 200.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոս, դրամապանակ, որի մեջ եղել է մոտավորապես 55.000 ՀՀ դրամ, մասնավորապես՝ երկու հատ 20.000 ՀՀ դրամ, մեկ հատ 10.000 ՀՀ դրամ, մի քանի հատ 1.000 ՀՀ դրամ և 20.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա խաչ: Այնուհետև Վահագն Մաթևոսյանը, վերցնելով «Iphone 13» մոդելի բջջային հեռախոսը, դրամապանակում առկա վերոնշյալ գումարը և 20.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ ոսկյա խաչը, Արջուն Սինգհիի հագուստի օձիքից բռնելով տարել է դուրս, հարվածներ հասցրել մեջքի հատվածին և դիմել փախուստի՝ Արջուն Սինգհիին պատճառելով ընդհանուր մանր չափերի' 275.000 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:»։ 06.10.2025թվականի որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանը մասնավորապես նշել է. «/.../Վերոգրյալի համատեքստում, Դատարանը, հաշվի առնելով դատական նիստերի ինտենսիվությունը և դրան ուղղված դատարանի դրսևորած ջանքերը, գտնում է, որ սույն դեպքում առկա է խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետի երկարաձգման համար էական հանգամանք հանդիսացող հատուկ (պատշաճ) ջանասիրության չափանիշը: Հարկ է ընդգծել, որ հատուկ ջանասիրությունը որոշելիս կարևոր է գնահատել գործի ընդհանուր տևողությունը, կալանքի ժամկետի երկարացմանը նախորդող ժամանակահատվածում կատարված գործողությունների ծավալը, դրանց ինտենսիվությունն ու արդյունքը: Սույն դեպքում Դատարանն արձանագրում է, որ նույն հարցի նախորդ քննությունից հետո թեև նշանակվել են թվով 3 դատական նիստեր, սակայն դա հետևանք է կողմերի գերծանրաբեռնվածության: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո, հաշվի առնելով նախորդ որոշումներով խափանման միջոցի իրավաչափության վերաբերյալ Դատարանի արձանագրած եզրահանգումները, անդրադառնալով մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի անհրաժեշտությանը, Դատարանը փաստում է հետևյալը. Քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրմամբ Դատարանն արձանագրում է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 04-ի որոշմամբ մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց տնային կալանքը, ի թիվս՝ գրավի և բացակայելու արգելքի, թողնվել է անփոփոխ, որի հիմքում, և դրանց հիմքում փաստվել է, որ առկա է մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու և փախուստի դիմելու ռիսկերը: Դատարանը, ելնելով քրեական գործում առկա փաստական տվյալներից, երբ դեռ չեն հետազոտվել բոլոր ապացույցները, իրատեսական է համարում մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելու հավանականությունը, մասնավորապես՝ նա կարող է խոչընդոտել քրեական վարույթին: Վերոնշյալ դատողությունների համար հիմք է հանդիսանում ինչպես դատարանի կողմից նախորդ՝ որոշման համար հիմք ծառայած իրավաչափության պայմանների շարունակական առկայության փաստը հաստատող հիմնավորումները և պատճառաբանությունները, այնպես էլ ներկա պահին նշվածը հերքող, դրանց հավանականության վերացման կամ էական նվազման վերաբերյալ փաստական տվյալներ չներկայացնելու հանգամանքները: Միաժամանակ՝ Դատարանը գտնում է, որ դատական վարույթի ներկա փուլում նվազել է մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը, սակայն չի վերացել: Նշվածն արձանագրելիս Դատարանը, հաշվի է առնում՝ տնային կալանքի կիրառված լինելու ընթացքում պատշաճ վարքագիծ դրսևորելը: Այսպիսով, վերը նշված հանգամանքները պատշաճ գնահատման ենթարկելու արդյունքում Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ առավել մեղմ խափանման միջոցի, մասնավորապես՝ պաշտպանի կողմից միջնորդած վարչական հսկողության կիրառման հնարավորությանը, գտնում է, որ դրա կիրառումը չի կարող լինել գործուն երաշխիք՝ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում Վահագն Մաթևոսյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը չեզոքացնելու համար և դրանց կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալ Վ.Մաթևոսյանի հետագա պատշաճ վարքագիծը՝ գործի դատական քննության ընթացքում: Հետևաբար` Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է երկարաձգել մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 11-ը՝ պահպանելով նախորդ որոշմամբ արձանագրված սահմանափակումները:/.../»: 3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. Բողոքաբերը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում վերաբերելի իրավանորմերի և նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ մասնավորապես նշել է, որ սույն վարույթով ապացուցողական զանգվածն ամբողջությամբ հետազոտվել է, վարույթային նյութերում առկա չեն այնպիսի փաստական հանգամանքներ‚ որոնք ողջամիտ դիտարկման պայմաններում կհաստատեն այնպիսի էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ, ինչպիսին է մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելը, նրա կողմից այլ հանցանքներ կատարելը կամ նրա կողմից իր վրա դրված պարտականությունների կատարումից խուսափելը։ Դատարանը տվյալ պարագայում մեղադրյալի նկատմամբ կիրառել է խիստ խափանման միջոց, հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ դրա հիմքերը իսպառ բացակայում են։ Մասնավորապես՝ Դատարանն ունի պարտականություն մեղադրյալի խափանման միջոցն ընտրելիս այնուամենայնիվ առաջնորդվել նվազագույնի սկզբունքով և կիրառել նվազագույն խստության այն խափանման միջոցը, որն ի զորու կլինի մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու։ Միաժամանակ՝ դատարանն ունի պարտականություն պատճառաբանելու իր կողմից կիրառված խափանման միջոցի մեղադրյալի վարքագիծն ապահովելու նվազագույն հնարավոր միջոցը հանդիսանալու հանգամանքը: Գտնում են, որ առկա է մեղադրյալի կողմից իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու նվազագույն վտանգ, որի շեմը գտնվում է այն մակարդակում, որ կարող է չեզոքացվել, անազատության /ազատության սահմանափակման/ հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների ընտրության պարագայում, ինչը Դատարանի կողմից պատշաճ գնահատականի չի արժանացվել, Դատարանը, տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս, հաշվի չի առել գործի նյութերից բխող հիշատակված կարևոր հանգամանքները, խախտել է նվազագույնի սկզբունքը, այն, որ առավել մեղմ՝ վարչական հսկողություն և բացակայելու արգելք խափանման միջոցների համակցությունը ևս կարող էին ապահովվել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը, արդյունքում՝ թույլ տվել Դատական սխալ՝ ինքն իրեն զրկելով գործով արդարացի որոշում կայացնելու հնարավորությունից։ Ելնելով վերոգրյալից, պաշտպանը Վերաքննիչ դատարանից խնդրել է. «Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/1177/01/25 գործով 06․10․2025թվականի դատական ակտը, մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը վերացնել, կիրառել՝ վարչական հսկողություն:»: 4. Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։ 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն` 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա: Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի կիրառմամբ՝ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին, թե հիմնավորված է արդյոք մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով. գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…): ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` 1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…) : ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: 4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` 1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1)ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:(...) Վերաքննիչ դատարանն անդրադառնալով հիմնավոր կասկածին, անհրաժեշտ է համարում արձանագրել, որ Նարեկ Հարությունյանի գործով 30.03.2016թվականի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծել է, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր դիրքորոշումը վերահաստատել է նաև Հարություն Ավետիսյանի վերաբերյալ 28.02.2025թվականի թիվ ԱՐԴ/0180/01/23 քրեական գործով, արձանագրելով, որ. «15. Ինչ վերաբերում է բողոքաբերների՝ սույն որոշման 5.1.-րդ կետում նշված պնդմանը, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության փուլում խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է։ Վճռաբեկ դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ վերոգրյալի պայմաններում բողոքաբերների՝ սույն որոշման 5.2-րդ և 5.4-րդ կետերում մատնանշված փաստարկներին անդրադառնալն առարկայազուրկ է։»: Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումները և նկատի ունենալով, որ Վահագն Մաթևոսյանի վերաբերյալ քրեական գործն ըստ էության քննելու համար ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան՝ Վերաքննիչ դատարանն այլևս առարկայազուրկ է համարում անդրադառնալ հիմնավոր կասկածին: Անդրադառնալով դատական ակտ կայացնելիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված կալանքն անփոփոխ թողնելու մասին որոշման օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման առանձնահատկություններին՝ Վճռաբեկ դատարանը Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ արձանագրել է, որ․ «որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը։ (…)»։ Անդրադառնալով այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի առանձնահատկություններին, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դրա կիրառման նպատակն է մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովումը՝ նրան թողնելով մեկուսացման համեմատաբար մեղմ պայմաններում: Այսինքն, ի տարբերություն կալանավորման, որի պարագայում անձն ըստ էության կտրվում է իր «սովորական» միջավայրից և հայտնվում քրեակատարողական հիմնարկում, տնային կալանքն անձի մեկուսացվածությունն ապահովում է հենց վերջինիս բնակության վայրում՝ միևնույն ժամանակ դատարանին հնարավորություն ընձեռելով անձի նկատմամբ կիրառել այնպիսի սահմանափակումներ, որոնք ապահովում են գրեթե կալանավորման պայմաններին հավասարազոր մեկուսացվածության աստիճան: Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել վերոգրյալ վերլուծության փոխկապվածությունն իրավունքների պաշտպանության համար հիմնարար նշանակություն ունեցող համաչափության սկզբունքի հետ (ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդված), որի իմաստով՝ Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար կարող են օգտագործվել միայն այնպիսի միջոցներ, որոնք պիտանի և անհրաժեշտ են այդ նպատակին հասնելու համար։ Մասնավորապես` հետապնդվող նպատակին հասնելու համար օգտագործվող միջոցը պիտանի է, եթե այն առնվազն կարող է նպաստել այդ նպատակին հասնելուն, իսկ հիմնական իրավունքին միջամտել անհրաժեշտ է միայն այն դեպքում, երբ հետապնդվող նպատակին անհնար է հասնել մեկ այլ, սակայն նույնչափ արդյունավետ ճանապարհով, որն ավելի քիչ կսահմանափակի հիմնական իրավունքով պաշտպանված իրավական բարիքը։ Բացի այդ, միջամտությունը պետք է համարժեք կամ չափավոր լինի, այսինքն` միջամտության սաստկությունը չպետք է անհամարժեք լինի սահմանափակվող հիմնական իրավունքի նշանակությանը և կշռին։ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ «(…) Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 15.02.2013թվականի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշում/: Արամ Ճուղուրյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ. «(...) կալանավորման կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ։ Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է կալանավորման կիրառման հիմնավորվածությունը: …» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 30.08.2007 թվականի թիվ ՎԲ-132/07 որոշում/: Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արձանագրել այն մասին, որ. «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։ (...)» /ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 15.11.2017թվականի թիվ ԵԿԴ/0084/06/16 որոշում/: Վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների և հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի, հիմնավորումների շրջանակներում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման հիմնավորվածությունը և այն համադրելով մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանին մեղսագրվող արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի, վերջինիս անձը և վարքագիծը բնութագրող և գործի նյութերից բխող այլ տվյալների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելով, դատական սխալ թույլ չի տվել, իսկ բողոքաբերը ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա հիմնված այնպիսի փաստարկներ չի ներկայացրել, որոնցով կհիմնավորվի, որ մեղադրյալ Վահագն Մաթևոսյանի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի կանխմանը հնարավոր է հասնել այլընտրանքային այլ խափանման միջոցների կիրառմամբ: Մասնավորապես Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որպեսզի Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանը զերծ մնա Առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը սահմանափակելուց և Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա բացասական ազդեցություն գործադրելուց, բողոքաբերի կողմից պետք է ներկայացվեն այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ, որոնք թույլ կտան գալ հիմնավոր հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից ակնհայտ անտեսվել են մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս գնահատման ենթակա հանգամանքները։ Վերաքննիչ դատարանը գնահատման ենթարկելով մեղադրյալին վերագրվող արարքի առանձնահատկությունները, բնույթը, հանրային վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև այն, որ ձեռք չեն բերվել այնպիսի նոր ծանրակշիռ և իրական փաստական տվյալներ, որոնք էական նվազեցնում կամ չեզոքացնում են նախկինում արձանագրված՝ տնային կալանքի տակ պահելու հիմքերը, իսկ դատաքննությունը դեռևս շարունակվում է, և վերը նշված փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ վերլուծելով և համակցությամբ գնահատելով բավարար հիմք են տալիս ենթադրելու, որ տվյալ դեպքում առկա է մեղադրյալի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու և փախուստի դիմելու հավանականություն և ազատության սահմանափակման հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ դրանց համակցված կիրառումը չեն կարող գործուն երաշխիք հանդիսանալ գործով վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի կանխման և տվյալ հիմքերի չեզոքացման համար, հետևաբար Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելով հանգել է իրավաչափ հետևության։ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև այն հանգամանքը, որ վիճարկվող որոշումը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է եկել որպես վարույթն իրականացնող մարմին։ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ անընդունելի է խափանման միջոցի հիմքերը հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնել արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ ասած՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերին անդրադառնալիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: Անդրադառնալով բողոքաբերի հատուկ վերանայման բողոքում այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառելիության վերաբերյալ դիտարկմանը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ տվյալ դեպքում խափանման միջոցի կիրառման նպատակն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված երաշխիք ազատության սահմանափակման հետ չկապված այլընտրանքային խափանման միջոցը հանդիսանալ չի կարող, հաշվի առնելով, որ այն գործի քննության տվյալ փուլում բավարար և ողջամիտ միջոց չի հանդիսանում մեղադրյալի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու հնարավոր ռիսկերը բացառելու համար, ինչպես նաև տվյալ դեպքում ապահովվում է նաև հանրային և մասնավոր շահերի միջև անհրաժեշտ և ողջամիտ հավասարակշռությունը, հետևաբար նման պայմաններում վերաքննիչ բողոքի փաստարկները բավարար չեն որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող և գործի լրիվ, օբյեկտիվ, բազմակողմանի և ողջամիտ ժամկետում քննության պարտավորություն կրող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար։ Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր չկան, հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ պաշտպան Գ.Մխիթարյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 363-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Վահագն Աշոտի Մաթևոսյանի պաշտպան Գ.Մխիթարյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Թիվ ԵԴ1/1177/01/25 քրեական գործով ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 06.10.2025թվականի որոշումը թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 22-12-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 11-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | թիվ ԵԴ1/1177/01/25 քրեական գործի հավելվածը՝ «105» թերթից: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 11-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 105 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 11569/26 |