ԵԴ1/1143/01/25






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«29» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը /այսուհետ նաև` Դատարան/,

նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող
պաշտպան Օ.ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ
Ս.ՈՍԿԱՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ Գ.ՍՈՒՔԻԱՍՅԱՆԻ







դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Գոռ Ղևոնդի Սուքիասյանի /ծնված՝ 03.02.1989 թվականին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվող՝ Կոտայքի մարզ, գյուղ Առինջ, Ա.Մնացականյան փողոց, 1-ին փակուղի, տուն 8 հասցեում/՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 4 դրվագ,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2022 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Հ.Սահրադյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60822622 քրեական վարույթը։
2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Ա.Մանուկյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60828622 քրեական վարույթը։
2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Մ.Կոստանդյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60827622 քրեական վարույթը։
2022 թվականի նոյեմբերի 18-ին քննիչ Մ.Կոստանդյանը որոշում է կայացվել թիվ 60822622 և 60828622 քրեական վարույթները թիվ 60827622 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60827622 համարով շարունակելու մասին:
2022 թվականի դեկտեմբերի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Մ.Կոստանդյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60895822 քրեական վարույթը։
2022 թվականի դեկտեմբերի 30-ին քննիչ Մ.Կոստանդյանը որոշում է կայացվել թիվ 60895822 քրեական վարույթը թիվ 60827622 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60827622 համարով շարունակելու մասին:
2025 թվականի մարտի 20-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր-Նորք վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Հ.Ժամկոչյանը որոշում է կայացրել Գոռ Ղևոնդի Սուքիասյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 4 դրվագով, հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մարտի 20-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Գոռ Սուքիասյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։
2025 թվականի մարտի 25-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2025 թվականի ապրիլի 01-ին դատախազ Ա.Մեժլումյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը դատարանին հանձնեու մասին:
2025 թվականի ապրիլի 03-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտք եղել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Գոռ Ղևոնդի Սուքիասյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով /չորս դրվագ/, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/1143/01/25 համարը։
Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և հաջորդ օրը հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին։
2025 թվականի ապրիլի 08-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Գոռ Ղևոնդի Սուքիասյանի մեղադրանք է առաջադրվել քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված այն արարքների կատարման համար, որ վերջինիս տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 (վեց) ամիս ժամկետով` 20.09.2022 թվականից մինչև 26.03.2023 թվականը կասեցված լինելու պայմաններում և իրազեկված լինելով, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իր վարորդական իրավունքը 6 /վեց/ ամիս ժամկետով կասեցված է, 2022 թվականի սեպտեմբերի 27-ին՝ ժամը 02:05-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Էրեբունի 11-րդ փողոցում վարել է «BYD» մակնիշի «37 OF 023» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել և արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից, որի արդյունքում 2022 թվականի սեպտեմբերի 27-ին՝ ժամը 02:30-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180164175 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Գոռ Ղևոնդի Սուքիասյանը տեղեկացված լինելով, որ իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 (վեց) ամիս ժամկետով` 20.09.2022 թվականից մինչև 26.03.2023 թվականը կասեցված է և իրազեկված լինելով այդ մասին, 2022 թվականի սեպտեմբերի 29-ին՝ ժամը 01:10-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Դավիթ Բեկ փողոցում վարել է «BYD» մակնիշի «37 OF O23» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել և արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից, որի արդյունքում 2022 թվականի սեպտեմբերի 29-ին՝ ժամը 01:30-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180160538 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Գոռ Ղևոնդի Սուքիասյանը տեղեկացված լինելով, որ իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 (վեց) ամիս ժամկետով` 20.09.2022 թվականից մինչև 26.03.2023 թվականը կասեցված է և իրազեկված լինելով այդ մասին, 2022 թվականի հոկտեմբերի 01-ին՝ ժամը 00:55-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Թոթովենց փողոցում վարել է «BYD» մակնիշի «37 OF 023» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել և արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից, որի արդյունքում 2022 թվականի հոկտեմբերի 1-ին՝ ժամը 01:00-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180164320 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Գոռ Ղևոնդի Սուքիասյանը տեղեկացված լինելով, որ իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 (վեց) ամիս ժամկետով` 20.09.2022 թվականից մինչև 26.03.2023 թվականը կասեցված է և իրազեկված լինելով այդ մասին, 2022 թվականի նոյեմբերի 9-ին՝ ժամը 01:15-ի սահմաններում, ՀՀ Երևան քաղաքի Ավան վարչական շրջանի Բաբաջանյան փողոցում վարել է «Opel Astra» մակնիշի 34 RN 125» հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել և արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից, որի արդյունքում 2022 թվականի նոյեմբերի 9-ին՝ ժամը 01:25-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180169546 արձանագրությունը:
Այսինքն՝ Գոռ Ղևոնդի Սուքիասյանին մեղսագրվում են պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված արարքներ՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Գոռ Սուքիասյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
Մեղադրյալ Գոռ Սուքիասյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Գոռ Սուքիասյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գոռ Սուքիասյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքները, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Գոռ Սուքիասյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, նախաքննության ընթացքում խոստովանական ցուցմունքներ տալը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը), ինչպես նաև իր խնամքին հաշմանդամության կարգ ունեցող ծնողների՝ Ղևորնդ Նշանի Սուքիասյանի և Նորա Սաշայի Բադալյանի առկայությունը:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գոռ Սուքիասյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ Գոռ Սուքիասյանի թիվ ՇԴ2/0017/01/22 և թիվ ԵԴ1/1364/01/24 քրեական գործերով համապատասխանաբար մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետով, ապա պետք է արձանագրել, որ թիվ ՇԴ2/0017/01/22 դատական ակտը կայացվել է 2023 թվականի օգոստոսի 14-ին և օրինական ուժ ստացել 2023 թվականի հոկտեմբերի 09-ին, իսկ թիվ ԵԴ1/1364/01/24 դատական ակտը կայացվել է 2024 թվականի հոկտեմբերի 01-ին և օրինական ուժ ստացել 2024 թվականի նոյեմբերի 07, մինչդեռ Գոռ Սուքիասյանը սույն գործով մեղսագրված արարքները կատարել է 2022 թվականի սեպտեմբերի 27-ին, սեպտեմբերի 29-ին, հոկտեմբերի 01-ին և նոյեմբերի 09-ին, ուստի պետք է փաստել, որ սույն արարքը կատարելու պահին վերջինս չի ունեցել դատվածություն:
Անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկվում, այն որ ՀՀ Կոտայք մարզի Առինջ համայնքապետարանի կողմից պարգևատրվել է, որպես Արցախյան պատերազմի մասնակից:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Գոռ Սուքիասյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
…
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Գոռ Սուքիասյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, գույքային դրությունը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում խնդրել է իր նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ, քանի որ ֆինանսական դրությամբ պայմանավորված ի վիճակի չի տուգանք պատժատեսակը վճարել: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ հանրային աշխատանքների նվազագույն չափի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը։
2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ:
3. Հանրային աշխատանքների նվազագույն տևողությունը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 60 ժամից:
4. Հանրային աշխատանքները կարող են նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված դեպքերում։
/․․․/:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերը նշված հանգամանքները և ղեկավարվելով արդեն իսկ նշված իրավանորմերով, գտնում է, որ Գոռ Սուքիասյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից հանրային աշխատանքեր պատժատեսակը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ յուրաքանչյուր դրվագով, Գոռ Սուքիասյանի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 60 /վաթսուն/ ժամ տևողությամբ:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժները պետք է լրիվ գումարել և Գոռ Սուքիասյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 240 /երկու հայրուր քարասուն/ ժամ տևողությամբ:
Ինչ վերաբերում է թիվ ՇԴ2/0017/01/22 և թիվ ԵԴ1/1364/01/24 քրեական գործերով նշանակված պատիժները սույն դատավճռով նշանակված պատժին համակցելու անհրաժեշտությանը, նախ Դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ ըստ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից տրված տեղեկատվության, վերը նշված դատավճիռներով նշանակված պատիժները ի կատար են ածվում այլ ընթացակարգով, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Գոռ Սուքիասյանի նկատմամբ վերը նշված քրեական գործերով պատիժները անհրաժեշտ չէ գումարել սույն դատական ակտով նշանակված պատժին: Այլապես, կաորղ է նույն պատիժը կրկանակի նշանակման իրավիճակ առաջանալ և որով կխախտվի կրկնակի դատապարտման սկզբունքը:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Գոռ Սուքիասյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5 հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Գոռ Ղևոնդի Սուքիասյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով /4 դրվագ/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ յուրաքանչյուր դրվագով Գոռ Ղևոնդի Սուքիասյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 60 /վաթսուն/ ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Գոռ Ղևոնդի Սուքիասյանի նկատմամբ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Գոռ Ղևոնդի Սուքիասյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 240 /երկու հայրուր քարասուն/ ժամ տևողությամբ:
Գոռ Ղևոնդի Սուքիասյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ